“Η Φόνισσα”: Η woke-οποίηση του Παπαδιαμάντη

 του Τηλέμαχου Χορμοβίτη 

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια να παίρνουν κλασικά βιβλία και να τα μεταφέρουν στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο, αλλάζοντάς τους κυριολεκτικά τα φώτα για να ταιριάζουν στην εποχή της πολιτικής ορθότητας και της woke παράνοιας. Αυτή η μόδα φαίνεται πως ήρθε και στην Ελλάδα και πρώτο θύμα της είναι ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς που έβγαλε η χώρα μας, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. 

Στην ταινία “Φόνισσα” σε σκηνοθεσία Ευας Νάθενα και σενάριο Κατερίνας Μπέη, η σύνθετη χριστιανική προβληματική του Παπαδιαμάντη πάνω στην φύση του Κακού καταντάει ένα απλοϊκό, μίσανδρο, καταγγελτικό παραμυθάκι, ένα woke σπλάτερ ιδανικό για να ενθουσιάσει τις υστερικές φεμινίστριες του twitter. Οι δημιουργοί της ταινίας έχουν κάνει κοπτοραπτική στο βιβλίο, προσθέτοντας και αφαιρώντας στοιχεία κατά το δοκούν, ώστε να εξυπηρετήσει το ορθοπολιτικό ιδεολογικό μήνυμα που θέλουν να περάσουν. Έτσι, το χωριό όπου ζει η Φόνισσα είναι μια… Ντίσνεϋλαντ γυναικείας καταπίεσης και κακοποίησης! Όλοι οι άνδρες είναι βίαιοι σατράπηδες που βασανίζουν, χτυπούν και δολοφονούν τις γυναίκες τους, οι γυναίκες κυκλοφορούν στο δρόμο μελανιασμένες από το ξύλο, οι νύφες πηγαίνουν στο γάμο τους σαν να πηγαίνουν σε κηδεία, ακόμη και τα παιδιά τραγουδούν μισογυνικά τραγουδάκια με στίχους για τις …”κακές τσούπρες”.

 Φυσικά όλα αυτά δεν υπάρχουν πουθενά στο βιβλίο του Παπαδιαμάντη, όπου επικρατεί μια ιδιότυπη μητριαρχία. Οι άντρες είναι άβουλοι και παθητικοί, σχεδόν αόρατοι σε αντίθεση με τις γυναίκες που είναι δυναμικές, αποφασιστικές και ξέρουν να παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. χαρακτηριστικά παραδείγματα η μάνα της Φραγκογιαννούς αλλά και η ίδια η Φραγκογιαννού που διαχειρίζεται τα οικονομικά του σπιτιού και δίνει στον άντρα της …χαρτζιλίκι). Και αφού φόρτωσαν την ταινία με τόσα δικά τους στοιχεία, αφού μας μπούκωσαν με κραυγαλέες εικόνες και σκηνές δικής τους έμπνευσης για να καταλάβει και ο πιο απρόσεκτος θεατής πόσο κακοί είναι οι άνδρες και πόσο καταπιέζονται οι γυναίκες, κράτησαν το άκρον άωτον του woke λαϊκισμού για το τέλος : η ταινία κλείνει με στατιστικά στοιχεία για την προίκα και για τις γυναίκες που έχουν χάσει την ζωή τους διαχρονικά από “φυλοκτονίες”! Και κάπου εδώ ο Παπαδιαμάντης κάνει κωλοτούμπες μέσα στον τάφο του! 

Φυσικά, ο Παπαδιαμάντης που θα γέλαγε με απλοϊκά σχήματα τύπου “κακοί άνδρες-καλές γυναίκες”, μας έχει δείξει στο έργο του πως και οι άνδρες υπήρξαν θύματα του θεσμού της προίκας. Πχ στο διήγημά του “Η Τύχη απ’ την Αμέρικα” , ο ήρωας πηγαίνει στην Αμερική για να δουλέψει και να προικίσει τις αδελφές του, καταφέρνει να μαζέψει τα χρήματα αλλά γυρνάει στο νησί του φθισικός όπου και πεθαίνει (στην τελευταία σκηνή της ταινίας “Ο Μετανάστης” που βασίζεται στο διήγημα, η άπληστη αδελφή του ήρωα- μια εξαιρετική Τασσώ Καββαδία- που απαιτούσε όλο και περισσότερα χρήματα για να πάρει τον γαμπρό που ήθελε , χορεύει ευτυχισμένη στο γάμο της αδιαφορώντας για τον αδελφό της που θυσιάστηκε γι’ αυτή και που την ίδια ώρα ξεψυχάει στο κρεβάτι του) 

Όταν μεταφέρεις ένα βιβλίο στην μεγάλη οθόνη είναι αναπόφευκτο πως θα κάνεις κάποιες αλλαγές. Άλλο όμως αυτό και άλλο να διαστρεβλώνεις την ουσία του βιβλίου για να εξυπηρετήσεις την ιδεολογική σου ατζέντα και μου κάνει εντύπωση που κανένας από τους κριτικούς που ύμνησαν τη “Φόνισσα” της Νάθενα δεν το επισήμανε αυτό (τόσο φοβούνται πια τον feminazi όχλο του twitter;). Το μόνο παρήγορο σε όλη αυτήν την ιστορία, είναι πως όταν περάσει η παράνοια του woke , ο μέγας Παπαδιαμάντης θα είναι σίγουρα μαζί μας ενώ αυτή η προπαγανδιστική, στρατευμένη και καλλιτεχνικά μέτρια ταινία θα έχει περάσει στη λήθη.   

 του Τηλέμαχου Χορμοβίτη  Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Ένας Έλληνας αναρχοσυντηρητικός 

του Τηλέμαχου Χορμοβίτη 

“Τory Anarchist” (δηλαδή “αναρχοσυντηρητικό”) αποκαλούν στην Αγγλία αυτόν που αγαπά τις παραδόσεις, τις συνήθειες και τη θρησκεία του τόπου του και ταυτόχρονα τρέφει μια βαθιά δυσπιστία έως και εχθρότητα προς την πολιτική και τους πολιτικούς, την κεντρική εξουσία και το σύγχρονο συγκεντρωτικό κράτος (στην περίπτωση του “Tory Anarchist” η απέχθεια προς την κρατική εξουσία δεν σημαίνει πως είναι και φιλικός προς τον καπιταλισμό). Στην Ελλάδα, στον χώρο των γραμμάτων, ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα “αναρχοσυντηρητικού” είναι ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. 

Δυο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τα γραπτά του : Στους “Έμπορους των Εθνών”, κάνοντας μια γενεαλογία της πολιτικής, ο Παπαδιαμάντης δεν διστάζει να τη συνδέσει με τη ληστεία : «Η αργία εγέννησε την πενίαν. Η πενία έτεκεν την πείναν. Η πείνα παρήγαγε την όρεξιν. Η όρεξις εγέννησε την αυθαιρεσίαν. Η αυθαιρεσία εγέννησε την ληστείαν. Η ληστεία εγέννησε την πολιτικήν. Ιδού η αυθεντική καταγωγή του τέρατος τούτου.» 

Στην “Φόνισσα”, η φορολογία του ελληνικού κράτους συνδέεται πάλι με τη ληστεία, και πιο συγκεκριμένα με την πλιατσικολογία των ληστών την περίοδο της Τουρκοκρατίας : «Την (μάνα της) την είχαν κυνηγήσει δύο-τρείς φοράς οι κλέφτες, τα παλληκάρια του Καρατάσου και του Γάτσου και των άλλων οπλαρχηγών της Μακεδονίας. Έπραξαν τούτο διά να την εκδικηθούν, επειδή τους είχε κάμει μάγια, και δεν επήγαιναν καλά οι δουλειές των. Επί τρεις μήνας εσχόλαζον εν αργία, και δεν ημπόρεσαν να κάμουν τίποτε πλιάτσικο, ούτε από Τούρκους, ούτε από χριστιανούς… Η νεαρά γυνή εσώθη από τους όνυχας των. Και όλον τον καιρόν ύστερον εξηκολούθησε να κάμνη μάγια, μάγια εναντίον των κλεφτών, και να φέρνη εις αυτούς πολλά “κεσάτια”, ώστε πουθενά πλέον δεν υπήρχε πλιάτσικο – εωσότου, έδωκεν ο Θεός και ησύχασαν τα πράγματα, και ο Σουλτάνος Μαχμούτ εχάρισε, καθώς λέγουν, τα “Διαβολονήσια” εις την Ελλάδα, κ’ έκτοτε έπαυσαν να είναι ασύδοτα. Την πλιατσικολογίαν διεδέχθη η φορολογία, και έκτοτε όλος ο περιούσιος λαός εξακολουθεί να δουλεύη διά την μεγάλην κεντρικήν γαστέρα, την “ώτα ουκ έχουσαν”» 

Στην κάτω φωτογραφία, ο Παπαδιαμάντης διά χειρός Φώτη Κόντογλου 

του Τηλέμαχου Χορμοβίτη  "Τory Anarchist" (δηλαδή "αναρχοσυντηρητικό") αποκαλούν

Η “Βασίλισσα Σοφία των Ελλήνων” ξεκαθαρίζει ιστορικές παρεξηγήσεις και προβάλλει το κοινωνικό της έργο

του Τηλέμαχου Χορμοβίτη 

Δεκαετίες προπαγάνδας από το βενιζελικό κατεστημένο αλλά και το μεταπολιτευτικό κράτος μας έπεισαν ότι η βασιλική οικογένεια της Ελλάδας ήταν το απόλυτο Κακό και ότι σε αυτή οφείλονται όλα τα δεινά της χώρας μας. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια, αυτή η απλοϊκή θεώρηση της ιστορίας μοιάζει να εγκαταλείπεται και κυκλοφορούν όλο και περισσότερα βιβλία που βλέπουν τη βασιλεία στην Ελλάδα στις σωστές της διαστάσεις. Ένα από αυτά είναι η βιογραφία της Βασίλισσας Σοφίας που έγραψε ο Νίκος Παπακωνσταντίνου (γνωστός από το εξαιρετικό “Πριγκίπισσες στη Δίνη του Πολέμου”) και κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις Εκδόσεις Φερενίκη. 

Αυτό το συναρπαστικό και κάποιες στιγμές συγκινητικό βιβλίο, που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, δεν είναι μια αγιογραφία της Βασίλισσας Σοφίας. Οι αδυναμίες της και τα αρνητικά στοιχεία του χαρακτήρα της επισημαίνονται αλλά ταυτόχρονα διαλύονται διαδεδομένοι μύθοι γύρω από το όνομα της που επιμένουν ακόμη και σήμερα ενώ τονίζεται και το τεράστιο κοινωνικό έργο της που δυστυχώς είναι άγνωστο στους περισσότερους Έλληνες. 

Ο συγγραφέας Νίκος Παπακωνσταντίνου μπροστά στην αφίσσα του βιβλίου πριν την παρουσίαση στην Μεγάλη Βρεταννία στις 29 Νοεμβρίου

Ποιος άραγε γνωρίζει σήμερα ότι στη Σοφία οφείλουμε το μεγαλύτερο μέρος του πρασίνου που υπάρχει στην Αθήνα; Από το βιβλίο του Νίκου Παπακωνσταντίνου μαθαίνουμε πως με πρωτοβουλία της δημιουργήθηκαν, μεταξύ άλλων, το Άλσος Παγκρατίου, το Άλσος της Καισαριανής και το Άλσος Συγγρού ενώ με πρωτοβουλία της δεντροφυτεύτηκαν ο Λόφος του Αρδηττού, ο Λυκαβηττός και ο Λόφος του Φιλοπάππου. 

Πόσοι ξέρουν ότι η Αθήνα χρωστάει το πράσινο της στην Βασίλισσα Σοφία; (Φωτό: Η Καθημερινή)

Αξιοθαύμαστο το έργο της και στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας. Αυτή οργάνωνε τα συσσίτια τα δύσκολα χρόνια του πολέμου και του αποκλεισμού από τον στόλο της Αντάντ ενώ δικό της δημιούργημα ήταν και το Νοσοκομείο Παίδων στο Γουδή. (μια προτομή της που είχε τοποθετηθεί στη Σχολή Νοσοκόμων του Νοσοκομείου για να την τιμήσει, σήμερα έχει εξαφανιστεί και η διοίκηση του Νοσοκομείου δεν γνωρίζει που βρίσκεται….). 

Μάλιστα, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον πως εκείνη την εποχή η βασιλική κοινωνική πρόνοια, σε μεγάλο βαθμό, δεν βασίζοταν στο κράτος. Το νοσοκομείο κατασκευάστηκε κυρίως με ιδιωτικές δωρεές που συγκέντρωσε η Σοφία και ήταν αυτοχρηματοδοτούμενο, καθώς λειτουργούσε με ιδιωτικούς πόρους (κληροδοτήματα, νοσήλια εύπορων ασθενών, συνδρομές ευεργετών κτλ). Από τη στιγμή που το Υπουργείο Παιδείας πήρε υπό τον έλεγχο του το Νοσοκομείο, δεν μπόρεσε ποτέ ξανά να λειτουργήσει όπως την εποχή που ήταν υπό τη φροντίδα της Σοφίας, επισημαίνει ο Νίκος Παπακωνσταντίνου. 

H Πριγκήπισσα Διαδόχου Σοφία (αριστερά) με την Αγγελική Κοντοσταύλου (δεξιά) στο Νοσοκομείο Παίδων στην διάρκεια του Ελληνο-Τουρκικού Πολέμου του 1897 . Από το βιβλίο “Η Ελληνική Δυναστεία” (Εκδόσεις Φερενίκη)

Σημαντική είναι η συμβολή του βιβλίου στο ξεκαθάρισμα κάποιων παρεξηγήσεων για τον ρόλο της Σοφίας στα χρόνια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και του Εθνικού Διχασμού. Η Σοφία παρουσιάστηκε από την ανταντική και βενιζελική προπαγάνδα ως η “αδελφή του Καϊζερ” που μηχανορραφούσε αδιάκοπα και ασκούσε φιλογερμανική επιρροή στο Βασιλιά Κωνσταντίνο. Η προπαγάνδα αυτή, μάλιστα, ήταν τόσο χοντροκομμένη που διέδιδε ότι η Σοφία είχε …πομπό στο Τατόι για να επικοινωνεί με τον αδελφό της ή ότι είχε …μαχαιρώσει το Βασιλιά Κωνσταντίνο επειδή ήταν διαλλακτικός προς τις απαιτήσεις της Αντάντ. 

Στην πραγματικότητα, όπως μας δείχνει ο Νίκος Παπακωνσταντίνου, η Σοφία υπήρξε ιδιαίτερα διακριτική και ήξερε καλά ότι πάνω απ’ όλα ήταν Βασίλισσα των Ελλήνων. Όταν ένας Βρετανός στρατιωτικός ακόλουθος τη ρώτησε τι θα κάνει αν η χώρα βγει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, η Βασίλισσα δεν δίστασε στιγμή : “Ωω, θα κάνω ακριβώς ό,τι κάνει και η Βασίλισσα του Βελγίου. Και εκείνη Γερμανίδα είναι”. (η Βασίλισσα του Βελγίου ήταν γνωστή για τη σθεναρή στάση της έναντι των Γερμανών τα χρόνια του πολέμου). Η Σοφία άρχισε να εκδηλώνει την συμπάθειά της για την χώρα καταγωγής της και να εύχεται για τη νίκη της μόνο όταν η αποικιοκρατική συμπεριφορά των χωρών της Αντάντ έναντι της Ελλάδας ξεπέρασε κάθε όριο, μόνο όταν οι ταλαιπωρίες και οι ταπεινώσεις που υπέστησαν οι απλοί Έλληνες αλλά και η βασιλική οικογένεια έγιναν αφόρητες. 

Αριστερά η Βασίλισσα Σοφία. Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος κρατάει στην αγακαλιά του την Πριγκήπισσα Ειρήνη, Δίπλα του είναι ο Πρίγκηπας Διάδοχος Γεώργιος. Δίπλα στην Πριγκήπισσα Σοφία είναι η Πριγκήπισσα Ελένη και
δεξιά ο Πρίγκηπας Αλέξανδρος. Μπροστά από όλους καθισμένος ο Πρίγκηπας Παύλος (Από Royal Chronicles)

Από το 1915 και μετά μοιάζει σαν όλες οι συμφορές του κόσμου να έπεσαν πάνω στη Σοφία. Ο εμπρησμός του αγαπημένου της σπιτιού στο Τατόι, ο βομβαρδισμός του Παλατιού στο Νοεμβριανά, η απώλεια του στέμματος, οι εξορίες και πάνω απ’ όλα ο πρόωρος θάνατος του αγαπημένου της γιου Αλέξανδρου και του συζύγου της Κωνσταντίνου (ο μοναδικός άνδρας που γνώρισε στη ζωή της), βύθισαν τη Σοφία σε βαθύ πένθος. Μέχρι να πεθάνει το 1932, σε ηλικία 62 ετών, δεν θα βγάλει τα μαύρα.

 Τις επόμενες δεκαετίες οι ιστορικοί θα ασχοληθούν μαζί της μόνο για να τη λοιδορήσουν, βασιζόμενοι σε βολικούς αλλά εν πολλοίς αστήρικτους μύθους, και κανείς δεν σκέφτηκε να κάνει έρευνα για να ανακαλύψει ποια ήταν η πραγματική Σοφία, ποιος ήταν ο ρόλος της τα χρόνια του πολέμου αλλά και ποιό ήταν το έργο της . Αυτό το κάνει σήμερα ο Νίκος Παπακωνσταντίνου με το εξαιρετικό βιβλίο του και του οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ. 

η Βασίλισσα Σοφία σε πένθος για τον Αλέξανδρο. Στο λαιμό της, από μια κορδέλα, κρέμεται μια μινιατούρα με τη μορφή του αγαπημένου της γιού

του Τηλέμαχου Χορμοβίτη  Δεκαετίες προπαγάνδας από το βενιζελικό

Βασιλιάς Κάρολος: Η γραβάτα του με την ελληνική σημαία έγινε κόμπος στον λαιμό του Σούνακ για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Το «μήνυμα» του βασιλιά κατά τη συνάντησή του με τον Βρετανό πρωθυπουργό στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα – Οι ερμηνείες για τη στιλιστική του επιλογή – Από τον Οίκο Παγώνη στο Κολωνάκι η περίφημη γραβάτα.

Εξωλεκτικό μήνυμα με πολιτικές προεκτάσεις ή… ενδυματολογική επιλογή; Παραπομπή στις ελληνικές του ρίζες ή, απλά, η αγαπημένη του γραβάτα; Την ώρα που τα μέσα ενημέρωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν το μήνυμα πίσω από τη γραβάτα με την ελληνική σημαία, που φορούσε ο βασιλιάς Κάρολος στη συνάντησή του με τον Ρίσι Σούνακ, στο περιθώριο της 28ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Κρίση, η ελληνική κοινή γνώμη έχει ήδη εκλάβει την κίνηση του μονάρχη ως έμμεση αποδοκιμασία του Βρετανού πρωθυπουργού και ταυτόχρονη στήριξη στο αίτημα της Αθήνας για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Μην μπορώντας, όπως γράφει η βρετανική εφημερίδα «The Guardian», λόγω της βασιλικής του ιδιότητας, να κάνει μια ανοιχτή πολιτική δήλωση αποδοκιμασίας του Σούνακ, ο βασιλιάς Κάρολος ο Γ’ χρησιμοποίησε τον ενδυματολογικό κώδικα, για να περάσει το μήνυμά του -κάτι που, συχνά πυκνά, επέλεγε να κάνει και η προκάτοχος του βρετανικού θρόνου, βασίλισσα Ελισάβετ.

Και δεν ήταν μόνο στη συνάντηση με τον Σούνακ, αλλά και στην ομιλία του από το βήμα της Διάσκεψης, που ο Κάρολος έστειλε μήνυμα με τη γαλανόλευκη γραβάτα.

Δείτε βίντεο και φωτογραφίες:

Φωτογραφία: Chris Jackson, Getty Images/Ideal Image

Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που επιλέγει να «μιλήσει» με μια γραβάτα (αλλά και ένα μαντήλι στο πέτο) σε γαλανόλευκες αποχρώσεις, όταν ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας. Ο Κάρολος το έχει… διαπράξει και στο παρελθόν, αλλά, από την άλλη, έχει φορέσει αυτή τη γραβάτα και σε άσχετες με την Ελλάδα περιστάσεις. Σύμφωνα, δε, με τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, που επικαλείται ο «Guardian», η γραβάτα του Καρόλου προέρχεται από τον περίφημο Οίκο Παγώνη (Pagoni Maison Des Cravates) στο Κολωνάκι, στον πεζόδρομο της οδού Βουκουρεστίου.

Όποιο κι αν ήταν το μήνυμα του Καρόλου, πάντως, κατάφερε να το «περάσει» ακόμα και μέσα από τα social media του Βρετανού πρωθυπουργού. Μην έχοντας, προφανώς, άλλη επιλογή, παρά να τηρήσει το πρωτόκολλο και την αστική ευγένεια που «ξέχασε», όταν ακύρωνε την προγραμματισμένη για την περασμένη Τρίτη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, έπειτα απ’ όσα είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός στο BBC για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, ο Ρίσι Σούνακ «ανέβασε» στο Twitter τη φωτογραφία του με τον βασιλιά.

For more than 60 years, His Majesty has been at the forefront of the fight to protect our planet.

Today at #COP28 we’re committed to safeguarding the environment for generations to come. pic.twitter.com/U7rsoc0CrW

— Rishi Sunak (@RishiSunak) December 1, 2023

Κάπως έτσι, το ελληνικό «μήνυμα» του Καρόλου… ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, φτάνοντας πολύ πιο πέρα από το Ντουμπάι, όπου διεξάγεται η COP28. Και αυτό δεν μπορεί, παρά να ικανοποιεί την Αθήνα…

Πηγή:  protothema.gr

Το «μήνυμα» του βασιλιά κατά τη συνάντησή