30 χρόνια κλείνουν από την εμφάνιση των «Εξόριστων», του πρώτου συγκροτήματος επικού μέταλ στην Ελλάδα, και ο Δημήτρης Κατής και η παρέα του αποφάσισαν να το γιορτάσουν με μια συναυλία στις 3 Μαίου στο «Κύτταρο»
Ιδρύθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 1989 από μια παρέα που όλοι έμεναν στα Βριλήσσια. Είχε προηγηθεί το 1987 ο δίσκος «Δωριείς» με συμφωνικό και επικό στυλ και οι «Εξόριστοι» αποτελούντο από το γκρουπ που δημιούργησε τους Δωριείς. Ήτοι ο Μιχάλης Ζαγοραίος στις κιθάρες και τα φωνητικά, ο Τάκης Κυριαζής στα κήμπορντς, ο Νίκος Μάσσιος στο ηλεκτρικό μπάσο και ο Χρήστος Βασιλόπουλος στα ντραμς. Βασικός τραγουδιστής τους ο Χρήστος Αβραμέας. Ο πρώτος ομώνυμος δίσκος συνδύαζε συμφωνική και μέταλ και ελληνικούς στίχους εμπνευσμένους από την Ελληνική και Μεσαιωνική ιστορία. Παραγωγός τους ο Μάνος Ξυδούς.
Οι «Εξόριστοί» ήταν οι πρωτοι διεθνώς που χρησιμοποίησαν το όρο epic metal την στιγμή που οι Manowar χρησιμοποιούσαν το όρο power metal
Είναι το ένα και μοναδικό Ελληνικό συγκρότημα στην ιστορία της «Μέταλ» σκηνής στην Ελλάδα που κατέκτησε πλατινένιο δίσκο με το περίφημο κομμάτι “Κάνω Μια Ευχή” , την εποχή που η πλατίνα ήταν στους 70.000 δίσκους.
Με τον Αβραμέα έκαναν τον δεύτερο δίσκο «19» ενώ στο τρίτο δίσκο συμμετείχε ο Στέλιος Καρπαθάκης που είχε φωνή που διακρινόταν γα τους υψηλούς τόνους και τις χαρακτηριστικές τσιρίδες. Μαζί του θα κυκλοφορούσαν τον «Λυτρωτή» και θα έπαιζαν στην ιστορική συναυλία στο Φεστιβάλ του Σεράγεβο στην διάρκεια του Πολέμου της Γιουγκοσλαβίας. Μάλιστα ο Κατής δεν θα δεχθεί να περάσει από τα Σκόπια (και να σφραγίσει το διαβατήριο του με το «Μακεδονία» και θα πάει από Βουλγαρία Η συναυλία μεταδόθηκε από την Σερβική τηλεόραση και την είδαν 40.000 άτομα.
Τρία χρόνια μετά θα κυκλοφορούσαν την «Γενιά των Αρίστων» με τραγουδιστή τον Σπύρο Παπαδόπουλο, τον καλύτερο μέχρι τότε τραγουδιστή που το ηχόχρωμα ταίριαζε στην επική μέταλ μουσική τους.
Μετά από 8 ανενεργά χρόνια κυκλοφορούν το 2006 το Wrath of Zeus με εγγλέζικο στίχο και επανεκτελέσεις παλαιότερων κομματιών με τον Stu Cook στο τραγούδι. Εν τω μεταξύ ο Κατής ζει περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες και μετά από 3 χρόνια το συγκρότημα απενεργοποιείται μέχρι το 2015. Είναι τότε που επανενώθηκαν και παρουσάισαν το τραγούδι «Η Ιστορία ενός Ήρωα» σε 3 γλώσσες.
Στην συναυλία στις 3 Μαϊου θα ερμηνευτούν τα περισσότερα από τα κλασσικά κομμάτια της μπάντας που αγαπήσατε όλα αυτά τα χρόνια, όπως “Σύνορα Παντού”, “Δόξα και Τιμή”, Το Σπαθί του Νικητή”, “Κάνω Μια Ευχή”, “Άννα”, “Βάρβαρες Φωνές”, “Γλυκειά Παρθένα” και πολλά άλλα.
Μαζί τους στο stage θα είναι και εκλεκτοί φίλοι και διακεκριμένοι μουσικοί και special guests, όπως οι Johnny Vavouras, Βασίλης Αξιώτης και ο πρέσβης Νίκος Κανέλλος. Επίσης θα είναι μαζί τους και ο τραγουδιστής των 2 πρώτων δίσκων της μπάντας, Χρήστος Αβράμης σε φιλική συμμετοχή. Θα ερμηνεύσει το τραγούδι ” Σύνορα Παντού”, σε μουσική και στίχους του Δημήτρη Κατή, από τον πρώτο ομώνυμο δίσκο της μπάντας «Εξόριστοι»
Η Αγία Σοφία αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Κωνσταντινούπολης. Ποιος να το ήξερε ότι ο μαγευτικός ήχος της θα μπορούσε να μεταφερθεί στο πανεπιστήμιο του Στάνφορντ; Τα τελευταία χρόνια, επιστήμονες του διάσημου αμερικανικού πανεπιστημίου προσπαθούν να αναπαράγουν ψηφιακά την εμπειρία της παρουσίας κάποιου μέσα στην Αγία Σοφία, όταν λειτουργούσε πριν αιώνες. Σε συνεργασία με τη χορωδία Cappella Romana, αναπαρήγαγαν ψηφιακά την ακουστική της εκκλησίας, ψάλλοντας εκκλησιαστικούς ύμνους στην αίθουσα κονσέρτων του πανεπιστημίου, σαν να βρίσκονταν μέσα στην Αγία Σοφία. Οι προσπάθειές τους εντάσσονται σε πολυετή συνεργασία μεταξύ διαφόρων τμημάτων του Στάνφορντ, που προσπαθεί να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: μπορεί η σύγχρονη τεχνολογία να μας βοηθήσει να ταξιδέψουμε πίσω στο χρόνο;
Το σχέδιο «Icons of Sound» εστιάζει στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, χρησιμοποιώντας ηχογραφήσεις μέσα στο χώρο καθώς και άλλη οπτική και ακουστική έρευνα ώστε να εξακριβωθεί η ακουστική του χώρου και να μπορέσει να γίνει αντιγραφή της. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία ώστε να αντιγράψουν την εμπειρία του να βρίσκεται κάποιος μέσα στην Αγία Σοφία – τα σχεδόν 1.500 χρόνια της ύπαρξής της.
Ο ναός της Αγίας Σοφίας αποτελεί την πολιτιστική ιστορία της Κωνσταντινούπολης
Αν, όμως, η ακουστική του μεγαλειώδους οικοδομήματος έχει μείνει ίδια, είναι πάρα πολλές οι αλλαγές στις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που την περιβάλλουν. «Η Αγία Σοφία έχει γίνει αντικείμενο πολιτισμικών συγκρούσεων, επικών διαστάσεων», γράφει ο ερευνητής του ινστιτούτου Smithsonian Φέργκους Μπορντεβιτς. «Φέρει την κληρονομιά του μεσαιωνικού Χριστιανισμού, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του αναδυόμενου Ισλάμ και της σύγχρονης κοσμικής Τουρκίας».
Εγκαινιάσθηκε το 537 μ.Χ. από τον Ιουστινιανό πάνω στα ερείπια εκκλησίας που είχε ανεγερθεί το 360 μ.Χ. επί Κωνσταντίνου Α’, αλλά είχε καταστραφεί στη διάρκεια της Στάσης του Νίκα το 532 μ.Χ. Μετά την Άλωση έγινε τζαμί από τους Οθωμανούς και από το 1935 λειτουργεί ως μουσείο, αν και στην Τουρκία υπάρχουν πολλές εθνικιστικές οργανώσεις που ζητούν να γίνει και πάλι τέμενος. Χριστιανικοί ύμνοι έχουν να ακουστούν αιώνες στο εσωτερικό της. Για να αναπαράγουν τον μοναδικό της ήχο, τα μέλη της χορωδίας τραγούδησαν ακούγοντας ταυτόχρονα με ακουστικά τον ήχο στο εσωτερικό της εκκλησίας, γεγονός που όπως παραδέχονται επηρέασε πολύ την απόδοσή τους, τόσο στο τέμπο όσο και στο ισοκράτημα. Κατόπιν το τραγούδι τους μπήκε στον ίδιο ακουστικό εξομοιωτή που έπαιζε στη διάρκεια της ζωντανής τους εμφάνισης από μεγάφωνα στην αίθουσα – το αποτέλεσμα είναι πως ο ακροατής απολαμβάνει ακριβώς τον ίδιο ήχο που θα άκουγε εάν εκείνος βρισκόταν μέσα στην Αγία Σοφία όπου τραγουδούσε η χορωδία!
Ακούστε την χορωδία Cappella Romana με την ακουστική εξομοίωση σαν να ψάλλει μέσα στην Αγία Σοφία:
Η σελίδα του πανεπιστημίου για το project: https://hagiasophia.stanford.edu/
Ένα ενθαρρυντικό, αν και ελάχιστα παρηγορητικό αποτέλεσμα των καταστροφικών φωτιών που έκαψαν εντελώς την Παναγία των Παρισίων είναι μέχρι τώρα η θέληση των πολιτικών και των φιλάνθρωπων να δεσμευτούν να στηρίξουν οικονομικά και θεσμικά την ανοικοδόμηση του ναού. Ναι, μερικοί από αυτούς μπορεί να το κάνουν για λόγους καλών δημοσίων σχέσεων. Ναι οι πιστοί μπορεί να αμφισβητούν την φύση της τοποθέτησης τους. Ακόμα και έτσι ο κόσμος δεν θα παρακολουθεί την παρακμή της ομορφιάς και της παράδοσης με απόλυτη αδιαφορία.
Παρόλα αυτά, η αναστήλωση θα προσβληθεί άγρια σε νομικό επίπεδο. Ήδη οι μοντερνιστές έχουν ανατρέψει την συζήτηση με προοδευτικές κοινοτοπίες και αντιδιανοουμενίστικες μηχανορραφίες. Ίσως πιστεύετε ότι το εκτενές σοκ και η θλίψη που προκάλεσε η φωτιά εκπροσωπούσε μια αγάπη και θαυμασμό για την Παναγία των Παρισίων , έτσι όπως ήταν. Ούτε κατά διάνοια, λένε οι μοντερνιστές. Αυτό πρέπει να αλλάξει.
Ο άθεος Αλί Α. Ρίζβι προτείνει ίσως στο πιο εξόφθαλμο παράδειγμα οπορτουνισμού, ότι ενώ ο καθεδρικός ναός σχεδιάσθηκε από Καθολικούς, κτίσθηκε από Καθολικούς και διατηρήθηκε από Καθολικούς και πάντα χρησιμοποιείτο από Καθολικούς ως οίκος λατρείας, θα πρέπει να γίνει «ένα μουσείο τέχνης, αρχιτεκτονικής και ιστορίας χωρίς στην κληρονομιά του βιασμού ανηλίκων και της υπερφυσικής ψευδαίσθησης»
Ήδη η αλλαγή της αιχμηρής κορυφής του καμπαναριού της Νότρ Νταμ συζητιέται στους αντιπαραδοσιακούς κύκλους
Η υποβάθμιση της ιστορίας του Καθολικισμού σε «βιασμό ανηλίκων» παραείναι χονδροειδής για να την εξετάσεις με οτιδήποτε άλλο πέρα από μια περιφρονητική γκριμάτσα, αλλά η θρασύτητα που χρειάζεται για να προτείνει την οικειοποίηση ενός καθεδρικού ναού είναι ενδιαφέρουσα. Γιατί δεν μπορούν οι άθεοι που είναι τόσο διαφωτισμένοι απλώς να κτίσουν τα δικά τους όμορφα κτίρια ;
(Δεν μπορώ να αντισταθώ και να μην αναφέρω τον άθεο συγγραφέα Μάικλ Σέρλοκ που ανέβασε στο tweeter μια φωτογραφία της Παναγίας των Παρισίων στις φλόγες και την λεζάντα: «Όταν η αστυνομία του Παρισιού σου κτυπάει την πόρτα και εσύ προσπαθείς να κρύψεις την συλλογή σου παιδικής πορνογραφίας». Ο Σέρλοκ όχι μόνο θεωρεί το κάψιμο ενός πανάρχαιου καθεδρικού ναού ως διασκεδαστικό, αλλά θεωρεί ότι η κακοποίηση παιδιών είναι μια μαγκούρα για να κτυπήσεις τους αντιπάλους σου. Ελπίζετε ότι οι μετριοπαθείς άθεοι θα βάλουν φρένο σε αυτούς που τους δίνουν κακό όνομα ως αντιπαθητικούς σπασίκλες)
Τα όμορφα κτίρια δεν χρειάζεται να είναι απαραίτητα θρησκευτικά, όπως αποδεικνύουν αμέτρητα παλάτια, κάστρα και μουσεία. Παρόλα αυτά, πολύ συχνά οι σύγχρονοι αρχιτέκτονες και κριτικοί αρχιτεκτονικής τυφλώνονται από την πολιτική ιδεολογία τους. Ο ιστορικός αρχιτεκτονικής Τζων Χάργουντ δήλωσε στο μουσικό περιοδικό Rolling Stone (σε αυτό που για να είμαστε δίκαιοι δεν είναι άμεσα δικό του απόφθεγμα, αλλά η παράφραση του δημοσιογράφου):
‘… θα ήταν λάθος να προσπαθήσει να ξαναδημιουργήσει το οικοδόμημα όπως υπήρχε κάποτε, όπως έκανε ο Λε Ντυκ περισσότερα από 150 χρόνια πριν. Οποιοδήποτε ανοικοδόμηση δεν θα πρέπει να είναι μια αντανάκλαση μιας παλιάς Γαλλίας η μιας Γαλλίας που ποτέ δεν υπήρξε -μιας μη κοσμικής, λευκής, Ευρωπαϊκής Γαλλίας- αλλά μια αντανάκλαση της Γαλλίας του σήμερα, μιας Γαλλίας που αυτήν την στιγμή δημιουργείται»
Δεν θα περνούσε ποτέ από το μυαλό κάποιου να προτείνει ότι η Μέκκα η ο Χρυσός Ναός θα πρέπει να χάσουν αντίστοιχα τον ξεχωριστό Ισλαμικό και Σιχ χαρακτήρα τους για να μαζέψει ανθρώπους διαφορετικής πίστης, αλλά ζητείται από τους Καθολικούς και τους συντηρητικοί Γάλλους να διαφοροποιήσουν οτιδήποτε εκφράζει τα πιστεύω τους και την κληρονομιά τους. Γιατί άνθρωποι που έχουν το ίδιο αίσθημα που αποδίδεται στον Χάργουντ, να μην χρειάζεται να αναρωτηθούν «Γιατί η πολυπολιτισμικότητα είναι τόσο εύθραυστη που κάθε πολιτισμική μοναδικότητα θα πρέπει να δοκιμάζεται;»
Κανείς δεν ζητάει να αλλάξει ο Μουσουλμανικός χαρακτήρας του Χατζ στην Μέκκα, αλλά όλοι συζητάνε να αλλάξει η Νοτρ Ντάμ τον χριστιανικό της χαρακτήρα
«Το κτίριο ήταν τόσο υπερφορτωμένο με νόημα».
Το «Ρόλλινγκ Στόουν» χρησιμοποιεί επίσης την ρήση του Πατρίτσιο ντελ Ρεάλ, καθηγητή του Χάρβαρντ που λέει: «Τόσο που το κάψιμο της είναι σαν μια πράξη απελευθέρωσης» Για να είμαστε δίκαιοι, αυτή η απομονωμένη φράση αφήνει αμφισημίες για το αν ο ιστορικός αρχιτεκτονικής εκφράζει την δική του άποψη η κάποιου άλλου. Ωστόσο, όποιου και να είναι, είναι διεστραμμένο στο επίπεδο του χυδαίου. Είναι επίσης ανειλικρινής, Το πρόβλημα δεν είναι ότι έχει νόημα, αλλά ότι έχει λάθος είδος νοήματος.
Για να είμαστε δίκαιοι, η χειρότερη μοντέρνα η αρχιτεκτονική ποτέ δεν έχει υπάρξει ρηχά πολιτικοποιημένη. Ο Λε Κορμπυζιέ, για παράδειγμα, με τα τσιμεντένια τερατουργήματα του, ήταν δύσκολο να τον κατατάξει κανείς στην Αριστερά η στην Δεξιά. Ο Στέφεν Παίηλεϋ της Telegraph, δεν είναι τόσο μοντερνιστής και δεν έχει σχέδια να αντικαταστήσει τον καθεδρικό ναό με έναν ουρανοξύστη, αλλά μοιράζεται την άσκοπη αγάπη για την «πρωτοτυπία». Επιδοκιμάζει την «διεστραμμένη πρωτοτυπία» του Παλατιού του Γουεστμίνιστερ και την «ασυμβίβαστη μοντερνικότητα» του μεταπολεμικού Ράιχσταγκ. Ομολογουμένως, αυτά είναι υπέροχα κτίρια. Το καινούργιο δεν είναι πάντα αυτό που αξίζει λιγότερο. Αλλά αυτό ισχύει εξίσου και για τα παλιό. Η πρωτοτυπία δεν έχει εγγενή αξία. Ο Χαίηλεϋ δεν επιχειρηματολογεί ότι χρειάζεται να φαντασθούμε την Παναγία των Παρισίων από την αρχή και προσπερνά το γεγονός ότι σε μια εποχή πολιτικοποίησης και κυριαρχίας των αρχιτεκτόνων είναι αδύνατον οποιοσδήποτε σημαντικός εκσυγχρονισμός να μην αποσπά από την ομορφιά του καθεδρικού ναού.
Οι «Τάιμς του Λονδίνου» έχουν ένα ρεπορτάζ, που μας κάνει ήδη να τρομάζουμε σχετικά με προτεινόμενα σχέδια για την ανοικοδόμηση, που περιλαμβάνει μια αποκρουστική και αποκρουστικά μη εφαρμόσιμη γυάλινη οροφή. Ο δημιουργός εκτρωμάτων Νόρμαν Φόστερ λέει ότι η Νότρ Νταμ παρουσιάζει μια «εξαιρετική ευκαιρία», η οποία θα έπρεπε να μας κάνει να νοιώσουμε σαν ένας ασθενής που δέχεται επισκέψεις από λαθρέμπορους οργάνων.
Δεν υπάρχει κάτι ουσιαστικά λάθος με το μοντέρνο. Με αυτήν την σκέψη, ένα σπίτι από λάσπη θα είχε μεγαλύτερη αξία από την Παναγία των Παρισίων. Ωστόσο, ένα από τα λάθη της μοντερνισμού είναι η εικονοκλαστική ανάγκη να δώσει άλλο σχήμα σε οτιδήποτε παραδοσιακό. Πείτε ότι θέλετε για τον μοντερνισμό στην τέχνη, αλλά αν ένας βαρεμένος σιτουασιοναλιστής ρίξει μπογιά στην Μόνα Λίζα, αμφιβάλω ότι θα υπάρξουν πολλοί άνθρωποι που θα πουν ότι αντί να βγάλουμε την μπογιά θα πρέπει να ξαναφτιάξουμε τον πίνακα σε αφηρημένο στυλ.
Δεν υπάρχει ανάγκη να ξανακτίσουμε το κτίριο ίδιο τούβλο προς τούβλο. Αν όχι τίποτα άλλο, πρέπει να ξανακτισθεί σε ένα στυλ που θα δημιουργεί περισσότερη ασφάλεια. Αλλά πιστεύω, και υποπτεύομαι ότι πολλοί άνθρωποι θα συμφωνήσουν μαζί μου, ότι οι ανοικοδομήσεις παλιών κτιρίων θα πρέπει γενικά να στοχεύουν να ξαναδημιουργούν και όχι να μεταμορφώνουν το παλιό στυλ. Σε ένα κόσμο συνεχών, δραματικών και Iεπικίνδυνων αλλαγών, θα πρέπει να μας υπενθυμίζει ότι το όμορφο και το βαθυστόχαστο θα μπορεί να είναι υπερβαίνει τα χρονικά όρια των γενεών.
Η αποκατάσταση της Παναγίας των παρισίων από τον Ντε Λύκ
Στην μουσική αυτοβιογραφία του “Η εποχή της Μελισσάνθης”, ο Μάνος Χατζιδάκις έχει κι ένα τραγούδι που το ονομάζει “Επιτάφιος” και δεν είναι κάτι άλλο παρά μία μικρή εκλογή από τα Εγκώμια της Γ’ Στάσης της Μ. Παρασκευής, που αρχίζει με το δημοφιλές “Αι γενεαί πάσαι”.
Προφανώς ο Χατζιδάκις θέλησε να βάλει έναν «Επιτάφιο» σ’ αυτό το έργο του, σα να ψάλλει έτσι ο ίδιος τους νεκρούς της Κατοχής και της Απελευθέρωσης. Αυτούς που μνημονεύει στο προλογικό του σημείωμα για το έργο, αλλά και άλλους σίγουρα…
Στα περιεχόμενα του δίσκου υπάρχει για τον «Επιτάφιο» η ένδειξη: “Χορωδιακό όπως στην εκκλησία”. Ο Χατζιδάκις έκανε προφανώς μια μικρή έρευνα για τον τρόπο ψαλμώδησης των Εγκωμίων, αφού των σχετικών Εγκωμίων προτάσσονται ψαλμικοί στίχοι από τον Άμωμο, όπως προβλέπει το Τυπικό και γίνεται στα Μοναστήρια (όχι σε όλα φυσικά), σήμερα δε και σε κάποιες ενορίες, όπου οι ψάλτες έχουν την σχετική κατάρτιση. Φαίνεται πως δεν του έφτανε η τρέχουσα εκδοχή των Εγκωμίων και αναζήτησε μια κάπως διαφορετική και την βρήκε.
Ο Χατζιδάκις βάζει την Χορωδία του Τρίτου Προγράμματος με διευθυντή τον Αντώνη Κοντογεωργίου (που συμμετέχει στον δίσκο), να ψάλλει μονόφωνα το παραδοσιακό μέλος της Γ’ Στάσης σε ήχο γ’, με στοιχειώδη εναρμόνιση μόνο του δεύτερου ημιστιχίου.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ο Χατζιδάκις κατά την εμμελή απαγγελία του ψαλμικού στίχου από έναν μονωδό, βάζει ένα μπουζούκι (Βασίλης Ηλιάδης) να αυτοσχεδιάζει (συγκρατημένα θα έλεγα), δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο ισοκράτημα. Το μπουζούκι αποσύρεται κάθε φορά που «μπαίνει» η χορωδία, εκτός από το φινάλε που είναι το δημοφιλές «Ω γλυκύ μου έαρ…», με το οποίο και ολοκληρώνεται ο «Επιτάφιος» της Μελισσάνθης.
Ένα βίντεο στο youtube που ανέβασε ο Ioannis Botsas και επιγράφεται «Η Εποχή της Μελισσάνθης. Τραγουδούν Φ. Νταντωνάκη. Μ. Χατζιδάκις. Μ Φαραντούρη», μου έλυσε -μάλλον – τον …γρίφο γύρω από τον «Επιτάφιο» της Μελισσάνθης. Η συγκεκριμένη ανέκδοτη ηχογράφηση είναι από τα δοκιμαστικά του έργου. Εκεί, λοιπόν, ο Χατζιδάκις χρησιμοποιεί τον μεγάλο δάσκαλο της ελληνικής μουσικής Σίμωνα Καρά και την Βυζαντινή Χορωδία του Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής. Ο Καράς λέει τους ψαλμικούς στίχους και ακολουθεί η χορωδία. Στο βίντεο ο «Επιτάφιος» αρχίζει στο 27’15’’. Το μπουζούκι αυτοσχεδιάζει πάνω στον Καρά και αποσύρεται στην χορωδία.
Σκέφτηκα μήπως ο Χατζιδάκις χρησιμοποίησε στο δοκιμαστικό του για το έργο την σχετική ηχογράφηση από τον δίσκο «Βυζαντινοί Ύμνοι Επιταφίου και Πάσχα» του Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής, που ο Σ. Καράς ίδρυσε. Να σημειώσουμε εδώ ότι πρόκειται για την πρώτη ηχογράφηση των Εγκωμίων της Μ. Παρασκευής με αυτόν τον παλιό τρόπο (δίσκος βινυλίου του 1976, δηλ. τέσσερα χρόνια πριν την ηχογράφηση της “Μελισσάνθης”).
Όμως στην ανέκδοτη ηχογράφηση ο Σίμων Καράς είναι πιο νέος φωνητικά και η εκλογή των Εγκωμίων της Γ’ Στάσης δεν είναι η ίδια με αυτή του δίσκου. Υπάρχουν κάποιες διαφορές. Επίσης, στην δοκιμαστική ηχογράφηση της Μελισσάνθης η χρονική αγωγή της χορωδίας είναι πιο αργή από αυτή του δίσκου. Άρα, είναι πολύ πιθανό ότι ο Χατζιδάκις συνεργάστηκε με τον Σίμωνα Καρά για το πώς θα «στήσει» τον «Επιτάφιο» της «Μελισσάνθης».
Τελικά, στην ηχογράφηση του έργου επέλεξε την ευρωπαϊκή Χορωδία του Τρίτου – που ήταν δικό του «παιδί» – αλλά κράτησε την εκλογή των Εγκωμίων (τέσσερα) που ο Σίμων Καράς συμπεριέλαβε στην δική του ηχογράφηση (στον δίσκο που μνημονεύσαμε) και μάλιστα με την ίδια ακριβώς σειρά. Γεγονός που σημαίνει ότι ο Χατζιδάκις γνώριζε καλά την συγκεκριμένη εργασία του Καρά.
Παραθέτω στη συνέχεια το κείμενο της Εκλογής των Εγκωμίων που υπάρχει στην οριστική ηχογράφηση του έργου «Η Εποχή της Μελισσάνθης» και αποτελούν τον «Επιτάφιο» (διάρκεια 2’ 58’’).
Στιχ. Επίβλεψον επ’ εμέ και ελέησόν με κατά το κρίμα των αγαπώντων το όνομά Σου.
Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
Στιχ. Τα διαβήματά μου κατεύθυνον κατά το λόγιόν Σου και μη κατακυριευσάτω μου πάσα ανομία.
Δεύρο πάσα κτίσις, ύμνους εξοδίους, προσοίσωμεν τω Κτίστη.
Στιχ. Λύτρωσαί με από συκοφαντίας ανθρώπων, και φυλάξω τας εντολάς Σου.
Μυροφόροι ήλθον, μύρα σοι Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
Στιχ. Της φωνής μου άκουσον Κύριε κατά το έλεός σου κατά το κρίμα σου ζήσον με.
Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;
Από το 1958 ο Χατζιδάκις δουλεύει τον δικό του “Επιτάφιο”. Ένα κύκλο οκτώ τραγουδιών σε ποίηση Τάκη Βαρβιτσιώτη (Επιτάφιος, 1951). Δυστυχώς το έργο παρέμεινε ανολοκλήρωτο. Τα τραγούδια ήσαν τα εξής:
Ολα τα χέρια Κοιμισμένη φλόγα Πως φεύγουν οι κορυδαλλοί Στο κοιμητήριο των πουλιών Πνιγμένα αστέρια Θρηνήστε τον Άδωνη Μάγοι και αρνάκια Ω, εσύ αμόλυντη παρθένα Μια στάλα αίμα μεγαλώνει
Πάντως, τον “Επιτάφιο” του Χατζιδάκι συναντούμε και στην “Οδό Ονείρων” του. Ο ίδιος ο συνθέτης μας λέει εκεί: “Εδώ σ’αυτόν τον δρόμο γεννιόνται και πεθαίνουν τα όνειρα τόσων παιδιών ίσαμε τη στιγμή που η αναπνοή τους θα ενωθεί με τ’ανοιξιάτικο αεράκι του επιταφίου και θα χαθεί.”
Κι ακόμα, το ποιητικό έργο «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου, το είχε ζητήσει από τον σπουδαίο μας στιχουργό ο Μάνος Χατζιδάκις για να το μελοποιήσει και να το παρουσιάσει, με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, κάποιο Πάσχα στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ο Χατζιδάκις δεν έγραψε τελικά ποτέ τη μουσική, παρά το γεγονός ότι το είχε ανακοινώσει…
Επίσης, ένας “Επιτάφιος” που σημάδεψε τον Χατζιδάκι. Αφηγείται ο ίδιος:
“Δεν θα ξεχάσω ποτέ, σαν ήμουν 18 χρονών, μες στα δύσκολα για όλους χρόνια της γερμανικής κατοχής, τον Τσαρούχη, τριγυρισμένο από διαλεχτούς νέους μαθητές του, να παρακολουθεί τη λειτουργία του Επιταφίου, σ’ ένα μικρό εκκλησάκι της Πλάκας, κρατώντας μιαν αναμμένη λαμπάδα, με μιαν άνετη ευλάβεια, χωρίς τον ιουδαϊσμό των «τακτικών χριστιανικών θαμώνων», με μιαν ευλάβεια που λες και υπήρχε μέσα του χιλιάδες χρόνια, να ψάλλει «γνησίως βυζαντινά», και συγχρόνως να ευφραίνεται τις μύριες προεκτάσεις ετούτης της στιγμής που ζούσε”.
Τέλος, ας μη ξεχνάμε ότι πρώτος ο Μάνος Χατζιδάκις ηχογράφησε τον “Επιτάφιο” του Μ. Θεοδωράκη, σε στίχους Γ. Ρίτσου, με τη Νάνα Μούσχουρη. Κι αργότερα ο “Επιτάφιος” του Μίκη τον απασχολούσε, γι’ αυτό και τον “δοκίμαζε” στο πιάνο με την ανεπανάληπτη Φλέρυ Νταντωνάκη στο τραγούδι.
Για τον Χατζιδάκι ο Επιτάφιος ήταν η “Λειτουργία της Άνοιξης”! Και για μας!
[vc_row][vc_column][vc_empty_space][vc_text_separator title="Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου"][vc_empty_space][vc_column_text]
Στην μουσική αυτοβιογραφία
“Tαξίδι στην Μέση Γη»: 3η Ημερίδα για το έργο του Τόλκιν στην Θεσσαλονίκη
Ο Ελληνικός Σύλλογος Φίλων Tolkien “The Prancing Pony” επιστρέφει για 3η χρονιά στη Θεσσαλονίκη για την ετήσια πλέον Ημερίδα του με τίτλο «Ταξίδι στη Μέση-Γη». Φιλόξενο σπίτι της Ημερίδας μας για τρίτο συνεχόμενο έτος η Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης (Casa Bianca).
Το φετινό μας πρόγραμμα περιλαμβάνει μια ποικιλία θεμάτων, όπως τα Role Playing Games (RPG) σε συνάρτηση με το σύμπαν του J.R.R. Tolkien, την εραλδική επιστήμη και την εμβληματολογία. Για πρώτη φορά θα έχουμε μία ανοιχτή συζήτηση σχετικά με τους αγαπημένους μας ήρωες. Τέλος, θα σας παρουσιάσουμε εν συντομία μία μικρή ανασκόπηση της ζωής του Smial της Άρνορ με φωτογραφίες και λίγες κουβέντες για τις δράσεις μας. Μέλη του Συλλόγου και συγγραφείς του Φανταστικού θα αναλάβουν τη σκυτάλη από τους περσινούς ομιλητές συνεχίζοντας να σκαλίζουν και να συζητούν τόσο αγαπημένα όσο και ανεξερεύνητα θέματα που εντοπίζουμε στο σύμπαν του αγαπημένου μας καθηγητή.
Ακολουθεί το πρόγραμμα της Ημερίδας μας αναλυτικά:
16:00 – 16:45 Καλωσόρισμα – Άρνορ 2015 – 2019
Παρουσίαση έργου και δράσης του Σμίαλ της Άρνορ
Κολοβός Δημήτριος – Αντιπρόεδρος του Συλλόγου
17:00 – 17:40 Roleplaying games in Middle Earth
Κεσκίνης Χρήστος, Κούτσιανος Χρήστος – Μέλη του Συλλόγου Φίλων Τόλκιν.
18:00 – 19:00 Ανοιχτή συζήτηση – Αγαπημένοι ήρωες στα έργα του J.R.R Tolkien και διαφορές στην απόδοσή τους στις ταινίες
Συντονισμός Σαμψώνας Σπυρίδων – Γραμματέας του Συλλόγου
19:15 – 19:45 «Το ρομαντικό στοιχείο στο “Βασίλειο Πέρα από το Δάσος” και ο κόσμος του καθηγητή Τόλκιν»
Αναφορά επάνω στις αρχές του Αυλικού Έρωτα, πώς ο μεσαιωνικός ρομαντισμός και οι τροβαδούροι επηρέασαν το έργο του Καθηγητή Τόλκιν και παράλληλες αναφορές στο έργο της συγγραφέως. Γκιριτζιώτη Αποστολία, Συγγραφέας
20:00 – 20:50 «Η Εραλδική Επιστήμη και η εμβληματολογία στο Τολκινικό έργο»
Συγκριτική αναφορά στα εμβλήματα του κόσμου του Τόλκιν, ανά τις εποχές και τους πολιτισμούς της μέσης γης, σε σχέση με την ιστορική εραλδική τέχνη. Τα πεδία των εμβλημάτων, οι κανόνες και η διευθέτηση των πρόσθετων σχημάτων. Η σημειολογική και συμβολική τους ερμηνεία.
Σχοινάς Γιώργος KLJ, Εραλδικός ειδικός, Κήρυκας του Δυναστικού Οίκου Guadamillas y Cortes της Ισπανίας.
Ταξίδι στη Μέση-γη
3η Ημερίδα για το έργο του J.R.R. Tolkien
Ημερομηνία: Σάββατο 4 Μαΐου 2019
Ώρες: 16.00 – 21.00
Ο Μεγαλέξαντρος του γλύπτη Παππά, που τοποθετήθηκε σήμερα στη λεωφόρο Αμαλίας, είναι τυπικό δείγμα μιας ντεκαφεϊνέ γλυπτικής, μνημειακής μόνο κατ’ όνομα. Μιας γλυπτικής χωρίς «γωνίες», πραγματικές και μεταφορικές, που έχει συλληφθεί αμυντικά, με το φόβο μήπως προσβάλει το κυρίαρχο εκθηλυσμένο πνεύμα της εποχής μας. Ουδέτερης και σχηματοποιημένης, που προσπαθεί να κρύψει την ιδεολογική πλαδαρότητα της πίσω από το μανδύα ενός δήθεν ανθρωπιστικού κλασικισμού.
Ένας Μεγαλέξαντρος άοπλος και πασιφιστής, χωρίς καμιά επιθετική οπλική εξάρτυση, σαν κομψευάμενος νεανίας που πήγε χαλαρή βολτούλα με το πόνυ του. Κανένα ξίφος, κανένα δόρυ, καμιά ασπίδα: ένας στρατηλάτης από τα Lidl. Ένας Μεγαλέξαντρος απόλυτα συντονισμένος με το ορθοπολιτικό δόγμα των καιρών μας, που «καταδικάζει τη βία από όπου και αν προέρχεται». Αυτός, ο κατεξοχήν κατακτητής, η στρατιωτική μεγαλοφυία που πάτησε κάτω από το πέλμα του την Ασία· ο άνθρωπος της επίθεσης και της δράσης, που έκοψε το Γόρδιο Δεσμό με το σπαθί επειδή βαριόταν τα φιλολογικά αινίγματα και τους γρίφους· που πάτησε με το βαρύ πέλμα του ανάκτορα βασιλιάδων και υποδούλωσε λαούς. Αυτός ο άνθρωπος δεν κρίθηκε άξιος από τον νεοέλληνα γλύπτη να φέρει ούτε καν ένα τοσοδά εγχειρίδιο, ένα ψευτοσπαθάκι σαν αυτό των Ευελπίδων. Η κλίμακά του μικρή και ταπεινή, να μην προκαλεί με το μέγεθος, σύμβολο ρώμης και ανδρισμού που σήμερα τελούν υπό διωγμό σαν επιδημικές ασθένειες προορισμένες να εκλείψουν νικημένες από τα νέα αντιβιοτικά της πολιτικής κορρεκτίλας και της «ρευστότητας φύλου».
Αν ανοίξετε τους παχιούς τόμους αφιερωμένους στη νεοελληνική γλυπτική θα συναντήσετε τις γνωστές βερμπαλιστικές ομοβροντίες των μελετητών: «μορφοπλαστική θέληση», «ανθρωπιστικό ιδανικό», «πνευματικότητα και ευγένεια», «εξερεύνηση του έσω ανθρώπου» και άλλα ηχηρά παρόμοια. Ο Παππάς είναι ιερό τοτέμ για το καλλιτεχνικό εν Ελλάδι συνάφι, υπεράνω κριτικής ακριβώς όπως ο «εθνάρχης» Βενιζέλος, του οποίου -κατά διαβολική σύμπτωση- θεωρείται ο «επίσημος» γλύπτης — παραπέμπω κυρίως στο γνωστό ανδριάντα του Βενιζέλου δίπλα στο Μέγαρο Μουσικής, εκεί που ήταν παλιά τα λεγόμενα Παραπήγματα και τώρα κάνουν φιγούρες με τα πατίνια τους οι σκεϊτάδες.
«Και τι ήθελες δηλαδή, να τον αναπαραστήσει σαν μποντιμπίλντερ με κοιλιακούς και κοφτερούς τρικέφαλους, σαν τα ναζιστικά αγάλματα του Άρνο Μπρέκερ και του Γιόζεφ Θόρακ; Εδώ είμαστε Ελλάδα, τηρούμε το ανθρώπινο μέτρο και την πραότητα της μορφής, δεν σηκώνει το κλίμα τη βαρβαρική τέχνη των Τευτόνων»· θα είναι ο συνηθισμένος αναμενόμενος αντίλογος. Υπάρχει όμως και ο μέσος δρόμος, αν δεν μας αρέσει ο νιτσεϊκός μυώδης υπεράνθρωπος: ο Αλέξανδρος του Ευάγγελου Μουστάκα στην παραλία της Θεσσαλονίκης είναι μια ισορροπημένη σύνθεση, που αποδίδει δικαιοσύνη στον πολεμικό δυναμισμό του στρατηλάτη χωρίς να αποστέργει τις πάγιες «ανθρωπιστικές» ποιότητες του μέτρου και της προσήνειας.
Η αρχαία πλαστική τέχνη ούτε εξαντλείται ούτε είναι συνώνυμη με τον λευκασμένο κλασικισμό, στον οποίο την απομειώνουν οι αδαείς. Έχει μια υπεριχιλιετή ιστορία που ξεκινά από την αιγυπτιάζουσα ιεροπρέπεια και γιγαντική αδρότητα της δαιδαλικής περιόδου και εκτείνεται ως το λεγόμενο ελληνιστικό ροκοκό, με το βουκολικό συναίσθημα και τη ρωπογραφική διάθεση.
Στο ενδιάμεσο έχει εμφανιστεί ένας Λύσιππος, δημιουργός του κτηνώδους Ηρακλή Φαρνέζε, το σύμπλεγμα του Λαοκόοντος της Ρόδου και ένας Βωμός του Διός στην Πέργαμο της Μικράς Ασίας με σκηνές γιγαντομαχίας, από τις πιο βίαιες στην ιστορία της Δυτικής τέχνης, που προαναγγέλλουν τις θηριομαχίες του Ρούμπενς. Ο Αλέξανδρος δεν ανήκει στην κλασική εποχή, για να τον παραστήσεις σαν το Παιδί του Κριτία ή σαν έφηβο μειράκιο μιας άχρονης ιδεαλιστικής ομορφιάς. Είναι αυτός που κόβει την ιστορία στα δύο, ένα εγελιανό Welthistorische Individuum που τελειώνει μιαν εποχή και εγκαινιάζει μιαν άλλη, όχι με τη δύναμη του στοχασμού αλλά με τη Βία, τη μαία της Ιστορίας. Προΐσταται μιας εποχής καινούργιας, την οποία ο ίδιος δημιούργησε και ονοματοδότησε· εποχής με κύρια χαρακτηριστικά το πάθος, την υπερβολή, το συναίσθημα, τη μαζικότητα, τη μετάβαση από το αριστοτελικό μέτρο της πόλεως-κράτους στον γιγαντισμό της αυτοκρατορικής ιδεολογίας.
Η εικαστική γλώσσα που συμπύκνωσε αυτή την εποχή είναι το Μπαρόκ: εμπαθές, βίαιο, κολοσσικό, υπερεπεκτατικό, σωματοκεντρικό, τυραννικό, άμετρο, ιρρασιοναλιστικό, χυμώδες. Όχι η άφυλη απλολογία ενός παιδάριου που αναπαύεται άνευρα και ανάλαφρα στη ράχη ενός εξημερωμένου εκθέματος του ιππικού συλλόγου Αμαρουσίου, από αυτά που χαϊδεύουν οι κατά φαντασίαν αμαζόνες εύπορες δεσποινίδες της μεσαίας τάξης.
Τρεις Καλογέροι εβαίνανε τη χαραυγή στη στράτα
για ν’ ανασάνουν του πρωιού τ’ αεράκια τα μοσχάτα·
και στο μισόφωτο, γλυκά γλυκά, σαν Υμνωδία
αγγέλων, σκόρπισε θαμπή μιαν άγια μυρωδία,
που κάθισε απαλά, ως λυγμός, στα κούφια μεσοκάρδια
των Καλογέρων, που διψάαν για τέτοια όμορφα χάδια·
λιγώνουνται οι ταλαίπωροι, κι αγιάζουν, και φιλούσιν
τους ώμους τους, νομίζοντας πως, τάχα, ιερουργούσιν
πασχαλινές Αγάπες, και, δίχως ορμή ανασαίνουν
το στάλαγμα της μυρωδίας, και το μεταλαβαίνουν.
Κι ευθύς ο γεροντότερος σιγηλά καβαλάει
κάποιο γαϊδούρι, που έβοσκε στον Κάμπο εκεί πλάι,
και η ακολουθία των άλλων δυο, ίδιο αγιαστό κοπάδι,
διαβαίνουν με τον Σεβαστόν Ηγούμενον ομάδι,
όσο που φτάνουν σοβαρά, επισκοπικά, στο Φρούριο,
στο Μοναστήρι, πούν’ μακριά από κάθε τι καινούργιο,
και με σφυράκια ολάργυρα βροντάν τη στέρεα πόρτα
(που ανοίγουν τα δυο φύλλα της, και στέκουνται ολόρθα,
γιγαντωμένα), και στρατοί Μαυροφόρων Οσίων
τιμώσι τον Ηγούμενον, με κλάδους των Βαΐων.
Και ύστερα, καθώς είν’ λευκοί από την πολλή νηστεία,
σφαλάν την Πύλη, κι αρχινάν την ιεροτελεστία.
Τι δεν οραματίζεται τινάς σε κεια τα βάθη,
που μέλλουνται να θρηνηθούν πιστά τα τίμια Πάθη.
Θυμιατά, Αξαφτέρυγα, Λάβαρα, σ’ έναν γύρον
Διακόνους, φέρνοντας το Φως των Δικηροτρικήρων,
και Στέμματα χρυσάργυρα, και πένθιμα Ωμοφόρια,
(βελούδα, με κεντήματα λευκών ανθών), – και χώρια
τις μελωδίες από τις Άρπες, και από τα Βιολίνα,
και από το Θείον Όργανον, ή από τ’ απλά Κλαρίνα,
ή απ’ τις φωνές των δυο Χορών, που κλαίνε αληθινά
ψέλνοντας το θριαμβευτικό και πένθιμο Ωσαννά!
………………… Μετά, στα Εσπερινά,
αφού τελειώσει η τελετή των πράσινων Βαΐων,
τα ορναμέντα κρύβουσι, και ψέλνουν το Νυμφίον.
Με αφορμή την αυριανή βραδιά με έργα Τάβενερ στην ΕΛΣ όπου ξεχωρίζει η ερμηνεία της «Νοερής Προσευχής» η «Προσευχή της Καρδιάς» του Τάβενερ με την Μόνικα, εμείς ρίχνουμε μια ματιά στην αυθεντική εκτέλεση του έργου με την Μπιορκ.
Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, θεολόγου και μουσικολόγου
Η Προσευχή της καρδιάς (Prayer of the heart, 1999) είναι ένα έργο του σπουδαίου άγγλου, ορθόδοξου και φιλέλληνα συνθέτη Τζων Τάβενερ (1944-2013) και θέμα του είναι η ευχή του Ιησού, το “Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού, ελέησόν με”, δηλαδή η επίκληση του Ονόματος του Κυρίου Ιησού. Μια ησυχαστική πρακτική που καλούνται να κατορθώσουν κυρίως οι μοναχοί, ώστε να καταστούν «κοινωνοί θείας φύσεως».
Το έργο είναι γραμμένο ακριβώς πριν 20 χρόνια, για την γνωστή Ισλανδή ποπ τραγουδίστρια Björk και το Κουαρτέτο String Brodsky, που το ερμήνευσαν σε πρώτη εκτέλεση το 2004, οπότε και συμπεριλήφθηκε στο cd “John Tavener – A Portrait (His Works・His Life・His Words)”, που κυκλοφόρησε τότε από την Naxos.
Η Björk τραγουδάει την καρδιακή ή νοερά προσευχή του Ιησού στα ελληνικά, κοπτικά και αγγλικά (“Lord Jesus Christ, Son of God, have mercy upon me”).
Ο συνθέτης επέλεξε την προσευχή του Ιησού, αποδεικνύοντάς μας έτσι περίτρανα ότι εστιάζει στην ουσία, στο κέντρο της Oρθόδοξης πνευματικότητας. Κι ακόμη, φαίνεται πως επέλεξε να ειπωθεί και στα κοπτικά (Mar Ieshu Mesiha, bara Illaha, yitrahemni a’khataw. Amayn), επειδή γνώριζε, προφανώς, την τεράστια άνθηση του μοναχισμού στην ευρύτερη περιοχή της Αιγύπτου, ιδίως τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.
Πάντως, η επιλογή τριών γλωσσών για την μελοποίηση της καρδιακής προσευχής, δύο αρχαίων (ελληνικά και κοπτικά) και μιας σύγχρονης (αγγλικά), που είναι και παγκόσμια, δείχνει, μάλλον, την πρόθεση του Τάβενερ να τονίσει την οικουμενική διάσταση της προσευχής και δη της νοεράς – καρδιακής.
Το έργο εκδόθηκε σε CD και ενσωματώθηκε ως μουσική κάλυψη στην εγκατάσταση του Τζέικ Λέβερ Centre + Circumference (2008, Wallspace, All Hallows on the Wall, City of London).
Το μουσικό πλαίσιο του έργου δεν θα μπορούσε να είναι απλούστερο. Ένας αργός καρδιακός παλμός δίνει στο κομμάτι τον ήσυχο και αδιάκοπο ρυθμό του. Το κουαρτέτο με σπείρες περιπλανιέται σε συνεχείς μετατροπίες, κλείνοντας τον κύκλο μετά από 15 λεπτά, ενώ ο τραγουδιστής απαγγέλλει την προσευχή σε κάθε χορδή, θα λέγαμε. Αυτό θα μπορούσε να επαναληφθεί ατέλειωτα. Η ιδέα της αδιάλειπτης προσευχής ίσως δεν μπορούσε να απεικονιστεί πιο όμορφα! Ένα μινιμαλιστικό έργο – μα και πλούσιο σε ηχοχρώματα ταυτόχρονα – που αποτυπώνει την αντίληψη του Τάβενερ για την σύνθεση λατρευτικής μουσικής.
Άλλωστε ο ίδιος ο συνθέτης σε σημείωμά του στο φυλλάδιο του CD, λέει πως επέλεξε την Björk, επειδή η φωνή της δεν ήταν εκπαιδευμένη και ο ήχος της ήταν πρωτόγονος. Του άρεσε η απλότητά της και ο αυθορμητισμός της, που οδηγούσαν σε μιαν αβίαστη ποιότητα.
Με την ευκαιρία, αξίζει να θυμηθούμε τα όσα λίαν επίκαιρα είπε ο Τάβενερ, σχετικά με τον Ορθόδοξο κόσμο στις μέρες μας, σε μια συνέντευξή του στον Gavin Dixon:
“Αυτό που με ανησυχεί είναι ο εθνικισμός που επικρατεί σε πολλές ορθόδοξες χώρες. Αν έλειπε από την Ορθοδοξία ο εθνικισμός, θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη και πιο ισχυρή επίδραση σε έναν κόσμο που είναι σαραβαλιασμένος και έχει χάσει την πολύτιμη γλώσσα της μυσταγωγίας και του συμβολισμού… Αν η Ορθοδοξία εξαρτάται από τους εθνικισμούς, θα παραμείνει αναποτελεσματική και σαραβαλιασμένη όπως η κοσμική κουλτούρα”.
Η προσευχή της καρδιάς του Τάβενερ ας είναι το αντίδοτο στους εθνικισμούς που ταλανίζουν την Ορθοδοξία. Γιατί, άλλωστε, αυτή είναι η ουσία: ο έσω, ο κρυπτός της καρδίας άνθρωπος που συνομιλεί με τον Θεό κι όχι το κράτος που φέρει ως εξωτερικό μανδύα και – φευ – άλλοθι, την Ορθοδοξία.
Ένα κατάμεστο Temple που έμοιαζε με sold-out English Pub γεμάτη ιδρωμένους, μεθυσμένους οπαδούς της Aston Villa(!) να κυματίζουν τα ξέχειλα pints στον αέρα καταβρέχοντας ακούσια μα και εκούσια ο ένας τον άλλον, αγκαλιασμένοι, λες και δεν υπάρχει αύριο!…
Μια αγέραστη μπάντα, ψυχή τε και σώματι, να κατακτά από το πρώτο κιόλας λεπτό τη σκηνή ενώ το μόνο που θα ήθελαν εξαρχής ούλοι τους, και οι έξι, είναι να κατέβουν κάτω στην πλατεία και να το ξημερώσουμε παρέα ως το πρωί με Guinness. Άλλωστε ο Kevin μας προσκάλεσε από μικροφώνου στο after show party πολλάκις!…
Ο τραγουδιστής των Dreamrites, Aλέξανδρος Σιδεράκος
Την (κάτω από αυτές τις συνθήκες) «δύσκολη» δουλειά της προθέρμανσης μιας τέτοιας γιορτής είχαν τη χαρά και την απέραντη τιμή να αναλάβουν οι Λαρισαίοι Dreamrites, που δεν ήταν άλλοι τούτη τη φορά από τους Murder Angels που είχαμε απολαύσει τέσσερεις μόλις μέρες πριν στο Crow, με άλλο τραγουδιστή! Τον Αλέξανδρο Σιδεράκο δηλαδή που εδώ και χρόνια οδηγεί πεισματικά και παθιασμένα τούτο το ντόπιο όχημα κλασικού επικολυρικού heavy metal και τιμά υπέρ το δέον τα όσα οι πρώιμοι Iron Maiden με τον πάλαι ποτέ Γίγαντα Paul Di’Anno (και όχι του Dickinson) μας κληροδότησαν!!!
Οι Λαρισαίοι Dreamrites επί του έργου
Ένα καλοστημένο, ευθυγραμμισμένο, καλοδουλεμένο όχημα που σαρώνει πλέον τα πάντα στο πέρασμά του όπου κι αν δώσει το παρών ιδρώνοντας τη φανέλα. Σα σφιγμένη γροθιά, οι πέντε μουσικοί μας ανέβασαν στην Χρονομηχανή με συνθέσεις από το δικό τους χθες μα και το αύριο (πολλά υποσχόμενα τα τραγούδια του επερχόμενου album που ακούσαμε, τα “So Dark Inside” & “Eternity K With Blood we Pay”) και ξάφνου τα βιώματα της νιότης μας (οκ, των παλαιών ντε) ήρθαν στην επιφάνεια ξανά, με το σβέρκο να θυμάται έναν από τους καίριους λόγους ύπαρξής του…
…Ότι καλύτερο δηλαδή για μια συνέχεια που, παρά τις Τιτάνιες προσδοκίες των αλαφιασμένων και αμετανόητων οπαδών του κουιντέτου, ξεπέρασε (ξανά) τα πιο τρελά μας όνειρα. Τα εναρκτήρια “Earth Mother…” & “Spinning Jenny” λειτούργησαν ως mentos σε κλειστό μπουκάλι Coca Cola!!! Η έκρηξη μας πήρε πίσω τα υγρά μαλλιά και η παρουσία τούτη τη φορά των δυο παλαίμαχων κιθαριστών Pugh & Ramsey πυροδότησε ακόμη πιο πολύ τον παλιμπαιδισμό μας και τα χαμόγελα μεταξύ μας φώτισαν το σκοτάδι. Οι κλασικές σκουντιές με τους ώμους μας πλάι-πλάι, και τα bars του μαγαζιού ξεπούλησαν βράδυ Κυριακής- αυτά είναι!
Το άκουσμα του ανθεμικού “Parliament of Fools” σηματοδότησε το κατά ριπάς crowdsurfing που δε σταμάτησε λεπτό, ως το τέλος. Τούτοι οι Ιπτάμενοι Γραικοί διέσχισαν την πλατεία του μαγαζιού φθάνοντας έντρομοι έως και την έξοδο ώρες-ώρες πάνω στα χέρια μας, αφού η σκέψη και μόνο του να χάσουν τη συνέχεια τους ωθούσε να πέσουν στα πατώματα οικιοθελώς! Και σα να μη φτάνουν όλα αυτά, να ‘χεις και τον μπαγάσα τον Kevin να μας «κουρδίζει» κάθε τόσο λέγοντας «…χθες παίξαμε σε ένα μικρό χωριό στα Βόρεια, τη Θεσσαλονίκη, αλλά νομίζω πως σεις εδώ μπορείτε να τους πάρετε τα σώβρακα» και άλλα τέτοια φαιδρά… Όσο για την…ευφάνταστη εισαγωγή ala Zorba the Greek του “Anotherdrinkingsong”, οκ, σκάσαμε στα γέλια.
Όταν ακούστηκε από το στόμα του το πρώτο καληνύχτα, ογδόντα μόλις λεπτά μετά την έναρξη της χαρμόσυνης γιορτής, κανείς μα κανείς δεν το πίστεψε ούτε για ένα δέκατο του δευτερολέπτου! Ως εκ τούτου, η γηπεδική ιαχή που προλογίζει τούτη την (καθώς πρέπει) παρορμητική ανταπόκριση συνόδευσε τα έντονα χειροκροτήματά μας μονομιάς και τα περιθώρια καθυστέρησης για το σχήμα ήταν πλέον στενά!…
*Δυο τα encores λοιπόν παρακαλώ, και μάλιστα μπαμπάτσικα σε διάρκεια. Στο πρώτο η συθέμελη συμμετοχή μας στη (πολυαναμενόμενη) διασκευή του “Emerald” των θρυλικών Thin Lizzy έτριξε τις κολώνες στήριξης του κτιρίου. Και να ‘χεις και τη Georgina «να παίζει το βιολί της». Και ήταν εκείνη η στιγμή λοιπόν που αναρωτήθηκα γοερά στον διπλανό μου «γιατί δε γεννήθηκαν Ιρλανδοί τούτοι εδώ ρε συ, δεν είναι παράταιρο το ότι είναι Άγγλοι;;;».
Όσο για το δεύτερο και τελευταίο μέρος της επανάληψης όπου ο φανερά καταπονημένος Ridley μας εξήγησε πως δε θα μπορούσε να συνεχίσει άλλο να τραγουδά όσο και αν το ‘θελε η ψυχή του, μας χάρισε μεταξύ άλλων το ακουστικό “History Lessens” και για κερασάκι σε αυτή τη «γενέθλια τούρτα» το “The Declaration of Indifference” που μας έστειλε άλλους για ύπνο με όνειρα γλυκά, κι άλλους για ποτάκι με τους κολλητούς μας φίλους…
Του Rod Dreher (The American Conservative) / ΚΟ • Ο RodDreher, είναι Αμερικάνος συγγραφέας και δημοσιογράφος. Το 2006 μετά από χρόνια στον καθολικισμό, βαπτίστηκε Χριστιανός Ορθόδοξος
«Αν περιμένατε ένα σημάδι σχετικά με το εύρος και τη σοβαρότητα του τι πρέπει να ξαναχτιστεί στην εποχή μας και τι θα συμβεί αν δεν ξαναχτιστεί, αυτό είναι» – JamesPoulos, ελληνικής καταγωγής συγγραφέας και εκδότης από το Los Angeles.
Δεν υπάρχει τρόπος να αντικατασταθεί αυτό που το Παρίσι, η Γαλλία, η Χριστιανοσύνη και μάλιστα όλη η ανθρωπότητα, έχασε σήμερα. Είναι αναντικατάστατο. Για παράδειγμα, κυριολεκτικά δεν μπορούμε να αναδημιουργήσουμε τα παράθυρα, τα οποία χρονολογούνται από την εποχή του Δάντη. Δεν ξέρουμε πώς να το κάνουμε. Όπως ένας φίλος μου είπε: “Μπορείτε να ξαναχτίσετε το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου. Δεν μπορείτε να ανοικοδομήσετε την Παναγία των Παρισίων”.
Ρίξτε μια ματιά σε αυτό το σύντομο βίντεο από τον μονόλογο του Άγγλου ιστορικού τέχνης KennethClark καθώς παρουσιάζει την τηλεοπτική σειρά “Πολιτισμός”, του 1969. Ο Clark, που στέκεται μπροστά στον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων ρωτά: «Τι είναι ο πολιτισμός;» και λέει ότι δεν μπορεί να το ορίσει με αφηρημένους όρους, «αλλά νομίζω ότι μπορώ να τον αναγνωρίσω όταν τον βλέπω». Στη συνέχεια γυρίζει στον καθεδρικό ναό και λέει, “Τον βλέπω τώρα”:
Αυτό που χάσαμε σήμερα είναι μια από τις σπουδαίες μορφές του δυτικού πολιτισμού. Είναι αδύνατο να υπερεκτιμηθεί του τι σημαίνει αυτό. Θα χρειαστεί χρόνος για να το καταλάβουμε. ΗNotre Dame de Paris βρίσκεται στην καρδιά της ταυτότητας της Γαλλίας. Όλες οι αποστάσεις στη Γαλλία μετριούνται από το χιλιόμετρο μηδέν, μπροστά από τον καθεδρικό ναό. Αν και οι περισσότεροι (αλλά όχι όλοι!) Γάλλοι έχουν απομακρυνθεί από την πίστη τους, η Notre Dame είναι η συμβολική καρδιά του έθνους. Και τώρα, έχει φύγει, αν και οι πυροσβέστες μπορεί να έχουν σώσει τα οστά της. Χρειάστηκαν 200 χρόνια για να οικοδομηθεί και τώρα έγινε ένα ολοκαύτωμα μέσα σε ένα φρικτό απόγευμα.
Όπως λέει και ο James Poulos παραπάνω, δεν βλέπω αυτό να είναι κάτι άλλο εκτός από ένα σημάδι. Η μόνη εκκλησία σε όλο τον δυτικό πολιτισμό πιο σημαντική από την Notre Dame de Paris είναι η Βασιλική του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα επίσημες αναφορές, η πυρκαγιά πιθανότατα ξεκίνησε από ένα ατύχημα στην κατασκευή. Ελπίζω ότι είναι αυτό. Γιατί εάν ήταν τρομοκρατικό κτύπημα, τότε η Γαλλία βρίσκεται σε αδιανόητους σπασμούς βίας. Παρ’ όλα αυτά, αν αυτό ήταν ένα ατύχημα, συμβολίζει ακόμα αυτό που εμείς στη Δύση έχουμε επιτρέψει να συμβεί στη θρησκευτική και πολιτιστική μας κληρονομιά. Αυτό που συνέβη σήμερα στο Παρίσι συμβαίνει στον πολιτισμό μας.
Αυτό συμβαίνει κάθε φορά που αποτυγχάνουμε να ζήσουμε την πίστη μας και αδυνατούμε να την μεταδώσουμε στα παιδιά μας. Συμβαίνει εξ αιτίας της αδιαφορίας και συμβαίνει εξ αιτίας συνειδητής παραίτησης. Συμβαίνει στα σχολεία, στα ειδησεογραφικά γραφεία, στα εμπορικά κέντρα, στα δηλητηριασμένα θεολογικά σεμινάρια και τις σκονισμένες θρησκείες και παντού οι αλήθειες που ενσωματώνει η Notre Damede Paris γελοιοποιούνται και καταστρέφονται στις καρδιές και τα μυαλά των σύγχρονων ανθρώπων. Η πυρκαγιά που κατέστρεψε τον ιστορικό καθεδρικό ναό του Παρισιού κατέστησε εμφανές αυτό που κάναμε στη Δύση στους εαυτούς μας για πάνω από 200 χρόνια.
Αυτή η καταστροφή στο Παρίσι σήμερα είναι ένα σημάδι για όλους τους Χριστιανούς και ένα σημάδι για όλους τους ανθρώπους στη Δύση, ειδικά εκείνους που περιφρονούν τον πολιτισμό που έκτισε αυτό το μεγάλο ναό στον Θεό του σε ένα νησί στο Σηκουάνα όπου γιορτάζονται θρησκευτικές τελετές από την εποχή της παγανιστικής Ρώμης. Είναι ένα σημάδι του τι χάνουμε και τι δεν θα ξαναβρούμε αν δεν αλλάξουμε πορεία τώρα. Ακολουθούν οι τελευταίες παράγραφοι του βιβλίου μου “The Benedict Option”,(δες εδώ) για μια παρόμοια καταστροφή στην πόλη όπου γεννήθηκε ο Άγιος Βενέδικτος:
Οι Βενεδικτίνοι μοναχοί της Norcia της Ιταλίας έχουν γίνει ένα σημάδι στον κόσμο με έναν τρόπο που δεν πρόβλεψα όταν άρχισα να γράφω αυτό το βιβλίο. Τον Αύγουστο του 2016, ένας καταστροφικός σεισμός συγκλόνισε στην περιοχή τους. Όταν ο σεισμός χτύπησε μέσα στη νύχτα, οι μοναχοί είχαν ξυπνήσει για να προσευχηθούν και εγκατέλειψαν το μοναστήρι για την ασφάλεια της υπαίθριας πλατείας.
Ο πατέρας Κασσιανός αργότερα θυμήθηκε ότι ο σεισμός συμβόλιζε την κατάρρευση της χριστιανικής κουλτούρας της Δύσης, αλλά ότι υπήρχε κι ένα δεύτερος, ελπιδοφόρος συμβολισμός εκείνο το βράδυ. “Είναι η συγκέντρωση των ανθρώπων γύρω από το άγαλμα του Αγίου Βενέδικτου στην πλατεία προκειμένου να προσευχηθούν”, έγραψε. “Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να ανοικοδομήσουμε”.
Οι δονήσεις έκαναν την εκκλησία επικίνδυνη για λατρεία και το μεγαλύτερο μέρος της μονής ακατοίκητο. Οι μοναχοί έφυγαν από την πόλη και μετακόμισαν επάνω στην πλαγιά του βουνού, λίγο έξω από τους τοίχους της Norcia. Έστησαν σκηνές στα ερείπια ενός παλαιότερου μοναστηριού και συνέχισαν τη ζωή της προσευχής τους, διακόπτοντας μόνο για να επισκεφθούν την πόλη για να υπηρετήσουν τους ανθρώπους της εκεί. Όταν τους επισκέφθηκε ένας καρδινάλιος τους είπε ότι η μονή των σκηνών του “θυμίζει τη Βηθλεέμ, όπου όλα άρχισαν”. “Είμαι βέβαιος ότι το μέλλον της Εκκλησίας βρίσκεται στα μοναστήρια”, δήλωσε ο καρδινάλιος, “γιατί όπου υπάρχει προσευχή, υπάρχει το μέλλον”.
Πέντε ημέρες αργότερα, περισσότεροι σεισμοί χτύπησαν τηNorcia. Ο σταυρός στην κορυφή της πρόσοψης της βασιλικής έπεσε στο έδαφος. Και τότε, νωρίς το πρωί της Κυριακής, στις 30 Οκτωβρίου, ο ισχυρότερος σεισμός που έπληξε την Ιταλία τα τελευταία τριάντα χρόνια χτύπησε με επίκεντρο την βόρεια πλευρά πόλης. Η βασιλική του 14ου αιώνα του Αγίου Βενέδικτου, πολιούχου της Ευρώπης, έπεσε βίαια στο έδαφος. Μόνο η πρόσοψή του παρέμεινε. Κανένας ναός της Norcia δεν έμεινε όρθιος.
Με τη σκόνη να εξακολουθεί να ανεβαίνει από τα ερείπια ο ιερέας, ο πατέρας Βασίλειος γονάτισε στις πέτρες της πλατείας, κοιτάζοντας την κατεστραμμένη βασιλική και μαζί με καλόγριες και μερικούς ντόπιους ηλικιωμένους, προσευχόταν. Το επόμενο πρωί, καθώς ο ήλιος ανέτειλε πάνω στη Norcia, ο πατέρας Βενέδικτος έστειλε μήνυμα στους φίλους του μοναστηριού σε όλο τον κόσμο. Είπε ότι κανένας ντόπιος δεν είχε χάσει τη ζωή του από το σεισμό, επειδή είχαν λάβει υπόψη τις προειδοποιήσεις από τους πρώτους σεισμούς και έφυγαν από την πόλη. “[Ο Θεός] άφησε να περάσουν δύο μήνες ετοιμάζοντας μας για την πλήρη καταστροφή της εκκλησίας του προστάτη μας, έτσι ώστε όταν αυτή τελικά συνέβη να την ζήσουμε με τρόμο αλλά με ασφάλεια, από την κορυφή της πόλης”, γράφει.
Και πρόσθεσε: “Αυτά είναι μυστήρια που θα χρειαστούν χρόνια – όχι ημέρες ή μήνες – για να τα καταλάβουμε”.
Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά παρατηρήστε τούτο: η γη σείσθηκε και η βασιλική του Αγίου Βενέδικτου, που είχε παραμείνει σταθερή για πολλούς αιώνες, κατέρρευσε. Επειδή οι μοναχοί κατευθύνθηκαν στους λόφους μετά τον σεισμό του Αυγούστου, επέζησαν. Ο Θεός τους διατήρησε στην ιερή φτώχεια της Βηθλεέμ των σκηνών, όπου συνέχισαν να ζουν με τον αρχαίο τρόπο. Τώρα μπορούν να αρχίσουν να ανοικοδομούν ανάμεσα στα ερείπια, και με το θέλημα του Θεού, μια καινούρια ζωή θα ανθίσει μια μέρα από τα ερείπια.
Οι φλόγες της Notre Dame de Paris είναι μια κλήση προς μετάνοια και μεταστροφή. Όπως κάνουν οι μοναχοί της Norcia από τότε που η εκκλησία τους γνώρισε την καταστροφή, ας κάνουμε όλοι το ίδιο, καθώς θα θρηνούμε την απώλεια ενός από τους μεγαλύτερους καθεδρικούς ναούς του Χριστιανισμού. Δεν μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερος φόρος τιμής σε αυτό που αυτός ο ναός σήμαινε σε εκείνους που τον οικοδόμησαν και σε όλους τους πιστούς που προσεύχονταν κάτω από τα θησαυρούς τους όλους αυτούς τους αιώνες από το να επιστρέψουμε εν σάκω και σποδώ, στον Θεό και υψώσουμε ξανά τα καμπαναριά Του στις καρδιές μας και στις οικογένειες και τις κοινότητές μας – όσο υπάρχει ακόμη χρόνος.
Για εσάς στη Δύση που δεν είστε θρησκευόμενοι, ελπίζω ότι θα αναλογιστείτε τι σήμαινε αυτός ο καθεδρικός ναός από καλλιτεχνική, αρχιτεκτονική και πολιτιστική άποψη και ότι θα σκεφτείτε σοβαρά για αυτό που χάνουμε καθώς απορρίπτουμε συλλογικά την κληρονομιά μας.
Αν περιμένατε κάποιο σημείο των καιρών, αυτό είναι.
[vc_row][vc_column][vc_empty_space][vc_text_separator title="Μετάφραση του ``Κόκκινου Ουρανού "][vc_empty_space][vc_column_text]
Του Rod Dreher (The American Conservative) / ΚΟ • Ο RodDreher,
