Συνεχίζουμε την αναφορά μας με το «μπόλιασμα» της μουσικής των King Crimson από την τζαζ, αυτή τη φορά. Ακούγοντας το “Pictures of a City” από το “In the Wake of Poseidon” και τα ξέφρενα περάσματα των πνευστών που θυμίζουν έντονα δείγματα της «φρη τζαζ» δισκογραφίας, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κομμάτι που παραπέμπει ηχητικά σε ένα φανταστικό, αποκαλυπτικό τοπίο, αν θέλετε. Ακόμη, στο 3o album του συγκροτήματος με τίτλο “Lizard”, σε πολλά σημεία θαρρείς ότι «καθρεφτίζεται» το ιδιαίτερο ύφος του σαξόφωνου του Ornette Coleman, στις συνηθισμένες εκκεντρικές στιγμές του τελευταίου. Πιό «γήϊνες» και όμορφες μελωδικές τζαζ γραμμές, συναντά κανείς στο σόλο τρομπέτα που ακούγεται στο δίσκο “Islands” (1971), στην ομώνυμη μπαλάντα.

Υπάρχει άραγε κάποιο «μήνυμα» μέσα από την μουσική των King Crimson; Ο άκρατος ναρκισσισμός και η πλεονεξία που οδηγεί τον άνθρωπο σταδιακά από την σύγχιση στην παράνοια, προοιωνίζοντας αναπόφευκτα ένα σκηνικό καταστροφής της ανθρωπότητας, είναι το κοινωνικό μήνυμα που κάνει αισθητή την παρουσία του στη μουσική τους… “The fate of all mankind I see, is in the hands of fools”, τραγουδάει ο Greg Lake στο “Epitaph”, υπογραμμίζοντας το νόημα και την διάθεση του στιχουργού, Peter Sinfield.  

Μία άλλη τεχνική καινοτομία που χρησιμοποίησε το συγκρότημα για να εμπλουτίσει το υλικό του, ήταν ο Ξενοχρονισμός (Xenochrony). Πρόκειται για μία studio τεχνική που επινόησε στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 ο Frank Zappa, σύμφωνα με την οποία αντιγράφεται μιά μουσική φράση (π.χ. ένα κιθαριστικό σόλο) από ένα συγκεκριμένο κομμάτι και στη συνέχεια επικολλάται σε επιλεγμένο σημείο ενός διαφορετικού κομματιού, ώστε να προκαλέσει ευχάριστη έκπληξη στον ακροατή. 

Με την αποχώρηση των κορυφαίων Greg Lake και Ian McDonald, το λυρικό ύφος στο οποίο αυτοί εστίαζαν, άρχισε να παραχωρεί γόνιμο έδαφος σε περαιτέρω επιρροές από τον χώρο του ελεύθερου αυτοσχεδιασμού, την τζαζ αλλά και το hard rock. Σαν να μην ήταν αρκετά όλα αυτά, ένα άλλο χαρακτηριστικό που παρατηρείται στις μετέπειτα συνθέσεις τους, είναι η εναλλαγή πολλών διαφορετικών περασμάτων/θεμάτων, μέσα στο ίδιο κομμάτι.

To μελωδικό σαξόφωνο του Ίαν Μακ Ντόναλντ χαρακτήρισε το συμφωνικό ροκ στυλ των δυο πρώτων άλμπουμς των KIng Crimson

Έτσι, φθάνουμε στο 1973 και στον επικό δίσκο “Larks’ Tongues in Aspic”, στον οποίο συνυπάρχουν αριστοτεχνικά διατονικά σχήματα και μουσικοί τρόποι (modes), ενώ είναι εμφανέστατη η επήρεια από την Ανατολικό-ευρωπαϊκή σχολή της Κλασσικής Μουσικής (κυρίως από την Ρωσική Σχολή). Στην ηχογράφηση χρησιμοποιήθηκαν δεκάδες μουσικά όργανα, ακουστικά και ηλεκτρικά. Όσο μάλιστα το συγκρότημα προχωρούσε προς τα 80s, στις διάφορες live ενορχηστρώσεις των κομματιών του δίσκου ενσωμάτωναν τα synthesizers και drum pads της εποχής, προσφέροντας μία ακόμα όμορφη διάσταση στη μουσική τους. Τα παραδοσιακά κρουστά και τα τυμπάνια κλασσικής μουσικής του εξαιρετικού περκασιονίστα (και ζωγράφου, παρακαλώ) Jamie Muir, τα πλήκτρα και οι προσεγμένοι, όσο και εκρηκτικοί, ήχοι της κιθάρας του Robert Fripp, το βιολί, η βιόλα και το φλάουτο του David Cross, το μπάσο του John Wetton και τα τύμπανα του Bill Bruford (πρώην μέλος των Yes), συνθέτουν μία συναρπαστική εικόνα και προσφέρουν μία ιδιαίτερη μουσική εμπειρία.

Στην Ελλάδα, ο δίσκος αγαπήθηκε πολύ από τους θιασώτες του είδους. Σε διεθνές επίπεδο, ο συγκεκριμένος δίσκος αποτέλεσε πρότυπο σύνθεσης και ενορχήστρωσης στην κοινότητα των μουσικών του Progressive Rock. Αξίζει να ακούσει κανείς την ενδιαφέρουσα διασκευή του ομώνυμου κομματιού “Larks’ Tongues in Aspic” από το μεγάλο αμερικανικό Progressive Metal συγκρότημα “Dream Theater”, στο δίσκο τους “Black Clouds & Silver Linings” (2009).

Φθάνουμε πλέον στο 1981 και υποδεχόμαστε τον δίσκο “Discipline”, με τον γνωστό Κέλτικο κόμπο στο εξώφυλλο (δημιουργία του καλλιτέχνη George Bain). Όπως ήταν αναμενόμενο, τα πράγματα άλλαξαν για μία ακόμη φορά. Πολλές οι ευχάριστες εκπλήξεις… Ο Robert Fripp «οργιάζει» με την κιθάρα του, συνοδευόμενος αυτή τη φορά από την κιθάρα του Andrew Belew. Μοναδική καινοτομία του δίσκου, η χρήση της κιθάρας-συνθεσάϊζερ GR G-808/GR 303, που μόλις είχε κυκλοφορήσει εκείνη την εποχή και πρόσφερε ένα τεράστιο πεδίο μουσικών πειραματισμών. Πανέμορφες μουσικές φράσεις και ευφάνταστα αρπίσματα που συνδυάζονται με εύηχα solos, τα οποία, αν και «καταιγιστικά», παραμένουν διακριτικά, με έντονη μουσικότητα, χωρίς διάθεση επίδειξης ικανοτήτων. Μακάρι αυτό να μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για αρκετούς νεότερους κιθαρίστες, που συχνά αρέσκονται σε ένα μουσικά στείρο και συναισθηματικά απονευρωμένο “shredding”.  

To γκρουπ που ηχογραφησε το Discipline: Τζων Λεβίν, Μπιλ Μπρούφορντ, Άντριαν Μπίλιου και Ρόμπερτ Φρηπ

Ο Robert Fripp θα μείνει στην ιστορία των πρωτοπόρων κιθαριστών, αλλά και ολόκληρης της μουσικής βιομηχανίας, για ένα ακόμη σημαντικό λόγο. Ήταν εκείνος που επινόησε την τεχνική “Frippertronics”, ένα σύστημα αναλογικής καθυστέρησης του ήχου (analog delay), με την χρήση δύο μαγνητοφώνων ανοικτής ταινίας (τεχνική tape looping). Η τεχνική προήλθε ως εξέλιξη ενός συστήματος που ανακάλυψαν την δεκαετία του ’60 οι μουσικοσυνθέτες Terry Riley and Pauline Oliveros, το οποίο ακούστηκε σε παγκόσμια πρώτη, στο δίσκο του Brian Eno με τίτλο “Discreet Music” (1975).

O Fripp xρησιμοποίησε αυτή την τεχνική, ώστε να δημιουργήσει δυναμικά ηχογραφήσεις που περιείχαν επάλληλες διαστρωματώσεις του ήχου της ηλεκτρικής κιθάρας, σε πραγματικό χρόνο. Με βάση αυτό το ηχητικό πεδίο, μπορούσε να παίζει στην κιθάρα μία μελωδική γραμμή, ενώ στο υπόβαθρο να ακούγεται, συμπληρωματικά, μία επαναλαμβανόμενη μουσική φράση διαρκείας. Πόσο σπουδαίο ήταν αυτό, πέραν της ηχητικής καλαισθησίας και του θαυμασμού που δημιουργούσε στο ακροατήριο; Τόσο, ώστε να υπάρχει σήμερα μία ξεχωριστή και ευρύτατα διαδεδομένη κατηγορία επεξεργαστών μουσικού σήματος, τα λεγόμενα “loopers”, τα οποία βρίσκονται πολύ ψηλά στην προτίμηση των σύγχρονων μουσικών που πειραματίζονται με νέους ήχους και τεχνικές.

Ο Ρόμπερτ Φριπ και η τεχνολογία για την χρήση των Frippertonics

Στους δίσκους που ακολούθησαν, όπως π.χ. στους “Beat” (1982), “Three of a Perfect Pair” (1984) και THRAK (1995), η χρήση των “loopers” κάνει συχνότερα αισθητή την παρουσία της, ανάμεσα στα τύμπανα εμφανίζονται εμβόλιμα και electronic drums, ενώ τα κομμάτια γίνονται πιό «επίπεδα» και “up-tempo”. Η δισκογραφική παραγωγικότητα του συγκροτήματος, ύστερα από 35 χρόνια ασυγκράτητης δημιουργικότητας, αρχίζει να περιορίζεται φυσιολογικά, φθάνοντας έτσι στις τελευταίες, σήμερα, studio ηχογραφήσεις τους, το “The Construkction of Light” (2000) – έτσι το γράφουν – και το “Power to Believe” (2003).

Αυτό δεν σημαίνει, σε καμμία περίπτωση, ότι «τα πάντα τελείωσαν» για αυτούς τους εξαιρετικούς μουσικούς. Αντίθετα, μάλιστα. Επιστρατεύοντας όλη την εμπειρία, την δεξιοτεχνία και την μοναδική ικανότητά τους να εκμεταλλεύονται στο έπακρο την τρέχουσα μουσική τεχνολογία, κυκλοφορούν μία αξιοπρόσεκτη σειρά από καταπληκτικές ζωντανές ηχογραφήσεις του υφιστάμενου υλικού τους, αρχίζοντας από το “EleKtriK: Live in Japan” (2003) μέχρι και το πρόσφατο “Meltdown: Live in Mexico City” (2018).

Έχει ιδιαίτερη αξία να αναζητηθούν τα έργα αυτά και ως βίντεο, ώστε να παρατηρήσει κανείς με λεπτομέρεια και να απολαύσει τις αλλαγές/προσθήκες στον ήχο, καθώς και την συνολική παρουσία του συγκροτήματος. Τα ψηφιακά synthesizers έχουν πλέον αντικαταστήσει τα ογκώδη, βαριά και δύσχρηστα Mellotrons (που είναι πιά συλλεκτικά και πανάκριβα), ενώ, επάνω στη σκηνή, συνυπάρχει η ηλεκτρική κιθάρα, η σύγχρονη κιθάρα-synthesizer και η κιθάρα-Chapman Stick. Oι ενορχηστρώσεις έχουν εκμοντερνιστεί, το ίδιο και οι χροιές των τυμπάνων. Πάλι τα κατάφεραν, δημιούργησαν ένα μοναδικό, ζωντανό, progressive rock θέαμα, με σύγχρονο ήχο!

Τι συμβαίνει, λοιπόν, αυτή τη στιγμή με τους King Crimson; Με αφορμή την 50ή επέτειο από την ίδρυσή τους, σχεδιάζουν μία μεγάλη περιοδεία εντός του 2019, που θα περιλαμβάνει τρία διαδοχικά κονσέρτα στο London Royal Albert Hall τον προσεχή Ιούνιο, όπως και πολλές άλλες εμφανίσεις ή κονσέρτα, σε τρεις διαφορετικές ηπείρους. Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί το King Crimson 1972-1974, μια 6απλή κασσετίνα με βινυλιακές εκδόσεις ανάμεσα σε άλλα του Lark’s Tongues in Aspic, του Red και του Starless and Bible Black. Τον Μάιο θα  κυκλοφορήσει σε CD, DVD και Βlueray το Heaven and Hell με ζωντανά κομμάτια της περιόδου 1999-2008. Mια κασσετίνα με το In the Court of Crimson King με έξτρα υλικό θα κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο για να συμπέσει με τα 50χρονα του πρώτου και πιο διάσημου άλμπουμ τους. Ενώ στο τέλος της χρονιάς θα κυκλοφορήσει το ντοκυμανταίρ Cosmic F*ck: The King Crimson Documentary του του Τόμπυ Άμις που θα έχει πρόσβαση σε σπάνιο υλικό του συγκροτήματος

Ύστερα από 50 χρόνια, φαίνεται ότι τελικά τους King Crimson θα περιβάλλει ένα ευρύτερο (και σαφώς νεότερο) κοινό, όχι μόνον οι «υποψιασμένοι μουσικόφιλοι», τα «απαιτητικότερα ακροατήρια» και οι μουσικοί που είχαν καλύτερη εικόνα και αντίληψη για το έργο τους. Κάτι τέτοιο, άρχισε ο γνωστός Αμερικανός ράπερ, στιχουργός, παραγωγός, σχεδιαστής μόδας και επιχειρηματίας Kanye West το 2010, ο οποίος ενσωμάτωσε ένα sample του “21st Century Schizoid Man” στη γνωστή επιτυχία του “Power”. Αργότερα, ο Nicholas Cage χρησιμοποίησε το κομμάτι “Starless” στις αρχικές σκηνές της ταινίας “Mandy” (2018).

Ύστερα από όλη αυτή την διαδρομή, τι να σημαίνουν άραγε οι King Crimson, για το ακροατήριό τους;

Για τους παλαιότερους, θα εξακολουθεί να ηχεί βαρύγδουπα στη συνείδησή τους το συγκλονιστικό ρεφραίν του Greg Lake “Confusion will be my epitaph…” το οποίο όμως αντιμετωπίζουν με ελπίδα και πίστη για ένα καλύτερο αύριο. Για τους νεότερους, μιά προειδοποίηση για το που μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο η αλαζονεία και η πλεονεξία. Για τους μουσικούς, ας αποτελέσει μία σπάνια πηγή αυθεντικής καλλιτεχνικής έμπνευσης…  

Κλείνουν φέτος 50 χρόνια από την ίδρυση των «Κίνγκ Κρίμσον»  και ο Ρόμπερτ Φριππ βγάζει το συγκρότημα σε παγκόσμια τουρνέ, ενώ ένα ντοκυμανταίρ με τίτλο «Cosmi F*ck» θα παρουσιάσει την ιστορία τους. Τέλος μια σειρά από επετειακά box set θα κυκλοφορήσουν τους επόμενους μήνες.

Με αφορμή όλα αυτά αποφασίσαμε να παρουσιάσουμε ένα αφιέρωμα στο σημαντικό αυτό συγκρότημα του «προγκρέσιβ ροκ», τόσο στο έργο τους, όσο και στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία των μουσικών που συμμετείχαν στο σχήμα.

Αφίσσα για τις Λονδρέζικες συναυλίες των Κing Crimson

Οι King Crimson δημιουργήθηκαν τον Ιανουάριο του 1969 στη Μεγάλη Βρεττανία από τους Greg Lake (Γκρέγκ Λέϊκ – φωνητικά, ηλεκτρικό μπάσο), Robert Fripp (Ρόμπερτ Φριπ – κιθάρα), Ian McDonald (Ίαν Μακντόναλντ – πλήκτρα), Peter Sinfield (Πήτερ Σίνφιλντ – στίχοι) και Michael Giles (Μάϊκλ Ζιλ/Τζάϊλς – τύμπανα).

Η σύνθεση (line-up) του συγκροτήματος άλλαζε διαρκώς. Κατά καιρούς, εκτός από τα ιδρυτικά μέλη, έχουν συμπεριληφθεί πολλοί κορυφαίοι μουσικοί, όπως ο μεγάλος συνθέτης και τζαζ  πιανίστας Keith Tippett (Κηθ Τίππετ), καθώς και οι κιθαρίστες Adrian Belew (Άντριαν Μπίλιου), Jakko Jakszyk (Τζάκο Τζακσζικ), John Wetton (Τζων Γουέτον) και Trey Gunn (Τρέυ Γκαν), ο οποίος χρησιμοποιούσε τις -πρωτοποριακής κατασκευής- ηλεκτρικές κιθάρες Warr Guitar και Chapman Stick, που παρέχουν την δυνατότητα χρήσης της τεχνικής double tapping (με τα δύο χέρια).

Επιπρόσθετα, συμμετείχαν οι μπασίστες Peter Giles (Πήτερ Γκάιλς), Tony Levin (Τόνυ Λεβίν), Gordon Haskell (Γκόρντονν Χάσκελ)  και Boz Burrell (Μποζ Μπάρελ, αργότερα μέλος των Bad Company), οι ντράμερς Andy McCulloch (Άντυ Μακ Κούλοχ), William Rieflin (Ουίλλιαμ Ρίφλιν), Jeremy Stacey, (Τζέρεμυ Στέησυ) Jamie Muir (τζέιμι Μούιρ) , Pat Mastelotto (Πατ Μαστελόττο) , Gavin Harrison (Γκάλβιν Χάρρισον), Ian Wallace (Ίαν Γουάλας), Michael Giles (Μάικλ Γκάιλς) και Bill Bruford (Μπιλ Μπρούφορντ), ο βιολιστής David Cross (Ντέηβιντ Κρός)  και ο σπουδαίος σαξοφωνίστας Mel Collins Μελ Κόλλινς).

Η κλασσική σύνθεση των Κινγκ Κρίμσον: με την φόρα του ρολογιού : Ίαν Μακ Ντόναλντ (σαξόφωνα
και μελλοτρον) , Ρόμπερτ Φρίπ (κιθάρα) Πήτερ Σίνφιλντ (στίχοι, φωτισμοί, ήχοι) Τζων Τζάιλς (ντραμς)
και Γκρέγκ Λέηκ (τραγούδι, κιθάρα)

Αυτοί οι επιλεγμένοι μουσικοί, είχαν την δυνατότητα να προσθέτουν αυτούσια την προσωπική τους ηχητική εκδοχή, αφού στη γενικότερη φιλοσοφία του συγκροτήματος υπήρχε η διαρκής ανανέωση και η ελευθερία στην έκφραση. Κάτι τέτοιο είχε σαν αποτέλεσμα την δημιουργία αριστουργημάτων, με εμφανή επήρεια (ή απλές ‘πινελιές’ σε κάποιες περιπτώσεις) από ετερόκλητα μουσικά ιδιώματα (όπως θα δούμε παρακάτω) έξω από την περίμετρο της ροκ  μουσικής, ιδιαίτερα στο χώρο της κλασσικής μουσικής και της τζαζ.

Ορισμένοι θεωρούν ότι η διαρκής εναλλαγή προσώπων είχε και την αρνητική της πλευρά, προτάσσοντας την άποψη ότι με την συνεχή ανάπλαση των ηχοχρωμάτων και την πολυπρόσωπη παρουσία ερμηνευτών, επήλθε κάποια σχετική αλλοίωση της μουσικής ταυτότητας του συγκροτήματος. Ίσως έχουν κάποιο δίκιο, αλλά με αυτό τον τρόπο, οι King Crimson αποτέλεσαν ‘καταφύγιο’ και πόλο έλξης για πολλούς από τους επιφανέστερους και πιό προωθημένους μουσικούς της εποχής εκείνης. Ήταν μία πραγματικότητα, που μόνο καλό μπορούσε να κάνει στην έμπνευση των δημιουργών και στο ενδιαφέρον των «απαιτητικών ακροατηρίων», που τότε αποτελούσαν τον κύριο κορμό των οπαδών της μουσικής τους.  

Kίνγκ Κρίμσον : Κλασσάτοι στο ντύσιμο, όσο και στην μουσική. Από αριστερά: Ρόμπερτ Φριπ, Μπίλ Μπρούφορντ, Ντέηβιντ Κρός και Τζέημς Γουέτον το 1972.

Από το 1969 μέχρι σήμερα, το συγκρότημα έχει κυκλοφορήσει περισσότερους από (50) δίσκους, μεταξύ των οποίων απαριθμούνται (13) studio και (15) ζωντανές ηχογραφήσεις (live albums). Η τελευταία studio δουλειά τους κυκλοφόρησε το 2003 (The Power to Believe), ενώ η πιό πρόσφατη ζωντανή ηχογράφησή τους έγινε το 2018 (Meltdown: Live in Mexico City). Θα σταθούμε στους πιό χαρακτηριστικούς, από αυτούς.

Ο δίσκος που αποτελεί ορόσημο στην πορεία των King Crimson είναι βέβαια ο πρώτος τους δίσκος, με τίτλο “In the Court of the Crimson King”, που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 1969 και περιείχε το κομμάτι που τους ανέδειξε, το περίφημο “Epitaph”. Ο δίσκος έγινε «χρυσός» στη Μ. Βρεττανία και στην Αμερική, ενώ έγινε «πλατινένιος» στον Καναδά. Το 2015, το γνωστό μουσικό περιοδικό «Rolling Stone» ανακήρυξε το “In the Court of the Crimson King” σαν τον δεύτερο μεγαλύτερο δίσκο του Progressive Rock όλων των εποχών, μετά το “The Dark Side of the Moon” των Pink Floyd. Επίσης, ο πρώτος αυτός δίσκος των King Crimson, συμπεριλήφθηκε και στο γνωστό βιβλίο “1001 Albums You Must Hear Before You Die” (1001 δίσκοι που πρέπει να ακούσεις πριν πεθάνεις).

Το In the Court of Crimson KIng σήμανε την επίσημη γέννηση του προγκρέσιβ ροκ

Είδαμε λοιπόν, ότι οι King Crimson πέτυχαν υψηλές διακρίσεις, και δημιούργησαν ένα πλούσιο, μεστό και πολυδαίδαλο ήχο. Υπάρχουν όμως και άλλοι σημαντικοί λόγοι τόσο για την αναγνώρισή τους, όσο και για την κατάταξή τους στο μουσικό εκείνο ιδίωμα που ακούει στο όνομα “προγκρέσιβ ροκ”. Υπήρξαν κάποιοι ιδιαίτεροι μουσικοί πειραματισμοί και ορισμένες επαναστατικές ιδέες που αξιοποιήθηκαν από τα ιδρυτικά μέλη του συγκροτήματος, με αποτέλεσμα να παρουσιάσουν στο κοινό ένα μοναδικό, νέο άκουσμα. Η συνέχεια είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα…  

Καταρχήν, οι Greg Lake, Ιan McDonald και Robert Fripp, ήταν σπουδαίοι μουσικοί, ξεχώριζαν με χαρακτηριστική ευκολία από τον μέσο όρο, είχαν σπάνιο ταλέντο, ευρύτερη μουσική αντίληψη, γνώσεις, φαντασία και όραμα. Έπαιζαν πολύ περισσότερα μουσικά όργανα από αυτά που τυπικά καταγράφονται στις πληροφορίες των δίσκων (liner notes). Ήταν όλοι τους, αυτό που ακριβώς αποδίδεται στα Αγγλικά με τον όρο “multi-instrumentalists” (ας τους πούμε «πολυοργανοπαίκτες»).  

Ο Ρόμπερτ Φριπ στην πρώτη συναυλία στο Marquee του Λονδίνου τον Μάιο του 1969

Ο Greg Lake (R.I.P.), πέραν των ικανοτήτων του στη μουσική σύνθεση, είχε αναλάβει τα κύρια φωνητικά, ενώ έπαιζε ακουστική κιθάρα, ηλεκτρική κιθάρα, ηλεκτρικό μπάσο και πιάνο. Σημειώνεται ότι το 1970 άφησε τους King Crimson για να προσχωρήσει (και να διαπρέψει) σε ένα άλλο κορυφαίο σχήμα του Progressive Rock, τους Emerson, Lake & Palmer.

O Γκρέκ Λέηκ, ιδρυτικό μέλος των “Κινγκ Κρίμσον” και των “Έμερσον Λέηκ εντ Πάλμερ”

Ο Ian McDonald, πρωτοπόρος στη μουσική σύνθεση, εκτός από πλήκτρα, έπαιζε φλάουτο, άλτο και τενόρο σαξόφωνο, ξυλόφωνο, μεταλλόφωνο και κιθάρα. Ήταν εκείνος που εκμεταλλεύτηκε την νέα μουσική τεχνολογία της εποχής και βρήκε τον τρόπο να ενσωματώσει ήχους συμφωνικής ορχήστρας στο υλικό των King Crimson, προτείνοντας στα υπόλοιπα μέλη την αγορά ενός οργάνου “Mellotron”, που είχε τότε κυκλοφορήσει στην αγορά πριν από λίγα χρόνια. Θυμίζουμε ότι, εκείνη την εποχή, δεν υπήρχαν όπως σήμερα αρμόνια ή synthesizers, ώστε με το πάτημα ενός κουμπιού να είναι διαθέσιμος στον μουσικό ο ήχος από οποιοδήπτε όργανο επιλέξει. Πόσο μάλλον, όταν συζητάμε για όργανα που τυπικά ανήκουν στο χώρο της Κλασσικής Μουσικής.

Επιγραμματικά, το “Mellotron” είναι ένα ηλεκτρομηχανικό μουσικό όργανο με πλήκτρα (λιγότερα από αυτά που έχει το πιάνο) και προήλθε από αντιγραφή του αμερικανικού “Chamberlin”, περίπου στα μέσα της δεκαετίας του ‘60. Στις γνωστότερες εκδόσεις του οργάνου, με το πάτημα κάθε πλήκτρου ενεργοποιείται ένας προηχογραφημένος σε μαγνητοταινία (tape loop) ήχος από ένα συγκεκριμένο μουσικό όργανο.  Κάθε πλήκτρο αντιστοιχεί σε ξεχωριστή μαγνητοταινία, αλλά όλα τα πλήκτρα μαζί παίζουν ένα μόνο όργανο, π.χ. φλάουτο. Αν θέλει ο μουσικός να αλλάξει όργανο, πρέπει να επέμβει στο εσωτερικό του οργάνου και να αντικαταστήσει το εξάρτημα (loop frame) του φλάουτου, με εκείνο, π.χ. των εγχόρδων… Μεγάλη φασαρία, αν αναλογιστεί κανείς ότι κάθε εξάρτημα είναι σχετικά βαρύ και μοιάζει με ψυγείο μικρού αυτοκινήτου (!).

Ο Ίαν Μακ Ντόναλντ παίζοντας mellotron

Το “Mellotron” έδινε την δυνατότητα στον Ian McDonald να ηχογραφεί περάσματα με έγχορδα (strings), και αργότερα να συμπληρώνει τον ήχο του προσθέτοντας στην ηχογράφηση π.χ. αυθεντικό φλάουτο ή σαξόφωνο. Αυτό άλλωστε έκανε στο υλικό του “In the Court of the Crimson King”, που ήταν ηχογραφημένο στο studio σε ταινία 8 καναλιών (8-channel multitrack), οπότε και υπήρχε περιθώριο για εφαρμογή μιάς τέτοιας τεχνικής.

Κατά συνέπεια, δεν ήταν καθόλου εύκολο να εισπράξουμε αψήφιστα, ως ακροατές, το πρωτοποριακό για την εποχή, συμφωνικής χροιάς άκουσμα του “Epitaph” ή του “I talk to the wind”. Πάμπολλες ήταν οι απορίες για την προέλευση και κατασκευή των ιδιαίτερων ήχων του δίσκου. Στο τέλος της ημέρας, ήταν κυρίως το “Mellotron” η βάση πάνω στην οποία «κτίστηκε» ο προσωπικός ήχος των King Crimson. Το όργανο αυτό χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον τόσο από τον Ian McDonald όσο και από τον Robert Fripp. Ο πρώτος, αποχώρησε και αυτός από το σχήμα, για να καταλήξει αργότερα στους γνωστούς μας Foreigner.

Πολυδιάστατα τα κιθαριστικά σχήματα του εκπληκτικού Robert Fripp. Στη σύγχρονη εποχή, με την πληθώρα των «εξωτικών» ψηφιακών συστημάτων και των επαναστατικών ηχητικών «εφφέ» για κιθάρα, αναγνωρίζεται ότι ήταν από τους πρώτους που έπαιξαν μουσική φρασεολογία, σαν αυτή που τώρα αποκαλείται “ambient” (μαζί με τους Anthony Phillips, Mike Rutherford και Steve Hackett – όλους κιθαρίστες των επίσης πρωτοπόρων Genesis). Προχωρώντας ακόμα ένα βήμα, πρέπει να σημειώσουμε και το γεγονός ότι ο Robert Fripp ήταν ικανότατος και ως πιανίστας, συμμετέχοντας με επιτυχία στις ηχογραφήσεις του συγκροτήματος με το ηλεκτρικό πιάνο του, όσο και με το “Mellotron”.

Όμως, η θετική επήρεια της Κλασσικής Μουσικής, δεν τελείωνε εκεί. Είναι γεγονός ότι τόσο στον πρώτο δίσκο των King Crimson (τοποθετημένα εμβόλιμα στο “Epitaph”), όσο και στον δεύτερο δίσκο “In the Wake of Poseidon” (1970), στο χαοτικό κομμάτι “The devil’s triangle”, υπάρχουν ψήγματα μουσικών φράσεων εμπνευσμένα από το έργο “Planets” (Οι Πλανήτες) του Γκούσταβ Χόλστ. Mάλιστα, για την αποφυγή νομικού ερείσματος, έγιναν κάποιες αλλαγές στο staccato σχήμα του κομματιού, για να μην θυμίζει τόσο έντονα το “Mars: Bringer of War” του Χολστ.