Με αφορμή την εορτή του Αγίου Γεωργίου, που στην Δύση θεωρείται προστάτης Άγιος της Ιπποσύνης , αλλά και της ίδιας της Αγγλίας, συνεχίζουμε μια διαφορετική προσέγγιση στην διάσημη  ταινία του Μπούρμαν για τον Βασιλιά Αρθούρο. 

Ενώ τα πρωτα τρία μέρη (διαβάστε τα λίνκ στο τέλος του κειμένου) ήταν αφιερωμένα στην ανάλυση οτυ νοήματος του αυλικού έρωτα και του συμβολισμού του “ιερού ξίφους” και της “Ιπποτικής Αναζήτησης”,  σε αυτο το τελευταίο μέρος γίνεται μια ανάλυση της μυθολογικής ακρίβειας στο “Εξκάλιμπερ” και την σχέση με την Ιπποτική πνευματικότητα. (Άβαλον των Τεχνών) 

 του Γεώργιου Σχοινα, εραλδικού καλλιτέχνη 

Η κυρίως κριτική που έχει δεχτεί η ταινία “Εξκάλιμπερ” όσο αφορά την ποιότητά της, εστιάζει στην έλλειψη ιστορικής ακρίβειας, καθώς τόσο τα ήθη που παρουσιάζονται όσο και οι στολές και τα κάστρα παραπέμπουν σε αιώνες πολύ μεταγενέστερους από τον 5ο μ.Χ. που θεωρείται πως έζησε ο μεγάλος Βρετόνος ήρωας, με πολύ έντονη την παρουσία του φαντασιακού στοιχείου, με τρόπο που δημιουργούνται σεναριακά κενά. Κατά την προσωπική μου άποψη, αυτή η κριτική είναι άδικη, γιά τους παρακάτω λόγους. 

Κατά πρώτον, ο κόσμος του Αρθούρου αποτελεί ένα αντικείμενο μελέτης πολύ δύσκολο, τόσο γι’ αυτόν που αποσκοπεί στην επιστημονική έρευνα, όσο και για αυτόν που θέλει να εμβαθύνει στην συμβολικότητα των μύθων. Απ’ ότι φαίνεται, καμία πηγή από αυτές που διαθέτουμε για το πρόσωπο αυτό δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιόπιστη, αυστηρά ιστορικά. 

Χωροχρονικά ο Αρθούρος τοποθετείται σε μία μεταβατική για τις Βρετανικές νήσους εποχή, όπου η κάθοδος των αγγλοσαξονικών φύλων ήρθε για να αντικαταστήσει την Ρωμαϊκή κατοχή. Οι αρχαίοι κάτοικοι του νησιού από την άλλη, οι λεγόμενοι Κέλτες, ελάχιστα ενδιαφέρονταν για την μετάδοση ιστορικών στοιχείων με την μέθοδο που θα θέλαμε σήμερα. Περισσότερο μετέφεραν προφορικά τα κατορθώματα των ηρώων, μέσω συμβολικών αφηγήσεων με έντονα τα αλληγορικά και τα μυθολογικά στοιχεία. Σε αυτό τον “κόσμο” ο Αρθούρος παίζει συχνά κεντρικό ρόλο και λαμβάνει διαστάσεις ενός κελτικού εθνικού ήρωα.

Ιστορικά, η εποχή που αποδίδεται στον Αρθούρο υπήρξε για τη Βρετανία ταραχώδης και αβέβαιη. Το νησί μέχρι την έλευση των Ρωμαίων κατοικείτο από ένα μίγμα πρωτοευρωπαϊκών φυλών που οι ιστορικοί για να μπορέσουν να τους μελετήσουν, τους  ονομάζουν εν γένει Κέλτες. Αν και θα μπορούσαμε να διακρίνουμε κάποια κοινά πολιτιστικά χαρακτηριστικά σε αυτές τις φυλές και να θεωρήσουμε τον όρο περισσότερο ή λιγότερο σαφή, τα στοιχεία που οι ίδιοι μας έχουν κληροδοτήσει για τον πολιτισμό τους είναι ελάχιστα. 

Γύρω στο 43 με 47 μ.Χ. το νησί κατακτάται από τον Αυτοκράτορα Κλαύδιο και η Βρετανία γίνεται επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μετά από αιματηρές μάχες με τους ιθαγενείς. Η ρωμαϊκή κατάκτηση θα σηματοδοτήσει μία περίοδο πολιτισμικής ακμής για τον τόπο αν και φαίνεται πως εξαφάνισε κάποια στοιχεία της κουλτούρας των αυτοχθόνων. 

Οι ίδιοι οι Κέλτες πάλι, που είχαν χωρίσει τη Βρετανία σε διάφορες ηγεμονίες, διακρίνονταν και από μεταξύ τους προστριβές. Η κάποια σταθερότητα θα χαλάσει πάλι με την εμφάνιση των Γερμανικών φύλων (Άγγλες και Σάξονες) καθώς και από τις επιδρομές των Πικτών (μάλλον “Κέλτες” πρόγονοι των Σκώτων) στο Bορρά και των Ιρλανδών στη Δύση. Οι εκκλήσεις των Βρετόνων για βοήθεια προς την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εάν εισακούονται, δεν έχουν αποτέλεσμα καθώς η Ρώμη δεν μπορεί να συγκρατήσει όλη αυτή την ταραχή. 

Κάπου εκεί, γύρω στο 485μ.Χ. κάνει την εμφάνισή του ο ιστορικός Αρθούρος. Ένας Κέλτης ηγεμόνας;  Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με επιφύλαξη πως ο Αρθούρος υπήρξε ένας μεγάλος Κέλτης στρατηγός ή “βασιλιάς” που κατάφερε κατά κάποιο τρόπο να πείσει τους ομόφυλούς του να βάλουν στην άκρη τις μεταξύ τους διαφορές καταφέρνοντας να εγκαθιδρύσει κάποια πολιτική σταθερότητα. Άρα, είναι σχεδόν αδύνατον να αναφερθούμε στον ιστορικό Αρθούρο διότι, εάν αυτός υπήρξε, δεν γνωρίζουμε τίποτε γι’ αυτόν πέρα από υποθέσεις. 

Εάν δε λάβουμε υπ’ όψιν το χώρο και τον χρόνο που έγιναν όλα αυτά, μπορούμε να πούμε πως οι κινηματογραφικές ταινίες που έβαλαν ως στόχο να αποδώσουν έναν ιστορικό Αρθούρο απέτυχαν εξ’ ίσου, σε σεναριακό και οπτικό (κουστούμια, όπλα, οχυρώσεις κλπ) επίπεδο. 

Αργότερα, κατά τους χρόνους του Μεσαίωνα, το όνομα του Αρθούρου σταδιακά σχηματοποίησε την προσωπικότητά του, όχι ως ιστορικό αλλά ως μυθολογικό πρόσωπο. Το εκπληκτικό με τους Αρθουριανούς Θρύλους είναι το ότι εξέφρασαν τις αρχές της Ιπποσύνης, με μία εκπληκτική πληρότητα, πολύ πριν ο συγκεκριμένος θεσμός λάβει την μορφή που τον καταξίωσε ως στρατιωτικό σύστημα που εμπνέεται από κάποιες ιδιαίτερες αρχές.

Η αδελφότητα της Στρογγυλής Τραπέζης υπήρξε, τρόπον τινά, το πρώτο Ιπποτικό Τάγμα, με όλα τα στοιχεία που (θα έπρεπε να) χαρακτηρίζουν ένα τέτοιο. Οι χαρακτήρες, οι τόποι και τα αντικείμενα που συνδέονται με τον κόσμο αυτό εξελίχθηκαν σε σύμβολα πανευρωπαϊκής διάστασης. Ήρωες όπως ο Λάνσελοτ, ο Μέρλιν, η Γκουίνεβιρ, η Μοργκάνα κ.α. διαμορφώνουν μία ολοκληρωμένη μυθολογία εκπληκτικής πλοκής. Αυτό το ιστορικό γεγονός προκαλεί την έκπληξη και μας προϊδεάζει γιά το βάθος πίσω από τις διηγήσεις.  

Έτσι, από την Κελτική παράδοση, το ποιητικό έργο του Ταλιέσιν και τα Ουαλλικά Χρονικά, περάσαμε μέσα από την χριστιανική εποχή με τους βίους των Κελτών Αγίων και τα έργα μοναχών όπως ο Νέννιος, ο Βέδας και ο Γίλδας, στον καθεαυτό Mεσαίωνα, όπου σχηματοποείται ο μύθος. Τα έργα των Ρομπέρ ντε Μπορόν, Κρετιέν ντε Τρουά, Βόλφραμ φον Έσενμπαχ και άλλων, βρίσκουν την απόλυτή τους εκδοχή και συμπτηξη σε εκείνο του Μάλορυ που αναφέραμε προηγουμένως. 

Άρα η ιστορικότητα του μύθου δεν ανακαλύπτεται στην ιστορική μορφή των ηρώων αλλά στην επιρροή που είχαν οι μυθολογικές αυτές διηγήσεις σε όλο τον ευρωπαϊκό πολιτισμό των «Μέσων Αιώνων», των οποίων την επιρροή ανιχνεύουμε σε ήθη και αντιλήψεις μέχρι και την εποχή μας. Βάσει όλων αυτών, θα λέγαμε πως το έργο του Μπούρμαν «Εξκάλιμπερ» διαθέτει μία πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια στην περιγραφή του τι εκπροσωπεί ο κόσμος του Αρθούρου, απ’ ότι εάν επιχειρούσε να δημιουργήσει ένα ρεαλιστικό έργο γιά την σκοτεινή, προμεσαιωνική περίοδο. 

Βασικότερα όμως, όταν θέλουμε να προσεγγίσουμε ένα έργο κινηματογραφικό, λογοτεχνικό ή μουσικό, με δίκαιο τρόπο, πρωτίστως θα πρέπει να το δούμε μέσα από την πρόθεση του δημιουργού. Ο Μπούρμαν δεν ήθελε να μας δώσει μία ιστορικοφανή ή ρεαλιστική εκδοχή του «πως ήταν» η πραγματικότητα του 5ου αιώνα, αλλά να αποδώσει με τρόπο δραματικό και σχεδόν θεατρικό, τον μυθολογικό, συμβολικό χαρακτήρα του μύθου, όπως αυτός σχηματοποιήθηκε κατά τον 15ο αιώνα. 

Η εικόνα που έχουμε σημερα γιά την μορφή του Αρθούρου και των ιπποτών του, άλλωστε, δεν προέρχεται από τις  ιστορικές αλλά από εκείνες τις ίδιες μυθολογικές πηγές που επηρρέασαν την σκέψη και την διανόηση του Μεσαίωνα και εν πολλοίς διαμόρφωσαν την «ιπποτική ιδέα» μέσα από ένα σύστημα αρχών που θα έβρισκε κοινωνική αποδοχή μέσω του περιβάλλοντος της αυλής και τις διηγήσεις των τροβαδούρων. Η ίδια πρόθεση έκανε τους συγκεκριμένους μύθους δημοφιλείς κατά τον 19ο αιώνα, μέσα από το κίνημα του ρομαντισμού και της Γοτθικής Αναβίωσης- ενώ πάντοτε θα ανταποκρίνεται σε μία μερίδα του καλλιτεχνικού κοινού που εμπνέεται από αυτές τις αρχές, συνειδητά ή όχι.

Σε αυτό τον σκοπό ο Μπούρμαν, μπορώ να ισχυριστώ με βεβαιότητα (ως μελετητής του έργου του Μάλορυ ο ίδιος), πως επέτυχε σε έναν βαθμό ασύλληπτο γιά τα κινηματογραφικά δεδομένα της εποχής, ιδίως εάν αναλογιστούμε το μέγεθος του έργου του Μάλορυ, την πολυπλοκότητα των δρώμενων και της γενικότερης πλοκής καθώς και των μέσων που διέθετε ο σκηνοθέτης. Η αναγκαστική σύμπτηξη της πλοκής και απαλοιφή συγκεκριμένων, σημαντικών αφηγήσεων (όπως π.χ. η ιστορία του Τριστάνου και της Ιζόλδης ή των ιπποτών Μπάλιν και Μπάλαν) έγινε με τρόπο που δεν αφαιρεί από την ουσία των κειμένων. Άρα, το δεικνύων ελλατώθηκε χωρίς να ελλατωθεί το δεικνυόμενο, που είναι και ο στόχος του καλλιτεχνικού έργου.  

Μπορούμε από αυτά να εξάγουμε με κάποια ασφάλεια πως, προφανώς, ο Μπούρμαν κατάφερε στον στόχο του, όντας ο ίδιος γνώστης της Αρθούρειας μυθολογίας, καθώς και  της ιδιότητας του εκάστοτε συμβόλου (εν αντιθέσει πρός το «σημείο») να δύναται να εκφράζει παραπάνω από μία απλές ιδέες. Την ικανότητα δηλαδή του συμβόλου να περιλαμβάνει μία σειρά ιδεών αλληλοσυσχετιζομένων ώστε, μέσα στην απλότητά του, να γίνεται “ιερόγλυφο” μίας συνθετικής εικόνας, κατά παρόμοιο τρόπο που μία φιλοσοφική φράση μπορεί να εκφράζει ιδέες που μπορούν να λάβουν μεγάλο «όγκο» ανάλυσης («συνθετική σκέψη»).

Η ελευθεριότητα στην απόδοση των κοστουμιών, η απλότητα των χαρακτήρων (που διακρίνονται ως «καλοί- κακοί»), η μη ρεαλιστική ερμηνεία των ηθοποιών και οι πομπώδεις σκηνές, δεν οφείλουν την ύπαρξή τους στην αφέλεια του σεναρίου ή την αδυναμία του σκηνοθέτη, αλλά αντιθέτως, στοχεύουν στην επίτευξη του στόχου του.      

Συμπεραίνουμε από αυτά, πως το Εξκάλιμπερ δεν είναι «μία ακόμα ταινία» γιά τον Αρθούρο, αλλά η καλλίτερη ταινία που έχιε μέχρι στιγμής γυριστεί, όσο αφορά την απόδοση του αυθεντικού μύθου κατά τα βασικά του αλληγορικά στοιχεία.  

Συμπεραίνουμε πως το «Εξκάλιμπερ» είναι ένα έργο που δεν θα ικανοποιήσει τον σύγχρονο θεατή που θα ήθελε να δεί εντυπωσιακές σκηνές μάχης και ειδικά εφφέ, ούτε τον ρεαλιστή που αναζητά πιθανώς το «κοινωνικό μήνυμα» κατά τα σύγχρονα κριτήρια. Ανταποκρίνεται καθαρά στα μυθολογικά πρότυπα και αφορά μία ρομαντική ενατένιση σε μία περικαλλή εποχή που ίσως δεν υπήρξε ποτέ.    

“Διότι κάποιοι με απεκάλεσαν κάποτε Βασίλισσα της Έρημης Χώρας, κι εγώ ονομαζόμουν η πιό πλούσια βασίλισσα στον κόσμο, γιατί δεν με ευχαρίστησαν ποτέ τα πλούτη όσο η φτώχεια μου.” (Μάλορυ 14: 1)

του Γιώργου Σχοινά, εραλδικού καλλιτέχνη 

Γιά να επανέλθω όμως στο θέμα του αυλικού έρωτα, ένα άλλο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του εν λόγω ήθους, είναι πως στα ιπποτικά μυθιστορήματα και την ποίηση των τροβαδούρων, ο «ιδανικός έρωτας» δεν εκφραζόταν ποτέ μέσα στον γάμο. Αντιθέτως, η μοιχεία αποτελούσε ένα πολύ συνηθισμένο στοιχείο (Λάνσελοτ- Γκουίνεβηρ, Τριστάνος- Ιζόλδη κλπ). Αυτή η διαφοροποίηση των αξιών δεν είχε καθαρά υλιστικό προσανατολισμό, δηλαδή προς απελευθέρωση του καταπιεσμένου σεξουαλικού ενστίκτου (όπως έχει τύχει να διατυπωθεί) αλλά, το ακριβώς αντίθετο. Σήμαινε την εξιδανίκευση του έρωτα ως μέρος της πνευματικής πορείας και επίτασσε ως απαραίτητη την απελευθέρωση της ηθικής από τις κοινωνικές συμβάσεις, προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός.

Το στοιχείο της μοιχείας στα ιπποτικά μυθιστορήματα, σίγουρα είναι τολμηρό για την εποχή, δεν θέλει όμως να επικεντρώσει την προσοχή στον αισθησιασμό για χάρη του αισθησιασμού αλλά αντιθέτως να καυτηριάσει τους γάμους συμφέροντος των ευγενών της εποχής. Η ένωση ενός ζεύγους υπό την προϋπόθεση της αγάπης θεωρείτο το απαραίτητο στοιχείο τόσο για την ολοκλήρωση όσο και για την εκδήλωση αυτού που θα ονομάζαμε «ανώτερη προσωπικότητα».  

Άρα η εξύμνηση του κάλλους των μορφών, στα έργα των τροβαδούρων, δεν γινόταν σε αντιδιαστολή με την ιδεαλιστική θεώρηση του κόσμου αλλά ως συμπλήρωμα αυτής, καθώς οι αισθητές μορφές εκλαμβάνονταν ως τα ορατά σύμβολα αφηρημένων καταστάσεων ύπαρξης, πάντοτε στα πλαίσια του Χριστιανικού Ήθους. Ο Μπούρμαν στην ταινία ακολουθεί πιστά τα μεσαιωνικά ήθη τόσο στο σενάριο όσο και στους διαλόγους. 

Δεύτερον όμως, η μοιχεία του Λάνσελοτ και της Γκουίνεβιρ αναδεικνύει την βασίλισσα ως μητέρα- γη, σε προσωποποίηση της Κυριαρχίας. Ήταν λοιπόν μοιραίο οι δύο σημαντικότεροι πολεμιστές του κόσμου εκείνου να διεκδικούν την κυριαρχία με το ίδιο πάθος- κάτι που στον παραδοσιακό μύθο ενισχύεται ως άποψη με το ότι η Στρογγυλή Τράπεζα ως αντικείμενο παραδίδεται στον Αρθούρο ως πρόικα από τον πενθερό του παρ’ όλο που η ιδέα είναι δική του. Στην ταινία του Μπούρμαν το γεγονός δεν γίνεται σαφές, όμως υπονοείται. 

Μετά την παρακμή του Αρθούρου, άρα και του κόσμου του, η γη καταστρέφεται καθώς, κατά την κελτική κοσμοαντίληψη, ο άρχοντας ταυτίζεται με την γή. Η επικράτεια του Αρθούρου πλέον είναι η «Έρημη Χώρα». Ως έρημη χώρα ερμηνεύεται κυρίως, εάν όχι αποκλειστικά, το σκηνικό που ξετυλίγεται το δράμα της Αναζήτησης του Αγίου Δισκοπότηρου. 

Στις διηγήσεις των μύθων του Δισκοπότηρου, πολλές φορές οι αλληγορίες μας υποδεικνύουν ότι τα τεκταινόμενα λαμβάνουν τόπο σε χώρους μυστηριώδεις, οραματικούς, σε τόπους αϋλους, ονειρικούς.  Ως έρημη χώρα, κυρίως, παρουσιάζεται  η επικράτεια του Αρθούρου (ή του βασιλιά του Δισκοπότηρου αναλόγως) στον κύκλο της Αναζήτησης και ο όρος αυτός συνδέεται άρρηκτα με τις αιτίες που, επίσης αναλόγως, ορίζουν την Αναζήτηση αυτή αναγκαία. είναι δεδομένο πως η μόνη διέξοδος θα ήταν μία πιό εσωστρεφής διάσταση της ιπποοτικής ιδιότητας, η οποία ανευρίσκεται στην πραγματικότητα μέσω της Αναζήτησης. Έτσι ο Αρθούρους κηρύττει την αναζήτηση του Άγιου Δισκοπότηρου. 

Οι ίδιες οι περιπέτειες που αναλάμβανε ο ιππότης στις μεσαιωνικές διηγήσεις (που όπως είπαμε γέννησαν το ιπποτικό μυθιστόρημα) περιγράφονται ως «Η Αναζήτηση».  Στην μυθολογία και την λογοτεχνία των τροβαδούρων, ως Αναζήτηση εννοείται ένα μοναχικό ταξίδι του ιππότη προς την επίτευξη ενός πνευματικού σκοπού. Η πλοκή των ιστοριών αναζήτησης λειτουργεί σαν ένα ιερόγλυφο γεμάτο από σύμβολα τα οποία παρουσιάζονται με την μορφή ηρώων, τόπων, αντικειμένων και καταστάσεων. Εκεί, οι λεγόμενοι “περιπλανώμενοι ιππότες” (knight errand) αναλάμβαναν περιπέτειες ανάλογες των πνευματικών τους κατακτήσεων. 

“Σερ Γκάλαχαντ, η αναζήτηση του Άγιου Δισκοπότηρου”. Πίνακας του Άρθουρ Χιουτζες

Οι ιππότες της αναζήτησης αναλαμβάνουν ατομική δράση και οι κίνδυνοι που εκτίθενται είναι κυρίως μεταφυσικοί και σχετίζονται με την αντιμετώπιση της σκοτεινής πλευράς της ίδιας τους της υπόστασης. Άρα, η περιπέτεια της Αναζήτησης έχει καθαρά χαρακτήρα αξιολογικό, όπου τα σπουδαία κατορθώματα επιτυγχάνονται αναλόγως των εσωτερικών αρετών που χαρακτηρίζουν τον ιππότη, και λιγότερο δια της μαχητικής τους ικανότητας.

Στην ταινία Εξκάλιμπερ βλέπουμε την τρέλλα του Λάνσελοτ ο οποίος ως κοσμικός ιππότης αδυνατεί να λάβει μέρος στην πνευματική αναζήτηση, ενώ πλέον ως «καλύτερος ιππότης» αναδεικνύεται ο Σερ Πέρσιβαλ, ένας κατά τα άλλα ασήμαντος ακόλουθος ο οποίος ανήλθε στην Τάξη της Ιπποσύνης «κατά τύχη».

To κινηματογραφικό δισκοπότηρο το οποίο βρίσκει ο Πάρσεβαλ

Η πνευματική όμως δύναμη του ήρωα επικυρώνεται στις πνευματικές του αρετές και την επιμονή του να πιστεύει στο Ιδανικό ακόμα και όταν όλα μοιάζουν μάταια και πως έχουν χαθεί οριστικά. Σε πείσμα του επικείμενου θανάτου του, ο Σερ Πέρσιβαλ καταφέρνει και λύνει τον γρίφο του δισκοπότηρου βοηθώντας τον Αρθούρο να ανακτήσει την μνήμη του «ποιός είναι» και να επαναφέρει το εντός του αίσθημα καθήκοντος ως ενός Απεσταλμένου. 

Στην ύστατη μάχη, ο Αρθούρος συγκαλεί τους ελάχιστους εναπομείναντες πιστούς ιππότες του, γιά να αντιμετωπίσει τον πολυάριθμο στρατό του Μόρντρεντ, του μοχθηρού υιού και διαδόχου του ο οποίος επιβούλεται το βασίλειο. 

O Ρόμπερτ Άντι ως Μόρντρεντ στην τελική μάχη

Το δραματικό τέλος της αδελφότητας και του ίδιου του Αρθούρου αποδίδεται στην ταινία, πάλι σε συμφωνία με τις κύριες μυθολογικές πηγές, με την δημιουργία μίας ξεχωριστής ατμόσφαιρας ( μέσα από τον συνδυασμό τοπίου, ερμηνειών και μουσικής), ενέχοντας έτσι μία μοναδική υποβλητική δύναμη ακόμα και πρός τον ανυποψίαστο θεατή. 

Η τελική μάχη ανάμεσα στoν Βασιλιά Αρθούρο και τον Μόρντρεντ

Τόσο στον αρθούρειο μύθο, όσο και στην ταινία «Εξκάλιμπερ», η διεκδίκηση της Βασίλισσας Γκουίνεβιρ από δύο άνδρες (τον Αρθούρο και τον ιππότη του Σερ Λάνσελοτ) γίνεται κατά την ταύτιση της βασίλισσας με την κοσμική κυριαρχία. Η προτίμηση της Γκουίνεβιρ ολοκληρώνει την κοσμική ισχύ του άνδρα- γι’ αυτό στο έργο του Μάλορυ η ίδια η Στρογγυλή Τράπεζα, ως αντικείμενο, λαμβάνεται από τον Αρθούρο ως προίκα από τον πενθερό του. Στην κινηματογραρφική ταινία, η επισφράγιση της μοιχείας συνοδεύεται με την απώλεια του ιερού ξίφους και της παρακμής του κόσμου του Αρθούρου. Η τάξη θα μπορούσε να αποκατασταθεί μόνο μέσα από την Αναζήτηση.  

Στο «Εξκάλιμπερ» ο Σερ Πέρσιβαλ επιτυγχάνει στην Αναζήτηση καθώς απαντά στο κρίσιμο ερώτημα, που αφορά ακριβώς την εσωτερική κατανόηση της σημασίας της Ανακτικής Ιδιότητας- η οποία εδώ αποκαθίσταται στην παραδοσιοκρατική της αίγλη όπου ταυτιζόταν με εκείνη του Ιερέα. 

Ο Πάρσεβαλ (Πωλ τζόφφρεύ) προσφερει το Αγιο Δισκοπότηρο στον Αρθούρο (Νάιτζελ Τέρρυ)

Συμπερασματικά, στο Εξκάλιμπερ, όπως και στις διηγήσεις των τροβαδούρων, ο ιππότης εκφράζει στο ζεύγος (πρωτίστως, αλλά όχι περιοριστικά) δύο βασικές αρετές: αυτή της Δυνάμεως και αυτή της πνευματικής Αναζήτησης. 

Αντιστοίχως, η δεσποσύνη προβάλλει (κυρίως αλλά όχι περιοριστικά) την Αγάπη και το Κάλλος. Η Αγάπη χωρίς την δύναμη κινδυνεύει από την επιβουλή, και αντιστοίχως, η δύναμη χωρίς την Αγάπη καταντά σκληρότητα και βαρβαρότητα. Επίσης η απόλαυση της ομορφιάς χωρίς σύνεση καταλήγει σε οκνηρία και στείρο ηδονισμό, ενώ η έλλειψη της αισθητικής λεπτότητας οδηγεί σε βαρβαρότητα και έλλειψη ψυχικών αρετών. Μαζί με το συμπληρωματικό τους αυτό κομμάτι, ιππότης και δεσποσύνη,  λειτουργούν ως Ζεύγος και ενσαρκώνουν το «μεγαλείο». 

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ 

Με αφορμή την εορτή του Αγίου Γεωργίου, που στην Δύση θεωρείται ο προστάτης της Ιπποσύνης και της Αγγλίας, συνεχίζουμε με το δευτερο μέρος (διαβάστε το πρωτο μέρος εδώ) μιας διαφορετικής ανάλυσης του “Εξκάλιμπερ” όπου αναλύονται το νόημα του αυλικού έρωτα και ο συμβολισμός του “ιερού ξίφους” και της “Ιπποτικής Αναζήτησης”, όπως το αντιλαμβανόνταν οι άνθρωποι του Μεσαίωνα και που “περασε” με εκπληκτικό τρόπο ο Μπούρμαν στην ταινία του για τον Βασιλιά Αρθούρο. (Άβαλον των Τεχνών)

του Γιώργου Σχοινά, εραλδικού καλλιτέχνη  

Η εμφάνιση του Αρθούρου γίνεται με τον γνωστό τρόπο, κατά τον οποίο, από την αφάνεια και σε άγνοια της πραγματικής του καταγωγής (καθώς είχε ανατραφεί λόγω συνθηκών από έναν κατώτερο ευγενή), ο πρωταγωνιστής καταφέρνει να τραβήξει το Εξκάλιμπερ από την πέτρα όπου ήταν σφηνωμένο από τον πατέρα του. 

Αυτή η πρώτη εμφάνιση του Εξκάλιμπερ ως αντικείμενο βρίσκεται σε πλήρη ακολουθία πρός τον Παραδοσιακό μύθο. Στις μυθολογίες, η απόκτηση ενός ξίφους (Αρθουρ, Άραγκορν) , η κατασκευή του, ή η ανακατασκευή του, (Ζίγκφριντ) συμβολίζει ότι ο ηρωας έχει γίνει ανώτερος άνθρωπος, εχει βρει την  αποστολή του. Γι’αυτό στην πλοκή το γεγονός της απόκτησης του ξίφους συμπίπτει με την αποκάλυψη της ευγενούς καταγωγής του ήρωα και την ανάληψη δράσεως.  

Η πέτρα στην οποία το ξίφος είναι μπηγμένο συμβολίζει την ζωώδη φύση μας. Το σπαθί (εδώ το Εξκάλιμπερ) συμβολίζει την θέληση. Άρα όταν το σπαθί  είναι μέσα στην πέτρα, αυτό συμβολίζει πως η θέληση δεσμεύεται από τις κατώτερες όψεις της φύσης μας, το πνεύμα μας υποδoυλώνεται στις κατώτερες επιθυμίες μας. Έτσι η ανικανότητα των ιπποτών να τραβήξουν το ξίφος τονίζει την πτώση της κοσμικής ιπποσύνης που στερείται πνευματικότητας. 

Όταν όμως το σπαθί αποδεσμέυεται από την πέτρα, η θέληση αποδεσμεύεται από την ύλη. Κάτι δηλαδή που μόνο ο πνευματικός άνθρωπος μπορεί να πετύχει. Η αποδέσμευση από την πέτρα (την πυκνή ακατέργαστη ύλη) σημαίνει ότι αυτός που φέρει το σπαθί στέκει υπεράνω των ματαίων του κόσμου. Σημαίνει ότι είναι Άρχων (Βασιλεύς) διότι έχει συντονίσει την Θέλησή του με αυτήν του ανώτερου εαυτού, εκφράζει δηλαδή στον κόσμο μία ομογενή Θέληση που διαφοροποιείται από τις άναρχες επιθυμίες.

Ο Αρθούρος τραβώντας το ξίφος από την πέτρα αποδεικνύει την ανώτερη καταγωγή του, ή, αλλιώς, αποδεινύει τον εαυτό του (prove myself), ως αυτόν που στέκει υπεράνω των ματαίων του κόσμου και υψώνεται προς τις ιδέες. Άρα καθώς ο ίδιος έχει γίνει φορέας μίας άλλης νομοτέλειας, μπορεί να εκφράσει αυτή την πνευματική τάξη και στο περιβάλλον του.  

Εδώ έχουμε μία διαφοροποίηση από την απόδειξη του κληρονομικού δικαιώματος, η οποία θα μπορούσε να γίνει για παράδειγμα από κάποια μαρτυρία ή άλλο τεκμαρτό. Μπορεί ο Αρθούρος να ήταν ο εξ’ αίματος δικαιούχος του θρόνου, όμως ο τρόπος της εμφάνισής του ως βασιλέα μας φανερώνει κάποια βαθύτερα κριτήρια για την επιλογή του.  

Ο Νάιτζελ Τέρρυ ως Βασιλιάς Αρθούρος στο “Εξκάλιμπερ” του Τζων Μπούρμαν

Εδώ έχουμε μία διαφοροποίηση από την απόδειξη του κληρονομικού δικαιώματος, η οποία θα μπορούσε να γίνει για παράδειγμα από κάποια μαρτυρία ή άλλο τεκμαρτό. Μπορεί ο Αρθούρος να ήταν ο εξ’ αίματος δικαιούχος του θρόνου, όμως ο τρόπος της εμφάνισής του ως βασιλέα μας φανερώνει κάποια βαθύτερα κριτήρια για την επιλογή του.  

Παρομοίως το Εξκάλιμπερ φαίνεται ως σύμβολο θελήσεως υπερβατικής προέλευσης σε διάφορες σκηνές της εξέλιξης της αφήγησης που μας κάνει ο Μάλορυ. Σε μία από τις πρώτες μάχες του Αρθούρου, που διδόταν με κάποιους ευγενείς που αρνούνταν την καταγωγή και το δικαίωμά του, αυτός τράβηξε το ξίφος που έλαμψε με τέτοια λάμψη που τύφλωσε τους εχθρούς.

Χαρακτηριστικά ο Μάλορυ αναφέρει: “Τότε ο Αρθούρος έσυρε το θρυλικό ξίφος του, το Εξκάλιμπερ, που έλαμψε στα μάτια των εχθρών όσο θα έλαμπαν τριάντα πυρσοί μαζί, και με τρομερή δύναμη τους απώθησε, σκοτώνοντας πολλούς.”, ενώ πριν τη μάχη παρουσιάζεται ο Μέρλιν να του λέει “μην πολεμήσεις κύριε με το ξίφος που απέκτησες από το θαύμα…παρά μόνο αν βρεθείς σε δύσκολη θέση. Τότε χρησιμοποίησε το και κάνε ό,τι μπορείς”.

Επίσης η γνωστή εικόνα του ξίφους όπου παραδίδεται από την Κυρά της Λίμνης, μέσα από το υδάτινο βασίλειό της, περιέχεται στην ταινία δύο φορές, την πρώτη με την αρχική εμφάνιση του αντικειμένου, όταν παραδίδεται στον Ούθερ, ενώ εργότερα σε μία σκηνή έμπνευσης του σκηνοθέτη, στην οποία το ξίφος σπάζει και αναδημιουργείται με θαυματουργό τρόπο, όταν ο Αρθούρος πέφτει θύμα της αλαζονείας του αλλά μετανοεί. 

Τονίζεται έτσι η αλλοκοσμική προέλευση του Εξκάλιμπερ, καθώς το νερό αποτελεί τρόπον τινά μία συμβολική πύλη ανάμεσα στους κόσμους. Περισσότερο όμως, έτσι όπως στέκεται πάνω από το νερό, συμβολίζει την διεισδυτική δύναμη της θέλησης που  διαπερνά το πηκτό, συμπαγές πεδίο του υποϋδάτινου χώρου, και ατενίζει το φως μέσα στο ευγενέστερο και λεπτότερο αέρινο περιβάλλον. 

Κατ’ αυτό τον τρόπο επαναλαμβάνεται ο συμβολισμός της πέτρας, με διαφορετικές εικόνες. Γι’ αυτό και ο Μέρλιν, παρακάτω στην πλοκή, ερωτηθείς από τον Αρθούρο, παρ’ ομοιάζει τις ιπποτικές αρετές με τα μέταλλα που δημιουργούν το ξίφος, τα οποία- ενώ στην αρχή είναι διακεκριμένα και «άναρχα»- κάτω από την επίπονη σφυρηλάτηση ενός χεριού που κατευθύνεται από την συνείδηση, καταφέρνουν να ομογενοποιηθούν σε ξίφος- δηλαδή σε Θέληση. 

Η χρυσή εποχή του Αρθούρου που ακολουθεί την κυριαρχία του επί των στασιαστών βαρόνων, επισκιάζεται από την παρουσία του κακού, που εδώ εκφράζεται μέσα από το πρόσωπο της Μοργκάνα, της ετεροθαλούς αδελφής του Βασιλέα, η οποία επιβούλεται λόγω ζήλειας την κυριαρχία του αδελφού της, ο οποίος υπήρξε ο καρπός της δόλιας εξαπάτησης της μητέρας της. Ο απόλυτος τρόπος με τον οποίο οι ήρωες εκφράζουν το δίπολο καλό- κακό, πάλι, δεν αφορά την αφέλεια από πλευράς του σεναριογράφου, αλλά την σύμφωνη με την μυθολογική λογική συμβολοποίηση των χαρακτήρων οι οποίοι εξ ορισμού δεν είναι ρεαλιστικοί. Η Μοργκάνα καταφέρνει να εκμαιεύσει από τον ερωτευμένο μαζί της Μέρλιν την τέχνη της μαγείας, την οποία όμως χρησιμοποιεί εναντίον του ίδιου και του κόσμου που εκπροσωπεί ο μεγάλος Μάγος. 

Όπως είναι όμως λογικό, η πτώση του Κόσμου του Αρθούρου και η διάλυση του Τάγματός του δεν μπορεί να επέλθει από έναν εξωτερικό εχθρό αλλά από εσωτερικές διασπάσεις. Ο έρωτας του Σερ Λάνσελοτ, του σπουδαιότερου ιππότη και καλλίτερου φίλου του Αρθούρου, με την βασίλισσα Γκουίνεβιρ και σύζυγο του βασιλιά, επιφέρει την μοιραία παρακμή. Μυθολογικά και συμβολικά, ο απαγορευμένος έρωτας εδώ λαμβάνει μία διττή ερμηνεία:

Πρώτον, σχετίζεται με το μεσαιωνικό ήθος του ονομάζεται “amour courtois” ή “ηθική του αυλικού έρωτα”. Εκφρασμένο μέσα από τις ιστορίες των τροβαδούρων, το amour courtois αποτελούσε την μεσαιωνική ιπποτική άποψη περί της έκφρασης του έρωτος και του θαυμασμού προς την γυναίκα, στοιχείο που συχνά παρουσιαζόταν ως συνώνυμο της ευγένειας. Εδώ γεννήθηκε η περίφημη άποψη περί «έρωτος με την πρώτη ματιά», περί «πραγματικής αγάπης», περί «παντοτινού αλτρουιστικού έρωτα» κλπ. Αντιλήψεις που συναντάμε σε όλο το ευρωπαϊκό ρομαντικό κίνημα των μετέπειτα αιώνων, μέχρι και την σημερινή εποχή.  

Σύμφωνα με τις αρχές αυτής της παράδοσης, ο ήρωας αποφασίζει να αφοσιωθεί σε αυτή «την μία» γυναίκα (την «δέσποινα των λογισμών» του) που παρουσιάζεται ως η ιδανική (γι’ αυτόν) ενσάρκωση του εσωτερικού και εξωτερικού κάλλους, ενώ ο έρωτάς τον εμπνέει να γίνεται καλύτερος πολυεπίπεδα, εμφυσώντας του ανώτερες αρετές και όχι τα κατώτερα ένστικτα. Προσπαθώντας δε να καταστεί άξιος για εκείνη αναλαμβάνει περιπέτειες που δοκιμάζουν τόσο την ανδρεία του όσο και το βάθος (την «ευγένεια») των αισθημάτων του. 

Συνήθως, αυτές οι δοκιμασίες υποδεικνύονται από την ίδια την γυναίκα ή αναλαμβάνονται από τον ίδιο προκειμένου να την ελευθερώσει από φυσικούς ή υπερφυσικούς εχθρούς. Κατανοούμε πως, ως απόλυτη έκφραση υψηλών ιδεών, η γυναίκα της ηθικής του αυλικού έρωτα εκλαμβάνεται συχνά ως ανώτερη του άνδρα και γι’ αυτό στις κλασικές απεικονίσεις της εποχής τοποθετείται σε υψηλότερο επίπεδο από εκείνον (σε κάποιο μπαλκόνι, στο παράθυρο ενός πύργου ή στην κορυφή ενός λόφου), ενώ ταυτόχρονα ο ιππότης καλείται να υπερβεί μεγάλα εμπόδια για να την φτάσει. Ο Άγιος Γεώργιος που σκοτώνει τον δράκο για να απελευθερώσει την δεσποσύνη στο λόφο, αποτελεί το αρχέτυπο αυτής της συμβολικής. 

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

Γιορτή του Αγίου Γεωργίου σήμερα και στην Δύση ο Άγιος θεωρείται τόσο προστάτης της Αγγλίας, όσο και των Ιπποτικών Ταγμάτων. Και ποιος μύθος εκφράζει καλύτερα αυτά τα δύο από τον μύθο του Βασιλιά Αρθούρου και των Ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης; 

Έτσι αποφασίσαμε να δημοσιευσουμε μια ανάλυση της αγαπημένης μας ταινίας “Εξκάλιμπερ” μέσα από την οπτική της Ιπποτικής πνευματικότητας του Μεσαίωνα, γραμμένο από έναν άνθρωπο που κατέχει το θέμα καλά (Άβαλον των Τεχνών) 

του Γιώργου Σχοινά, εραλδικού καλλιτέχνη 

« Για τον Αρθούρο δεν βρήκα περισσότερα γραμμένα σε βιβλία που να έχουν αξιοπιστία, μήτε άκουσα ή διάβασα άλλο τίποτε για το θάνατο του, εκτός απο το ότι τρείς βασίλισσες τον πήραν με ένα πλοίο……..ωστόσο αρκετοί απο διάφορα μέρη της Αγγλίας λένε πως ο Βασιλιάς Αρθούρος δεν πέθανε, αλλα με την θέληση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού μεταφέρθηκε σε άλλο τόπο.»

Sir Thomas Malory, “Le mort d’Arthur”

Η κινηματογραφική ταινία με τον τίτλο «Εξκάλιμπερ» υλοποιήθηκε ως ένα όνειρο του σκηνοθέτη και παραγωγού Τζών Μπούρμαν, στο να δημιουργήσει ένα έργο που θα απαθανατίζει το έπος του μυθολογικου ήρωα Βασιλιά Αρθούρου. Εν μέρει το κείμενο είναι επίσης δικό του. 

Εάν ανατρέξουμε στο έργο του Μπούρμαν γενικότερα, θα διαπιστώσουμε πως, ενώ οι ταινίες του απέχουν εξαιρετικά  θεματολογικά, κατά πρώτη προσέγγιση, εν τούτοις, πάντοτε παραμένει το ηθικοπλαστικό στοιχείο ως το βασικό ζητούμενο, μαζί με την προβολή του αρρενωπού, ηρωικού προτύπου. 

Ο Τζων Μπούρμαν κατευθύνει τον Νάιτζελ Τέρρυ στα γυρίσματα του “Εξκάλιμπερ”

Παρ’ όλα αυτά η αρχική ιδέα του δημιουργού εστίαζε περισσότερο στην φιγούρα του  Μέρλιν παρά σε αυτή του Αρθούρου, καθώς το πρώτο σενάριο έφερε το όνομα του «μεγάλου μάγου» ως τίτλο, ενώ είχε γραφτεί ήδη από το 1969. Η εταιρία United Artists το είχε απορρίψει ως ασύμβορο λόγω του μεγέθους και του κόστους του, ενώ  προτάθηκε στον σκηνοθέτη, αντί αυτού, να κάνει μία μεταφορά του λογοτεχνικού έργου του καθηγητή Τόλκιν «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών»- το οποίο πόνημα τελικά υλοποιήθηκε από τον Πήτερ Τζάκσον κάποιες δεκαετίες αργότερα (Φυσικά δεν κατανοώ με ποιό σκεπτικό μία μεταφορά του Τολκινικού έργου θα ήταν συντομότερη ή πιό συμφέρουσα στην παραγωγή).

Ωστόσο ο Μπούρμαν δεν είχε εγκαταλείψει το αρχικό του σχέδιο και, αφού βρήκε τους κατάλληλους συνεργάτες, ξεκίνησε τα γυρίσματα του «Εξκάλιμπερ» χρησιμοποιώντας σκηνικά που αρχικά είχαν φτιαχτεί γιά την δημιουργία του «Άρχοντα». Ίσως κατ’ αυτό τον τρόπο να δικαιολογείται η χρήση έντονων φαντασιακών στοιχείων στις θωρακίσεις και τα κοστούμια. Η ταινία ολοκληρώθηκε το 1981. 

Τα γυρίσματα έγιναν σε διάφορα σημεία της ιρλανδικής υπαίθρου, συμπεριλαμβανομένου ενός νορμανδικού κάστρου. Η ιδιαίτερη φυσιολογία των δασών της συγκεκριμένης χώρας συνέβαλλε στην υποβλητικότητα των σκηνών, ταυτόχρονα με την εξαιρετική χρήση κλασσικών μουσικών θεμάτων, μέσα από έργα του Ριχάρδου Βάγκνερ και του Κάρλ Όρφφ, καθώς και κάποιων κομματιών του μουσουργού Τρέβορ Τζόουνς με μεσαιωνική ατμόσφαιρα. Δεν θα ήταν ίσως υπερβολή να ισχυριστώ πως στο «Εξκάλιμπερ» πιθανώς έχουμε την καλύτερη και την δραματικότερη προσαρμογή της μουσικής σε κινηματογραφικές σκηνές, που είχαμε ποτέ μέχρι εκείνη την στιγμή. 

Η ταινία, επίσης, απετέλεσε ευκαιρία γιά την ανάδειξη του ιρλανδικού κινηματογράφου και βρετανών ηθοποιών, όπως η Έλεν Μίρρεν (Μοργκάνα), ο Λίαμ Νήσον (Σερ Γκαουέην), ο Πάτρικ Στιούαρτ (Λεόντογκρανς του Κάμελιαρντ), με τους Ναϊγκελ Τέρρυ, Νίκολ Γουίλλιαμσον και Νίκολας Κλαίη στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. 

Στα αρνητικά που θα μπορούσε να εντοπίσει κάποιος, τα ειδικά εφφέ της ταινίας είναι φτωχά σε σχέση με αυτά του Χόλλυγουντ, οι σκηνές μάχης δεν είναι ιδιαίτερα ρεαλιστικές, ενώ οι μάχες που περιλαμβάνονται (όπως η Μάχη του Κάμλαν και του Μπάντον Χίλλ- παρ’ όλο που δεν αναφέρονται τα τοπονύμια) δεν παρουσιάζουν τους εντυπωσιακούς αριθμούς στρατευμάτων που έχουμε πλέον συνηθίσει από μεγάλες παραγωγές, όπως ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών. 

Επίσης, κάποιες σκηνές είναι πτωχές σε ρεαλισμό και ο τρόπος με τον οποίο εκφράζονται οι ηθοποιοί είναι επιτηδευμένα θεατρτικός και, οπωσδήποτε, δεν είναι εκείνος που φανταζόμαστε πως θα συνήθιζαν οι πολεμιστές του 5ου αιώνα μ.Χ.. Ωστόσο όλες αυτές οι αστοχίες δικαιολογούνται δεδομένων της εποχής που γυρίστηκε η ταινία και των προθέσεων του δημιουργού, που θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε εδώ.   

Σεναριακά, η ταινία ξεκινά με την μυστηριώδη γέννηση του Αρθούρου, η οποία είχε προφητευθεί με σκοπό την εκπλήρωση ιδιαίτερων ανακτικών (=βασιλικών) πεπρωμένων και επιτεύχθηκε με την βοήθεια της μαγείας, στο κάστρο του Ντάτζιλ. Σε αυτή την εξέλιξη ο μάγος Μέρλιν αναλαμβάνει τον κύριο ρόλο, καθώς είναι εκείνος που καθιστά τον βασιλιά Ούθερ να μοιάζει εξωτερικά με τον Δούκα της Κορνουάλλης, ώστε να μπορέσει ο πρώτος να συνεβρεθεί με την σύζυγο του δεύτερου, Ιγκρεϊνη  και να μπορέσει να πραγματοποιηθεί η σύλληψη του Αρθούρου. 

Με την γέννηση του βρέφους, ο Μέρλιν απαιτεί την πατρότητα του νεογέννητου από τους φυσικούς γονείς, κάτι που ο Ούθερ είχε εκ των προτέρων υποσχεθεί κατά επιπόλαιο τρόπο, χωρίς να κατανοεί την εσωτερική σημασία όλων όσων του συμβαίνουν. Εδώ ο Ούθερ παρουσιάζεται ως ένα «έρμαιο της τύχης» ένας άνθρωπος που άγεται και φέρεται από τα πάθη του και ο οποίος οπωσδήποτε είναι ανίκανος να εκπληρώσει ανώτερα πεπρωμένα.

Συνεχίζει με την απόκτηση του Ξίφους της Δύναμης μέσα από την ισχύ του «πραγματικού αίματος», με τον Μάγο Μέρλιν ως καθοδηγητή, και την δραματοποίηση του έργου και των πράξεων του Βασιλέα και των Ιπποτών του, με κορωνίδα την ίδρυση του Τάγματος της Στρογγυλής Τραπέζης και την Αναζήτηση του Άγιου Δισκοπότηρου. 

Γιά την επίτευξη του σκοπού του, ο Μπούρμαν χρησιμοποίησε ως κύρια πηγή, το έργο του Άγγλου συγγραφέα και ιππότη του 15ου αιώνα, Σερ Τόμας Μάλορυ «Ο Θάνατος του Αρθούρου», που αποτελεί ένα από τα πλέον ολοκληρωμένα έργα της περιόδου με την συγκεκριμένη θεματολογία. Η επιλογή λοιπόν του Μάλορυ δεν ήταν τυχαία, διότι στο συγκεκριμένο έργο συναντάμε τον μύθο στην πλέον ολοκληρωμένη του μορφή, ενώ στο ίδιο αποτυπώνονται όλες οι αρχές που διαμόρφωσαν τον μύθο όπως τον γνωρίζουμε σήμερα.    

Τα βασικά γνωρίσματα της πλοκής της ταινίας, πέρα από την αφήγηση των γνωστών πράξεων του Αρθούρου ως ενός δίκαιου και πεφωτισμένου ηγέτη, είναι η ακριβής αποτύπωση της λεγόμενης «ηθικής του Αυλικού Έρωτα», η απόδοση του συμβολισμού του «ιερού ξίφους» κατά την ευρωπαϊκή παράδοση (που συνδέεται με την Ανακτότητα) και η ορθή απόδοση της ουσίας του μυθολογικού εκείνου στοιχείου που ονομάζεται « Ιπποτική Αναζήτηση», η οποία γίνεται με τρόπο που υπερβαίνει το αυστηρά θρησκευτικό πλαίσιο των μεσαιωνικών και ανάγεται σε αρχές με πανανθρώπινη ισχύ.  

Γιά να κατανοήσουμε την σημασία αυτών των στοιχείων στην ταινία του Μπούρμαν, θα πρέπει να ανατρέξουμε στον τρόπο σκέψης του ανθρώπου παλαιότερων αιώνων. Πρέπει να κατανοήσουμε πως για τους μεσαιωνικούς ανθρώπους, ο ορατός κόσμος δεν ήταν αποκομμένος από τον “μεταφυσικό” (δηλαδή τον κόσμο των ιδεών απ’ όπου εκπορεύεται κάθε δημιουργική δύναμη), αλλά σχετιζόταν άρρηκτα μαζί του. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο συμβολισμός αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς τους καθώς κάθε τι αισθητό δεν εκλαμβανόταν παρά ως η μορφική απεικόνιση μίας κατ’ αναλογίαν ιδέας.

Αντιστοίχως, οι αρμονικές αναλογίες στην δημιουργία ενός ανθρώπινου έργου δεν αφορούσαν αποκλειστικά την αρμονία και το κάλλος με  αισθητικά κριτήρια αλλά και με μεταφυσικά ή ιδεολογικά- καθώς εννοείτο πως η αντιστοιχούμενη σε αυτά τάξη έβρισκε αναλογία σε μία θεία Τάξη, μία θεία νομοτέλεια, από την οποία απέρρεε πάν ό,τι καλό. Ψήγματα αυτής της κοσμοθέασης λαμβάνουμε ακόμα και μέσα από τα κλασσικά παραμύθια. 

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…