Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), διοργανώνει την Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2019, 8 μ.μ. στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια συναυλία αρμενικής και ελληνικής μουσικής.
Θα παρουσιαστούν θρησκευτικοί ύμνοι από την αρμενική και την βυζαντινή μουσική παράδοση (a capella) και τραγούδια για φωνή και πιάνο στα αρμενικά και ελληνικά.
Η συναυλία αφιερώνεται στον αρμένιο αρχιμανδρίτη Κομιτάς (1869-1935) με αφορμή τα 150 χρόνια από την γέννησή του. Ο αρχιμανδρίτης Κομιτάς ήταν συνθέτης, τραγουδιστής, μουσικοπαιδαγωγός, εθνομουσικολόγος και θεωρείται ως ο θεμελιωτής της νεότερης κλασικής αρμενικής μουσικής.
Στην συναυλία θα ακουστούν αρκετά από τα τραγούδια τα οποία ο ίδιος ο Κομιτάς, περιοδεύοντας στην πατρίδα του, συνέλεγε και κατέγραφε σε ιδιαίτερη μουσική γραφή. Είναι αυτός που μέσω της καταγραφής έσωσε την τελευταία στιγμή τη μουσική της Δυτικής Αρμενίας, πριν τον όλεθρο της γενοκτονίας.
Από το ελληνικό ρεπερτόριο της βραδιάς ξεχωρίζει η «Κασσιανή» (1919) του μεγάλου μαέστρου και συνθέτη Δημήτρη Μητρόπουλου, με αφορμή την συμπλήρωση 100 χρόνων από τη σύνθεσή της. Πρόκειται για την ποιητική απόδοση του τροπαρίου της Κασσιανής μοναχής από τον Κωστή Παλαμά, από τη γέννηση του οποίου συμπληρώθηκαν φέτος 160 χρόνια.
Οι συντελεστές της συναυλίας είναι:
Άννα Γαζαριάν και Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι.
Μάριος Καζάς, πιάνο.
Προλογίζουν οι:
Γιώργος Βλαντής, Διευθυντής του Συμβουλίου των Χριστιανικών Εκκλησιών της Βαυαρίας.
Η σοπράνο Άννα Γαζαριάν, από το Ερεβάν της Αρμενίας, και ο θεολόγος Γιώργος Βλαντής διαμένουν και δραστηριοποιούνται στο Μόναχο της Γερμανίας, απ’ όπου και θα έρθουν στην Αθήνα, ειδικά γι’ αυτή την συναυλία.
Spente le stelle, La Notte Etterna και άλλες μεγάλες στιγμές από μια φωνή που αγγίζει την ψυχή..
Ρομαντική, μυστηριώδης και φλογερή η Emma Shapplinσυνδυάζει την ένταση και την συναισθηματική φόρτιση της όπερας με τον αισθησιασμό και την αμεσότητα της ποπ μουσικής. Μια φωνή που αποτελεί την πιο τρανταχτή απόδειξη ότι η μουσική δεν εντάσσεται σε κατηγορίες, δεν υπακούει σε κανόνες και κομφορμισμούς. Μετά την τεράστια επιτυχία του «Spente le stelle» αλλά και τις απίστευτες πωλήσεις του δίσκου «Carmine Meo» που έχει φτάσει στο ρεκόρ των 1.500.000 αντιτύπων, η καριέρα της απογειώθηκε.
Όπως έχει δηλώσει και η ίδια: «Το πρώτο μου άλμπουμ το «Carmine Meo» που σημαίνει Η μελωδία μου γεννήθηκε από το πάθος μου για την όπερα, και μάλιστα για την ιταλική, από τον Γκαετάνο Ντονιτσέττι ως τον Βιντσέντζο Μπελλίνι. Η φωνή μου πλέον καλύπτει μια μεγάλη έκταση από οκτάβες, εναλλάσσεται με ορχήστρα, ρυθμικά loops, μπάσο, κρουστά, φυσικούς ήχους και μια χορωδία όπερας. Δεν θα έλεγα ότι μου ταιριάζει ούτε ο χαρακτηρισμός ντίβα, ούτε ο χαρακτηρισμός Ποπ τραγουδίστρια. Δεν μου αρέσουν οι ταμπέλες. Προτιμώ τις ελεύθερες απόψεις που λένε ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και κάθε άνθρωπος έχει πάνω του έναν λόγο για να τον ερωτευτείς…»
Η Emma Shapplin δηλώνει και πάλι έτοιμη να μας καταπλήξει. Σε μια παράσταση που συμμετέχει ζωντανή ορχήστρα και χορωδία – σχεδόν 100 συντελεστές- δεν παρουσιάζει τόσο μια ντίβα της όπερας ή ένα ποπ είδωλο, αλλά μια ερμηνεύτρια της οποίας η μουσική αναδύεται από τα βάθη της ψυχής της…
Η Emma Shapplin γεννήθηκε στο Παρίσι το 1974. Σαν παιδί δεν είχε δώσει κανένα δείγμα ότι θα ακολουθήσει καριέρα τραγουδίστριας. Ήταν τόσο ντροπαλή που «δεν άνοιγε καν το στόμα της, πόσο μάλλον για να τραγουδήσει». Όλα άλλαξαν, όταν σε ηλικία 11 χρόνων άκουσε το «Queen Of The Night» από τον Μαγικό Αυλό. Αυτή η πρώτη της επαφή με την όπερα ήταν για την μικρή Emma μια συγκλονιστική εμπειρία. Ήταν η στιγμή που αποφάσισε ότι αυτό που θέλει να κάνει είναι να τραγουδάει. «Αυτή η μουσική άγγιξε την ψυχή μου», εξομολογήθηκε χρόνια αργότερα.
Σε ηλικία 14 χρόνων γνώρισε μια ηλικιωμένη δασκάλα μουσικής και άρχισε να παίρνει τα πρώτα μαθήματα τραγουδιού. Ήταν μια πολύ ευτυχισμένη περίοδος για τη νεαρή Emma, η οποία αισθανόταν ότι είχε βρει τον σκοπό της στη ζωή. Ωστόσο, οι γονείς της προτιμούσαν να δουν την κόρη τους να ακολουθεί ένα πιο «σίγουρο» επάγγελμα και την πίεσαν να σταματήσει τα μαθήματα τραγουδιού και ν’ αφοσιωθεί στο σχολείο.
Η ανάγκη της να τραγουδά εξακολουθούσε όμως να είναι έντονη, κι έτσι η Emma βρήκε διέξοδο τραγουδώντας σε ένα heavy metal συγκρότημα που έφτιαξαν κάποιοι συμμαθητές της. Παρόλο που είχε την ευκαιρία να κάνει αυτό που αγαπούσε (να τραγουδάει) καταλάβαινε ότι αυτό δεν ήταν το στυλ που της ταιριάζει και μετά από δυο χρόνια στο συγκρότημα είχε αρχίσει να της λείπει η όπερα. Έτσι, επέστρεψε στα μαθήματα κλασικού τραγουδιού. «Μέσα από το τραγούδι μου ήταν πιο εύκολο να επικοινωνήσω, να πω κάτι διαφορετικό», δηλώνει η ίδια «κάτι που είναι πιο σαφές, πιο ακριβές από τα λόγια μερικές φορές».
Λίγο αργότερα γνώρισε τον γάλλο συνθέτη Jean Patrick Capdvielle και με το θράσος του νεαρού της ηλικίας της του ζήτησε να της γράψει ένα album! Ο Capdvielle διέκρινε το ταλέντο της και δέχτηκε να συνεργαστεί μαζί της. Κάπως έτσι προέκυψε το πρώτο της album, «Carmine Meo» που κυκλοφόρησε το 1997 και εκτόξευσε την Emma στην κορυφή.
Ο δεύτερος δίσκος της ακολούθησε τέσσερα χρόνια αργότερα, έχει τίτλο «Etterna» και τα περισσότερα τραγούδια του τα έχει γράψει η ίδια. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα μελωδικό album, με μια μουσική που μοιάζει να έρχεται μέσα από ένα παράθυρο με θέα τη θάλασσα. Το υγρό στοιχείο, άλλωστε, γοητεύει πολύ την Shapplin. «Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς να υπάρχει νερό τριγύρω», εξηγεί. «Το χρειάζομαι». Από αυτόν τον δίσκο, το τραγούδι «La Notte Etterna» ξεχώρισε αμέσως και αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το κοινό. «Είναι το πρώτο τραγούδι που έγραψα», λέει η Emma Shapplin και συμπληρώνει πως πρόκειται για ένα κομμάτι που κρύβει μέσα του την ελπίδα, «η οποία νομίζω πως δεν βρίσκεται στους στίχους του, αλλά στη μελωδία».
Ακολούθησαν άλλα δύο άλμπουμ, το «Macadam Flower» το 2009 και το «Dust of a Dandy» το 2014, αρκετά live άλμπουμ και ήδη ετοιμάζει τη νέα της δισκογραφική δουλειά που θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2019.
Η Emma Shapplin θα δώσει μια εφ’όλης της ύλης συναυλία με ζωντανή ορχήστρα και χορωδία στο Christmas Theater και όπως και η ίδια λέει τον πρώτο λόγο θα έχει το συναίσθημα: «Εκτιμώ πολύ την έκφραση του συναισθήματος μέσα από την τέχνη. Αν καταργήσουμε το συναίσθημα, τότε δεν θα έχουμε να πούμε τίποτε ως καλλιτέχνες. Η τέχνη γεννιέται, προκύπτει από το συναίσθημα, από την ευαισθησία. Ακόμη και όταν δεν θέλουμε να βάλουμε συναίσθημα στη φωνή μας, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να την αφήσουμε να αποδώσει το μάξιμουμ των δυνατοτήτων που έχει ως όργανο. Πιστεύω ότι η φωνή μας αντανακλά απόλυτα όχι μόνο την προσωπικότητά μας αλλά ακόμη και αυτό που έχουμε μέσα στο μυαλό μας, ακόμη και τη στιγμή που μιλάμε. H φωνή είναι ένα όργανο το οποίο συνδέεται με όλο μας το σώμα..»
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
EMMA SAPPLIN Με ζωντανή ορχήστρα και χορωδία CHRISTMAS THEATER ΚΛΕΙΣΤΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ (ΒΕΪΚΟΥ)
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΤΙΣ 21.00
16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΣΤΙΣ 21.00
Μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στο κτίριο της παλαιάς Βουλής. Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, σε συνεργασία με ομάδα συλλεκτών και με τη στήριξη της Playmobil, παρουσιάζει την έκθεση που φέρει τον τίτλο Το ’21 αλλιώς: Η Ελληνική Επανάσταση με φιγούρες και διοράματα PLAYMOBIL.
Συγκεκριμένα, σε ολόκληρη την περίμετρο των διαδρόμων του δευτέρου ορόφου υπάρχουν σκηνογραφημένες μακέτες και διοράματα, τα οποία απεικονίζουν θέματα σχετικά με την Επανάσταση του 1821 και την εποχή της. Οι φιγούρες playmobil που υπάρχουν στα διοράματα είναι κατασκευασμένες ειδικά για την έκθεση, έχοντας ως πρότυπα τα σωματικά και ενδυματολογικά χαρακτηριστικά των ιστορικών πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου.
Την περασμένη Κυριακή, μαζί φίλους, επισκέφθηκα την εν λόγω έκθεση.
Το πρώτο ευχάριστο γεγονός που διαπίστωσα ήταν ο πολύς κόσμος που είχε συγκεντρωθεί στον εκθεσιακό χώρο. Γονείς με παιδιά, αλλά και συμπολίτες μας μεγαλύτερων ηλικιών, απόλαυσαν την εξαιρετική έκθεση με τις μακέτες και τα playmobil. Δίπλα από τα διοράματα, καθώς και στους τοίχους της περιμέτρου του δευτέρου ορόφου, υπάρχουν αφίσες και πίνακες με πληροφορίες ιστορικού περιεχομένου για τα πολιτικά και τα στρατιωτικά δρώμενα της επανάστασης του Γένους.
Όσον αφορά τις μακέτες και τις φιγούρες μπορώ να πω ότι έχουν δημιουργηθεί με προσοχή και μεγάλη έμφαση στην ιστορική λεπτομέρεια (πράγμα που δεν συμβαίνει με όλα τα συνοδευτικά κείμενα, κάποια απ’ τα οποία έχουν γραφτεί με διάθεση στρογγυλοποίησης). Οι φιγούρες του Γεωργάκη Ολύμπιου, του Πέτρου Μαυρομιχάλη, του Θοδωρή Κολοκοτρώνη, του Δημήτριου Υψηλάντη και όλων των ηρώων του Αγώνα είναι φιλοτεχνημένες με τρόπο που να αφομοιώνει τα γνωρίσματα της εξωτερικής τους εμφάνισης.
Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι η φιγούρα του Αλέξανδρου Υψηλάντη έχει ένα χέρι και αραιωμένα μαλλιά στο πάνω μέρος του κεφαλιού ενώ εκείνη του Γεωργάκη Ολύμπιου κρατά έναν πυρσό, ανακαλώντας στην μνήμη μας την ανατίναξη της Μονής Σέκου.
Από τις μεγάλες μακέτες προκαλούν θαυμασμό τόσο εκείνη της πολιορκίας της Τριπολιτσάς, λόγω του μεγέθους και των επιβλητικών τειχών της, όσο και αυτή της εξόδου του Μεσολογγίου λόγω της έμφασης στην λεπτομέρεια.
Στην μακέτα της πολιορκίας της Τρίπολης, αν παρατηρήσει κανείς με προσοχή, θα διακρίνει τις φιγούρες του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και του Δημήτριου Υψηλάντη.
Διόραμα της Πολιορκίας της Τριπολιτσας
Από την άλλη, σε εκείνη της εξόδου του Μεσολογγίου η σύγκρουση στην πύλη δημιουργεί θαυμαστή οπτική ένταση και η εισβολή των Οθωμανών στην πόλη έχει σκηνογραφηθεί με απαράμιλλη λεπτομέρεια.
Εξαιρετικές είναι επίσης οι μακέτες που παρουσιάζουν την παράδοση των Οθωμανών στο στρατιωτικό σώμα του στρατηγού Μαιζών, καθώς και την ναυμαχία του τουρκικού στόλου με τους Έλληνες μπουρλοτιέρηδες.
Διόραμα της Εξόδου του Μεσολογγίου
Κορυφαίο, ωστόσο, θεωρώ το διόραμα που απεικονίζει την μάχη του Ιερού Λόχου στο Δραγατσάνι. Οι μαύρες στολές και η σημαία με τον αναγεννώμενο φοίνικα είναι υπέροχες.
Στο τέλος της έκθεσης υπάρχουν άχρωμα σκίτσα ηρώων του ’21 και μαρκαδόροι διαφόρων χρωμάτων, τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι μικροί επισκέπτες για να δώσουν την δική τους πινελιά στο αισθητικό συμπλήρωμα των εικόνων. Υπάρχουν επίσης μικρά quiz και ιστορικές πληροφορίες, που προσφέρονται σε ξύλινα παιχνίδια εικόνων (κύβους κλπ). Σε γενικές γραμμές η έκθεση μας άφησε πολύ καλές εντυπώσεις.
Στην συνέχεια, μαζί με τους φίλους που επισκέφθηκα την έκθεση με τα playmobil, προλάβαμε να δούμε και τους εκθεσιακούς χώρους του ισογείου της παλαιάς Βουλής. Εκεί φιλοξενούνται εντυπωσιακά εκθέματα. Πανοπλίες, όπλα του 18ου και του 19ου αιώνα, στολές και ρουχισμός των αγωνιστών του ’21, παραδοσιακές φορεσιές, αντικείμενα πολιτικών προσωπικοτήτων το παρελθόντος (ανάμεσα σ’ αυτά και ορισμένα του Ίωνα Δραγούμη), εμβλήματα και πολλά άλλα.
Συμπερασματικά αξίζει να επισκεφθεί κανείς την παλαιά Βουλή αυτή την εποχή. Η έκθεση με τις μακέτες των playmobil είναι υπέροχη και οι υπόλοιποι εκθεσιακοί χώροι έχουν εξαιρετικά ενδιαφέροντα εκθέματα. Εξάλλου, από το πρωινό άνοιγμα του μουσείο ως το μεσημέρι η είσοδος είναι δωρεάν.
Η ελληνική αστυνομική λογοτεχνία διανύει περίοδο άνθησης. Αυτό είναι κάτι που συχνά ακούμε όσοι συμμετέχουμε σε ομάδες βιβλιοφιλίας και παρακολουθούμε τα εκδοτικά δρώμενα. Ολοένα και περισσότεροι νέοι συγγραφείς δοκιμάζουν την πένα τους στο αστυνομικό συχνά με μεγάλη επιτυχία. Ο Γρηγόρης Αζαριάδης είναι ίσως ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος της νέας γενιάς του ελληνικού αστυνομικού και η ανάγνωση του “Σκοτεινού Λαβύρινθου”, του τελευταίου του βιβλίου, το επιβεβαιώνει.
Ο Αζαριάδης σαν γνήσιος επίγονος της σχολής του παλιού καλού αμερικάνικου αστυνομικού( ό ίδιος θεωρεί τον Τσάντλερ και το γαλλικό νεοπολαρ τις μεγάλες του αγάπες -επιρροές) γράφει ένα βιβλίο για τον κόσμο της νύχτας, τον σκοτεινό κόσμο της παραβατικότητας.
Ο “Σκοτεινός λαβύρινθος είναι ένα βιβλίο για καταραμένους ήρωες Ένα βιβλίο για ανθρώπους που έχουν διαβεί τον ρουβίκωνα του νόμου και εκ πεποιθήσεως ζουν την ζωή του παράνομου και για άλλους που κινούνται στην συνοριακή γραμμή νόμου και παρανομίας συναλλασσόμενοι και συνδιαλεγόμενοι και με τις δυο πλευρές. Παραστρατημένες γκόμενες, μπράβοι της νύχτας , εκτελεστές πληρωμένων συμβολαίων, και επιχειρηματίες με νόμιμο προφίλ αλλά παράνομες μπίζνες, παρελαύνουν από τις σελίδες του.
Ο αναγνώστης γοητεύεται από αυτόν τον κόσμο, ακολουθεί τα βήματα του ”ψηλού”, του ”Λού”, της ”Τζίνας” του ”πάντσο” και άλλων σκοτεινών φιγούρων. Καβαλάει την μηχανή του ”ψηλού” και χάνεται μαζί του στα σκοτεινά λαβυρινθώδη δρομάκια της αθηναϊκής νύχτας. Μαζί με τους με τους καταραμένους ήρωες συμμετέχει και αυτός σε μια επικίνδυνη ζωή που μοιράζεται ανάμεσα σε γυμναστήρια και κακόφημα μπάρ του Κορυδαλλού, του Μπουρναζίου και των άνω Λιοσίων. Και είναι τελικά επιτυχία του συγγραφέα ότι την παράσταση κερδίζουν αυτοί ακριβώς οι τύποι και όχι η Τρύπη και η ομάδα της -όπως είναι ο κανόνας στο αστυνομικό.
Πρόκειται για ένα βιβλίο σε δυο επίπεδα. Σε πρώτο επίπεδο έχουμε την ρεαλιστικότατη καταγραφή του Αθηναϊκού υποκόσμου με τους εκτελεστές τους μεσάζοντες και τα μεγάλα κεφάλια που πληρώνουν τα συμβόλαια. Σε δεύτερο επίπεδο έχουμε ένα καθαρό Procedural. Και επιπλέον έχουμε ενα εργο με φιλοσοφικό βάθος αφου ο Αζαριάδης επιχειρεί με τον λαβύρινθο να θίξει το ζήτημα της αυτοδικίας πίσω από το οποίο κρύβεται το αναπάντητο ερώτημα : ταυτίζεται πάντοτε το δίκαιο με το νόμο;
Η Σοφία Μαυρονικόλα έχει χάσει την οικογένεια της που εκτελείται σύμφωνα με ένα πληρωμένο συμβόλαιο. Η ανορεξική ακτιβίστρια, που μέχρι εκείνη την στιγμή δουλεύει στην Αφρική για λογαριασμό κάποιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης, κάτω από την πίεση του σοκ μεταμορφώνεται σε άγγελο εκδίκησης.
Στον ”Μεγάλο αποχαιρετισμό” ένα από τα κορυφαία έργα του Τσάντλερ- βιβλίο που ασφαλώς ο συγγραφέας θα έχει πολλές φορέας διαβάσει- ο Μάρλοου έρχεται σε αντιπαράθεση με τον μεγαλοδικηγόρο Σιούελ Έντικοτ σχετικά με τη φύση του Νόμου.
Ο Τσάντλερ δια στόματος Εντικοτ ισχυρίζεται ότι ο νόμος είναι απλώς ένας μηχανισμός για να ρυθμίζονται οι κοινωνικές σχέσεις ( και ασφαλώς αυτός που έχει την ισχύ μπορεί να ξεγελάσει η και να εξαγοράσει τον νόμο) το δίκαιο είναι άλλο πράγμα. Μπορεί δηλαδή η αληθινή απόδοση δικαιοσύνης να μην είναι πάντα νόμιμη και αυτό φαίνεται να το κατανοεί ενστικτωδώς η Μαυρονικόλα γι αυτό και αναλαμβάνει η ίδια να αποδόσεις δικαιοσύνη.
Τελικά αστυνομικό σημαίνει να μιλάς για μια κοινωνία που οι μπάτσοι, τα δικαστήρια και οι πολιτικοί είναι αγορασμένοι από το οργανωμένο έγκλημα. Ο «Σκοτεινός Λαβύρινθος» είναι ένα τέτοιο βιβλίο. Και καθώς η ελληνική κοινωνία μετασχηματίζεται το έγκλημα θα γίνεται ολοένα πιο άγριο, πιο βαρύ, και πιο διαπλεκόμενο.
Εν κατακλείδι ο Σκοτεινός λαβύρινθος είναι ένα πρωτότυπο αστυνομικό -γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο και ενεστώτα χρόνο, με ζωντανούς, κοφτερούς διαλόγους- και η άποψη μας είναι πως αξίζει να διαβαστεί.
Ήταν 13 Ιουλίου του 1987. Περιμέναμε τον Μάνο Χατζιδάκι να μιλήσει για τον Οδυσσέα Ελύτη σε εκδήλωση στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας.
Δεν ήρθε… Το κείμενό του δημοσιεύθηκε αργότερα στο περιοδικό “Λέξη” και τελικά συμπεριελήφθη στη συναγωγή κειμένων του Χατζιδάκι “Ο καθρέφτης και το μαχαίρι” (1988). Στο τέλος του κειμένου υπάρχει η σημείωση του ίδιου του Χατζιδάκι: “Γραμμένο ξημερώματα Δευτέρας 13 Ιουλίου 1987 για να το διαβάσω στην Πάτρα, την ίδια μέρα”.
Με αφορμή, λοιπόν, τα σημερινά γενέθλια του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη (107 χρόνια από τη γέννηση του) σκέφθηκα να μεταφέρω εδώ ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από εκείνο το κείμενο του Χατζιδάκι, που μου είχε κάνει εντύπωση. Αναφέρεται στη συλλογή του Ελύτη “Μαρία Νεφέλη”.
Γράφει ο Χατζιδάκις: Την “Μαρία Νεφέλη” είχα την τύχη να την ακούσω από τον ίδιο τον ποιητή όσο την έγραφε, μια Πρωτομαγιά του ’70 στο Παρίσι. Ήταν αυτοεξόριστος με το κορίτσι που αγαπούσε κι εγώ οδοιπόρος του κόσμου όλου, από την Καλιφόρνια ως τη Ρώμη, εξόριστος για χρέη εφοριακά, μα και μ’ ασίγαστο το πάθος για πρόσωπα καινούρια, άλλων γλωσσών κι άλλων καταγωγών. Οι λεπτομέρειες, βλέπετε, είναι πολύ πιο ποιητικές απ’ τους καιρούς που τότε ζούσαμε, σαν χουντοχτυπημένοι. Έτσι καθώς μου διάβαζε το ένα ποίημα μετά το άλλο, ένιωθα πως ο Ελύτης ζούσε για άλλη μια φορά την επανάστασή του. Άφηνε πίσω την πραγματική του ηλικία κι έφτανε τροπαιούχος στην φανταστική νεότητά του. Εγκατέλειπε το βάθρο του επιβεβλημένου ποιητή και ξαναποκτούσε το μανδύα του επαναστάτη, όχι για την επανάσταση αλλά για το κορίτσι του. Κι ήταν πανέμορφος. Γιατί οι επαναστάσεις δεν εμπνέουν – κι ας λένε ό,τι θέλουν οι μέτριοι ποιητές των γενεών, που τάχα έχουν τάξει την ποίησή τους στο λαό, ετσιθελικά, ερήμην βέβαια της θελήσεως του λαού. Ένα κορίτσι ζωντανό είναι μια ύλη καταλυτική, χίλιες φορές πιο δυνατή από δυο τίτλους με κεφαλαία στο “Ριζοσπάστη”. Κι ο Ελύτης σαν αληθινός, το ξέρει αυτό και τ’ ακολουθεί στις δυνατές στιγμές του. Η “Μαρία Νεφέλη” είναι μια δυνατή στιγμή του, μια επανάσταση απέναντι στον Χρόνο που προσπάθησε να τον σφραγίσει, απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του.
Στο κείμενό του για τον Ελύτη ο Χατζιδάκις ανθολογεί και μερικά ποιήματα που θα διάβαζε το βράδυ εκείνο του Ιουλίου του 1987 στην Πάτρα. Από την συλλογή “Ήλιος ο πρώτος”, από την “Μαρία Νεφέλη”, από τα “Ρω του Έρωτα” και “μερικά εξαίσια ποιητικά αποφθέγματα”, όπως τα χαρακτηρίζει ο Χατζιδάκις, απ’ τη “Μαρία Νεφέλη”.
Οδυσσέας Ελύτης – Μάνος Χατζιδάκις – Κάρολος Κουν το 1957 στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης τις μέρες του Κύκλου με την Κιμωλία του Brecht. Φωτογραφία εαπό το αρχείο του Γιώργου Χατζιδάκι
Η φωτογραφία αυτή, από το Παρίσι του ’70, περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι “Ο καθρέφτης και το μαχαίρι”, με τον Χατζιδάκι να την σχολιάζει ως εξής: “Του Ελύτη του άρεσαν τα κορίτσια από παλιά. Αυτό δυσκόλεψε λίγο τη γνωριμία μας ώσπου άρχισα να γράφω Μουσική για τον Ήλιο του. Και τραγουδούσα όπου βρισκόμουν, νύχτα – μέρα, “Σήκω μικρή μικρή Πορτοκαλένια”, κι ο Ελύτης έτρεχε προς τη μεριά μου για ν’ αγκαλιάσει την Πορτοκαλένια, έτσι καθώς ξυπνούσε από τη Μουσική μου. Μ’ αυτόν τον τρόπο γνωριστήκαμε και γίναμε πολύ φίλοι. Αλλά όσες φορές ξεχνούσε την Ελένη του και την Πορτοκαλένια, γινόταν το παράξενο να φεύγει κι από μένα. Κι ένιωθε τότες τις περίφημες Έξη και μία Τύψεις. Οι ενοχές του αυτές με σφράγισαν πότε αττικά και πότε αιγαιοπελαγίτικα”.
Ο Χατζιδάκις δεν μας έδωσε ποτέ την μουσική που έγραψε – προφανώς στη νιότη του – για τον Ήλιο (τον πρώτο) του Ελύτη. Την Πορτοκαλένια του δεν την ακούσαμε, δυστυχώς…
Κι αυτό γιατί ο ίδιος ο Χατζιδάκις απεφάνθη: “Το ποίημα δεν χρειαζόταν μουσική. Τώρα το ξέρω αυτό καλά. Γιατί ήταν το ίδιο Μουσική.”
Γι΄αυτό κι εμείς δεν παύουμε να μνημονεύουμε Ελύτη και Χατζιδάκι, όπου και να μας βρίσκει το κακό, όπου και να θολώνει ο νους μας
Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ σας προσκαλούν σε συζήτηση με θέμα «Η Αθήνα, παλίμψηστο συμβολισμών» την Τρίτη, 5 Νοεμβρίου 2019, στις 7:30 μ.μ., στον Πολυχώρο “Μεταίχμιο” (Ιπποκράτους 118, Αθήνα).
Ο αρθρογράφος και συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος με αφορμή τα βιβλία του
“Περπατώντας στην Αθηνα’ και “Μικροί Δρόμοι της Αθήνας” συζητά με τους συγγραφείς
Κώστα Β. Κατσουλάρη, Αλέξη Πανσέληνο και Κωνσταντίνο Τζαμιώτη για το αθηναϊκό κέντρο ως αντανάκλαση της χώρας και για το πώς μπορεί η πρωτεύουσα να σηκώσει το βάρος και την ευθύνη μιας εθνικής ιστορικής σηματοδότησης.
Η συζήτηση φιλοδοξεί να αναδείξει πτυχές της αστικής ζωής, παλαιάς και σύγχρονης, μέσα από το προσωπικό βλέμμα των συγγραφέων.
Θα προβληθεί και φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Νίκου Βατόπουλου.
O Γιάννης Σπανός δεν έκανε δηλώσεις περί παντός επιστητού.
-Ο Γιάννης Σπανός δεν καβάλησε την μόδα του πολιτικού τραγουδιού στην Μεταπολίτευση για να πουλήσει δίσκους.
-Ο Γιάννης Σπανός δεν το έπαιξε ποτέ Μότσαρτ της Ελλάδος.
Ο Γιάννης Σπανός απλά έγραφε τραγούδια. Τραγούδια που τα τραγούδησε όλη η Ελλάδα. Η ικανότητα του να γράφει πανέμορφες μελωδίες ήταν αξιοθαύμαστη, όπως και μοναδική ήταν η ευκολία του να πηδά από το ένα μουσικό είδος στο άλλο, χωρίς να εγκλωβίζεται σε ταμπέλες και ψευτοδιλήμματα. Βλέποντας τη δισκογραφία του, δεν πιστεύεις πως ο ίδιος άνθρωπος έγραψε όλα αυτά τα τραγούδια, συχνά τόσο διαφορετικά μεταξύ τους. Και όμως, ο ίδιος άνθρωπος που έγραψε το σπουδαίο ζεϊμπέκικο “Μια Κυριακή”, έγραψε και ένα από τα πιο δροσερά ποπ κομμάτια της δεκαετίας του ’80, το “Δεν είσαι έρωτας εσύ” των 2002GR. Ο ίδιος άνθρωπος που έγραψε λαϊκούς ύμνους, όπως την “Αλάνα” και τον “Τρελό”, έγραψε και ένα από τα καλύτερα ελαφρά τραγούδια των τελευταίων δεκαετιών, το “Προσωπικά” της Ελένης Δήμου.
Και ο ίδιος άνθρωπος που μελοποιούσε ποίηση και συνέθετε αριστουργήματα όπως το “Σπασμένο Καράβι” και το “Ιδανικός και Ανάξιος Εραστής”, μπορούσε αν ήθελε να ανεβάζει και όλη την Ελλάδα στα τραπέζια με το ξεσηκωτικό και απολαυστικά γλεντζέδικο “Ρίξε στο κορμί μου σπίρτο να πυρποληθώ”.
Eμπορικός και έντεχνος, λαϊκός και “ελαφρός”, μελαγχολικός και εξωστρεφής, δεν θα ήταν καθόλου υπερβολή αν λέγαμε πως ο Γιάννης Σπανός υπήρξε ο πιο ολοκληρωμένος συνθέτης τραγουδιών της μεταπολεμικής Ελλάδας. Τον ευχαριστούμε για όλα και να είναι σίγουρος πως δεν πρόκειται να τον ξεχάσουμε ποτέ.
Mε αφορμή τον ένα χρόνο από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Κατσίφα δημοσιεύουμε μια διήγηση του ποιητή Στάθη Κεφαλούρου εν είδει συναξαριστή, η οποία μπορεί να αποκτήσει και συνέχεια. (Αβαλον των Τεχνών).
Το μαρτυρολόγιο είναι μια ψυχωφελής διήγηση, που δεν αφίσταται της πραγματικότητας, και η οποία ανέκαθεν ενθάρρυνε και εμψύχωνε τον υπόδουλο ελληνικό λαό.
Ο Κωνσταντίνος Κατσίφας γεννήθηκε την 3η Σεπτεμβρίου του 1983 μ.Χ στο χωριό Βουλιαράτες της βορείου Ηπείρου από ευσεβείς γονείς, τον Ιωάννη και τη Βασιλική, οι οποίοι τον ανέθρεψαν με τα νάματα της χριστιανικής πίστεως. Η Δερόπολη , στην οποία ανήκε το χωρίο αυτό, ήταν το πνευματικό κέντρο των Ελλήνων της βορείου Ηπείρου, που αγωνίζονταν σκληρά και καθημερινά για να διατηρήσουν την πίστη τους στον Χριστό, την ελληνική τους γλώσσα και συνείδηση. Τα χρόνια όμως εκείνα στην Αλβανία , η οποία κατείχε τις περιοχές αυτές της Ηπείρου, ήταν πολύ δύσκολα. Επικρατούσε φτώχεια και ανελευθερία. Εκκλησίες γκρεμίζονταν και χριστιανοί διώκονταν και βασανίζονταν. Σε ηλικία επτά ετών ο Κωνσταντίνος με τους γονείς του μετακινούνται νοτιότερα στην ελεύθερη Ελλάδα, προκειμένου να ζήσουν το υπόλοιπο της ζωής τους ελεύθερα και εν νουθεσία Κυρίου.
Ο Κωνσταντίνος μεγάλωσε αλλά δεν ξέχασε ποτέ τον τόπο καταγωγής του, τον οποίο επισκεπτόταν συχνά βοηθώντας και εμψυχώνοντας τους συγχωριανούς του. Ήταν το παλικάρι του χωριού. Οικοδόμος στο επάγγελμα, καταπιανόταν επιτυχώς με πολλές τεχνικές εργασίες. Όσο μεγάλωνε, τόσο συχνότερα επισκεπτόταν τους Βουλιαράτες αλλά και στην Ελλάδα ήταν παρών σε κάθε εθνικό προσκλητήριο. Ήταν φιλότιμος, φίλεργος, φιλάδελφος και πάντα πρόθυμος να δώσει χείρα βοηθείας στον πλησίον του. Το θαυμαστό ξυλόγλυπτο τέμπλο του Αγίου Αθανασίου στους Βουλιαράτες εκείνος το είχε επισκευάσει μετά από τις ζημιές που είχε υποστεί από ασεβείς. Σημαιοστόλιζε το χωριό του και γιόρταζε με την ψυχή του τις εθνικές επετείους αλλά δεν παρέλειπε ποτέ να μελετά τους Πατέρες, την Παράδοση και τη Θεολογία της Εκκλησίας. Προσευχόταν θερμά νύχτα μέρα. Συχνά πεζοπορούσε μέχρι το ερειπωμένο Μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου λίγα χιλιόμετρα πάνω από το χωριό του, όπου αγρυπνούσε προσευχόμενος στην Υπεραγία Θεοτόκο, δίνοντας λατρευτική ζωή και θεία λάμψη σ’ έναν έρημο τόπο.
Ο Κωνσταντής είχε πια φτάσει τα 35 έτη. Η παρουσία του όμως στα χωριά της βορείου Ηπείρου και κυρίως η δράση του υπέρ των θρησκευτικών και εθνικών δικαιωμάτων των συγχωριανών του ενόχλησε τον κυβερνήτη της Αλβανίας, Έντι Ράμα, ο οποίος δεν φημιζόταν για την αγάπη του στους χριστιανούς και στους Έλληνες. Έτσι ένα πρωινό της 28ης Οκτωβρίου του 2018 μ.Χ, ημέρα εθνικής επετείου και με αφορμή τον σημαιοστολισμό του παρακείμενου ελληνικού στρατιωτικού κοιμητηρίου από τον ίδιο τον Κωνσταντή, ο Έντι Ράμα έστειλε μια ειδική και πάνοπλη ομάδα πραιτωριανών , η οποία τον κατεδίωξε στους γύρω λόφους και τελικώς τον σκότωσε. Λέγεται ότι οι πρώτοι αλβανοί αστυνομικοί, που έλαβαν εντολή να τον θανατώσουν πριν έρθει η ειδική μονάδα, δίστασαν να αφαιρέσουν την ζωή από τον άκακο αυτό άνθρωπο του Θεού. Ο Κωνσταντίνος με την γενναιότητα που τον διέκρινε καθ’ όλο τον βίο του, δεν κρύφτηκε, περίμενε τους διώκτες του σ’ έναν βράχο, κι όταν πλησίασαν, άνοιξε τα χέρια του διάπλατα σχηματίζοντας με το σώμα του το σχήμα του ζωοποιού Σταυρού, φώναξε ζήτω η Ελλάδα και παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο λαμβάνοντας την ίδια στιγμή τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου. Οι Αλβανοί κατόπιν πήραν το σώμα του Κωνσταντίνου και δεν το παρέδιδαν, όπως συχνά συνέβαινε και τότε επί οθωμανοκρατίας. Μετά από αγώνες και προσευχές το τίμιο σώμα του Κωνσταντίνου επεστράφη στην οικογένειά του για να τελεστεί θεοπρεπώς η εξόδιος ακολουθία και η ταφή του την 8η Νοεμβρίου2018 μ.Χ , ανήμερα των Αγίων Ταξιαρχών. Πλήθος συγκινημένων χριστιανών από όλο τον ελληνικό κόσμο παρευρέθη στους Βουλιαράτες εκείνη την ημέρα. Πολλοί απ’ αυτούς κατεδιώχθησαν επίσης από τις κρατικές αλβανικές αρχές περνώντας την νύχτα τους στα κρατητήρια.
Λίγο καιρό μετά τα γεγονότα αυτά μεγάλες διαδηλώσεις ξέσπασαν στην πρωτεύουσα της Αλβανίας εναντίον του κυβερνήτη Έντι Ράμα, ο οποίος κατηγορείται για διαφθορά και η εξουσία του κατά θεία πρόνοια κλυδωνίζεται ήδη από πολλά.
Ο λαός μας τιμά την μνήμη του Κωνσταντίνου Κατσίφα από τους Βουλιαράτες την 28η Οκτωβρίου.
Η διήγηση αυτή εν είδει συναξαριστή μπορεί να αποκτήσει και συνέχεια. Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν είναι και λίγο εν έτει 2019 να μεγαλώνει ο κατάλογος των νεομαρτύρων και εθνομαρτύρων μας. Είναι ευλογία, που πηγάζει απ’ την ορθοδοξία, και γεννά αισιοδοξία. Η ακλόνητη πίστη ορισμένων να αγωνισθούν και να θυσιασθούν χάριν των ιδανικών τους προκαλεί βαθύτατη εντύπωση σε μια εποχή, που νομίζει πως έχει ξεπεράσει την θυσία και την αυταπάρνηση ως τρόπο ζωής.
Δεν είναι όμως και παράλογο. Διότι, αν δει κανείς τριγύρω του ψύχραιμα και χωρίς προκαταλήψεις θα διαπιστώσει πως δεν εκλείπουν ούτε στην εποχή μας οι δοκιμασίες, η καταπίεση και οι διώξεις.
Η εικονογράφηση του Κατσίφα στην κεντρική φωτογραφία έχει γίνει από τον ζωγράφο Σπύρο Ζαχαρόπουλο
Πραγματοποιήθηκαν σήμερα από την Υπουργό Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη τα εγκαίνια της μεγάλης θεματικής έκθεσης «Ελληνική Μόδα – 100 χρόνια έμπνευσης και δημιουργίας» που διοργανώνει το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, σε συνεργασία με το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Βασίλειος Παπαντωνίου» στον εκθεσιακό χώρο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, Ταύρος.
Την έκθεση τίμησαν με την παρουσία τους η Βασίλισσα Άννα-Μαρία και ο Πρίγκιπας Νικόλαος. Η Βασίλισσα είχε την ευκαιρία να δει ξανά μετά από σχεδόν 52 χρόνια ένα δικό της ένδυμα, το οποίο αναμφισβήτητα είναι ο «Guest Star» της έκθεσης.
Μια εβδομάδα πριν τα εγκαίνια της έκθεσης επισκέφθηκα το Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και είδα από κοντά στον εντυπωσιακά μεγάλο χώρο της έκθεσης τα ιδιαίτερα όμορφα ενδύματα που πλημμυρίζουν από χρώματα, σχέδια και ιστορία.
Η έκθεση αυτή πήρε «Ζωή» από τρεις υπέροχους ανθρώπους που γνώρισα εκείνη τη μέρα. Τον επιμελητή της έκθεσης, ενδυματολόγο – σκηνογράφο κύριο Νίκο Σαριδάκη, τον διακοσμητή και σχεδιαστή του εκθεσιακού χώρου κύριο Σταμάτη Ζάννο, γνωστό για την ιδιαίτερη ματιά του στο σχεδιασμό και τη διαμόρφωση του χώρου των σημαντικότερων μουσειακών εκθέσεων και την συντονίστρια για το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, υπεύθυνη των ενδυματολογικών συλλόγων κυρία Αγγελική Ρουμελιώτη, τους οποίους θαύμασα για τρόπο που φρόντιζαν την κάθε λεπτομέρεια, μικρή και μεγάλη στα εκθέματα και τον χώρο με τρόπο μοναδικό, καλλιτεχνικό, με αγάπη και σεβασμό.
Σκοπός της έκθεσης είναι να παρουσιάσει, μέσα από τα 137 ενδύματα της συλλογής μόδας του ΠΛΙ, την έμπνευση που άντλησαν οι δημιουργοί από όλες τις ιστορικές περιόδους της πορείας του ελληνισμού και του αστικού και λαϊκού πολιτισμού, που δημιουργήθηκε σε όλες τις μορφές της τέχνης και της χειροτεχνίας. Χρώματα, φίνα υφάσματα, επώνυμες δημιουργίες. Τα ενδύματα παρουσιάζονται κατά χρονολογική σειρά αρχίζοντας από το 1920 και φτάνοντας έως το 2020.
Ανάμεσα στα εκθέματα είναι και μια ιδιαίτερη δημιουργία του Γιάννη Ντεσσέ (Jean Desses, διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας σχεδιαστής των δεκαετιών 1940-60), το φόρεμα της Βασίλισσας Άννας-Μαρίας από κίτρινη και κροκί σιφόν μεταξωτή μουσελίνα, το σχέδιο του οποίου παραπέμπει σε Καρυάτιδα.
Βρέθηκε το 2005 στην γκαρνταρόμπα της Βασίλισσας στο Ανάκτορο Τατοΐου από την Τατιάνα Κουσουλού, συντηρήτρια υφάσματος της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο και φρόντισε επιμελώς. Είναι η πρώτη φορά που εκτίθεται στο ευρύ κοινό αντικείμενο από το Τατόι ύστερα από την θετική ανταπόκριση του Υπουργείου Πολιτισμού στο αίτημα του Νίκου Σαριδάκη να επιτρέψουν να εμφανιστεί δημόσια το φόρεμα.
Ο Ντεσσέ δημιούργησε αυτό το φόρεμα για την Άννα-Μαρία επ’ ευκαιρία της παρουσίας του βασιλικού ζεύγους της Ελλάδος στους γάμους της Πριγκίπισσας Βεατρίκης της Ολλανδίας (και μετέπειτα Βασίλισσας) με τον Γερμανό διπλωμάτη Κλάους φον Άμσμπεργκ, τον Μάρτιο του 1966 στο Άμστερνταμ.
Το φόρεμα αυτό είδαμε σε ανεπίσημη φωτογράφηση του Αμερικανικού περιοδικού Life που έλαβε χώρα στα Ανάκτορα Τατοΐου τον Οκτώβριο του 1966, όπου και η φωτογραφία της Βασίλισσας (από το προσωπικό αρχείο μου) δίπλα στο έκθεμα.
Η αυθεντική ταινία του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος του Σωτήρος που βλέπουμε επάνω στο φόρεμα παραχωρήθηκε από τη Βασίλισσα Άννα-Μαρία ειδικά για την έκθεση αυτή όταν πληροφορήθηκε ότι ήταν αδύνατον να βρεθεί κάποια άλλη ταινία του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος που να προέρχεται από απονομή σε γυναίκα, έτσι ώστε να τοποθετηθεί πάνω στο φόρεμα, στην προσπάθεια να δοθεί στο στήσιμο του η αίσθηση της φωτογραφίας της στην οποία εικονίζεται να το φοράει και υπάρχει διπλά στην προθήκη με το φόρεμα. Το Διάσημο (Μετάλλιο) και ο Αστέρας του Τάγματος του Σωτήρος είναι χρησιδάνειο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου.
Η Υπουργός κυρία Λίνα Μενδώνη συνομιλεί με τη Βασίλισσα Άννα-Μαρία. Φωτογραφία: Eurokinissi/Γιώργος Κονταρίνης
Με διαφορετικό τρόπο σε κάθε δεκαετία, είτε για την ανάγκη τεκμηρίωσης εθνικής ταυτότητας είτε για τη συνέχεια του πολιτιστικού παρελθόντος που χανόταν, το ύφος και η αισθητική της επιζητούσαν μια ευρωπαϊκή-ελληνική ταυτότητα.
Ως εκ τούτου, συνεχώς και σχεδόν χωρίς διακοπή, από τα πρώτα κιόλας χρόνια, σταθερό σημείο αναφοράς, επηρεασμού και έμπνευσης αποτελούν όλες οι ιστορικές περίοδοι της πορείας του ελληνισμού και του αστικού και λαϊκού πολιτισμού, που δημιουργήθηκε σε όλες τις μορφές της τέχνης και της χειροτεχνίας: από την κυκλαδική, μινωική, αρχαϊκή, κλασική και ελληνιστική αρχαιότητα, το Βυζάντιο, τους αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας και της κατάκτησης από τους Δυτικούς, όπου αυτή υπήρξε, μέχρι τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, μετά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας του 1821, και τα χρόνια που ακολούθησαν ως τις αρχές του 20ού αιώνα.
Διάρκεια έκθεσης: 31 Οκτωβρίου 2019 – 31 Ιανουαρίου 2020
Μία μουσική – ποιητική παράσταση, εμπνευσμένη από το ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων», παρουσιάζουν την Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2019, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ο ηθοποιός Ρένος Χαραλαμπίδης, ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος και η Σοφία Ταμβακοπούλου στο πιάνο.
«Ελάσσονες» ή «λησμονημένοι», εν πολλοίς, ποιητές και συνθέτες του Μεσοπολέμου, έρχονται στο προσκήνιο και φωτίζουν την μουσική και ποιητική ζωή άλλων εποχών, μα, καθώς φαίνεται, καθίστανται διαχρονικοί. Μας αφορούν και σήμερα.
Ένας από τους συνθέτες που ξεχώρισα από το πρόγραμμα αυτής της ιδιαίτερης συναυλίας είναι ο Δημήτριος Ρόδιος, του οποίου ο Γιάννης Χριστόπουλος θα τραγουδήσει το «Για σένα ζω», σε στίχους Δ. Καμπούρογλου.
Στέκομαι στον Δ. Ρόδιο διότι ο φίλος, σπουδαίος τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος, πριν εφτά χρόνια (18-11-2012), είχε παρουσιάσει ένα θαυμάσιο αφιέρωμα στον συνθέτη, με τον Δημήτρη Γιάκα στο πιάνο. Μια εκδήλωση που είχε πραγματοποιηθεί στο Φουαγιέ της παλιάς, πλέον, Λυρικής Σκηνής, στο θέατρο «Ολύμπια». Άρα ο Γιάννης Χριστόπουλος έχει θητεία στον συνθέτη αυτό.
Ας δούμε συνοπτικά την περίπτωσή του.
O Δημήτριος Ρόδιος (1862-1957) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους μουσικούς της γενιάς του. Αρχικά άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου το οποίο γρήγορα εγκατέλειψε για να αφιερωθεί στην μουσική. Ο πατέρας του Θωμάς Ρόδιος, αν και αρχιτέκτονας, ήταν φημισμένος κιθαριστής και τραγουδιστής της Παλιάς Αθήνας. Φαίνεται πως αυτός μετέδωσε στο γιο του την αγάπη για τη μουσική.
Ο Δημήτριος Ρόδιος σπούδασε στο Ωδείο Αθηνών φωνητική και βιολί και υπήρξε ένας από τους παλαιότερους σπουδαστές του ιστορικού μουσικού ιδρύματος.
Ήταν μαθητής του περίφημου Αλέξανδρου Κατακουζηνού (1824-1892), του σπουδαίου εκείνου συνθέτη, χοράρχη, μουσικού παιδαγωγού και ποιητή, που κάλεσε στην Αθήνα (από την Οδησσό) το 1870 η βασίλισσα Όλγα για να οργανώσει την πολυφωνική χορωδία του ανακτορικού παρεκκλησίου του Αγίου Γεωργίου. Στον πρώτο ανακτορικό χορό που έφτιαξε ο Κατακουζηνός συμμετείχε και ο νεαρός Δημήτριος Ρόδιος.
Έτσι, πολύ νωρίς ο Δ. Ρόδιος, μιμούμενος τον δάσκαλό του, αρχίζει να συνθέτει τραγούδια και άσματα για χορωδίες. Πολύ γρήγορα διακρίθηκε ως ο πιο δημοφιλής συνθέτης και δημιουργός της Αθηναϊκής Καντάδας. Αναγνωρίσθηκε ως ένας από τους πρωτεργάτες του ελληνικού μελοδράματος, μαζί με τους Ναπολέοντα Λαμπελέτ και Νικόλαο Κόκκινο. Αφιέρωσε, όμως, και μεγάλο μέρος του έργου του στον εμπλουτισμό της πολυφωνικής εκκλησιαστικής μουσικής. Συνέθεσε και ονομαστή «Λειτουργία» για πολυφωνική χορωδία και είναι χαρακτηριστικό ότι η περίφημη χορωδία του Αγίου Γεωργίου του Καρύτση αποδίδει συνθέσεις του ως τις μέρες μας.
Ο Ρόδιος γράφει μουσική από νέος και μάλιστα για το θέατρο!
Η μονόπρακτη κωμωδία μετ’ ασμάτων του Ανδρέα Νικολάρα με τίτλο «Το καναρίνι» είναι ηθογραφία του καθημερινού βίου. Παίζεται στις 13 Ιουλίου 1886 στο Θέατρο «Ολύμπια» από τον θίασο «Μένανδρος». Την έκδοση συνόδευε και η μουσική του υπάρχοντος άσματος που μελοποιήθηκε «διά κλειδοκυμβάλου» από τον Δημήτριο Ρόδιο. Το 1890 παρουσιάζεται η μονόπρακτη κωμωδία «Ο προικοθήρας» του Ανδρέα Νικολάρα, σε μουσική Δημήτριου Ρόδιου και Σπυρίδωνα Ξύνδα, επίσης από τον θίασο «Μένανδρος».
Επομένως ο Ρόδιος ήδη από την νεότητά του είχε εμπειρία του μουσικού θεάτρου. Και, φυσικώ τω τρόπω, λόγω εποχής, οδηγήθηκε στην καντάδα.
Τραγούδια του δημοσιεύει το 1893 στην έκδοση «Μουσική Εφημερίς», που διηύθυνε ο Ναπολέων Λαμπελέτ. Εκεί δημοσιεύεται και η «λεμβωδία» του Ροδίου, που έγραψε για το Κωμειδύλλιο του Σ. Στεφάνου «Επί του καταστρώματος». Πρόκειται για μια ωραιότατη «ναυτική μπαρκαρόλα», ταιριαστή για τον χορό των ναυτών.
Αργότερα, εξέδωσε τόμο με τις ωραιότερες καντάδες του, αλλά και δύο τεύχη με «Σχολικά άσματα».
Διάσημα υπήρξαν και τα δύο μικρά χορωδιακά του για τον «Βασιλιά ανήλιαγο» του Ι. Πολέμη: «Το κοντογουνάκι» και «Καθρέπτης», ενώ ο αείμνηστος Αντώνης Κοντογεωργίου στον τρίτο τόμο του έργου του «Για τις χορωδίες μας», συμπεριέλαβε το «Καράβι ανοίγει τα πανιά».
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, και η εργασία του Δ. Ρόδιου στην μελοποιημένη ποίηση.
Μελοποιεί τους σημαντικούς ποιητές του καιρού του: Ιωάννη Πολέμη, Ζαχαρία Παπαντωνίου, Αλέξανδρο Ραγκαβή, Γεώργιο Αθάνα, Γεώργιο Δροσίνη κ.α.
Είναι εξόχως χαρακτηριστικό και συγκινητικό ότι μελοποιεί και τον ποιητή δάσκαλό του Αλέξανδρο Κατακουζηνό: «Δεκαπέντε άσματα μονόφωνα και δίφωνα μετά συνοδείας κλειδοκυμβάλου δια σχολεία και οικογενείας».
Επίσης, ο Ρόδιος έγραψε μουσική για την ταινία «Αστέρω», πάνω σε στίχους του Παύλου Νιρβάνα. Η γνωστή, από την Αλίκη Βουγιουκλάκη, ταινία «Αστέρω» (1959) γυρίστηκε για πρώτη φορά βουβή το 1929 (πριν 90 χρόνια) από την περίφημη Dag Film των αδελφών Γαζιάδη. Η μουσική που έγραψε ο Ρόδιος για την βουβή εκδοχή της ταινίας, εκδόθηκε στα 1944.
Ο Δημήτριος Ρόδιος ήταν ένας μουσικός με ανοιχτούς ορίζοντες. Δεν είναι τυχαίο ότι έγραψε γι’ αυτόν άρθρο ο πολύς Αντίοχος Ευαγγελάτος, στο περιοδικό «Μουσική Κίνησις» (1952).
Αποτελεί, έτσι κι αλλιώς, σημαντική ψηφίδα του νεοελληνικού μουσικού μας βίου.
