Έχουν χαρακτηριστεί ως «οι πατέρες της ηλεκτρονικής μουσικής», κάτι το οποίο δεν ισχύει. Εκείνο όμως που αληθεύει στο έπακρο είναι ότι οι θρυλικοί Γερμανοί Kraftwerk έθεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη πλείστων όσων παραφυάδων εκείνου που θα ονομάζαμε «σύγχρονη ηλεκτρονική (ποπ) μουσική».
Η ιστορία της ηλεκτρονικής μουσικής, που ξεκινά ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, δεν μας αφορά καθόλου εδώ. Σε δύο πράγματα πρέπει να εστιάσουμε εισαγωγικά πριν προχωρήσουμε στην εμφάνιση του συγκροτήματος στη χώρα μας εν έτει 2023. Πρώτον, ότι οι Kraftwerk έγραψαν και κυκλοφόρησαν εξαιρετική μουσική, όχι μόνο κατά τη θεωρούμενη ως «χρυσή περίοδο» του συγκροτήματος (1974-1981), αλλά ήδη από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης τους (1970-1973), καθώς και αργότερα (1986-2003). Δεύτερον, ότι χωρίς τη μουσική συνεισφορά και την καλλιτεχνική παρακαταθήκη τους κυριολεκτικά δεν θα υπήρχαν Depeche Mode, New Order ή μουσικά είδη, όπως η techno, η rave και η ambient μουσική, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα.
Ας μας επιτραπεί να πούμε δυο λόγια για την ιστορία τους. Κατ’ αρχάς η κινητήριος δύναμη των Kraftwerk υπήρξαν διαχρονικά ο Ralf Hütter και ο μακαρίτης εδώ και τρία χρόνια Florian Schneider (ο οποίος τιμήθηκε από τον David Bowie με το τραγούδι «V-2 Schneider» στον δίσκο «“Heroes”» του 1977). Προϊόντος του χρόνου, συνεργάστηκαν και σχετίστηκαν με το πυρηνικό αυτό ντουέτο διάφοροι καλλιτέχνες και προσωπικότητες, όπως ο καινοτόμος παραγωγός Conny Plank, τα μετέπειτα μέλη των σημαντικών Neu!, Klaus Dinger και Michael Rother, καθώς και οι Wolfgang Flür και Karl Bartos στα ηλεκτρονικά κρουστά – οι δύο τελευταίοι σταθερά μέλη από το 1974 και 1975 αντιστοίχως.
Οι πρώτες κυκλοφορίες υπό το όνομα των Kraftwerk (ο ομώνυμος δίσκος του 1970, το Kraftwerk 2 του 1972 και το Ralf und Florian του 1973) εντάσσονται μέσα στο ευρύτερο πρωτοποριακό κίνημα της λεγόμενης «κοσμικής / συμπαντικής μουσικής» («kosmische Musik»), το οποίο χαρακτήρισε όσο κανένα τη γερμανική ποπ / ροκ μουσική κατά τη δεκαετία του 1970.
Από τον σημαντικό δίσκο Autobahn (1974) και εξής, και με τη σύνθεσή τους περίπου αποκρυσταλλωμένη, οι Kraftwerk κινούνται σταθερά προς έναν καθαρόαιμο ηλεκτρονικό ήχο, στον οποίο δεσπόζουν τα συνθεσάιζερ και τα ηλεκτρονικά κρουστά, γεννώντας μινιμαλιστικές συνθέσεις, όπου ο αυστηρός ρυθμός εμπλουτίζεται από ονειρικά και ατμοσφαιρικά περάσματα. Από το Radioactivity (1975) έως το Computer world (1981) το συγκρότημα έχει διαμορφώσει το προσωπικό του ύφος, κυκλοφορώντας τέσσερις αρκούντως επιδραστικούς δίσκους (στο ενδιάμεσο: Trans Europe Express το 1977 και The man machine το 1978).
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 οι Kraftwerk προωθούσαν ένα «ανδροειδές» καλλιτεχνικό προφίλ, το οποίο και διατηρούν έως και σήμερα στις ζωντανές εμφανίσεις τους. Παρόλα αυτά, κάτω από το φαινομενικά άκαμπτο μουσικό και οπτικό πέπλο υπάρχει συναίσθημα και μελωδία, όπως και ακαταμάχητος ρυθμός.
Με τον Schneider μόνιμο πια απόντα, ο Hütter ηγείται ενός συγκροτήματος που στις μέρες μας περιλαμβάνει επίσης τους Henning Schmitz, Falk Grieffenhagen και Georg Bongartz. Οι τέσσερις αυτοί μουσικοί παρουσιάστηκαν λοιπόν ενώπιον του ασφυκτικά γεμάτου Ηρωδείου την Κυριακή της 16ης Ιουλίου, που μας προέκυψε υπέρ το δέον ζεστή. Τα τέσσερα μέλη έστεκαν ακίνητα μπροστά από τα συνθεσάιζερ τους, πίσω από την πλάτη τους όμως διαδραματιζόταν ένα εντυπωσιακό καλλιτεχνικό δρώμενο, μέσω της χρήσης video art, αποτελούμενο από ευδιάκριτα, άλλοτε φωτεινά και άλλοτε μουντά, γραφικά που δεν συνόδευαν απλά, αλλά κυριολεκτικά συναγωνίζονταν τη μουσική. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούσε το ότι το οπτικό μέρος προβαλλόταν πάνω στο υπερυψωμένο μέρος του θεάτρου στο βάθος της σκηνής. Αν συνυπολογίσουμε σε αυτά ότι η μουσική των Kraftwerk, ηλικίας από 40 έως 50 ετών κατά το μεγαλύτερο μέρος της, προσέλαβε έναν αέρα ανανέωσης μέσω δυναμικά μοντέρνων ενορχηστρώσεων, τότε μπορούμε άνετα να μιλάμε για μία άκρως επιτυχημένη σύζευξη του «κλασικού» με το «προοδευτικό» ή αλλιώς του ξακουστού παρελθόντος με το ανήσυχο παρόν.
Όσον αφορά στη μουσική που παρουσίασαν οι Kraftwerk, δόθηκε απόλυτη έμφαση στην περίοδο 1974-1986. Ακούσαμε αρκετά από το Computer world (το ομώνυμο, όπως και τα «Computer love», «It’s more fun to compute», «Homecomputer» και «Numbers»), σχεδόν όλο το Man machine (παραλείφθηκε το «Metropolis»), τα «Autobahn» και «Trans Europe Express» από τους αντίστοιχους ομώνυμους δίσκους, τα «Radioactivity» και «Airwaves» (στο δεύτερο φάνηκε πόσο πολύ επωφελούνται συνθέσεις μισού σχεδόν αιώνα από τις ανανεωτικές προσεγγίσεις σε επίπεδο ενορχήστρωσης) από τον δίσκο Radioactivity, διάφορα θέματα από τον δίσκο Tour de France (2003, αλλά το κεντρικό κομμάτι πρωτοκυκλοφόρησε το 1983), καθώς και τα «Boing Boom Tschak» και «Music non stop» από το Electric café του 1986.
Στον επίλογο της εμφάνισης, και ενώ η μουσική έπαιζε ακόμα, τα μέλη υποκλίθηκαν με σειρά στο κοινό, με τελευταίο τον Hütter, αυτό τον μεγάλο οραματιστή που μπορεί να καυχάται ότι η μουσική και η εικαστική κληρονομιά του συγκροτήματός του έχει διαμορφώσει σε όχι ευκαταφρόνητο βαθμό το τοπίο της ηλεκτρονικής μουσικής από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως και σήμερα. Το κοινό φυσικά τον καταχειροκρότησε και κάπως έτσι ολοκληρώθηκε μία σπουδαία συναυλία, η οποία σαφώς ξέφυγε από την πεπατημένη, αφού η έμφαση δεν βρισκόταν στην κίνηση των μουσικών επί σκηνής και την επικοινωνία τους με το κοινό (αυτή ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη, «από άποψη»), αλλά στη συνολική πρόσληψη ενός έξοχα προγραμματισμένου και αψεγάδιαστα υλοποιημένου καλλιτεχνικού δρώμενου.
Εικόνα και ήχος (και χώρος, για να μην ξεχνιόμαστε) συνέπραξαν εξίσου στην ψυχαγωγία και διασκέδαση των παρευρισκομένων. Πάντως, αν υπάρχει ένα «διά ταύτα», αυτό αφορά σίγουρα στη μουσική τους γερμανικού σχήματος. Εντέλει όσα ηλεκτρονικά ψιμύθια και αν προσθέσεις, όσο και αν εκμοντερνίσεις τον ήχο, το τελικό σχόλιο δεν μπορεί παρά να είναι τούτο: η μουσική των Kraftwerk είναι απλά υπέροχη.
Με πολύ μεγάλη χαρά το Chania Rock Festival παρουσιάζει την Έκθεση Φωτογραφίας του “φωτογράφου των ροκ σταρς” και συνεργάτη του “Αβαλον των Τεχνών” Χρήστου Κισατζεκιάν στο ΧΑΜΑΜ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΚΑΤΡΕ στην Παλιά Πόλη Χανίων.
Το υλικό των διακοσίων φωτογραφιών μεγέθους 20 Χ 30 χωρίζεται σε ON STAGE SECTION και σε BAND-ARTISTS PHOTO SESSION / BACKSTAGE SECTION ενώ ειδικά σε ένα πάνελ θα εκτεθούν περίπου 20 φωτογραφίες από το πρώτο Chania Rock Festival που έγινε το 2002!
Ο διεθνής “φωτογράφος των ροκ σταρ” Χρήστος Κισατζεκιάν
Η έκθεση ξεκινάει την Παρασκευή 28 Ιουλίου και θα είναι ανοιχτή για το κοινό μέχρι και την Τετάρτη 3 Αυγούστου με ελεύθερη είσοδο. Ώρες για το κοινό: 10πμ-2μμ και 6μμ-9μμ.
Ο Χρήστος Κισατζεκιάν γεννήθηκε στην Αθήνα και από τα δεκαεπτά του χρόνια μπήκε επαγγελματικά στο χώρο του φωτορεπορτάζ, το 1983, δουλεύοντας σε κορυφαία έντυπα της χώρας (εφημερίδες Έθνος, Ελεύθερος Τύπος και περιοδικά Γυναίκα, Εικόνες, ΕΝΑ). Υπήρξε υπεύθυνος του φωτογραφικού τμήματος του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων την επταετία 1989-1995. Όμως ήταν στα 1989 που άγγιξε εν τέλει τα πιο τρελά του όνειρα, συνδυάζοντας δυο από τα μεγαλύτερά του πάθη: Μουσική και Φωτογραφία.
Έχοντας ξεπεράσει πλέον τα τριανταπέντε χρόνια ως εξειδικευμένος συναυλιακός φωτοειδησεογράφος & συνεντευξιαστής, υπήρξε μόνιμος συνεργάτης των μεγαλύτερων μουσικών περιοδικών της χώρας μας (Metal Hammer, Pop & Rock, Δίφωνο, Zoo, Sonik) και περιστασιακά σε αντίστοιχα του εξωτερικού (Burn!, Classic Rock & Metal Hammer UK, RockHard & Metal Hammer DE, Kerrang, Terorrizer), αλωνίζοντας τη γενέτειρα του μα και όλη την Ευρώπη με ένα και μοναδικό σκοπό: το “πάγωμα” αδιόρατων στιγμών καλλιτεχνικής έκφρασης. Δείγματα δουλειάς του θα βρείτε στην επίσημη ιστοσελίδα του www.livephotographs.com και www.rocknrollmonuments.gr
Τα έργα που εκτίθενται είναι ένα απειροελάχιστο δείγμα ενός τιτάνιου αρχείου χιλιάδων συναυλιών και διατίθενται προς πώληση κατόπιν επικοινωνίας μαζί του, αυτούσια, μα και εναλλακτικά σε τελαρωμένο καμβά 30X45cm. Τέλος, μπορείτε να αναζητήσετε συναυλίες κατά παραγγελία από καλλιτέχνες & συγκροτήματα της αρεσκείας σας.
Συνεχίζεται ο χαμός που ξεκίνησε με τις “Σφήκες” της Λένας Κιτσοπούλου στο θέατρο Επιδαύρου. Σειρά είχε η “Μήδεια “ του Κάστωρφ με πρωταγωνίστριες τις Μαρία Ναυπλιώτου, Ελευθερία Ρουμελιώτη, Στεφανία Γουλιώτη κ.α.
Τόσο αυτό, όσο και ο “Ιππόλυτος” σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου ανήκουν στο “Ρέτζιτέάτρε” , το αποδομητικό στυλ, όπου ένας σκηνοθέτης επιτρέπεται να επινοεί τον τρόπο με τον οποίο σκηνοθετείται η δεδομένη όπερα η έργο του Αρχαίου Δράματος , ΄’ωστε να αλλάζουν τελείως οι πρωτότυπες προθέσεις η σκηνικές οδηγίες του δημιουργού μαζί με βασικά στοιχεία του έργου. Ένα στυλ που το Φεστιβάλ δείχνει να λατρεύει εδώ και χρόνια και εμείς λατρεύουμε να μισούμε
Ένας από αυτούς που είδε την παράσταση είναι ο θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης και εξερράγη τόσο πολύ που κατηγορεί την διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου κ. Κατερίνα Ευαγγελάτου για αυτήν την αποδόμηση. Γράφει ο ίδιος στον λογαριασμό του στο facebook:
Λέει η κυρία διορισμένη διευθύντρια: “Είναι η πρώτη φορά που δοκιμάζουμε κάτι τέτοιο, με έναν σκηνοθέτη, που έχει μια πολύ προσωπική αντίληψη και ένα δικό του στίγμα για το τι είναι δραματουργία και πως φτιάχνεται ένα έργο, πριν την παρουσίαση του. Δεν θα έχουμε λοιπόν ένα συμβατικό κείμενο “κλειδωμένο” στους στίχους του Ευριπίδη, αλλά μια νέα δραματουργία: Θα δούμε τη Μήδεια του Φράνκ Κάστωρφ”
Μα την “Μήδεια” από το συμβατικό κείμενο, το κλειδωμένο στους στίχους του Ευριπίδη την γνωρίσαμε. Έτσι διαπέρασε τους αιώνες ως μέγα αριστούργημα και εντυπώθηκε στην συλλογική μνήμη των λαών. Τι μας ενδιαφέρει να δούμε μια νέα δραματουργία του Γερμανού μαστροχαλαστή σκηνοθέτη Κάστωρφ με όχημα και άλλοθι την Μήδεια του Ευριπίδη;
Τι μας λές κυρά μου; Αυτό που διαλαλείς είναι η μέγιστη των ύβρεων. Τέτοια έπαρση; Τέτοια σιγουριά για το ταλέντο σου και και για την διορισμένη θέση σου που λές τον Ευρυπίδη συμβατικό και την Μήδεια κλειδωμένη στους στίχους του;
Εκεί έχουμε καταντήσει; Μπάτε σκύλοι αλέστε Τόσο πολύ μισείτε πράγματα και έργα που έχουν καθιερωθεί μέσα στους αιώνες ως μεγάλα αριστουργήματα; Υπηρέτες των έργων αυτών είστε! Όχι ανασκολοπιστές τους Μήπως πρέπει για αυτές τις σκηνοθεσίες και τις παραστάσεις να εγερθεί ζήτημα γερμανικών αποζημιώσεων αντίστοιχο με τις παλιές γνωστές αποζημιώσεις, οι οποίες πριν περίπου 80 χρόνια κάνανε όλη την Ελλάδα να μοιάζει με το σκηνικό που παρουσιάζετε σήμερα; Πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι το θέμα είναι κυβερνητικό.
Και να σκεφτεί κανείς ότι όταν γεννήθηκε αυτή η κυρία, για να τιμήσω τους άξιους γονείς της με τους οποίους ήμουν φίλος και συνεργάτης, της πήγα την πρώτη της πάνινη κουκλα. Μάλλον έπρεπε να της πάω μια κούκλα βουντού”
«Έχουν πια πλημμυρίσει τη θεατρική αγορά, φέρνουν τα έργα στα μέτρα τους, αλλάζοντάς τους τα φώτα, είναι πνευματικά ακρωτηριασμένοι» πρόσθεσε ο πρώην καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού θεάτρου”
Το δικό του σχόλιο για την παράσταση «Σφήκες» σε διασκευή Λένα Κιτσοπούλου έκανε ο Σωτήρης Χατζάκης, ο οποίος έχει διαγράψει μια μακρά πορεία στον χώρο του Εθνικού Θεάτρου.
Ως πρώην διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου αλλά και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος πήρε θέση για όσα ακούγονται και κατακεραύνωσε τη σκηνοθέτιδα.
«Τα μεγάλα έργα στο αρχαίο δράμα, στον Σαίξπηρ, στον “Μολιέρο” και αλλού πάντοτε έχουν μια καταγγελία, που λέει ότι το σύστημα που περιβάλλει τους ανθρώπους δεν είναι αλάνθαστο. Όταν διαβάζεις ένα έργο, πρέπει να το καταλαβαίνεις, να ξέρεις γιατί γράφτηκε, να κάνεις δηλαδή μία σοβαρή μελέτη. Αυτή είναι η πρώτη δουλειά του σκηνοθέτη» είπε στο «Secret» ο Σωτήρης Χατζάκης και πρόσθεσε:
«Αυτοί οι σκηνοθέτες σαν την κυρία Κιτσοπούλου, που έχουν πια πλημμυρίσει τη θεατρική αγορά, δεν μπορούν και δεν θέλουν να καταλάβουν τι λένε τα έργα. Κυρίως δεν μπορούν, γιατί είναι συναισθηματικά και ψυχικά ανάπηροι. Το ψυχικό και το νευρικό τους σύστημα είναι ανεπαρκή και δεν μπορούν να υποδεχτούν τα έργα μέσα στην ψυχοσωματική τους δομή. Έτσι φέρνουν τα έργα στα μέτρα τους, αλλάζοντάς του τα φώτα. Είναι πνευματικά ακρωτηριασμένοι, γιατί είναι δειλοί».
«Δεν έχουν το θάρρος ούτε να αντέξουν την πραγματικότητα των έργων, ούτε να πουν ότι δεν καταλαβαίνουν ένα έργο. Η απάτη αφορά στο εξής: αντί να πουν “εγώ τώρα θα βγάλω τον οχετό και τα εσώψυχά μου”, αυτό το βαφτίζουν “Σφήκες”. Τους θεωρώ απατεώνες, γιατί μία παραγωγή στην Επίδαυρο κοστίζει ίσως περίπου 200.000 ευρώ. Αυτά τα λεφτά τα δίνει ο φορολογούμενος πολίτης.
Αυτοί οι πειραματιστές σκηνοθέτες αυτά τα έργα δεν τα κάνουν με δικά τους χρήματα, αυτό είναι πρωτοφανές. Παίρνουν τα χρήματα και του Εθνικού και του ΚΒΘΕ, άρα ευθύνονται οι διευθυντές και των δύο θεάτρων, ο κ. Μόσχος και ο κ. Πελτέκης, και βέβαια η κα Ευαγγελάτου, η διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών. Μην επικεντρώνεστε στην κα Κιτσοπούλου, αυτή είναι μία ακρωτηριασμένη περίπτωση» συνέχισε.
«Ούτε βέβαια φταίνε οι ηθοποιοί, που προπηλακίζονται και τρώνε όλη την αποδοκιμασία. […] Όλη αυτή η αισθητική της σαχλαμάρας εκπορεύεται από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, διοχετεύεται στα κρατικά θέατρα και δημιουργούν την εντύπωση στον κόσμο ότι αυτό είναι το κυρίαρχο ρεύμα. Δεν είναι όμως αυτό» είπε τέλος, ο Σωτήρης Χατζάκης.
ΣτοΩδείο Ηρώδου Αττικού, την Τετάρτη 11Οκτωβρίου 2023, στις 8:30 το βράδυ, ο Σταμάτης Σπανουδάκης θα πραγματοποιήσει μια μεγάλη συναυλία αφιερωμένηστον Αλέξανδρο τον Μακεδόνα.
Ήθελα να έχω έτοιμο το καινούργιο έργο που ετοιμάζω, αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφερα. Λόγοι ανωτέρας βία, ή Θεού επισκέψεως, δεν μου άφησαν πολύ χρόνο. Θα σας παρουσιάσω, όμως, κάποια νέα μουσικά δείγματα.
Ευτυχώς, έχω πάντα ετοιμοπόλεμους τους γλυκύτατους μουσικούς και χορωδούς, που με ξέρουν και μ’ ακολουθούν χρόνια τώρα. Αποφάσισα, λοιπόν, να κάνω κάτι που από καιρό ήθελα: να παρουσιάσω ό,τι έχω γράψει, και δεν είναι λίγα, για τον αγαπημένο μου Αλέξανδρο.
Δεν θα μπορούσε, όμως, να λείπει αυτήν την φορά ο αξεπέραστος Βασίλης Σαλέας. Έτσι, μετά από 28 χρόνια, θα παίξουμε ξανά μαζί, κάτι που πραγματικά δεν ξέρω γιατί, ενώ έχουμε την ίδια μουσική ανάσα, δεν συνέβη τόσα χρόνια.
Την απόφασή μου ενίσχυσε και ένας άλλος καταπληκτικός μουσικός – μαέστρος, ο Ντίνος Γεωργούντζος. Ο Ντίνος θα πάρει από επάνω μου τα βάρη των προβών, των ενορχηστρώσεων κι έτσι, για μια φορά, θα σας χαρώ στο Ηρώδειο πιο ξεκούραστος.
Για τον Αλέξανδρο, λοιπόν, με τον Βασίλη Σαλέα και όλους τους μουσικούς και τους συνεργάτες μου, στο Ηρώδειο, στις 11 Οκτωβρίου.»
Σταμάτης Σπανουδάκης
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σταμάτης Σπανουδάκης: στίχοι – μουσική – ενορχήστρωση
Πριν από λίγο καιρό πραγματοποιήθηκε με επιτυχία και το φετινό Athens Irish Festival στο πάρκο της Λαμπηδόνας του Βύρωνα. Ήταν ένα τριήμερο φεστιβάλ που διοργανώθηκε από τα παιδιά του συλλόγου φίλων ιρλανδικού πολιτισμού. Το τριήμερο περιελάμβανε πλούσιο πρόγραμμα. Όμως, δυστυχώς, οι ανάγκες της εργασίας μου, οι τελευταίες διορθώσεις της διδακτορικής μου διατριβής και η ταυτόχρονη οργάνωση του 1ου Μεσαιωνικού Φεστιβάλ Ανδραβίδας δεν μου άφησαν τον απαιτούμενο ελεύθερο χρόνο ώστε να παρακολουθήσω και τις τρεις μέρες του ιρλανδικού φεστιβάλ. Αρκέστηκα έτσι στην μία. Έδωσα, λοιπόν, το παρών στην δεύτερη μέρα του.
Η χωροταξική δομή του πάρκου της Λαμπηδόνας παρείχε την ευκαιρία στους διοργανωτές να παρουσιάσουν τα συναυλιακά δρώμενα σε έναν χώρο που είχε μια αμφιθεατρική διάσταση ενώ η καντίνα, που θυμίζει παραδοσιακό οικισμό της ηπειρωτικής Ελλάδας και στην οποία πωλούνταν ψητά εδέσματα και κρύα μπίρα, ήταν ακριβώς δίπλα. Έτσι οι περισσότεροι παρευρισκόμενοι στο φεστιβάλ ήταν κοντά σε έναν χώρο που είχε καλή οπτική στην σκηνή των δρώμενων και άμεση πρόσβαση στην καντίνα.
Από την άλλη ήταν λίγο απομακρυσμένα τα τραπεζάκια των εκθετών. Ο χώρος προϋπέθετε αυτή την απόσταση γιατί ανάμεσα στον χώρο των συναυλιών και στα τραπέζια των εκθετών υπήρχε ο κεντρικός διάδρομος του πάρκου. Ωστόσο η ενσωμάτωση των εκθεμάτων στο φυσικό περιβάλλον του πάρκου ήταν οργανική. Το πράσινο του πάρκου απορροφούσε ιδανικά το πράσινο των ιρλανδικών αποχρώσεων που είχαν αρκετά εκθέματα.
Παραβρέθηκα στο φεστιβάλ την ημέρα κατά την οποία εμφανίστηκαν τα μουσικά συγκροτήματα The Chained Magpie, Solastas και το σχήμα ιρλανδικής παραδοσιακής μουσικής των Aidan Connoly, Pardaic Keane, Fergus McGorman και Cliodhna Begley. Την ίδια μέρα τραγούδησε και η χορωδία Curfa Gaelic Nordic Quir.
Όταν έφτασα στο πάρκο της Λαμπηδόνας επισκέφθηκα αρχικά τον χώρο των εκθετών με αποτέλεσμα, όταν ανέβηκα στο σημείο των συναυλιών, να προλάβω μόνο τα τελευταία δύο τραγούδια των The Chained Magpie. Μπορεί να τους άκουσα λίγο αλλά ήταν αρκετό για να διαπιστώσω ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό σχήμα με πολύ δεμένο και γεμάτο folk ήχο που αναμιγνύει ευρωπαϊκές και αμερικανικές επιρροές. Λυπήθηκα πραγματικά που δεν πρόλαβα να ακούσω κάτι περισσότερο από το set list αυτού του πολύ καλού συγκροτήματος. Ελπίζω ότι θα το κάνω στην επόμενη εμφάνισή τους.
Οι Chained Magpie στο Athens Irish Festival 2023
Όσον αφορά τους εκθέτες υπήρχαν εικαστικοί και δημιουργοί με ενδιαφέρουσες δουλειές. Ανάμεσα στους εκθέτες μπορούσε κανείς να συναντήσει ζωγράφους, δημιουργούς κοσμημάτων, σχεδιαστές χειροποίητων χαρτών της Ιρλανδίας και αυτοκόλλητων, κατασκευαστές αρωματικών κεριών, ακόμη και δημιουργούς πλεκτών διακοσμητικών και μάλλινων επιτραπέζιων παιχνιδιών.
Όταν ολοκλήρωσα την περιήγηση ανάμεσα στα τραπέζια των εκθετών επέστρεψα στον κύριο χώρο των εκδηλώσεων. Ο κόσμος γινόταν συνεχώς περισσότερος. Μόλις το χορωδιακό σχήμα Curfá Gaelic Nordic Choir εμφανίστηκε στην σκηνή υπό την καθοδήγηση της μαέστρου Λαμπρινής Γιώτη πρέπει να είχαν συγκεντρωθεί περισσότερα από τριακόσια άτομα στους χώρους του φεστιβάλ. Οι Curfá Gaelic Nordic Choir τραγούδησαν περίπου ένα ημίωρο και παρέδωσαν την σκυτάλη στους εκπληκτικούς Solastas.
Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα το εξαιρετικό αυτό fοlkσχήμα ζωντανά. Δεν υπάρχουν πολλά να ειπωθούν για την απόδοσή τους. Ήταν απλά υπέροχοι. Παραδοσιακά ιρλανδικά και σκωτσέζικα τραγούδια, μπαλάντες που θύμιζαν τους JethroTull, κοντολογίς μουσική μαγεία καθοδηγούμενη μαεστρικά από την εκπληκτική φωνή της Λαμπρινής Γιώτη. Ο ασφυκτικά γεμάτος χώρος της Λαμπηδόνας είχε σηκωθεί στο πόδι. Παιδιά χόρευαν στους ρυθμούς των Solastasκι εγώ έσπευσα να ρωτήσω την μια εκ των διοργανωτών (την αγαπητή Άννα) λεπτομέρειες για το συγκεκριμένο συγκρότημα. Η απόφαση να τους προτείνω να παίξουν στο Μεσαιωνικό Φεστιβάλ της Ανδραβίδα είχε ήδη ληφθεί.
Όταν οι Solastasολοκλήρωσαν το setτους είχα την αίσθηση ότι οι θεατές είχαμε απογειωθεί από τα στενά όρια του πεπερασμένου εμπειρικού βίου. Τουλάχιστον σε ό,τι με αφορούσε τα αισθητηριακά μου αντανακλαστικά που υποδέχονταν τους μουσικούς ήχους είχαν οξυνθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρήσω ότι δεν είχε νόημα να δω ή να ακούσω τίποτε άλλο. Κι όμως, τώρα θα βγουν οι Ιρλανδοί μου είπε η Άννα, ενημερώνοντάς με ότι η βραδιά θα έκλεινε με συναυλία των Aidan Connoly, Pardaic Keane, Fergus McGorman και Cliodhna Begley, που είχαν ταξιδέψει από την Ιρλανδία για τις ανάγκες του Φεστιβάλ.
Οι Ιρλανδοί μουσικοί έπαιξαν παραδοσιακά τραγούδια της πατρίδας τους και οι θεατές άρχισαν να χορεύουν σε κελτικούς ρυθμούς. Μολονότι η σκηνική παρουσία των τεσσάρων μουσικών εξέφραζε περισσότερο ένα στιβαρά ευγενικό και χαμηλών τόνων βρετανικό φλέγμα παρά την εικόνα του Κέλτη μυσταγωγού που έχει διαμορφωθεί στην φαντασία πολλών εξ ημών που μας αρέσει να ερευνούμε την παράδοση των κελτικών εθνών, η διάθεση των ακροατών ήταν στα ύψη και η ανταπόκριση των θεατών στην μουσική του ιρλανδικού συγκροτήματος ήταν διονυσιακά ελληνική.
Αυτό ήταν και το πρώτο άμεσο θετικό δείγμα που αποδείκνυε πόσο επιτυχημένο ήταν το Athens Irish Festival ως εκδήλωση. Τα πρόσωπα και η γλώσσα του σώματος των θεατών. Η χαλαρότητα, η χαρά, η θερινή ραστώνη και το ενδιαφέρον είχαν ενωθεί σε ένα μίγμα το οποίο εκδηλωνόταν αυθόρμητα γύρω μου. Ο κόσμος απολάμβανε αυτό που συνέβαινε. Περιβαλλόμουν από πρόσωπα ενδιαφέροντα, χαρούμενα και γεμάτα ενέργεια.
Χαμογελαστά πρόσωπα την πρωτη μέρα του AIF χορεύοντας με τους Iernis
Δυστυχώς για εμένα και ευτυχώς για τους υπόλοιπους θεατές το Athens Irish Festival είχε ακόμη δύο μέρες. Η έλλειψη χρόνου δεν μου επέτρεψε να παρακολουθήσω τα δρώμενα των υπολοίπων δύο ημερών και αντιλαμβάνομαι ότι έχασα την ευκαιρία να βιώσω δυο ακόμη υπέροχες καλοκαιρινές βραδιές. Επιφυλάσσομαι για την επόμενη διοργάνωση, πρώτα ο Θεός, να είμαστε όλοι καλά.
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, επισκέφτηκε τη χώρα μας ο σπουδαίος Herbie Hancock, μία «κορυφαία μορφή της σύγχρονης μουσικής», όπως εύστοχα χαρακτηρίζεται στο συνοδευτικό κείμενο της εκδήλωσης. Η συναυλία πραγματοποιήθηκε τη ζεστή αλλά ατμοσφαιρική βραδιά της 11ης Ιουλίου 2023, στο πάντα γοητευτικό Ωδείο Ηρώδου Αττικού.
Για τον Hancock πολλά θα μπορούσε να γράψει κανείς, όπως ότι έχει εξήντα συναπτά έτη δισκογραφικής παρουσίας, συνοδευόμενης από πλείστες όσες καλλιτεχνικές και εμπορικές διακρίσεις, ή ότι στα 83 του χρόνια βάζει κάτω με την ενεργητικότητα και το επικοινωνιακό του χάρισμα πολλούς τριαντάρηδες. Αυτονόητα μία μουσική προσωπικότητα τέτοιου βεληνεκούς δεν θα μπορούσε παρά να χοροστατεί ενός χαρισματικού μουσικού συνόλου.
Πράγματι, το κουιντέτο που απολαύσαμε εκείνη τη βραδιά, μπροστά από μία ποικίλως φωτισμένη σκηνή και με υπόβαθρο τον ασυναγώνιστο θερινό ουρανό της Αθήνας μας, περιλάμβανε, πλην του κορυφαίου Hancock (πιάνο, πλήκτρα, συνθεσάιζερ και κιθαρόπληκτρα), τους βιρτουόζους τζαζ-φανκ φιουζιονίστες Terence Blanchard (τρομπέτα και πλήκτρα), James Genus (μπάσος), Lionel Loueke (κιθάρα), καθώς και τον 24χρονο (!) Jaylen Petinaud στα τύμπανα.
Η μπάντα εκτέλεσε άψογα το υλικό της, αρχής γενομένης από μία εκτεταμένη «Οβερτούρα», βασισμένη στον δίσκο Gershwin’s world (1998), ενσωματώνοντας όμως μουσικά στιγμιότυπα από όλη την καριέρα του Hancock, μεταξύ αυτών το πασίγνωστο «Rockit» (από τον δίσκο Future shock του 1983), όπως και ένα γρήγορο πέρασμα από το περίφημο «Chameleon» (από τον ιστορικό φανκ δίσκο Head hunters του 1973). Συνέχεια με το κομμάτι «Footprints» του προσφάτως εκλιπόντος τζαζίστα Wayne Shorter, το οποίο ακολούθησε το «Actual proof» από τον δίσκο του Hancock Thrust (1974). Το επόμενο μέρος διανθίστηκε με εκτεταμένους και άκρως εντυπωσιακούς αυτοσχεδιασμούς, καθώς και με τα απαραίτητα σόλο του κάθε μουσικού, με πιο αξιομνημόνευτο εκείνο του Petinaud στα τύμπανα.
Το φινάλε δεν μπορούσε παρά να ανήκει δικαιωματικά στην πλήρη εκτέλεση του «Chameleon» (θυμίζω ότι ένα μικρό μέρος είχε ενταχθεί και στην εισαγωγική «Οβερτούρα»), τούτο το επικό φανκ αριστούργημα που δεν έχει γεράσει διόλου παρά τον μισό αιώνα που κουβαλά στην πλάτη του. Φυσικά, αυτό που ακούσαμε διέφερε σημαντικά από τον δίσκο (Head hunters, που ήταν και το όνομα του μουσικού σχήματος του Hancock στα μέσα της δεκαετίας του 1970), αφού μετά το βασικό μοτίβο της σύνθεσης ο Hancock επιδόθηκε σε ένα απίστευτο σόλο στα κιθαρόπληκτρα (αγγλιστί keytar = υβριδικό όργανο που συνδυάζει τεχνικές παιξίματος κιθάρας και πλήκτρων) που δημιούργησε εκστατικές αντιδράσεις στο ενθουσιασμένο κοινό. Μετά το πέρας της ερμηνείας, που όλοι ευχόμασταν να μην τελείωνε ποτέ, ο εύχαρις Hancock χαιρέτισε προς όλες τις μεριές του θεάτρου και αποχώρησε εν μέσω ασταμάτητου χειροκροτήματος.
Εν είδει επιλόγου, πρέπει να σημειωθεί η χαλαρή και χαρωπή ατμόσφαιρα που διείπε όλη τη συναυλία και η οποία οφειλόταν πρωτίστως στη θετική αύρα που περιέβαλλε το μουσικό σχήμα. Επικοινωνιακοί, γελαστοί και προσιτοί, οι πέντε καλλιτέχνες έδειξαν ότι δεν ξεπλήρωναν ανόρεχτα κάποιο επαγγελματικό χρέος, αντίθετα απολάμβαναν κάθε δευτερόλεπτο που βρίσκονταν στη σκηνή. Η ευγνωμοσύνη τους απέναντι στους θεούς της μουσικής και στο κοινό τους ανταποδόθηκε στο έπακρο. Τελικά ουδείς έφυγε δυσαρεστημένος από το Ηρώδειο. Και εις άλλα με υγεία.
Οι Gregorian, oι διάσημοι τραγουδιστές με τις στολές μοναχών, με τα εκατομμύρια θαυμαστών ανά τον κόσμο, θα βρεθούν σύντομα στην Αθήνα, προκειμένου να παρουσιάσουν το φαντασμαγορικό σόου τους στις 14 Σεπτεμβρίου, στο Ηρώδειο.
Δημιουργήθηκαν στη Βασιλική Μονή Εσκοριάλ, στην Ισπανία, από τον Frank Peterson. Περιπλανώμενος στους μεσαιωνικούς διαδρόμους του μοναστηριού άκουγε ροκ μουσική στο walkman του και οι ήχοι της μοναστικής χορωδίας συγχωνεύονταν με τη μουσική που άκουγε.
Ήταν μια εμπειρία που τον ενέπνευσε να αρχίσει να πειραματίζεται με την ιδέα του συνδυασμού ροκ μουσικής με τους ήχους του Γρηγοριανού μέλους. Το πείραμα αυτό έγινε πραγματικότητα το 1990, με το παγκόσμιο ηλεκτρονικό φαινόμενο Enigma, με συν-δημιουργούς τον Frank και τον Michael Cretu.
Η ηχογράφηση του πρώτου άλμπουμ Enigma, «MCMXC AD», πούλησε πάνω από 14 εκατομμύρια αντίτυπα, και ανέδειξε τους GREGORIAN σε κορυφαίο συγκρότημα με την παγκόσμια επιτυχία «Sadeness Pt. I». Η επιτυχία αυτή άνοιξε το δρόμο στον Frank να οδηγήσει τους GREGORIAN ένα βήμα παραπέρα κι αυτό έγινε με την κυκλοφορία του πρώτου τους άλμπουμ «GREGORIAN MASTERS OF CHANT» που κυκλοφόρησε σ’ όλο τον κόσμο το 1999.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι GREGORIAN αποθεώθηκαν, ηχογραφώντας πάνω από 200 τραγούδια σε 11 CDs – χρυσά και πλατινένια – και 6 DVDs, πουλώντας πάνω από 6 εκατομμύρια αντίτυπα σε περισσότερες από 16 χώρες γνωρίζοντας την αποδοχή από το κοινό όλων των ηλικιών και τάσεων.
Το συγκρότημα αποτελείται από 8 τραγουδιστές, 2 τραγουδίστριες που συνοδεύονται από έξι μουσικούς, Όλοι τους με κλασική μουσική εκπαίδευση, ντυμένοι με υπέροχες βελούδινες στολές μοναχών σχεδιασμένες σε πανέμορφα χρώματα δημιουργούν ένα φαντασμαγορικό θέαμα με φωτιστικά εφέ, προβολές και ειδικά εφέ με καθρέφτες, ομίχλη, καπνό, κεριά και άλλες εκπλήξεις, που εκστασιάζουν το κοινό.
ΗΡΩΔΕΙΟ
ΠΕΜΠΤΗ 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ στις 21.00
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ:
VIP ΖΩΝΗ: 85 ευρώ
Α ΖΩΝΗ: 75 ευρώ
Β ΖΩΝΗ: 65 ευρώ
Γ ΖΩΝΗ: 55 ευρώ
Δ ΖΩΝΗ: 45 ευρώ
Ε ΖΩΝΗ: 35 ευρώ
ΣΤ ΖΩΝΗ: 25 ευρώ, Φοιτητικό – Ανέργων: 22 Ευρώ
ΘΕΣΕΙΣ ΑΜΕΑ (μόνο με τηλεφωνική κράτηση στο 2103221897): 22 ευρώ
Ισχύουν ειδικές τιμές για ομαδικά εισιτήρια, πληροφορίες: 211 7701700
Στα προηγούμενα μέρη του αφιερώματός μας, παρακολουθήσαμε αρχικά την γέννηση και εξέλιξη της heavy metal μουσικής και στην συνέχεια είδαμε χαρακτηριστικά παραδείγματα της στιχουργικής επιρροής που άσκησε η ελληνική μυθολογία και ιστορία σε συγκροτήματα από διάφορες γωνιές του πλανήτη.
Εύλογα θα αναρωτηθούν οι αναγνώστες : “Μα καλά, δεν υπάρχουν ελληνικά συγκροτήματα που να ασχολούνται με αυτά τα θέματα”; Φυσικά και υπάρχουν (και μάλιστα πολλά)! Αυτά θα παρουσιάσουμε τώρα, ξεκινώντας από τους Θεσσαλονικείς Northwind που είναι μία από τις παλαιότερες εγχώριες metal μπάντες. Στον δεύτερο δίσκο τους, που ονομάζεται Mythology, του 1987, πραγματεύονται θέματα ελληνικής μυθολογίας. Τραγούδια όπως τα Iole, Medea, Stop Sisyfus Stop και Prometheus The Man, είναι ενδεικτικά του ύφους τους.
Πολύ ευχάριστο γεγονός, η επαναδραστηριοποίηση του συγκροτήματος μετά από πολλά έτη, όπου καρπός της υπήρξε η κυκλοφορία του δίσκου History, το 2020. Όπως δηλώνει ο τίτλος, αυτή την φορά η μπάντα καταπιάνεται με θέματα της ελληνικής ιστορίας, όπως ο Πύρρος, η μάχη του Μαραθώνα, ο Μέγας Αλέξανδρος κ.α.
Από την Θεσσαλονίκη έρχονται και οι Sarissa, όπου στο εξώφυλλο του ομώνυμου δίσκου τους, του 1994, δεσπόζει ο Ήλιος της Βεργίνας, ενώ στο περιεχόμενο του δίσκου, βρίσκουμε τραγούδια όπως τα Macedonian Army, Marathon, Sarissa κ.α. παρόμοιας θεματολογίας. Σε αντίστοιχο μήκος κύματος και το mini cd τους, του 2009, με τίτλο Macedonia, όπου περιλαμβάνεται σε ορχηστρική εκτέλεση, το γνωστό τραγούδι Μακεδονία Ξακουστή!
Παραθέτουμε τους στίχους από το Marathon σε ελληνική απόδοση.
“Μαραθώνας”
Θεέ της βροντής Θεέ της τέχνης
Δώσε μου όλη την ταχύτητα που μου λείπει
Έχω νέα, νέα να τραγουδήσω
Έχω – έχω νέα να φέρω.
Οι εχθροί μας είναι νεκροί – ΝΕΚΡΟΙ
Ο Άδης η χώρα του θανάτου γέμισε ξανά.
Οι εισβολείς ηττήθηκαν
Είναι νίκη, ιστορία, που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ.
Μητέρα της σοφίας, Θεέ του πολέμου
Οδηγήστε με, οδηγήστε με βήμα βήμα
Απόλλωνα, Θεέ του ήλιου
Φώτισέ, φώτισε το δρόμο μου για να τρέξω.
Η τυραννία τους έχει τελειώσει
Η καταστροφή τους μας έδωσε πίσω
την ιερή μας γη.
Οι εισβολείς ηττήθηκαν
Είναι νίκη, ιστορία, που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ.
Εννέα ακόμη στάδια για να τρέξω – ΤΡΕΞΩ
Για να επιστρέψω, πίσω στο σπίτι
Μια τελευταία πνοή στον ήλιο.
Θεέ της βροντής Θεέ της τέχνης
Δώσε μου όλη την ταχύτητα, την ταχύτητα που μου λείπει
Θεέ της Αρμονίας, Θεέ του ατσαλιού
Βοήθησε τα γόνατά μου να μην λυγίσουν
Είμαι ο αγγελιοφόρος που έχουν στείλει
Πρέπει να φέρω τα νέα, δώστε μου
περισσότερη δύναμη.
Η αγωνία τελείωσε
Το ελληνικό πνεύμα είναι και πάλι ελεύθερο.
Οι εισβολείς ηττήθηκαν
Είναι νίκη, ιστορία, που δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ.
Εννέα ακόμη στάδια για να τρέξω – ΤΡΕΞΩ
Για να επιστρέψω, πίσω στο σπίτι
Μια τελευταία πνοή στον ήλιο.
Λόγω του ότι το heavy metal είναι διεθνής μουσική, η πλειοψηφία των συγκροτημάτων, ακόμη και των ελληνικών, γράφει τους στίχους στα αγγλικά. Μία εξαίρεση είναι οι Εξόριστοι, οι οποίοι από το 1989 όπου πρωτοεμφανίστηκαν δισκογραφικά, γράφουν στα ελληνικά κι έχουν πάντα ορισμένα θέματα ελληνικής ιστορίας και μυθολογίας στους δίσκους τους. Τραγούδια όπως Η Μάχη των Δελφών, Ο Γιος του Λαέρτη και Του Δία η Οργή, είναι ενδεικτικά του ύφους τους.
Ο πιο πρόσφατος δίσκος τους, με όνομα Wrath of Zeus, είναι στα αγγλικά διότι ο ιδρυτής της μπάντας, Δημήτρης Κατής, κατοικoύσε μόνιμα στις ΗΠΑ, όπου έχει επιτυχημένη (και βραβευμένη) καριέρα ως συνθέτης συμφωνικής μουσικής και soundtracks ταινιών. Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το Wrath of Zeus σε ελληνική απόδοση.
Οι “Εξοριστοι” του Δημήτρη Κατή με τον τενόρο Φίλιππο Μοδινό στο τραγούδι ζωντανά στο “Κύτταρο”
Ακούστε τον κεραυνό να κυλά
Φοβού το χτύπημα της αστραπής
Νιώστε τη δύναμή του
Το ουράνιο φως του
Αρχηγός όλων των Θεών
Μην αψηφάς το νόμο του
ή παρά τη θέλησή του
δυσαρεστήστε τον
Και σύντομα θα σε χτυπήσει
Η οργή του είναι
Η οργή του Δία
Ενδιαφέρουν παρουσιάζουν οι Πειραιώτες Reflection με τον θεματικό τους δίσκο Οδύσσεια, όπου αν και στα αγγλικά οι περισσότεροι στίχοι, εντούτοις έχουν και αρκετές απαγγελίες στίχων στα (αρχαία) ελληνικά. Οι Αργοναύτεςέχουν την τιμητική τους στο πρόσφατο (2022) cd single της μπάντας, με τίτλο March of the Argonauts.
Άξιοι συγχαρητηρίων οι παλαίμαχοι Αθηναίοι Marauder, οι οποίοι στον δίσκο τους “1821”, που κυκλοφόρησε το 1999, εξιστορούν την μεγάλη ελληνική Επανάσταση! Παραθέτουμε τους στίχους από το Beginning of Revolution:
Η πυρπόληση της Κωνσταντινούπολης
Δραματικές σκηνές κάνουν τον φόβο να γίνει μίσος
Η επανάσταση ή ο θάνατος πρέπει να ξεκινήσει
πριν να είναι πολύ αργά
Και από την Ευρώπη οι Έλληνες προετοιμάζουν το έδαφος
για την υπέροχη ταραχή (πανδαιμόνιο)
Τα παιδιά παίρνονται με την βία
και οι γυναίκες ψάχνουν για την αξιοπρέπειά τους
Σαν αετοί στα κλουβιά οι άντρες
ουρλιάζουν για την ελευθερία
Βυθισμένοι για 400 χρόνια μέσα στο σκοτάδι
Τώρα ήρθε η ώρα!
Με φωτιά
με μια καρδιά φτιαγμένη από πέτρα και επιθυμία
Σαν τα λιοντάρια στην μάχη θα πολεμήσουμε
Για την Ελλάδα, για τον Θεό, για την ανάσταση
Τώρα
Είναι πολύ αργά να σβήσουμε την φλόγα
Στα Καλάβρυτα ένας παπάς συγχωρεί τις αμαρτίες μας
Και η ελληνική επανάσταση ξεκινά!
Πολεμώντας με φωτιά και ατσάλι
το σπίτι σου είναι τα βουνά
ο φίλος σου είναι ο θάνατος
η αυτοκρατορία του μίσους για καταστροφή φαίνεται τόσο ψεύτικη
Αλλά τα κύματα δεν γυρίζουν πίσω
Ελευθερία ή Θάνατος φωνάζουμε!
Στον πολεμικής θεματολογίας δίσκο τους, Elegy of Blood, υπάρχουν αναφορές τόσο στην αρχαία ιστορία μας (τραγούδι Alexander), όσο και τη νεότερη (τραγούδι World War II).
Ακολουθούν οι Inner Wish, οι οποίοι στο τραγούδι τους, Gates Of Fire, εμπνέονται από το ομώνυμο ιστορικό μυθιστόρημα του Steven Pressfield σχετικά με τη μάχη των Θερμοπυλών και αποδίδουν εξαιρετικά.
Οι Κύπριοι Arrayan Path (αρχικό όνομα Arryan Path) κυκλοφόρησαν το 2004 τον δίσκο Road To Macedonia, με αρκετά τραγούδια να εμπνέονται από την ελληνική μυθολογία και την αρχαία μας ιστορία. Κάθε δίσκος τους έκτοτε, περιέχει τραγούδια ανάλογης θεματολογίας και αξίζουν την προσοχής μας.
Να επισημάνουμε ότι ο τραγουδιστής τους, υπήρξε μέλος των αμερικανών Warlord, τους οποίους αναφέραμε παραπάνω, κατά την τελευταία περίοδο του συγκροτήματος! Επίσης, ο ίδιος τραγουδιστής, συμμετέχει και στην μπάντα Astronomikon, όπου έχουν κυκλοφορήσει τον θεματικό δίσκο Dark Gorgon Rising και αφορά την ιστορία του Περσέα και της Μέδουσας.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι Κάβειρος (Kawir), οι οποίοι στο ντεμπούτο τους με όνομα Προς Καβείρους, του 1997, εμπνέονται από τους ορφικούς ύμνους, διατηρώντας μάλιστα και τον αρχαιοελληνικό στίχο. Συνεχίζουν σε παρόμοια μοτίβα και στους υπόλοιπους δίσκους τους.
Αξιόλογη μπάντα και οι Meden Agan, οι οποίοι στην πρώτη τους δισκογραφική δουλειά, έχουν το κομμάτι At The Gates of Troy, που αποτελεί σύνοψη του ομηρικού έπους της Ιλιάδας.
Δεν γίνεται φυσικά να παραλείψουμε τους Sacred Blood, των οποίων οι 3 έως τώρα δίσκοι, είναι θεματικοί, με στίχους από ελληνική μυθολογία και ιστορία. The Battle of Thermopylae – The Chronicle, Alexandros και Argonautica, οι τίτλοι αντίστοιχα, οι οποίοι μιλούν από μόνοι τους.
Ενώ οι παλαίμαχοι Spitfire μετά από πολλά χρόνια δισκογραφικής απουσίας, επανήλθαν το 2009 με τον δίσκο Die Fighting, ο οποίος περιλαμβάνει τρία τραγούδια που αφορούν το αφιέρωμά μας. Πρόκειται για τα Macedonia, Gates of Fire και Icarus.
Η πιο επιτυχημένη αυτή την στιγμή, ελληνική metal μπάντα σε παγκόσμιο επίπεδο, οι Septicflesh, έχει επίσης κατά καιρούς ασχοληθεί με τη θεματολογία του αφιερώματός μας, με τραγούδια όπως τα (Morpheus) The Dreamlord, Narcissus, Persepolis κ.α.
Επίσης οι πολύ γνωστοί Rotting Christ, από τον δίσκο Theogonia του 2007 και μετά, έχουν αρκετές αντίστοιχες αναφορές ενώ το ίδιο ισχύει και για τους Nightfall, ειδικά από τον δίσκο τους, Astron Black And The Thirty Tyrants και μετά.
Μπάντες που επίσης πρέπει να αναζήτησει ο ενδιαφέρόμενος αναγνώστης, είναι οι διαρκώς ανερχόμενοι Tidal Dreams, με τα τραγούδια Argonauts και Odyssey, οι μελωδικοί Valor με το Perseus, οι επικοί Airged L’Amh με το Dine In Hades, οι δημοφιλείς Battleroar με το The Curse Of Medea και οι δυναμικοί Wrathblade με αρκετά τραγούδια αρχαίας ελληνικής θεματολογίας στους 2 μέχρι στιγμής δίσκους τους.
Επίσης, οι Validor, Achelous και οι Wishdoom, με αρκετές αντίστοιχες αναφορές επίσης στους δίσκους τους. Δεν γίνεται να παραλείψουμε τους Agatus και τον εξαιρετικό δίσκο TheEternalist του 2016, όπου υπάρχει αναφορά στον Οδυσσέα (στο τραγούδι Perils of the Sea part II).
Ειδικά οι Achelous κυκλοφόρησαν ένα δίσκο με τίτλο Macedon, εμπνευσμένο εξ ολοκλήρου από τον Μέγα Αλέξανδρο και τίτλους όπως Gordian Knot,Gaugamela και Persepolis.
Αίσθηση προκαλούν οι Aherusia με τον αρχαίο ελληνικό στίχο στους δίσκους τους και τις συνεχείς αναφορές στην θεματολογία του αφιερώματός μας (με εμφανή τη μυστικιστική διάθεση). Παρακάτω μια χαρακτηριστική αναφορά από το τραγούδι με τίτλο Anonymous.
Ενώ ο πιό πρόσφατος δίσκος τους Bacchus- Epiphanies of the Crazy God είναι ένα κόνσεπτ άλμπουμ που παρουσιάζει μια αντιεξουσιαστική προσέγγιση στον θεό Διόνυσο
Κλείνουμε με τους War Dance, οι οποίοι ικανοποίησαν στο έπακρο τους λάτρεις του epic metal με το ντεμπούτο τους, “Wrath For the Ages”, το οποίο είναι γεμάτο με αναφορές στην αρχαία Ελλάδα.
Κάπου εδώ τελειώνει η περιήγησή μας στο κόσμο του, εμπνεόμενου από το μεγαλείο της Ελλάδος, heavy metal. Οι αναγνώστες που είναι και φίλοι αυτού του μουσικού είδους, οφείλουν να γνωρίζουν αυτές τις μπάντες. Οι υπόλοιποι, ας δώσουν μία δεύτερη ευκαιρία σε ένα, κατά την γνώμη του γράφοντος, υποτιμημένο και παρεξηγημένο μουσικό είδος.
Κλείνοντας, θα πρέπει να τονίσουμε ότι δυστυχώς η πλειοψηφία των καλλιτεχνών που καταπιάνονται με άλλα είδη μουσικής, αγνοούν επιδεικτικά την ελληνική μυθολογία και ιστορία, ως στιχουργική πηγή έμπνευσης (οι ελάχιστες εξαιρέσεις, απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα). Αυτό είναι ίσως κατανοητό για ξένους καλλιτέχνες ή καλλιτέχνες πιο μοντέρνων μουσικών ρευμάτων, αλλά δυστυχώς δεν εξαιρούνται από αυτό και οι καλλιτέχνες της ελληνικής λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής.
Απαραίτητα (κατά την γνώμη του γράφοντος) τραγούδια για τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη
1) Iron Maiden: “Alexander The Great”, 1986
2) Elixir: “Pandora’s Box”, 1986
3) Manowar: “Achilles, Agony And Ecstasy In Eight Parts”, 1992
4) Warlord: “Achilles Revenge”, 2002
5) Virgin Steele: “Prometheus The Fallen One”, 1995
6) Omen: “Teeth Of The Hydra”, 1986
7) Manilla Road: “The Deluge”, 1986
8) Symphony X: “The Odyssey”, 2002
9) Wotan: “Thermopiles”, 2004
10) Sabaton: “Coat Of Arms”, 2010
Αξιόλογοι δίσκοι που είτε ολόκληροι, είτε σε μεγάλο μέρος τους εμπνέονται από την Ελληνική Μυθολογία και Ιστορία
1) Virgin Steele: “The House Of Atreus Act I”, 1999
2) Virgin Steele: “The House Of Atreus Act II”, 2000
3) Northwind: “Mythology”, 1987
4) Holy Martyr: “Hellenic Warrior Spirit”, 2008
5) Grave Digger: “Clash Of The Gods”, 2012
6) Therion: “Lemuria”, 2004
7) Sacred Blood: “The Battle Of Thermopylae – The Chronicle”, 2008
8) Sarissa: “Sarissa”, 1994
9) War Dance: “Wrath For The Ages”, 2015
10) Marauder: “1821”, 2000
Προσωπικότητες η χαρακτήρες της Ελληνικής Μυθολογίας και Ιστορίας που κυρίως έχουν εμπνεύσει στιχουργικά τα metal συγκροτήματα
Προμηθέας, Περσέας και Μέδουσα, Αχιλλέας, Οδυσσέας, Ιάσων και οι Αργοναύτες, Λεωνίδας και οι 300 Σπαρτιάτες, Μέγας Αλέξανδρος
ΠΗΓΕΣ
Προσωπική δισκοθήκη Αλέξανδρου Ζώρη
Προσωπική συλλογή μουσικών περιοδικών Αλέξανδρου Ζώρη (Metal Hammer and Heavy Metal, Metal Invader, Iron, True Metal, Singing Swords)
Το παρόν άρθρο αποτελεί αναθεωρημένη και επικαιροποιημένη, επεξεργασία αδημοσίευτου κειμένου, το οποίο είχε γραφτεί το 2008. Αφιερώνεται στη μνήμη των μουσικών, William J. Tsamis (Warlord, Lordian Guard), Mark “The Shark” Shelton (Manilla Road, Hellwell), J.D Kimball (Omen), Δημήτρη Σελαλμαζίδη (Sarissa) και του ηθοποιού Κώστα Καζάκου.
Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του θεολόγου, μουσικολόγου και συνεργάτη του “Αβαλον των Τεχνών” Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με τίτλο: «ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ» (195 σελίδες).
Πρόκειται για κείμενα που αφορούν σε πτυχές του έργου και της σκέψης του Μάνου Χατζιδάκι.
Το βιβλίο έχει και ένα αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, καθώς ο συγγραφέας έζησε από κοντά την τελευταία δημιουργική περίοδο του Μ. Χατζιδάκι, αυτή της Ορχήστρας των Χρωμάτων.
Στο σημείωμα «Αντί προλόγου», ο Π. Ανδριόπουλος αναφέρεται στον Χατζιδάκι ως «επικίνδυνο αντιεξουσιαστή».
Το βιβλίο χωρίζεται σε εννέα ενότητες:
Α΄ Από τον Κάλβο στον Χριστιανόπουλο (η σχέση του Μ. Χατζιδάκι με έλληνες ποιητές).
Β΄ Ρεμπώ και Λόρκα.
Γ΄ Οι συνθέτες του κόσμου (Μπετόβεν, Μάλερ, ρώσοι συνθέτες του 20ού αιώνα, Μωρίς Ζωμπέρ, Νίνο Ρότα, Άστορ Πιατσόλλα).
Ε΄ Βίοι παράλληλοι (όψεις της σχέσης Μάνου Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη).
ΣΤ΄ Ο Χατζιδάκις στην Κρήτη (κείμενα – μαρτυρίες).
Ζ΄ Η Παιδική Χορωδία των Ανακτόρων του Μάνου Χατζιδάκι (η συνεργασία του συνθέτη με την χορωδία που ίδρυσε ο βασιλεύς Παύλος).
Η΄ Η τελευταία συναυλία (με την Ορχήστρα των Χρωμάτων – διαμαρτυρία κατά του νεοναζισμού).
Θ’ «Με ποιους αλήθεια είναι ο Χριστός;» (κείμενα για τα Χριστούγεννα και τον Επιτάφιο του Μ. Χατζιδάκι, αναφορές του στην υμνογραφία, συνομιλία με τον Μωρίς Μπεζάρ, ο Χατζιδάκις μάθημα στην Θεολογική Σχολή ΑΠΘ).
Αντί Επιμέτρου ένα κουίζ για τον Μάνο Χατζιδάκι που δημοσίευσε ο Π. Ανδριόπουλος στα mikropragmata του Άρη Δημοκίδη (Lifo).
Την έκδοση σχεδίασε, διόρθωσε και επιμελήθηκε ο Δημήτρης Καραδήμας.
