Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάζουν τη συνεργασία τους με δυο πολιτιστικά γεγονότα: το Αρχαιολογικό Μουσείο θα φιλοξενήσει την συναυλία του συνόλου αρχαίας ελληνικής μουσικής Ορφεία Αρμονία σε μια βραδιά με μουσικές της αρχαίας ελληνικής παράδοσης και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης θα εκθέσει κάποια από τα αρχαία μουσικά όργανα της συλλογής του ΑΜΘ στον ειδικά διαμορφωμένο εκθεσιακό χώρο της αίθουσας συναυλιών Μελίνα Μερκούρη του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Για εμένα είναι ένας από τους τρεις μεγαλύτερους συγγραφείς όλων των εποχών. Και αν ο Κόναν και ο δημιουργός του Howard πήραν το σπαθί τους πριν πολλά χρόνια για να εξερευνήσουν (και να κατακτήσουν) τις περιοχές μετά θάνατο, αν ο Tόλκιν και η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού έφυγε από την (Μέση) Γη αναζητώντας τους Βαλάρ, αυτός είναι ακόμη ζωντανός. Στις 18 Δεκεμβρίου του 2018 έγινε 79 χρονών! Και συνεχίζει να προκαλεί τις δυνάμεις του Χάους να του δώσουν δύναμη για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του.
Μυθιστοριογράφος, στιχουργός, σεναριογράφος, μουσικός, συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας, τραγουδοποιός, συντάκτης είναι κάποιες από τις ασχολίες που αναφέρει το Wikipedia δίπλα στο όνομά του Michael Moorcock. Ταξιδευτής χωροχρόνων, σύντροφος Ηρώων, ψυχαναλυτής, ακόμη και κρυφό μέλος τεράστιων ροκ συγκροτημάτων θα μπορούσαμε να προσθέσουμε. Και ίσως τότε έχουμε μιλήσει για τα μισά επιτεύγματα αυτού του τεράστιου ανθρώπου. Οι περισσότεροι τον ξέρουν από την σειρά «Έλρικ του Μελνιμπονέ», μα ποιος κατάφερε να διαβάσει μόνο αυτό το βιβλίο του και να μην θέλει να εξερευνήσει το υπόλοιπο έργο του;
Έρλικ του Μελινμπονέ, ο πιο διάσημος ηρωας του Μούρκοκ
Ο Μούρκοκ γεννήθηκε το 1939 στο Μίτσαμ του Σάρεϊ, προάστιο του Λονδίνου. Σε μικρή ηλικία έζησε τους βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κάτι που αργότερα αποτύπωσε σε αρκετά διηγήματά του. Από τα δέκα του έγραφε σε διάφορα περιοδικά μικρής κυκλοφορίας και συνέχισε να το κάνει μέχρι τα μέσα του 1962. Έγραφε ακόμη και σε διάφορα μουσικά fanzine, για την αγαπημένη του ροκ μουσική. Έπαιζε κιθάρα και γνώρισε πολλούς μετέπειτα μεγάλους ροκ σταρ. Στα 17 μόλις, έγινε συντάκτης του περιοδικού Tarzan’s Adventures, κάτι που για εκείνη την εποχή ήταν τεράστιο επίτευγμα. Η εκεί εμπειρία του τον έκανε να θέλει να δημιουργήσει τους δικούς του διαχρονικούς ήρωες. Τότε περίπου, έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «Ο Χρυσός Δρόμων».
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έγραφε στο περιοδικό επιστημονικής φαντασίας ‘SF Adventures’. Από τότε, αρχίζει να διαφαίνεται η ιδέα του για το Πολυσύμπαν, ένας όρος που αναφέρεται σε όλα σχεδόν τα έργα του, με πρωταγωνιστή τον Αιώνιο Πρόμαχο, ένα ον που μάχεται στον ατελείωτο πόλεμο ανάμεσα στο Νόμο και το Χάος. Οι δύο αυτές κοσμοθεωρίες προσωποποιούνται στις μορφές Θεών και θνητών, οι οποίοι προσπαθούν να θέσουν το πολυσύμπαν υπό την κυριαρχία τους. Οι πολυάριθμες ενσαρκώσεις του Αιώνιου Πρόμαχου, υπηρετούν την εκάστοτε παράταξη χωρίς να γνωρίζουν τις πραγματικές τους επιθυμίες, μέχρις ότου να βρουν τον σωστό δρόμο για την ανθρωπότητα.
Εκτός αυτού, μαζί με το ροκ δημιούργημά του τους ‘Michael Moorcock & The Deep Fix’ ρόκαρε δείχνοντας το πόσο πολυτάλαντος είναι. Αξίζει να αναφέρουμε πως έτσι (Deep Fix) ονόμασε ο συγγραφέας και το γκρούπ του χαρακτήρα του Jerry Cornelius.
Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας , υπήρξε συντάκτης και επιμελητής του περιοδικού ‘New Worlds’. Από εκεί βοήθησε διάφορους μετέπειτα μεγάλους συγγραφείς στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας να εκδώσουν τα πρώτα τους διηγήματα. Μαζί με τον ίδιο, αποτέλεσαν το Νέο Κύμα στον χώρο. Το 1966 το διήγημα του «Ιδού ο Άνθρωπος» είχε κερδίσει το βραβείο Nebula για την καλύτερη νουβέλα της χρονιάς. Εκεί, ένας θρήσκος επιστήμονας επιστρέφει στην εποχή του Χριστού για να αποδείξει (κυρίως στον εαυτό του) την ύπαρξή Του. Και όταν δεν καταφέρνει να Τον βρει, Τον δημιουργεί.
Τα επόμενα είκοσι χρόνια, ο Μούρκοκ έφερε στην ζωή έργα που τον έκανα γνωστό στους περισσότερους και τον ανέβασαν στην κορυφή των συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας. Έλρικ, Κόρουμ, Χόκμουν αλλά και ο προσωπικά αγαπημένος μου Ερεκόζε, αποτελούν μερικούς από τους (αντι)ήρωες που δημιούργησε η πένα του. Ποιο είναι όμως το κοινό τους χαρακτηριστικό; Τι έκανε τους ήρωες του Μούρκοκ τόσο αγαπητούς στο κοινό; Το γεγονός πως δεν ήταν καθόλου ήρωες! Ο Μούρκοκ έφερε στον χώρο κάτι διαφορετικό από τους ήρωες των περασμένων δεκαετιών. Οι ήρωές του, δεν είχαν ούτε εξωπραγματική δύναμη, ούτε μοναδική ευφυία. Όταν κινδύνευαν, οι Θεοί-προστάτες τους, τους βοηθούσαν μεν, αλλά μόνο και μόνο για να τους εκμεταλλευτούν αργότερα.
O Nτόριαν Χωκμουν πολεμάει εναντίον του Βαρώνου Μελιάντους
Οι αντι-ήρωες , όπως έγιναν αργότερα γνωστοί, δεν ήρθαν να σώσουν τον κόσμο. Ούτε ισχυρίζονται πως γνωρίζουν τα μυστικά της ζωής. Είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, και πολλές φορές έχουν αδυναμίες μεγαλύτερες από τον μέσο άνθρωπο. Ίσως γι αυτό να είναι τόσο αγαπητοί από το κοινό. Κάθε ήρωας του Moorcock είναι διαφορετικός, μα όλοι αποτελούν μέρος του ίδιου μοτίβου. Με αποκορύφωμα τον Ερεκόζε, τον αιώνιο προμαχώνα της ανθρωπότητας. Αυτόν που θυμάται όλες τις ζωές του. Αυτόν που στην αναζήτησή του για την αγαπημένη του Eρμιζάντ, βοηθάει την ανθρωπότητα, άσχετα αν θεωρεί πως δεν της αξίζει.
“Ορκίζομαι ότι θα σκοτώσω όλους τους Έλντρεν.”
“Όλους;”
“Κάθε ζωντανό Έλντρεν.”
“Δεν θα λυπηθείς κανένα;”
“Κανένα! Κανένα! Θέλω να τελειώνει αυτό. Και ο μόνος τρόπος για να το τελειώσω είναι να τους σκοτώσω όλους. Τότε θα έχει τελειώσει. Μόνο τότε»
“Συμπεριλαμβανομένων και του Πρίγκηπα Αρτζάβ και της αδελφής του;”
“Μαζί και αυτούς”
“Το ορκίζεσαι; Το ορκίζεσαι;”
“Το ορκίζομαι. Και όταν ο τελευταίος Έλντρεν πεθάνει, τότε όλος ο κόσμος θα είναι δικός μας. Τότε θα στον φέρω και θα παντρευτούμε.”
«Ο αιώνιος προμαχών»
Δεν θα αναλωθώ σε όλα τα έργα του. Θεωρώ πως κάθε ένα έχει πολλά να δώσει σε όποιον αναζητάει κάτι διαφορετικό στην επική φαντασία. Οι πολύ καλές μεταφράσεις των εκδόσεων ‘Αίολος’ στα ελληνικά, και η σειρά που αυτές εκδόθηκαν, δίνουν έναν καλό προσανατολισμό σε όποιον ξεκινάει τώρα. Απλά αφήστε για το τέλος την τριλογία του ‘Αιώνιος Προμαχών’. Και μετά σίγουρα θα θελήσετε να τα ξαναδιαβάσετε όλα από την αρχή. Ελπίζω μόνο να αποτελούν απλά φήμες οι φωνές που ακούγονται πως είναι εξαντλημένα πλέον αρκετά βιβλία και δεν θα εκδοθούν ξανά.
Ο τζων Φινς ως Τζέρυ Κορνήλιους και η Τζένη Ρουνέηκρ ως Μις Μπρούνερ στην κινηματογραφική μεταφορά του The Final Programme (ε.τ Σατανικός εγκέφαλος) του 1973.
Όμως, θα ήταν κρίμα να μην αναφέρουμε και τις άλλες δραστηριότητες του Moorcock. Την δεκαετία του ’70 επέστρεψε στην μουσική σκηνή συνεργαζόμενος με τους φίλους του Hawkwind, γράφοντας γι’ αυτούς τα κομμάτια “The Wizard Blew His Horn“, “Standing at the Edge“, “Warriors“, “Sonic Attack“, “Psychosonia” και “Coded Languages“. Επίσης, έγραψε τους στίχους για τα κομμάτια “Black Blade” και “Veteran of the Psychic Wars” των Blue Öyster Cult. Όχι και άσχημα…
Κάπου εκεί στα τέλη της δεκαετίας ο Moorcock έγραψε αρκετά βιβλία που ήταν διαφορετικά από ό,τι είχε συνηθίσει τους αναγνώστες του. Μεταξύ αυτών, η «Γκλοριάνα, η Ανικανοποίητη Βασίλισσα» του 1978, «Το Σκυλί του Πολέμου» και ο «Πόνος του Κόσμου» του 1981, το «Μπορντέλο της Ρόζενστρασε» του 1982 και «Η Πόλη των Ανοιξιάτικων Άστρων» του 1986.
Η δεκαετία του ’80 έφερε πίσω τον Ελρικ σε διαφορετικά βιβλία «Ο Έλρικ στο Τέλος του Χρόνου» (1984), «Το Μαργαριταρένιο Κάστρο» (1989) και «Η Εκδίκηση του Ρόδου» (1991). Άλλωστε, ο Έλρικ αποτελεί τον πιο αναγνωρίσιμο ήρωα του Moorcock και το κοινό τον αναζητούσε, παρά το οριστικό τέλος που είχε προσπαθήσει να δώσει ο συγγραφέας στο τέλος του saga του. Όμως, τα νέα βιβλία ήταν διαφορετικά και έδειχναν πως ο συγγραφέας είχε κάτι διαφορετικό στο μυαλό του. Ο Έλρικ αποτελεί δευτερεύοντα χαρακτήρα σε αυτά τα βιβλία, ή έχει έστω τον ρόλο του συμπρωταγωνιστή.
Με πάνω από 40 βιβλία και πολλές νουβέλες, ο Moorcock είναι σίγουρα ένας ενεργός συγγραφέας, ακόμη και σήμερα. Αξίζει να αναφέρουμε πως γράφει και σενάρια για διάφορες σειρές (Doctor Who). Έχει επηρεάσει πολλούς συγγραφείς, Και αν αυτό είναι λογικό για έναν καταξιωμένο συγγραφέα, αξίζει να αναφέρουμε πως έχει επηρεάσει και πάρα πολλούς μουσικούς (κυρίως ροκ και μέταλ) οι οποίοι επιστρέφουν συνεχώς στο πολυσύμπαν του (όπως οι Ιταλοί Domine, που τουλάχιστον τα μισά τους τραγούδια είναι επηρεασμένα από τους χαρακτήρες του).
Ακόμη και αν δεν γράψει τίποτα άλλο πάντως, όλοι εμείς που λατρεύουμε την επική φαντασία, θα τιμούμε τον Moorcock και τους αντι-ήρωες που δημιούργησε για όλα όσα έφεραν σε ένα ταλαιπωρημένο είδος. Είναι ένας ζωντανός θρύλος.
Ακολουθεί μια όσο γίνεται πιο καλά δομημένη βιβλιογραφία του:
Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα – Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ’ αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει “ευλογημένη” την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη – κυριολεκτικά – στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα …μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!…
Τη μουσική στην ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος βρισκόταν στην Αντίπαρο (μιλάμε για το 1960) με το υπόλοιπο συνεργείο και ηχογραφούσε μουσική και τραγούδια του νησιού, προκειμένου να εμπνευστεί για τα τραγούδια της ταινίας. Μεταξύ αυτών και “Το τραγούδι της βάρκας”, όπως ήταν ο αρχικός τίτλος του αγαπημένου “Θάλασσα πλατιά”. Ο Χατζιδάκις “χάρισε” στην Αλίκη κι άλλο ένα τραγούδι σ’ αυτή την ταινία, το “Μες σ’ αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή”.
Όμως, από την ενασχόληση και καταγραφή του Χατζιδάκι της παραδοσιακής μουσικής της Αντιπάρου εκείνη την εποχή, προέκυψαν και τρία χαρακτηριστικά δημοτικοφανή συνθέματα που χρησιμοποιεί ο συνθέτης προς το τέλος της ταινίας, εκεί στη σκηνή με τις φωτιές τ’ Αϊ Γιάννη. Πρόκειται για τους μπάλλους: “σ’ αυτή τη γειτονίτσα”, “μπάλλος αφεντάδικος” και “τσαμπούνες”. Το “Σ’ αυτή τη γειτονίτσα” είναι σε στίχους του σεναριογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος καταγόταν και από την Αντίπαρο και έγραψε κατά μίμηση παραδοσιακού τραγουδιού.
Το τραγούδι ερμηνεύει η σπουδαία και ειδική στα νησιώτικα Αιμιλία Χατζηδάκη με τη συνοδεία χορωδίας.
Σ’ αυτή τη γειτονίτσα
σ’ αυτή τη γειτονιά
Αγάπησα μια νέα
μ’ ολόσγουρα μαλλιά
Ούτε στον ήλιο βγαίνει
ούτε και στη δροσιά
Μα βγαίνει στο φεγγάρι
και στην αστροφεγγιά
Ο “Μπάλλος αφεντάδικος” δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μελωδία που μεταπλάθει ο Χατζιδάκις στο “Τραγούδι της Σειρήνας”(Με τ’ άσπρο μου μαντήλι) σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ακούγεται δύο χρόνια αργότερα (1962) στην ταινία Aliki, my love. Ιδιοφυής και η σύλληψη και η διαφορετική χρήση. Το τραγούδι ερμήνευσαν στη δισκογραφία: η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Νάνα Μούσχουρη και η Μαίρη Λίντα (αναφέρομαι στις αρχικές ηχογραφήσεις).
Οι “τσαμπούνες” νομίζω πως είναι το καθαρά παραδοσιακό κομμάτι. Ο Χατζιδάκις αφήνει τους λαϊκούς μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν σ΄ ένα ξέφρενο ρυθμό που τού είναι απαραίτητος για την κορύφωση της σκηνής.
Παραθέτουμε εδώ αυτούς τους εξαίσιους τρεις μπάλλους του Χατζιδάκι από τη Μανταλένα, με την ευχή να αξιωθούμε να τους χορέψουμε κάποτε με πάθος. Πραγματικά ή στην φαντασία μας δεν έχει σημασία.
Πολύπλευρη κιθαρίστρια και μουσικός με διεθνή αναγνώριση στο χώρο του instrumental rock, η Ειρήνη Κετικίδη ανεβαίνει στη σκηνή του six d.o.g.s για να παρουσιάσει το νέο δίσκο της “A Sky for All”, παρέα με τους Μιχάλη Καπηλίδη στα τύμπανα, Κωστή Βήχο στο μπάσο και Διονύση Μόρφη στην κιθάρα.
Η Ειρήνη ξεκίνησε τα βήματα της ως session μουσικός στο Λονδίνο το 2007. Ως κιθαρίστρια σε περιοδείες καλλιτεχνών αλλά και ως θεατρική ηθοποιός ταξίδεψε σε Ευρώπη και Αμερική. Έγινε ευρύτερα γνωστή το 2010 με το κομμάτι της “Rambler”, το οποίο και έπαιξε ζωντανά μπροστά στον Steve Vai στο Guitar Nation Festival του Λονδίνου. Λίγα χρόνια μετά κυκλοφόρησε το debut album της “Martial Arts & Magic Tricks”, που έλαβε εκπληκτικές κριτικές στον παγκόσμιο τύπο, ενώ επαινέθηκε από μουσικούς όπως οι Guthrie Govan, Greg Howe, Nita Strauss, Alex Skolnick και David Kilminster. Η δουλειά της έχει περιληφθεί, ανάμεσα σε άλλα, στο ιστορικό Ιαπωνικό περιοδικό Young Guitar και στα Guitar World, Guitar Interactive και Sound Guitar Magazine. Με την επιστροφή της στην Ελλάδα και έχοντας τεράστια αγάπη για τα G3 tours από μικρή ηλικία, διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία και έπαιξε στο πρώτο Guitar Experience Festival στην Αθήνα το 2016. Το 2017 ήταν μέλος των The Black Capes, με τους οποίους κυκλοφόρησαν το “All These Monsters” με τη γερμανική DarkTunes Records, και βραβεύτηκαν ως μπάντα του μήνα στο
περιοδικό Orkus τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς.
Το 2018 η Ειρήνη ηχογράφησε και κυκλοφόρησε τον δεύτερο solo δίσκο της “A Sky For All”, ένα progressive rock album με άριστη μίξη blues, fusion και post rock εναλλαγών και εμπνευσμένο στο σύνολό του από αληθινές ιστορίες. Πιο πρόσφατα, το Νοέμβριο του 2018, συμμετείχε στην παράσταση “Οι Μουσικοί της Καμεράτας συναντούν τους Deep Purple” στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, υπό τη μουσική διεύθυνση του διεθνούς φήμης Γιώργου Πέτρου, όπου ερμήνευσε τη lead κιθάρα σε δύο εκπληκτικά έργα του Jon Lord σε ενορχήστρωση για rock μπάντα και ορχήστρα.
Ο Tom Yosi επιστρέφει στο six d.o.g.s για μια μοναδική και εντελώς διαφορετική εμφάνιση απο αυτές που έχει συνηθίσει μέχρι σήμερα. Γνωστός απο τις εμφανίσεις του με το Blues/Rock Show The Electric Church Sessions, αλλά και ως solo act, θα παρουσιάσει το debut L.P album του Son of a Gun, προτού αυτό κυκλοφορήσει. Ένας δίσκος μπαρουτιασμένος από τον ήχο της ηλεκτρικής κιθάρας και ποτισμένος με τα λασπωμένα νερά του αμερικάνικου Νότου.
Την Παρασκευή 11 και το Σάββατο 12 Ιανουαρίου το “Θέατρο Ροές” υποδέχεται τον Ross Daly και την Κέλλυ Θωμά για να μας μεταφέρουν σε ένα μαγικό μουσικό κόσμο μέσα από τις συνθέσεις τους, που είναι επηρεασμένες από διάφορες παραδόσεις που έχουν κατά καιρούς μελετήσει.
Κεντρική θέση στο μουσικό τους κόσμο έχει η λύρα, ένα όργανο που συναντιέται σε πολλές μουσικές παραδόσεις των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου και βέβαια στην Κρήτη όπου ζούνε εδώ και πολλά χρόνια.
Ο ιδιαίτερος ήχος τους δεν συνδέεται αποκλειστικά με κανένα συγκεκριμένο ιδίωμα, αλλά αποτελεί ένα κράμα από διαχρονικές και αρχαίες παραδόσεις μέσα από ένα νέο, δημιουργικό πρίσμα.
H τελευταία δισκογραφική τους δουλειά με τίτλο LUNAR έχει αποσπάσει ενθουσιώδης κριτικές.
Ross Daly: λύρα, τάρχου, ραμπάμπ, σάζι
Κέλυ Θωμά: λύρα
Παρασκευή 11 και Σάββατο 12 Ιανουαρίου στις 9.00μ.μ
εισιτήρια: ταμείο 12 κανονικό , 10 φοιτητικό / ανέργων.
προπώληση: 10κανονικό, 8 φοιτητικό /ανέργων.
ticketservices.gr
Πέθανε προχθές και κηδεύεται σήμερα η πολυγραφότατη και καινοτόμος φιλόλογος και ερευνήτρια, που έκανε «μόδα» τα αρχαία ελληνικά
Υπάρχουν πρόσωπα που δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό. Δεν προβάλλονται στα δελτία ειδήσεων. Οι γυαλιστερές σελίδες των περιοδικών δεν περιλαμβάνουν αφηγήσεις από την καθημερινότητά τους. Συχνά δέχονται ποικίλες επιθέσεις και λοιδορίες από αυτό το σύμπλοκο συμφερόντων που γενικά αποκαλούμε «σύστημα». Ομως αυτοί οι «άγνωστοι» πετυχαίνουν στόχους που λίγοι μπορούν να φανταστούν ότι είναι εφικτοί. Ενα από αυτά τα σεβαστά πρόσωπα ήταν η αξέχαστη φιλόλογος, συγγραφέας και ερευνήτρια Αννα Τζιροπούλου Ευσταθίου. Ηταν λειτουργός της ιερής ελληνικής γλώσσας και συνομίλησε με τον λαό μας μέσω του έργου της. Απέδειξε πόσο πολύ έχει επηρεάσει την εποχή της με την ποιότητα και την απήχηση των βιβλίων, των διαλέξεων και των δημόσιων παρεμβάσεών της. Σε μια εποχή αφελληνισμού επέμενε να προτείνει την ενασχόληση με την αρχαία ελληνική γλώσσα και μάλιστα υπέδειξε και πρωτοποριακό, εύκολο και ευχάριστο τρόπο για να γίνεται αυτό. Η Ευσταθίου καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου της προσπάθησε να διορθώσει τη βιβλική καταστροφή που προκάλεσαν στο έθνος τα κόμματα που κυβέρνησαν κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης (κατάργηση καθαρεύουσας από Ράλλη, κατάργηση πολυτονικού από Βερυβάκη). Μέχρις ενός σημείου κατάφερε πολλά. Αν ο δρόμος που έδειξε ακολουθηθεί από μια κρίσιμη μάζα ανθρώπων, το ρήγμα στο εθνικό σκάφος μπορεί να αποκατασταθεί και να αποφευχθεί το ναυάγιο. Οσοι τη γνώρισαν από κοντά ή μελέτησαν κάποιο έργο της ή απλά παρακολούθησαν κάποια από τις διαλέξεις της θα τη θυμούνται με εκτίμηση, θαυμασμό και αγάπη.
Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί σήμερα στις 2 το μεσημέρι στον Ιερό Ναό Αγίου Κωνσταντίνου Πειραιώς.
Μερικά από τα βιβλία της Αννας Τζιροπούλου Ευσταθίου είναι τα ακόλουθα: «Αρχιγένεθλος Ελληνική Γλώσσα – Πώς Εγονιμοποίησε τον Παγκόσμιο Λόγο», «Ο Εν Τη Λέξει Λόγος», «Σαπφώ, η ποιήτρια. Η δέκατη Μούσα», «Η καταστροφή των ελληνικών βιβλιοθηκών», «Λεξικό Γκρίκο – Ελληνικό – Ιταλικό», «Προσοχή στην Ακρόπολι. Η Ακρόπολις τότε, χθες, σήμερα, αύριο», «Ομηρος Τηλεμάχου Οδυσσείδης», «Τραγωδία. Αριστοτελική κάθαρσις».
Με χαρά είδαμε τα ελληνικά κανάλια να παίζουν μέσα στην διάρκεια των Χριστουγέννων την ταινία «Το Χρονικό της Νάρνια: Το Λιοντάρι, η Μάγισσα και η Ντουλαπα», που αποτελεί την πιο γνωστή κινηματογραφική μεταφορά έργου του Κλάιβ Στέηπλ Λιούις. Έκλεισε έτσι με τον καλύτερο τρόπο η χρονιά που σηματοδότησε τα 130 χρόνια από την γέννηση και τα 55 χρόνια από τον θάνατο του γίγαντα της Συντηρητικής Σκέψης. Ευκαιρία να ρίξουμε μια ματιά στο έργο του Λιούις και να δούμε ποιο το πραγματικό νόημα της ταινίας, που όπως και το βιβλίο, δεν είναι μόνο για παιδιά.
Του Γεώργιου Πισσαλίδη
Ο Κλάιβ Στέιπλς Λιούις ( 29 Νοεμβρίου 1898 – 22 Νοεμβρίου 1963), που συνήθως αναφέρεται ως C. S. Lewis, ήταν Ιρλανδός μυθιστοριογράφος, ακαδημαϊκός, μεσαιωνοδίφης, κριτικός, δοκιμιογράφος,. Ενώ χάρις σε βιβλία όπως “Χριστιανισμός Aπλώς” (Mere Christianity) και “Η κατάργηση της Δουλείας του Ανθρώπου» (The Abolition of Man) θεωρείται αν και λαϊκός, ως ένας από τους Χριστιανούς απολογητές με την μεγαλύτερη επιρροή στην εποχή μας. Είναι επίσης γνωστός για μυθοπλασία του, έχοντας γράψει την σειρά επτά βιβλίων για παιδιά που αποτελούν «Τα Χρονικά της Νάρνια» (Εκδόσεις Κέδρος), το «Η μέθοδος του Διαβόλου» (Εκδόσεις Πουρναρά) και το φαινομενικά παγανιστικό «Έρως και Ψυχή» (Εκδόσεις Κέδρος)
Ο παραδοσιοκράτης Κ.Σ. Λιούις
Σύμφωνα με τα απομνημονεύματά του «Έκπληκτος από Χαρά» (Surprised by Joy) , ο Λιούις είχε βαφτιστεί στην Εκκλησία της Ιρλανδίας κατά τη γέννησή του, όμως απομακρύνθηκε από την πίστη κατά τη διάρκεια της εφηβείας του. Υπό την επιρροή του Τόλκιν, φίλου και συνάδελφου του στο Πανεπιστήμιο της Οξφορδης και σε ηλικία 32 ετών, ο Λιούις επέστρεψε στον Χριστιανισμό για να γίνει μια σημαντική φωνή μέσα στην Εκκλησία της Αγγλίας.
Όπως ο Τόλκιν, έτσι και ο Λιούις πίστευε ότι ήταν μέσω των Μύθων, που για αιώνες οι διάφορες κουλτούρες κοινωνούσαν τις βαθύτερες αλήθειες. Και οι δυό τους πίστευαν ότι μέσω των Μύθων η των σύγχρονων παραμυθιών θα μπορούσαν να διαδώσουν την ανώτερη αλήθεια όλων των εποχών, αυτή του Χριστιανισμού. Και αν ο Τόλκιν χρησιμοποίησε στον «Άρχοντα των δακτυλιδιών» εικόνες από την Κέλτικη Μυθολογία για να απευθυνθεί στους εκκοσμικευμένους αναγνώστες της εποχής του, ο Λιούις έγραψε εφτά βιβλία που αποτελούν τα «Χρονικά της Νάρνια» για να κάνει τα παιδιά να δεχθούν πιο εύκολα την Διδασκαλία του Ιησού.
Τόλκιν και Λιούις: εκφραστές μιας Χριστιανικής φαντασίας
Το 2005, ο Άντριου Άνταμσον διάλεξε το δεύτερο βιβλίο της σειράς των Χρονικών της Νάρνια «Το Λιοντάρι, η Μάγισσα και η Ντουλάπα» για να το μεταφέρει στην οθόνη για λογαριασμό της Ντίσνεϋ, σε μια προσπάθεια να φτιάξει μια ταινία με στόχο την χριστιανική νεολαία σε μια εποχή που ο «Αρχοντας των δακτυλιδιών» σάρωνε τα Όσκαρς.
Ας πάμε όμως στην υπόθεση της ταινίας. Την περίοδο του βομβαρδισμό του Λονδίνου από τα γερμανικά «στούκας», τα τέσσερα παιδιά της Λονδρέζικης οικογένειας Πρέσιβεν πάνε να ζήσουν για ασφάλεια στον πύργο ενός μονόχνωτου καθηγητή στην επαρχία. Στον τεράστιο πύργο ο Πήτερ(Γουϊλλιαμ Μόσλεϋ), ο Έντμοντ (Σκάνταρ Κεϋνς), η Σούζαν (Άννα Παπλγουελ) και η μικρή Λούσυ (η Τζώρτζι Χένλεϋ που κλέβει την παράσταση) θα βρουν ένα παράδεισο των παιχνιδιών. Στην διάρκεια του κρυφτού η μικρή Λούσυ θα κρυφτεί σε μια μαγική ντουλάπα και θα βρεθεί στον φανταστικό κόσμο της Νάρνια.
Εκεί χάρις στην γνωριμία με ένα φαύνο, τον Τούρνους, θα μάθει για την Λευκή Μάγισσα Τζάντις (Τίλντα Σουϊντον), που αυτοαποκαλείται Βασίλισσα της Νάρνια, και την κατάρα που έχει προκαλέσει να υπάρχει μονίμως χειμώνας, αλλά ποτέ Χριστούγεννα. Με άλλα λόγια ζωή χωρίς Χριστό μοιάζει με μόνιμο χειμώνα. Ενώ έχουμε ένα εχθρό του Χριστιανισμού, που ουσιαστικά απαγορεύει να υπάρχει. Οι μόνοι που μπορούν να νικήσουν την Μάγισσα (που στο βιβλίο είναι μαύρη, αλλά στην ταινία είναι λευκή για λόγους πολιτικής ορθότητας) είναι οι άνθρωποι (υιοί του Αδάμ). Για αυτό τους κυνηγά για να τους εξαφανίσει. Η Λούσυ θα επιστρέψει στην πραγματικότητα και θα ανακοινώσει την ανακάλυψη της στα αδέλφια της, χωρίς όμως να γίνει πιστευτή.
Η Λούσυ και ο φαύνος Τούρνους
Όταν ο Εντμοντ θα μπεί και αυτός στην ντουλάπα, θα χαθεί στην Νάρνια και θα ανακαλυφθεί από την Τζάντις που ταξιδεύει με το έλκηθρο της. Εκεί θα τον δελεάσει με λουκούμια, μια σαφής αναφοράς στην δοκιμασία του μήλου από την Εύα, αλλά και την φράση του Παύλου στην «Προς Φιλιππήσιους Επιστολή» όπου γράφει: «Κλαίων λέγω πολλοί είναι εχθροί του Σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι απώλεια, των οποίων ο Θεός είναι η κοιλία και η δόξα αυτών είναι εν τη αισχύνη αυτών, οίτινες φρονούσι τα επίγεια». Ενώ για να τον δελεάσει, καλύτερα του λέει πως αν της φέρει τα άλλα τρία αδέλφια του στον Πύργο της, θα τον κάνει πρίγκιπα. Μία σαφής αναφορά στην δοκιμασία του Ιησού από τον Σατανά στην έρημο όπου τον δελέασε προσφέροντας Του εξουσία. Όταν δε, γυρίσει στα αδέλφια του θα πει ότι παρέστησε στα ψέματα ότι πίστευε την Λούσυ, διαπράττοντας πέρα από την αμαρτία της λαιμαργίας, και την αμαρτία του ψεύδους.
Κάποια στιγμή και τα τέσσερα αδέλφια θα κρυφτούν στην ντουλάπα και θα ανακαλύψουν μια νέα και πιο ενδιαφέρουσα ζωή στην Νάρνια (αναφορά στον Χριστιανισμό ως πύλη σε μία Καινούργια Ζωή κατά τον Απόστολο Παύλο). Εκεί θα μάθουν από ένα ζευγάρι καστόρων με ανθρώπινη φωνή για τον πραγματικό Βασιλιά της Νάρνια, το λιοντάρι Ασλάν, που θα κυριαρχήσει όταν δύο γιοί του Αδάμ και δύο κόρες της Εύας νικήσουν την Λευκή Μάγισσα. Τώρα που ήρθαν τα τέσσερα αδέλφια θα πραγματοποιηθεί η προφητεία. Όμως ο Έντμοντ θα προδώσει τα αδέλφια του, εγκαταλείποντας το σπίτι των καστόρων για να πάει στον Πύργο να γευθεί περισσότερα λουκούμια και να γίνει πρίγκιπας. Ενώ κάτω από τις απειλές της Τζάντις θα προδώσει το σχέδιο των καστόρων. Η ομοιότητα με τον Ιούδα είναι φανερή.
Και ενώ τα λυκόσκυλα της Λευκής Μάγισσας ψάχνουν τα άλλα τρία αδέλφια, ένας υπηρέτης του Ασλάν θα τους δώσει κατάλληλα όπλα για να γίνουν πολεμιστές του Ασλάν που πλέον αρχίζει να φαίνεται η ταύτιση του με τον Ιησού. Γίνονται με άλλα λόγια Ιππότες του Ιησού, δηλαδή Σταυροφόροι.
Το “Χρονικό της Νάρνια” διδάσκει το Ιπποτικό ιδεώδες
Τα παιδιά θα περάσουν διάφορες δοκιμασίες πριν να ενωθούν με ένα στρατό από κενταύρους και άλλα φανταστικά πλάσματα. Με άλλα λόγια έχουμε μια εξύμνηση του Ιπποτικού Ιδεώδους, που υπήρξε η βάση της Κουλτούρας της Δεξιάς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Από την άλλη, το λιοντάρι είναι το αιώνιο σύμβολο της Αγγλίας και η ταύτιση Αγγλίας και Ιησού αντανακλά την ποίηση του ενορατικού Ρομαντικού ποιητή Ουϊλλιαμ Μπλέηκ που έγραφε στο μεγάλο του ποίημα «Ιερουσαλήμ»: «Η Ιερουσαλήμ (σ.σ. το Βασίλειο του Ιησού) είναι ο απελευθερωτής της Αλβιόνος».
Εικονογράφηση του Ουίλλιαμ Μπλέηκ για την “Ιερουσαλήμ ή η Απελευθέρωση της Aλβιώνος από τα δεσμά της
Αλλά την κρίσιμη στιγμή πριν την μάχη, η Λευκή Μάγισσα θα διεκδικήσει βάσει των νόμων της Νάρνια την ζωή του Έντμοντ ως προδότη. Όμως ο Ασλάν θεωρεί ότι η προδοσία δεν βαραίνει τον Έντμοντ γιατί τα λουκούμια ήταν μαγεμένα και προτείνει να πάρει την θέση του Έντμοντ στην θυσία. Με άλλα λόγια ο Ασλάν θυσιάζεται για να συγχωρεθούν οι αμαρτίες του Έντμοντ. Αλλά πριν θυσιασθεί περνά τις δοκιμασίες περιφρόνησης, χλευασμού και των βασανισμών που παραπέμπουν στο Μαρτύριο του Ιησού. Είναι πια σαφές ότι ο Ασλάν ΕΙΝΑΙ ο Ιησούς.
Ακολουθεί μία μάχη (που όμως δεν συγκρίνεται με αυτές του Άρχοντα των δακτυλιδιών )στην οποία ο Πήτερ αναλαμβάνει την θέση του Ασλάν και ο Έντμοντ πολεμά μαζί με το αδελφό του. Ενώ η Σούζαν και η Λούσυ, σαν την Μαρία και την Μαγδαληνή θρηνούν τον θάνατο του Ασλάν / Ιησού για να τον δουν να ανασταίνεται και να γκρεμίζει την Πέτρινη Τράπεζα, όπου θυσιάστηκε. Ενώ ανασταίνει όσους πέθαναν από το χέρι της Τζάντις και τους στρατολογεί για την Μεγάλη Μάχη ενάντια στο Κακό. Μια αναφορά στην κάθοδο στον Άδη του Ιησού για να σώσει τις ψυχές.
Όταν η Λευκή Μάγισσα σκοτώνεται στην μάχη τα τέσσερα αδέλφια ανακηρύσσονται βασιλιάδες και βασίλισσες. Κάποια στιγμή τους βλέπουμε έφηβους στην Νάρνια, μόνο και μόνο για να τους δούμε την επόμενη στιγμή να επιστρέφουν ως παιδιά στην πραγματικότητα πιο πλούσια πνευματικά από την εμπειρία τους. Με άλλα λόγια αυτή η χριστιανική αλληγορία τελειώνει με αναφορά στον Πλατωνικό Μύθο του Σπηλαίου.
Έτσι έχουμε μια ενδιαφέρουσα ταινία που διδάσκει στα παιδιά το ιπποτικό ιδεώδες και την Χριστιανική διδασκαλία με ένα πολύ έξυπνο τρόπο. Να υπενθυμίσουμε ότι ο μέγιστος κριτικός της Αμερικης Ρότζερ Έμπερτ (1942- 2013) έγραψε: Σηκώνω και τους δύο αντίχειρες μου για να πω ένα «Μπράβο» σε αυτήν ταινία».
Τι σημαίνει όμως σήμερα το «Χρονικό της Νάρνια: Το λιοντάρι, η Μάγισσα και η ντουλάπα»; Πέρα από την οπτική που αναλύσαμε, η ταινία μπορεί να ειδωθεί ως ενάντια στην κατάργηση του Χριστιανισμού σε μια χώρα (αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση) που σήμερα εξισλαμίζεται με γρήγορους ρυθμούς και όπου τα Χριστούγεννα και κάθε δημόσια λατρεία του Χριστού απαγορεύονται λόγω της πολυπολιτισμικής κοινωνίας και της πολιτικής ορθότητας. Αυτό το κάνει πιο επείγον και τραγικό από όταν πρωτοπροβλήθηκε.
Το σχεδόν αυτοβιογραφικό αφήγημα του Έντγκαρ Άλλαν Πόε, «Wilson & Wilson», που παρουσιάστηκε κατά την διάρκεια της περσινής σεζόν σε παγκόσμια πρεμιέρα στην Αθήνα και κατόπιν σε Θεσσαλονίκη και Σύρο, με μεγάλη καλλιτεχνική επιτυχία, επαναλαμβάνεται από 9 Ιανουαρίου 2019 κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στο Θέατρο Φούρνος.
Το ψυχολογικό έργο μυστηρίου του Ένγτκαρ Άλαν Πόε παρουσιάζεται σε δραματουργική επεξεργασία και μετάφραση Νικόλα Βαγιονάκη και Μιράντας Βατικιώτη και σε σκηνοθεσία και ερμηνεία Νικόλα Βαγιονάκη.
Μια παράσταση που παρουσιάζει μέσα από τον φαντασιακό σωσία, την σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας, την φωνή της συνείδησης που κρίνει, κατακρίνει, επικροτεί ή αποδοκιμάζει τις πράξεις μας. Με έντονη υπαρξιακή αγωνία, ενοχές, μυστήριο, τιμωρία, ψευδαισθήσεις και απληστία.
Εκεί που τα όρια μεταξύ λογικού και παραλόγου είναι ασαφή. Η περιπέτεια του νου αναπόφευκτη. Η φαντασία και η πραγματικότητα αντικατοπτρίζονται στην διαταραγμένη προσωπικότητα του ήρωα που απεγνωσμένα προσπαθεί να λυτρωθεί.
Στις μέρες μας η καθεστωτική προπαγάνδα βρίσκεται παντού. Ακόμη και σε ένα αθώο σήριαλ, βασισμένο σε βιβλίο της Αγκάθα Κριστι.
Το αριστερούλικο BBC μετέφερε στην τηλεόραση το “ABC Murders” («Η υπογραφή του δολοφόνου»), ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Κρίστι, με πρωταγωνιστή τον Τζον Μάλκοβιτς. Μέχρι εδώ όλα καλά. Έλα όμως που η σεναριογράφος Σάρα Φέλπς είναι φανατική Remainer (στο παρελθόν είχε χαρακτηρίσει τον Jacob Rees-Mogg “ψυχοπαθή”) και αυτό θέλησε να το περάσει μέσα από την σειρά.
Το βιβλίο διαδραματίζεται στην Μεγάλη Βρετανία της δεκαετίας του ’30, όταν η Βρετανική Ένωση Φασιστών του Όσβαλντ Μόσλεϋ βρισκόταν σε άνοδο. (όχι ιδιαίτερα εντυπωσιακή βέβαια αφού η εκλογική της επιρροή πάντα ήταν ασήμαντη). Η Φέλπς δήλωσε ότι βλέπει ομοιότητες στη ρητορική του Mόσλεϋ και στην ρητορική του Brexit και του Τραμπ και για να μας το κάνει ξεκάθαρο γέμισε τη σειρά με αφίσες του Βρετανικής Ένωσης Φασιστών και έβαλε τον Βέλγο Ηρακλή Πουαρώ να πέφτει θύμα …ξενοφοβικών επιθέσεων (όπως Brexit, λέμε).
H Σάρα Φελπς τοποθετεί την δράση του σήριαλ αντί του 1936 στο 1933, απαρχή της Βρεταννικής Ένωσης Φασιστών του Μόσλεύ
Όλα αυτά φυσικά δεν υπάρχουν πουθενά στο βιβλίο της καημένης της Αγκάθα Κρίστι αλλά η προπαγάνδα να γίνεται και όλα τ’ άλλα είναι λεπτομέρειες. Αυτό πάντως που δεν γνωρίζει η ανιστόρητη Φέλπς είναι πως ο πράγματι φασίστας, Mόσλεϋ, όχι μόνο δεν είχε κανένα κοινό με τους σημερινούς Brexiteers, αλλά ήταν από τους πρώτους υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης!
Εγώ πάντως περιμένω με αγωνία τις επόμενες διασκευές κλασσικών βιβλίων από το ευρωλιγούρικο BBC. Μαθαίνω πως στην τηλεοπτική μεταφορά της “Τζέην Έυρ” θα αποκαλύπτεται πως την πρώτη σύζυγο την έκλεισαν στην σοφίτα , όχι επειδή ήταν τρελή, αλλά επειδή έδινε τον αγώνα τον καλό, τον τίμιο υπέρ του Remain, ενώ στο “1984” ο Μεγάλος Αδελφός θα έχει το πρόσωπο του …Boris Johnson.
To ΑBC Murders συγκρίνει τον Τραμπ και το Brexit με τον Μόσλευ
Στο τελευταίο του βιβλίο, ο πολύς Γιώργος Μαυρογορδάτος, χρησιμοποίησε τις ερωτικές επιστολές που έστελνε ο Κωνσταντίνος Α προς την ερωμένη του κόμισσα Πάολα φον Οστχάιμ για να μας δείξει, γι’άλλη μια φορά, πόσο …απαίσιος άνθρωπος ήταν ο τότε βασιλιάς των Ελλήνων. (“ρατσιστής”, “γελοίος”, “απλοϊκός”, “εγωκεντρικός” είναι μόνο μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που διάβασα ξεφυλλίζοντας το βιβλίο). Υπολόγιζε όμως χωρίς την αγαπημένη Αθηνά Κακούρη η οποία ,με καυστικό άρθρο της στο “The Books’ Journal”, του απαντά καταλλήλως. Γράφει μεταξύ άλλων :
“Δεν ξέρω γιατί ο καθηγητής κ. Γ. Μαυρογορδάτος αποφάσισε να προβεί σε ανατομή της ψυχολογίας αλλά και των ικανοτήτων του βασιλιά Κωνσταντίνου, βασιζόμενος στα γράμματα που έγραφε προς την Ιταλίδα εκλεκτή της καρδιάς του. Τέτοιου είδους επιστολές είναι κατά κανόνα σαχλότατες, διότι ο έρωτας προς τα εκεί σπρώχνει όλους μας, εκτός των λίγων που γεννήθηκαν μεγάλοι ποιητές. Γράφοντας στον/στην αγαπημένο/η μας κομπάζουμε, χαϊδευόμαστε, παίρνουμε πόζες, κλαιγόμαστε, λέμε μικρές ψευτιές και εξυπναδούλες, κοντολογίς πασχίζουμε να αποσπάσουμε θαυμασμό, συμπόνοια, συγκίνηση. Αυτά όλα, ανθρώπινα και συγγνωστά, καθιστούν τις ερωτικές επιστολές υλικό επισφαλές για εξαγωγή στέρεων συμπερασμάτων όσον αφορά τις ικανότητες και τις επιδόσεις εκείνου που τις συνέταξε.
Eπί πλέον, αμφιβάλλω εαν οι τρόποι και τα μέσα που έχει ασκηθεί να μεταχειρίζεται ο ιστορικός για να ερευνήσει το παρελθόν- δηλαδή η ενδελεχής και ψύχραιμη εξέταση των πηγών και των γεγονότων, με σκοπό την κατανόηση του τί και γιατί συνέβη- τον προετοιμάζουν για να κάμει τη δουλειά του ψυχολόγου…
Τί μας λένε λοιπόν για τον Κωνσταντίνο Α’ τα Γράμματα στην Πάολα; Ο τρόπος με τον οποίον έχει γραφεί το βιβλίο και το σύστημα με το οποίον παρουσιάζει το υλικό του, κάνουν ώστε το βιβλίο αυτό να μη μας λέει για το βασιλιά Κωνσταντίνο παρά μόνον κάτι πολύ γνωστό από πολλά χρόνια, ότι δηλαδή υπάρχουν άνθρωποι σήμερα οι οποίοι τον μισούν με μια βιαιότητα, με ένα μένος που σε αφήνει άναυδο, αμήχανο και κυρίως βαριεστημένον.
Ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου βλέπεις πως δεν είναι η ζήτησις της αλήθειας που επιδιώκεται, αλλά ότι σε ταϊζουν μετρημένες μπουκιές τα αποσπάσματα των επιστολών, ξεκομμένα από το γενικότερο πλαίσιο και φτιασιδωμένα καταλλήλως· η απόπειρα να χειραγωγηθεί η κρίση σου φανερώνεται με όλη της την παιδαριωδία και ύπνος κατεβαίνει στα βλέφαρά σου γλυκά γλυκά.”
