Τo Half Note παρουσιάζει την Τετάρτη 19 και την Πέμπτη 20 Δεκεμβρίου, ένα μουσικό ταξίδι στη στιχουργική δουλειά του Παρασκευά Καρασούλου, με τίτλο «Μικρή πατρίδα» και σε επιμέλεια του ίδιου του στιχουργού. O Παρασκευάς Καρασούλος μπήκε στη δισκογραφία το 1987 με το δίσκο Το Μαγικό Κλειδί που συνέθεσε ο Στέφανος Κορκολής και ερμήνευσε η Μαρία Δημητριάδη.[1] Οι επόμενοι δύο δίσκοι του έχουν επίσης την υπογραφή του Στέφανου Κορκολή: το 1988 κυκλοφορεί ο δίσκος «Λες κι είσαι νύχτα», όπου ο συνθέτης τραγουδάει κιόλας, και το 1989 ο δίσκος «Παλίρροια[2]» τον οποίο ερμηνεύει η Δήμητρα Γαλάνη. Τα τραγούδια Δεν είσαι εδώ και Και σ’ αγαπώ μένουν στο χρόνο.
Το 1991 συνεργάζεται πάλι με τη Δήμητρα Γαλάνη στο δίσκο Φως. Ο δίσκος αυτός είναι η πρώτη συνθετική απόπειρα της Δήμητρας Γαλάνη και τραγούδια που κάνουν επιτυχία και παραμένουν διαχρονικά είναι το «Δυο μέρες μόνο» και το «Στο πάτωμα τα ρούχα σου».
Το 1996 είναι η χρονιά σταθμός για τον Παρασκευά Καρασούλο: κυκλοφορεί ο ψηφιακός δίσκος «Μικρή πατρίδα» σε μουσική Γιώργου Ανδρέου και ερμηνεία Παντελή Θεοχαρίδη, Μόρφως Τσαϊρέλη, Γιώργου Νταλάρα, Αλκίνοου Ιωαννίδη, Ελένης Τσαλιλογοπούλου, ο οποίος είναι ο πρώτος της δισκογραφικής και εκδοτικής του εταιρίας «Μικρή Άρκτος». Η Μικρή πατρίδα γίνεται το σήμα κατατεθέν του και ένα από τα διαχρονικότερα ελληνικά τραγούδια ενώ η Μικρή Άρκτος συνεχίζει με πολύ ενεργή παρουσία στα πράγματα της ελληνικής δισκογραφίας.
Το 2004 κυκλοφορεί ο Κήπος των Ευχών[5] που ερμηνεύει ο Μάριος Φραγκούλης και συνθέτουν ο ίδιος ο ερμηνευτής, ο Στέφανος Κορκολής, ο Θοδωρής Οικονόμου, ο Θέμης Καραμουρατίδης, ο Δημήτρης Μαραμής και ο Θύμιος Παπαδόπουλος. Ξεχωρίζουν από το δίσκο τραγούδια όπως ο Μικρός Πρίγκιπας, οι Δρόμοι του Ουρανού, το Θαύμα και τα Νησιά.
Το 2008 η Μικρή Άρκτος συνεργάζεται με την ECM με αποτέλεσμα από την εταιρεία του να κυκλοφορήσουν ψηφιακοί δίσκοι της Ελένης Καραϊνδρου, του Νίκου Κυπουργού και της Σαββίνας Γιαννάτου, ενώ ο ίδιος αναλαμβάνει τη διοργάνωση του Φεστιβάλ Υμηττού με μεγάλη επιτυχία.
Το 2012 κυκλοφορεί από την Μικρή Άρκτο μια ειδική έκδοση για τα 25 χρόνια παρουσίας του στην δισκογραφία, με 45 επιλεγμένα τραγούδια από τις συνεργασίες του με γενικό τίτλο «Τρεις τελείες».
Την ίδια χρονιά γράφει το τραγούδι τίτλων της ταινίας «Αν» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, σε μουσική και ερμηνεία της Δήμητρας Γαλάνη, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία.[6] Δύο χρόνια αργότερα, το 2014, κυκλοφορεί ο επόμενός του δίσκος Αλλιώς[7], σε συμπαραγωγή της Μικρής Άρκτου με τη North Knot, στον οποίο υπογράφει ο ίδιος τους στίχους, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Χρυσόστομος Μουράτογλου και ο Jun Miyake τη μουσική και ερμηνεύει η Δήμητρα Γαλάνη. Ξεχωρίζουν το ομώνυμο, το Πίσω μην κοιτάς, το Αν και η Μοναξιά.
Το ίδιο διάστημα κυκλοφορεί από τη Μικρή Άρκτο έναν κύκλο παιδικών τραγουδιών Ποιος μου χάλασε το τραίνο; που συνυπογράφει τους στίχους τους με τον Γιάννη Βασιλόπουλο, ενώ την μουσική υπογράφει ο Γιώργος Ανδρέου. Στον δίσκο συμμετείχαν οι ερμηνευτές Δήμητρα Σελεμίδου, Κορίνα Λεγάκη, Δημήτρης Βουτσάς, Δήμητρα Γαλάνη και Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Αυτά τα τραγούδια, που γεωγράφησαν τη «Μικρή μουσική πατρίδα» του στιχουργού, θα παρουσιαστούν στo Half Note σε δυο μοναδικές παραστάσεις.
Τρεις νέοι ταλαντούχοι ερμηνευτές, ο Βασίλης Κούρτης, η Πολυξένη Καράκογλου και η Χριστίνα Μαξούρη, θα μας ταξιδέψουν στον ποιητικό κόσμο του Παρασκευά Καρασούλου, ενώ καλεσμένοι θα είναι και τρεις σημαντικοί συνθέτες με τους οποίους έχει συνεργαστεί ο στιχουργός: ο Γιώργος Ανδρέου, ο Θοδωρής Οικονόμου και ο Γκωτιέ Βελισσάρης. Την ενορχήστρωση της βραδιάς έχει επιμεληθεί ο συνθέτης Χρίστος Θεοδώρου. Παίζουν οι μουσικοί: Χρίστος Θεοδώρου: πιάνο Στράτος Γκρίτζαλης: μαντολίνο, μπουζούκι Δέσποινα Σπανού: τσέλο
Που HALF NOTE JAZZ CLUB Τριβωνιανού 17, Μετς Ώρα έναρξης: 21:30 Είσοδος: €10 (μπαρ), €15 (τραπέζι) Προπώληση: www.viva.gr Πληροφορίες – Κρατήσεις: 210 921331
Στην ιστορική αίθουσα του «Παρνασσού», στο κέντρο της Αθήνας, θα γίνει και φέτος, τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου (8μμ), το Χριστουγεννιάτικο Γκαλά για το Τατόι. Είναι η ετήσια συναυλία που διοργανώνει για έκτη χρονιά ο Σύλλογος Φίλων Κτήματος Τατοΐου με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σημασία και την ανάγκη διάσωσης και ανάδειξης του Κτήματος Τατοΐου με τα δεκάδες ιστορικά διατηρητέα κτίρια και την μεγάλη περιβαλλοντική σημασία. Παράλληλα, είναι και το μεγαλύτερο crowdfunding που κάνει ο Σύλλογος με σκοπό τη διάσωση των κτιρίων που καταρρέουν.
Πρώτος στόχος παραμένει η συγκέντρωση πόρων για την αποκατάσταση του κτιρίου του Οινοποιείου και τα φετινά έσοδα από το Γκαλά θα διατεθούν υπέρ αυτού του σκοπού. Και επιπλέον είναι ένα γεγονός που δίνει ποιότητα και ύφος στην Αθήνα και ειδικά σε ένα σημείο του κέντρου που έχει πληγεί τα τελευταία χρόνια. Ο «Παρνασσός», απέναντι στον ιστορικό ναό του Αγίου Γεωργίου Καρύτση, κρατάει το σκήπτρο της αθηναϊκής παράδοσης.
«To Γκαλά για το Τατόι έχει καθιερωθεί στην έκτη του διοργάνωση ως ένας σημαντικός αθηναϊκός μουσικός θεσμός», λέει ο Βασίλης Κουτσαβλής, πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Κτήματος Τατοΐου. «Εχει αποκτήσει πιστό κοινό που το στηρίζει τόσο για την καλλιτεχνική αξία του όσο και για το σκοπό αυτόν καθεαυτό. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε στους θεατές μας ένα βίωμα μοναδικής κομψότητας και καλλιτεχνικής αξίας. Από τα λουλούδια που στολίζεται κάθε χρόνο η εξαιρετική ιστορική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, από τα ρούχα και τα κοσμήματα των καλλιτεχνών που επιλέγονται ειδικά για την βραδιά έως την επιλογή των κομματιών και την σύνθεση του μουσικού προγράμματος. Εφέτος είμαστε ευτυχείς μιας και η προπώληση των εισιτηρίων πάει εξαιρετικά και δείχνει αυτό που προανέφερα. Οτι οι Αθηναίοι, οι Φίλοι του Τατοΐου το έχουν στην ατζέντα τους και το περιμένουν κάθε χρόνο».
ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΣ ΤΑΤΟΊΟΥ
Το Γκαλά φέτος συνεχίζει την παράδοση με επιλογή από γνωστές όπερες και οπερέτες προσφέροντας ένα ποιοτικό και ευχάριστο πρόγραμμα στο κοινό με τη συνεργασία εκλεκτών μουσικών και μονωδών. Στο πιάνο θα είναι ο πιανίστας Δημήτρης Γιάκας, ο οποίος θα συνοδεύσει εξαιρετικούς πρωταγωνιστές της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, όπως την υψίφωνο Βασιλική Καραγιάννη, την, επίσης, υψίφωνο Αρτεμις Μπόγρη και τον τενόρο Βασίλη Καβάγια. Το γκαλά θα αρχίσει με την περίφημη «Βαρκαρόλα» από τα «Παραμύθια του Χόφμαν» του Οφενμπαχ και θα κλείσει με το κοσμαγάπητο «Στο στόμα, στο στόμα…» από τον «Βαφτιστικό» του Θεόφραστου Σακελλαρίδη.
«Η εκδήλωση γίνεται με στόχο να συγκεντρωθούν έσοδα για το Ταμείο αποκατάστασης των ιστορικών κτιρίων του κτήματος», λέει ο Βασίλης Κουτσαβλής, που έχει επιβλέψει κάθε λεπτομέρεια για την επιτυχία της βραδιάς. «Ο Σύλλογος Φίλων Τατοΐου έχει ολοκληρώσει τέσσερις μελέτες για ισάριθμα κτίρια του κτήματος τα οποία είναι έτοιμα για να αποκατασταθούν. Δυστυχώς όμως τα τελευταία χρόνια δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα προς αυτή την κατεύθυνση. Κτίρια καταρρέουν, οι βανδαλισμού συνεχίζονται, χρήματα δεν έχουν απορροφηθεί από τα συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα, ενώ ότι ενέργεια γίνεται από πλευράς Πολιτείας, είναι αποσπασματική, χωρίς κανένα σχέδιο και χωρίς να προσφέρει στην ουσιαστική προστασία και ανάδειξη του κτήματος. Παρόλα αυτά εμείς στον Σύλλογο Φίλων Τατοΐου συνεχίζουμε τις προσπάθειες μας και κάνουμε ότι περνά από το χέρι μας για να αντιστρέψουμε αυτή την κατάσταση.
Το αυθεντικό κρασί του ΚτήματοςΤατοίου που το 1948 κέρδισε διεθνή βραβεία
Η συμμετοχή του κόσμου στις εκδηλώσεις μας και η στήριξη του έργου μας διαχρονικά είναι μια κραυγή αγωνίας όλων των σοβαρών και πολιτισμένων ανθρώπων απέναντι στην αδικία που υφίσταται αυτό το στολίδι της Αττικής γης. Απέναντι σε όλους αυτούς που καθορίζουν το μέλλον χωρίς να κάνουν τίποτα για αυτό. Δυστυχώς αν η κατάσταση αυτή δεν αλλάξει το κτήμα θα χάσει τη μάχη με το χρόνο. Πέρασε μέσα από τις πιο σκληρές και σκοτεινές περιόδους της νεώτερης ιστορίας μας και αν δεν είμαστε εμείς σε θέση σήμερα να το προετοιμάσουμε για να το παραδώσουμε στις επόμενες γενεές αναρωτιέται κανείς πως το συντήρησαν και το ανέδειξαν την περίοδο 1924-1935 που ξανά είχε περάσει στην δικαιοδοσία του κράτους. Οφείλουμε να παραδώσουμε το Τατόι ως ένα λαμπρό Μουσείο του εαυτού του, ως ένα κτήμα μοναδικό στον Ελλαδικό χώρο, ως μια διέξοδο για τους Αθηναίους από την πρωτεύουσα. Η στάση μας απέναντί του δείχνει τον ατομικό και συλλογικό μας πολιτισμό”.
Για τη συναυλία έχουν απομείνει λίγα εισιτήρια. Προμήθεια εισιτηρίων από τα καταστήματα Public και από την ιστοσελίδα www.ticketservices.gr
Με αφορμή την σημερινή 100η επέτειο από την γέννηση του μεγάλου Σοβιετικού Νομπελίστα και αντιφρονούντα του κομμουνισμού, Αλεξάντρ Σολζενίτσυν, δημοσιεύουμε ένα κείμενο του Αμερικανού βιογράφου του Τζόσεφ Πηρς, του μόνου που έδωσε έμφαση στην θρησκευτική πλευρά της ζωής και του έργου του.
του βιογράφου Τζόσεφ Πηρς
To 1998, είχα την ανεκτίμητη ευχαρίστηση και τιμή να πάρω συνέντευξη από τον Αλεξάντρ Σολζενίτσυν στο σπίτι του έξω από την Μόσχα. n 1998 Καθώς ταξίδευα προς την Ρωσία δεν είχα καμμιά ιδέα γιατί θα έπρεπε να μου δώσει αποκλειστική συνέντευξη, όταν είχε αποφύγει τις προσπάθειες δυτικών συγγραφέων πιο γνωστών και πιο πετυχημένων. Είχε την φήμη ότι ζούσε απομονωμένος και επίσης ότι γενικά αντιμετώπιζε με καχυποψία δημοσιογράφους και βιογράφους και πιο ειδικά δυτικούς δημοσιογράφους και βιογράφους. Έτσι με έτρωγε το μυστήριο πως το πώς αποδέχθηκε την επιστολή μου με την οποία του ζητούσα μια συνέντευξη. Όταν την είχα γράψει είχα κυκλοφορήσει μόνο μια βιογραφία που να φέρει το όνομα μου. Πως στο καλό γίνεται ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας να λέει «ναι» σε μένα και «όχι» σε όλους τους άλλους;
Καθώς αναλογιζόμουνα αυτήν την ερώτηση, φαινόταν να υπάρχει μόνο μια πιθανή ερώτηση. Στο γράμμα μου εξέφραζα την επιθυμία μου να διορθώσω τα λάθη των προηγούμενων βιογραφιών, και πιο συγκεκριμένα αυτή του Μάικλ Σάμελ (Michael Scammel: Solzhinitsyn : A Biography στην Norton) και να δώσω έμφαση στις θρησκευτικές απόψεις του Σολζενίτσυν. Ίσως ο Σολζενίτσυν συμφωνούσε με την κριτική αξιολόγηση του βιβλίου και μοιραζόταν την επιθυμία μου για μια βιογραφία που να δίνει έμφαση στην πνευματική διάσταση της ζωής και του έργου του.
Παρόλο που αυτή φαινόταν η μόνη λογική εξήγηση για το πώς ο Σολζενίτσυν με εξέπληξε αποδεχόμενος το αίτημα για μια συνέντευξη, δεν εξηγεί για το πώς θεωρούσε ικανό για να γράψω ένα τέτοιο βιβλίο. Ίσως, σκεφτόμουνα, ήξερε και θαύμαζε τον Γ.Κ. Τσέστερτον (σ.μ σχετικά διαβάστε εδώ), το θέμα της πρώτης και μέχρι τότε μοναδικής μου βιογραφίας, την οποία φυσικά είχα αναφέρει στην επιστολή μου. Ίσως ο Σολζενίτσυν είχε σκεφτεί ότι κάποιος που έχει γράψει μία βιογραφία του Τσέστερτον έχει κατά συνέπεια τα προσόντα τα γράψει με ευαισθησία και σοβαρότητα για θρησκευτικά θέματα. Πιθανόν το όνομα «Τσέστερτον» να ήταν η μαγική λέξη που μου χάρισε την συνέντευξη. Η υποψία μου επιβεβαιώθηκε όταν έφτασα στο σπίτι του και η σύζυγος του Σολζενίτσυν μου έδειξε καμμιά δωδεκαριά τόμους από τα Collected Works (Eπίλεκτα Έργα) που είχαν κυκλοφορήσει από τον Ignatius Press (σ.σ. τον Καθολικό εκδοτικό οίκο για τον οποίον ήδη ο συγγραφέας δούλευε. Ήταν ολοφάνερο ότι ο Σολζενίτσυν, όχι μόνο ήξερε τα έργα του Τσέστερτον, αλλά ήταν φανατικός συλλέκτης τους.
Παίρνοντας θάρρος από αυτήν την ανακάλυψη, ρώτησα τον Σολζενίτσυν αν θεωρούσε τον εαυτόν του μέρος του κινήματος της Δυτικής Λογοτεχνίας το οποίο είχε ανταποκριθεί στην έρημο της μοντερνικότητας με την αιώνια πνευματική δύναμη του Χριστιανισμού (κυρίως με την μορφή του Καθολικισμού). Του έδειξα μια λίστα με μερικούς από τους συγγραφείς πού ήταν στην πρωτοπορία αυτού του κινήματος αντι-κουλτούρας, μια λίστα που συμπεριελάμβανε όχι μόνο τον Τσέστερτον, αλλά και τον Ίλαιρ Μπέλοκ, τον Τ.Σ. Έλιοτ, τον Κ.Σ. Λιούις, τον Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, τον Ζίγκφριντ Σασούν, την Έντιθ Σίτγουελ, τον Έβελυν Βω και τον Καρδινάλιο Τζων Χένρυ Νιούμαν. Έριξε μια γρήγορη και βιαστική ματιά και ξέσπασε σε συνεχή χαχανητά, καθώς διάβαζε τα ονόματα. «Ξέρω ότι υπάρχουν όλοι αυτοί οι συγγραφείς» ευφυολόγησε «και επίσης ξέρω ότι είναι εξίσου μη δημοφιλείς στην Δύση». Αυτή ήταν η επιβεβαίωση που αναζητούσα. Ο Σολζενίτσυν όχι μόνο ήξερε αυτούς τους συγγραφείς αλλά τους θεωρούσε πνευματικά αδέλφια που είχαν μοιρασθεί μια μοίρα ίδια με εκείνου στα χέρια των κοσμικών ουμανιστών κριτικών της Δύσης.
ΤΣΕΣΤΕΡΤΟΝ ΛΙΟΥΪΣ ΚΑΙ ΤΟΛΚΙΝ: ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΓΓΛΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ ΠΟΥ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΥΝ ΘΕΩΡΟΥΣΕ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΑΔΕΛΦΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ
Σε κάποιο άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Σολζενίτσυν δήλωσε ότι δεν έβλεπε πλέον την Ρωσία ως κάτι διακριτό από την Δύση, αλλά ότι αντίθετα, η Ρωσσία και η Δύση ήταν ουσιαστικά μέρος του ίδιου απειλημένου Χριστιανικού πολιτισμού και ότι και οι δύο είχαν υποκύψει στα κακά της μοντερνικότητας που δημιουργήθηκε με τον Διαφωτισμό:
«Σήμερα όταν λέμε Δύση αναφερόμαστε τόσο στην Δύση, όσο και στην Ρωσσία. Και υπάρχουν δεινά, τα οποία είναι χαρακτηριστικά και τα οποία έχουν ταλαιπωρήσει την Δύση για μεγάλο διάστημα και τώρα η Ρωσία τα έχει επίσης υιοθετεί δίχως σκέψη. Με άλλα λόγια, τα χαρακτηριστικά της μοντερνικότητας, της ψυχολογικής αρρώστιας του 20ου αιώνα είναι αυτή η βιασύνη, ο γρήγορος ρυθμός της ζωής, το γρήγορο περπάτημα, η τάση να είσαι γυμνασμένος, γυμνασμένος και επιφανειακός. Η τεχνολογική επιτυχία έχει υπάρξει τεράστια, αλλά χωρίς ένα πνευματικό στοιχείο, το ανθρώπινο είδος, όχι μόνο δεν θα μπορεί να εξελιχθεί παραπέρα, αλλά δεν θα μπορεί ούτε να συντηρήσει τον εαυτό του. Υπάρχει μία πίστη στην αιώνια, ατελείωτη πρόοδο, η οποία έχει μετατραπεί σε θρησκεία. Αυτό είναι ένα λαθος του 18ου αιώνα, της εποχής του Διαφωτισμού».
Bασίλυ Σουρίκωφ: Το πρωινό της εκτέλεσης των Στρατευμάτων Στρέλτσυ. Πολλοί θεωρούν ότι η στρατιωτική εξέγερση ήταν αντίδραση στις μοντέρνες μεταρρυθμίσεις του Δυτικόφιλου Μέγα Πέτρου
Το γεγονός ότι ο Σολζενίτσυν είδε την Ρωσία ως μέρος της Δύσης και ότι είδε τον εαυτό του ως μέρος του κινήματος στην Δυτική λογοτεχνία, το οποίο θα μπορούσαμε να ανεβάσουμε αναβίωση της Χριστιανικής Λογοτεχνίας θα έπρεπε να μας κάνει να σταματήσουμε και να σκεφθούμε. Yπάρχουν σε εξέλιξη κινήσεις να ανακινήσουν το παλιό ψυχροπολεμικό άγχος και οργή και να αναβιώσουν την εχθρότητα προς την Ρωσία. Οι προοδευτικοί στην Δύση, εξοργισμένοι από την αντίσταση της Ρωσίας στην παρακμιακή της ατζέντα, παρουσιάζουν υπερβολικά και απλουστευτικά την Ρωσία ως εχθρό των Δυτικών «αξιών». Μπροστά στον νέο Προοδευτικό Μακαρθισμό, θα πρέπει να θυμίζουμε στους εαυτούς μας ότι η Ρωσία μας έδωσε τον Τσαϊκόφσκι, τον Ραχμάνινωφ,τον Πούσκιν, τον Ντοστογιέφκι, τον Τολστόι, τον Τσέχωφ, τον Πάστερνακ, καθώς και τον προαναφερθέντα Σολζενίτσυν, για να ονομάσω λίγους μόνο από τους μεγάλους Ρώσους συνθέτες και συγγραφείς. Θα πρέπει να θυμίζουμε στους εαυτούς μας ότι η σύγχρονη Ρωσία δεν είναι συνώνυμη με την παλιά Σοβιετική Ένωση, γεγονός που μπορεί να ειδωθεί από το γεγονός ότι το «Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ» του Σολζενίτσυν, (σ.,μ το οποίο απεκάλυπτε τον μηχανισμό των στρατόπεδα εργασίας για διαφωνούντες της ΕΣΣΔ) είναι διδακτέα ύλη στα γυμνάσια της Ρωσίας.
Ανεξάρτητα από την απροθυμία της να υπακούσει στα σταντρντς της νέας «Δύσης» που επιβάλλονται από τους κοσμικούς ουμανιστές και ριζοσπάστες σχετικιστές, η Ρωσία είναι μέρος της παλιότερης και διαχρονικής Δύσης που είναι γνωστή ως Χριστιανοσύνη. Ο Σολζενίτσυν το ήξερε και επέμενε σε αυτό. Τότε, όπως και τώρα ο Σολζενίτσυν αξίζει να παρθεί στα σοβαρά. Πίστευε ότι η Ρωσία είναι μέρος της Χριστιανικής Δύσης και το ίδιο θα πρέπει να πιστεύουμε και εμείς.
Ο Πειραϊκός Σύνδεσμος σας καλεί στην εορταστική Χριστουγεννιάτικη Συναυλία του με το συγκρότημα μπαροκ μουσικής, Diverse & Bizarre. Σολίστ: Κωνσταντίνος Ζαμπούνης, τενόρος Αιμιλία Τσιμιδάκη, σοπράνο
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Aρια “Zion hört die Wächter singen” από την Καντάτα Wachet auf, ruft uns die Stimme, έργο BWV 140 του Ιωάννη Σεβαστιανού Μπαχ. Aρία “Domine Deus” από την Λειτουργία Gloria, έργο RV 589 του Aντόνιο Βιβάλντι Άρια “Every valley shall be exalted” από το ορατόριο «Mεσσίας», έργο HWV 56 του Γκέοργκε Φρήντιχ Χαίντελ. Καντάτα “Was gleicht dem Adel wahrer Christen”, έργο TWV 1:1511, του Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν. Σονάτα για βιολί και obbligato τσέμπαλο έργο BWV 1017 του Ιωάννη Σεβαστιανού Μπαχ. Tρίο Σονάτα a-moll Wq. 148, έργο του Καρλ Φίλιπ Εμμανουέλ Μπαχ. Άρια “Bereite dir Jesu noch itzo die Bahn” από την Καντάτα «Herz und Mund und Tat und Leben» έργο BWV 147 του Ιωάννη Σεμπαστιαν Μπαχ. Άρια “Thou shalt break them” από τον «Μεσσία», έργο HWV 56 του Γκέοργκε Φρήντιχ Χαίντελ Καντάτα “Herr, wenn ich nur Dich hab” έργο BuxWV 38 του Ντήτριχ Μπουξτεχούντε
Tην Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί στο μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1 & Βασιλίσσης Σοφίας), στις 19:30, εκδήλωση με θέμα την ζωή, την πολιτική σκέψη και την πνευματική παρακαταθήκη του Ίωνα Δραγούμη. Ομιλητές θα είναι ο συγγραφέας Νίκος Καρράς και ο υπ. διδάκτορας πολιτικής θεωρίας (και πρόεδρος της Φοιτητικής Λέσχης Φανταστικής Λογοτεχνίας) Σταμάτης Μαμούτος. Ο Ίων Δραγούμης αποτελεί μια σημαντική στιγμή των ελληνικών γραμμάτων. Όσον αφορά τον πολιτικό του στοχασμό, παραμένει μέχρι και σήμερα επίκαιρος. Τόσο λόγω της πολύμορφης δράσης του στον Μακεδονικό αγώνα, όσο και λόγω της δημοφιλίας που δείχνουν να ανακτούν, κατά τα τελευταία χρόνια, ιδέες με προσανατολισμούς παρόμοιους με εκείνους της πολιτικής σκέψης του Δραγούμη. Φιλοδοξία των οργανωτών της εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη είναι να προσφέρουν μια ευκαιρία ώστε να εξεταστεί η σχέση της πολιτικής σκέψης του Δραγούμη με την παράδοση του ελληνικού Ρομαντισμού, αλλά και να ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος που θα φωτίσει όσο το δυνατόν ευκρινέστερα τη ζωή του σημαντικού αυτού Έλληνα στοχαστή.
14.12 Αθήνα, Tae Kwo Do στις 21:00 15.12 Θεσσαλονίκη, Principal Club στις 21:00
O Peter Murphy επιστρέφει στην Ελλάδα για δύο συναυλίες αφιερωμένες στα 40 χρόνια των θρυλικών Bauhaus! Μαζί του και ο μπασίστας των Bauhaus, David J.
Στις 14 Δεκεμβρίου στην Αθήνα (Gazi Music Hall) και στις 15 Δεκεμβρίου στη Θεσσαλονίκη (Principal Club), θα παρουσιάσουν ολόκληρο το “In The Flat Field”, το ντεμπούτο άλμπουμ των Bauhaus, καθώς και τις μεγάλες επιτυχίες του συγκροτήματος. Την live μπάντα τους θα αποτελούν οι John Andrews (κιθάρα) και Marc Slutsky (drums). Οι συναυλίες αυτές θα σημάνουν την μεγάλη επιστροφή του Peter Murphy στην Ελλάδα έπειτα από μια δεκαετία.
To “In The Flat Field” κυκλοφόρησε το 1980 και ήταν το πρώτο άλμπουμ που βγήκε με την ετικέτα της (μετέπειτα) περίφημης δισκογραφικής εταιρείας 4AD. Παρά το ότι οι επιφανείς κριτικοί της εποχής το διέσυραν, μιλώντας εντελώς απαξιωτικά για “απουσία τραγουδιών”, ο δίσκος έγινε μια μεγάλη ανεξάρτητη επιτυχία. Στο πέρασμα του χρόνου δε, θεωρήθηκε μια από τις ιδρυτικές πράξεις του goth-rock και ένα από τα καλύτερα ντεμπούτα, καθώς όψιμα η κριτική το αναγνώρισε ως ένα ορόσημο στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής.
Οι Bauhaus, στην εξαιρετικά βραχύβια καριέρα τους (1979-1983), κυκλοφόρησαν τέσσερα άλμπουμς που πρακτικά διαμόρφωσαν τον goth ήχο, τον οποίο οι ίδιοι ξεκίνησαν με την κυκλοφορία του single “Bela Lugosi’s Dead” το 1979. Χάρη σε τραγούδια-ύμνους όπως τα She’s In Parties, The Passion Of Lovers, Dark Entries, Kick In The Eye, Terror Couple Kill Colonel, Who Killed Mr Moonlight και άλλα, η επιρροή τους στη σύγχρονη μουσική είναι τόσο κομβική, ώστε να είναι σημείο αναφοράς για συγκροτήματα όπως Marilyn Manson, Dead Kennedys, Smashing Pumpkins, Nine Inch Nails, Sepultura, Korn, Interpol και αμέτρητα άλλα. Περισσότερες πληροφορίες και μια μεγάλη έκπληξη για τις συναυλίες θα ανακοινωθούν σύντομα.
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ για τη συναυλία της Αθήνας Προπώληση Όρθιοι: 28 Ευρώ (early bird), 31 Ευρώ, 34 Ευρώ Καθήμενοι: 38 Ευρώ (early bird), 40 Ευρώ Ταμείο Όρθιοι: 38 Ευρώ Καθήμενοι: 45 Ευρώ
για τη συναυλία της Θεσσαλονίκης Προπώληση Όρθιοι: 27 Ευρώ (early bird), 29 Ευρώ, 32 Ευρώ
Ταμείο Όρθιοι: 35 Ευρώ VIP / Meet & Greet Εισιτήρια 140 Ευρω – περιλαμβάνει εισιτήριο (καθήμενων για την Αθήνα), παρακολούθηση του soundcheck και pre show meet&greet. Ο αριθμός των VIP εισιτηρίων είναι πολύ περιορισμένος.
Συνεχίζουμε με το τέταρτο και τελευταίο μέρος μιας εξαιρετικής ομιλίας, που έδωσε ο θεολόγος και μουσικολόγος Παναγιώτης Ανδριόπουλος στην Μουσική Βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στις 11 Ιανουαρίου 2017 για ένα έθιμο που συνέχιζε την παράδοση του Βυζαντίου και που ανάμεσα σε άλλα σχετιζόταν με την δημιουργία εκκλησιαστικής τετραφωνίας στην Ελλάδα.
Του Παναγιώτη Ανδριόπουλου
Από το 1947-1950 ο γνωστός σε όλους μας – νομίζω – μακαριστός Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης επιστρατεύεται ως στρατιωτικός ιερεύς και ιεροκήρυξ, και υπηρετεί το Β΄ Σώμα Στρατού που εδρεύει στην Κοζάνη.
Το 1949 από τον άμβωνα του στρατιωτικού ναού Αγίου Αθανασίου Κοζάνης, παρουσία των αρχών, απαγορεύει να ψαλή το Πολυχρόνιον του βασιλέως Παύλου.
Στο κήρυγμά του τον ονομάζει όχι «ευσεβέστατον», όπως έλεγε το Πολυχρόνιον, αλλά ασεβέστατον, και τον ελέγχει, γιατί υπέγραψε διάταγμα, με το οποίο η μασονία εμφανιζόταν ως φιλανθρωπικό ίδρυμα και θα έπρεπε να ενισχύεται ακόμα και από τους ιερούς ναούς και τις ιερές μονές. Το διάταγμα της 19ης Ιουλίου 1949 το εισήγαγε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος ήταν τότε υπουργός Κοινωνικής Προνοίας στην κυβέρνηση συνασπισμού Λαϊκών-Φιλελευθέρων, το ψήφισε η Βουλή, και ο Βασιλεύς – παρά τις αντιρρήσεις του – το υπέγραψε. Όταν ξέσπασε θύελλα από την Ιερά Σύνοδο ο Παύλος πήρε το μέρος της Ιεράς Συνόδου, ανακάλεσε την υπογραφή του και τόνισε στον Καραμανλή να το αποσύρει, πράγμα που έγινε.
Ο μακαριστός Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης την περίοδο 1947-1950
Βασιλείς στην Πόλη
Ο Πατριάρχης Αθηναγορας και ο Βασιλεύς Παύλος στην διάρκεια της επίσκεψης του πρωτου στην Αθηνα
Και από το 1949 στο 1952, οπότε, από 8-16 Ιουνίου ο βασιλεύς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη πραγματοποιούν την πρώτη – και τελικά μοναδική – επίσκεψη ελλήνων βασιλέων στην Κωνσταντινούπολη μετά την άλωση της Πόλης. Οι βασιλείς επισκέφθηκαν για τρεις μέρες και την Άγκυρα.
Την Παρασκευή 13 Ιουνίου το απόγευμα, μετέβησαν στο Φανάρι, όπου τελέσθηκε πάγκοινη πανηγυρική δοξολογία. «Μεγαλειότατε, 500 χρόνους σας προσμέναμε!» είπε στον βασιλέα ο Πατριάρχης στην είσοδο του πατριαρχικού ναού, τείνοντάς του να προσκυνήσει το Ευαγγέλιο.
Στην Δοξολογία έψαλε – σύμφωνα με την εφημερίδα της Πόλης «Ταχυδρόμος» – «πολυμελής και αρτιώτατος χορός εκ των επιφανεστέρων ιεροψαλτών της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, υπό την διεύθυνσιν του Άρχοντος Πρωτοψάλτου Κωνσταντίνου Πρίγκου, και τη συμμετοχή του Άρχοντος Λαμπαδαρίου κ. Θρασυβούλου Στανίτσα». Στο τέλος της Δοξολογίας εψάλη εμμελέστατα ο Πολυχρονισμός των Βασιλέων.
Ο μακαριστός Άρχοντας Πρωτοψάλτης και Λαμπαδάριος της Μεγάλης Εκκλησίας Θρασύβουλος Στανίτσης
Την Κυριακή 15 Ιουνίου τελέστηκε στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι Πατριαρχική Λειτουργία, στην οποία προσήλθαν και οι βασιλείς.
Ο αυτόπτης μάρτυς, συγγραφέας Κώστας Καρακάσης, περιγράφει σε σχετικό κείμενό του:
Η όλη τελετή ήταν μια πραγματική μυσταγωγία. Ακολουθήθηκε το Βυζαντινό τυπικό της υποδοχής των Βασιλέων, η είσοδος και η άνοδος των στους δύο θρόνους που είχαν στηθεί στο αριστερό μέρος απέναντι από τον Πατριαρχικό θρόνο όπως η παράδοση προέβλεπε από τα χρόνια του Βυζαντίου. Πίσω και πάνω από τους δύο θρόνους υπήρχε ένας βελούδινος πορφυρός «ουρανός» που τους σκέπαζε.
Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και Βασιλεύς Παύλος στους θρόνους ακολουθώντας το βυζαντινό τυπικό
Ο Αθηναγόρας ήταν τόσο επιβλητικός μα και τόσο συγκινημένος όπως άλλωστε και όλο το εκκλησίασμα. Η πιο συγκλονιστική στιγμή ήταν μόλις άρχισε να ψέλνεται το Πολυχρόνιο.
Οι Βασιλείς όρθιοι σε στάση Προσοχής, σοβαροί και ολοφάνερα συγκινημένοι. Ο Αθηναγόρας βγήκε στην Ωραία Πύλη και γονάτισε. Τον ακολουθήσαμε όλοι και πρώτος ο Πατριάρχης άρχισε να ψέλνει το «Πολυχρόνιον ποιήσαι Κύριος ο Θεός. Τον ευσεβέστατον Βασιλέα Ημών, Παύλο. Συν τη ευσεβεστάτη Βασιλίσση ημών Φρειδερίκη… Κύριε φύλαττε Αυτούς, εις πολλά έτη, εις πολλά έτη…» Την ίδια στιγμή του Πολυχρονίου, πάνω από τα κεφάλια των βασιλέων ξεδιπλώθηκε μια σημαία με τον Δικέφαλο πάνω σε χρυσό φόντο! Δεν υπήρξαν μάτια που να μην δακρύσουν, δεν υπήρξαν κεφάλια που να μην τραντάχτηκαν από λυγμούς συγκίνησης και δέους, και πρώτο του Πατριάρχη…
Ας ακούσουμε, εδώ, το Πολυχρόνιο του βασιλέως Παύλου, από τον μακαριστό Άρχοντα Πρωτοψάλτη Θρασύβουλο Στανίτσα, ο οποίος κατά την επίσκεψη των βασιλέων ήταν Λαμπαδάριος της Μεγάλης Εκκλησίας. Το μέλος, σε ήχο πλ.δ’, αποδίδεται στον Κωνσταντίνο Πρίγγο.
Τώρα θα ακούσουμε ένα άλλο ηχητικό ντοκουμένο από την επίσκεψη του Βασιλέως Παύλου στον Λίβανο, τον Απρίλιο του 1959. Στο πλαίσιο της επισκέψεως, στις 27 Απριλίου, ο Βασιλιάς Παύλος, η Βασίλισσα Φρειδερίκη, ο πρόεδρος του Λιβάνου Καμίλ Σαμούν και η σύζυγός του, ο Διάδοχος Κωνσταντίνος και η Πριγκίπισσα Σοφία παρίστανται στην δοξολογία που τελέστηκε στον ελληνορθόδοξο καθεδρικό ναό του Αγίου Γεωργίου, χοροστατούντος του τότε Πατριάρχη Αντιοχείας Αλεξάνδρου.
Από την επίσκεψη των Ελλήνων Βασιλέων στον Λίβανο
Στο τέλος της Δοξολογίας αραβόφωνοι ορθόδοξοι υπό τον πρωτοψάλτη Αντρέα Μουάϊκελ έψαλαν τον Πολυχρονισμό του Έλληνα Βασιλιά στα ελληνικά. Την σχετική ανάρτηση στο διαδίκτυο έκανε ο Λιβανέζος ιερέας Romanos Joubran.
Χούντα
Η Βασιλική Οικογένεια στην Ρωμη μετά το αποτυχόν αντικίνημα του Βασιλέως
Μετά την επικράτηση της χούντας στην Ελλάδα, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος πήγε στην Ιταλία.
Διαβάζουμε στον τύπο της εποχής για την …τύχη του πολυχρονίου:
Ο υπουργός Εσωτερικών κ. Στ. Παττακός ερωτηθείς υπό των δημοσιογράφων, εάν μετά την αναχώρησιν του Βασιλέως, θα εξακολουθήση να ψάλληται εις Ναούς το πολυχρόνιον και εάν αι εικόνες των Βασιλέων θα είναι ανηρτημέναι εις τα δημόσια γραφεία εδήλωσε τα εξής: «Οπως βλέπετε, εις το γραφείον παραμένουν ανηρτημέναι αι εικόνες των Βασιλέων. Το καθεστώς της χώρας δεν μετεβλήθη. Παραμένει η βασιλευομένη δημοκρατία. …ουδεμία μεταβολή πρόκειται να γίνη επί του θέματος του πολυχρονίου και των φωτογραφιών των Βασιλέων».
Επίσημο πορτραίτο του ΑΜ Βασιλέως Κωνσταντίνου Β!
Την 1η Ιουνίου του 1973, ο πραξικοπηματίας Γεώργιος Παπαδόπουλος κήρυξε επίσημα έκπτωτο το Βασιλέα Κωνσταντίνο και εγκαθίδρυσε αβασίλευτο καθεστώς. Βγήκε τότε μια διαταγή που απαγόρευε να ψάλλουν στις εκκλησίες το «Πολυχρόνιο» των βασιλέων. Ακούστε τι συνέβη στην Ρόδο.
Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος ορκίζεται ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετά το δημοψήφισμα της 29ης Ιουλίου 1973
Ήταν Κυριακή και στον Ευαγγελισμό χοροστατούσε ο αείμνηστος μητροπολίτης Ρόδου Σπυρίδων, όταν δε ήρθε η ώρα οι ψάλτες να πουν το «Πολυχρόνιο» ο πρωτοψάλτης Μιχάλης Σαρρής έγνεψε στο δεσπότη τι να κάνει. Ο Σπυρίδων με ένα νεύμα του κεφαλιού του έδωσε τη συγκατάβαση του να ψάλλουν το «Πολυχρόνιο», πράγμα που έγινε!.. Κανένας στρατιωτικός δεν τόλμησε να αντιδράσει ούτε στο δεσπότη, ούτε στους ψαλτάδες. Έκτοτε-τουλάχιστον όπου χοροστατούσε ο Σπυρίδων-οι ψαλτάδες έψαλλαν το «Πολυχρόνιο».
Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ρόδου Σπυρίδων
Ας ακούσουμε εδώ το Πολυχρόνιο του βασιλέως Κωνσταντίνου από μια σπάνια και σημαντική ηχογράφηση.
Ερμηνεύει η ανδρική πολυφωνική χορωδία του Αγίου Ιωάννη Γαργαρέττα Αθηνών (επί της οδού Βεϊκου) με μαέστρο τον Λευτέρη Σπίνουλα, σολίστ τενόρο και μουσικό σκηνοθέτη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ο οποίος και τραγουδά στο ηχητικό απόσπασμα ως πρώτος τενόρος. Η σύνθεση του Πολυχρονίου είναι δική του.
Ο μαέστρος Λευτέρης Σπίνουλας
Στην εν λόγω χορωδία τραγουδούσαν, κυρίως, γνωστοί καλλιτέχνες της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Μερικά ονόματα των συμμετεχόντων: Λευτέρης Σπίνουλας, Δημήτρης Καβράκος, Πέτρος Τζαφέρης, Γιάννης Ρούσης, Γιώργος Σκουτέλης, Κωνσταντίνος Μπαλάνος, και άλλοι.
Μεταπολίτευση
Φτάνοντας στην μεταπολίτευση, επιτρέψτε μου να κλείσω αυτό το …οδοιπορικό, με ένα περιστατικό που αποδεικνύει την δύναμη – ας το πούμε έτσι – του πολυχρονίου:
Στην εφημερίδα «Καθημερινή» της 20ής Οκτωβρίου 2016, δημοσιεύτηκε μια επιστολή του συγγραφέα και δημοσιογράφου Νικολάου Ι. Μέρτζου, στενού συνεργάτη του Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή, όπου σημειώνεται μεταξύ άλλων και το εξής:
Καραμανλής _Ζίβκωφ
Η κομμουνιστική Βουλγαρία ήταν ο πιστότερος σύμμαχος της Σοβιετικής Ενώσεως. Ωστόσο, διεπίστωσε ότι δίχως το όπιο του λαού ήταν αδύνατον να σταθεροποιηθεί. Ο πρόεδρός της Τoντόρ Ζίβκοφ, γενικός γραμματέας του ΚΚΒ, επανίδρυσε το Πατριαρχείο Βουλγαρίας. Κάθε Κυριακή σε όλες τις κατάμεστες εκκλησίες οι ψάλτες και οι ιερείς έψαλλαν κατανυκτικά το Πολυχρόνιο του άθεου προέδρου! Ημουν στη συνάντηση Ζίβκοφ-Καραμανλή στην Κέρκυρα και τους άκουσα: −Καλά, ρε Θόδωρε! Αφήνεις και σε κοροϊδεύουν οι παπάδες; Πολυχρόνιο και κομμουνισμός γίνεται; Ολούρμου;(είναι εντάξει, γίνεται;) −Ολούρμου γιατί έτσι στεκόμαστε. Οταν διέταξε να μου ψάλουν το Πολυχρόνιο, κάλεσα τον Πατριάρχη και τον ευχαρίστησα. Είναι χωριανός μου για να έχω ήσυχο το κεφάλι μου. Του λέω: «Ευχαριστώ πολύ. Είναι μεγάλη μου τιμή. Αλλά τι λες στους πιστούς σου; Παρακαλείτε τον Θεό να κρατήσει πολυχρόνιον έναν άθεο κομμουνιστή;». Μου λέει ο κερατάς: «Τους λέω πως κανένας δεν υπηρετεί την Εκκλησία όσο εσύ. Μονάχα εσύ ανάγκασες όλον τον λαό να νηστεύει νύχτα-μέρα». Ακούστηκαν τότε γεροί οι καγχασμοί των δύο.
Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.
Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, βυζαντινή μουσική με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο και ευρωπαϊκή μουσική στο Ωδείο Φ. Νάκας. Συμμετείχε σε πολλά χορωδιακά σχήματα και σε ερευνητικά προγράμματα του Κ.ΣΥ.Μ.Ε. (Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας). Είναι συνεργάτης του Μανόλη Χατζηγιακουμή στο μεγάλο πρόγραμμα ηχογραφήσεων εκκλησιαστικής μουσικής και διετέλεσε μέλος της διεθνούς φήμης Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Από το 1995 έως το 2001 ήταν διευθυντής προγράμματος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Ι. Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος.
Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: «Το τετράδιο του Πατριάρχη», «Ιερατική Ποίηση», Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων», «Ικετηρία» (βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Παν. Ρίζου), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.ά..
Συνεργάστηκε με τον Θάνο Μικρούτσικο στην «Πάτρα 2006 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και με τον Άλκη Μπαλτά στο «Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου» (2006 και 2010).
Από το 2017 συνεργάζεται με τον διάσημο χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan: στο πλαίσιο της documenta14 (Αθήνα και Kassel) συμμετείχε στην παραγωγή La farsa monea και κατόπιν στην παραγωγή του Israel Galvan, La fiesta, σε διεθνή περιοδεία (Φεστιβάλ Grec Βαρκελώνης, Φεστιβάλ Αβινιόν Γαλλίας, παραστάσεις στο Λουξεμβούργο, Μονπελιέ κ.ά.).
Μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορους επιστημονικούς τόμους. Αρθρογραφεί σε θεολογικά και πολιτιστικού περιεχομένου περιοδικά και διατηρεί δύο ιστολόγια: Ιδιωτική Οδός και Φως Φαναρίου (το οποίο καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο).
Είναι πρωτοψάλτης στην Συνοδική Ι. Μονή Ασωμάτων Πετράκη, στο Κολωνάκι.
Mε πολλή χαρά σας ανακοινώνουμε την Ημερίδα αφιερωμένη στον Φώτη Κόντογλου και την παρουσίαση του καταλόγου της αναδρομικής έκθεσης «Φωτίου Κόντογλου Κυδωνιέως. Φαντασία και χειρ» που διοργανώνει το ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ & ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ στις 10 Δεκεμβρίου 2018. Θυμίζουμε ότι η αναδρομική αυτή έκθεση είχε πραγματοποιηθεί στο χρονικό διάστημα 24 Δεκεμβρίου 2015 έως 07 Μαΐου 2016.Το Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο είχε τιμήσει τη μνήμη του Φώτη Κόντογλου, για τα 50 χρόνια από τον θάνατό του. Στην έκθεση αυτή παρουσίασε το ζωγραφικό του έργο, κοσμικό και θρησκευτικό, αλλά και την προσωπικότητά του ως λογοτέχνη, ζωγράφου, αγιογράφου, κριτικού, ερευνητή των βυζαντινών χρωμάτων και συντηρητή. Η Ημερίδα έχει τίτλο τίτλο «Φώτης Κόντογλου: Νέες προσεγγίσεις του έργου του». Την ίδια ημέρα μετά το τέλος της ημερίδας, στις 13:00, θα παρουσιαστεί ο κατάλογος της αναδρομικής έκθεσης, ο οποίος εκδόθηκε χάρη στην ευγενική υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου. Στον κατάλογο εμπεριέχονται κείμενα των αρχιτεκτόνων, επιμελητών και συντηρητών του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, αναφορικά με τον σχεδιασμό της έκθεσης, τα έργα που εκτέθηκαν, πολλά από αυτά άγνωστα μέχρι σήμερα, καθώς και κείμενο που αφορά το Αρχείο Φώτη Κόντογλου, το οποίο δωρήθηκε στο Μουσείο το 2014 από τους εγγονούς του καλλιτέχνη Παναγιώτη και Φώτη Μαρτίνο. Τον κατάλογο θα παρουσιάσει ο τ. Καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου κ. Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος με τίτλο «Φώτης Κόντογλου: Μετά πεντήκοντα έτη! Δούναι και λαβείν». Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.
Του Παναγιώτη Ανδριόπουλου θεολόγου και μουσικολόγου
Σας είπα προηγουμένως για την μελοποίηση του Πολυχρονίου και στους οκτώ ήχους από τον πατρινό Χρήστο Σπηλιόπουλο.
Έχουμε το ίδιο φαινόμενο και στο Άγιον Όρος. Το 1914 στην Θεσσαλονίκη εκδόθηκε ένα βιβλίο με τον τίτλο «Πολυχρονισμοί εις τον Βασιλέα των Ελλήνων Κωνσταντίνον – Μελοποιηθέντες υπό διαφόρων, εκδιδόμενοι δε εις τύπον υπό Γερμανού Προηγουμένου Βατοπαιδινού».
Πέρα από τα γενικότερα φιλοβασιλικά αισθήματα των Αγιορειτών, ένεκα της βυζαντινής παράδοσης, θεωρώ ότι τα Πολυχρόνια στον Κωνσταντίνο, που είχε αναλάβει τον Θρόνο μετά την δολοφονία του πατέρα του τον Μάρτιο του 1913, έχουν σχέση και με την συμβολή του στην απελευθέρωση της Μακεδονίας και του Αγίου Όρους.
ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ ΨΑΧΟΥ
Εδώ να αναφέρουμε ότι ο σπουδαίος Κωνσταντινουπολίτης μουσικός και μελοποιός Κωνσταντίνος Ψάχος (1866-1949), εκδίδει στα 1909 στην Αθήνα το βιβλίο του «Η Λειτουργία» με το σύστημα της διπλής συνηχητικής γραμμής κάτω από το κυρίως μέλος. Εκεί περιλαμβάνεται και ο «Πολυχρονισμός των Βασιλέων της Ελλάδος» σε ήχο δ’ διατονικό, με την ένδειξη: «Ρυθμός εξάσημος. Διτρόχαιος δακτυλικός». Βλέπετε αυτό το σύστημα του Ψάχου με την διπλή συνηχητική γραμμή που θέλει να δηλώσει αυτό που «αγράφως και κατά την παράδοσιν» διασώθηκε ως ισοκράτημα.
ΚΑΪΡΟ
Και τώρα ένα ενδεικτικό στιγμιότυπο από τον μείζονα Ελληνισμό:
Το 1893 ιδρύθηκε το Ελληνικό Κέντρο Καϊρου, στην Αίγυπτο. Ένα ιστορικό σωματείο το οποίο υπήρξε η αφετηρία για την ίδρυση, το 1904 της Ελληνικής Κοινότητας Καϊρου. Το 1894 έγιναν τα εγκαίνια και παρέστησαν ο Αρχιεπίσκοπος Σιναίου Πορφύριος και ο μητροπολίτης Λιβύης κ. Ιγνάτιος. Σύμφωνα με τον τύπο της εποχής «μετά την λήξιν του αγιασμού εψάλη το πολυχρόνιον του βασιλέως, μεθ’ ο ο Σεβ. Μητροπολίτης Λιβύης εζητωκραύγασε τρις υπέρ των βασιλέων των Ελλήνων, του ελληνικού έθνους και της ορθοδοξίας, εκάστην δε ζητωκραυγήν ενθουσιωδώς επανέλαβον οι πολυπληθείς παριστάμενοι».
Το Πολυχρόνιο είχε την θέση του και στις επίσημες Δοξολογίες επί τη απελευθερώσει πόλεων από τον τουρκικό ζυγό.
ΛΑΡΙΣΑ
«Εξημέρωσε τέλος η μεγάλη της απελευθερώσεως ημέρα, η Κυριακή, 31η Αυγούστου 1881, και η Λάρισσα με την Ελληνικήν και εορτάσιμον όψιν της ευρίσκεται από βαθείας νυκτός επί ποδός», διαβάζουμε σε σχετικό χρονικό του ιστορικού Θρασύβουλου Μακρή.
«Πάντες κατευθύνονται εις τον Μητροπολιτικόν Ναόν, όπου μετά την δοξολογίαν ψάλλεται υπό του καλλιφώνου πρωτοψάλτου Μιχαλάκη Γαλανίδου διά πρώτην φοράν ο Πολυχρονισμός του αειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου του 1ου. Ο Στρατός παρουσιάζει όπλα και η Μουσική ανακρούει ειδικόν εμβατήριον».
Η απελευθέρωση της Λάρισας
ΔΡΑΜΑ
Όταν η πόλη της Δράμας απελευθερώθηκε την 1η Ιουλίου 1913, λίγες ημέρες μετά ο Βασιλιάς στο πλαίσιο της περιοδείας του στην Μακεδονία επισκέφθηκε τη Δράμα όπου έτυχε λαμπράς υποδοχής από το λαό.
Η εφημερίδα της Θεσσαλονίκης «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» στο φύλλο της 30ης Ιουλίου 1913δημοσιεύει ρεπορτάζ για την επίσκεψη του Βασιλιά στη Δράμα, σημειώνοντας για την τέλεση της δοξολογίας:
«Προ του ναού παρατεταγμένοι μαθήτριαι έψαλλον άσματα. Και ετέρα φιλαρμονική ελθούσα εκ του γειτονικού χωρίου Πρωσιστιάνοι γραφικωτάτη διά την αγροτικήν απλότητα των μουσικών ανέκρουε τον Εθνικόν ύμνον. Η δοξολογία ετελειώθη εν άκρα συγκινήσει. Έρρευσαν δάκρυα εξ όλων των οφθαλμών όταν εψάλη το πολυχρόνιον υπέρ Κωνσταντίνου του ΙΒ’».
Το πρωτοσέλιδο της εφημεριδας “Σκριπ” για την απελευθερωση της Δράμας
ΓΕΡΑ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
15 Νοεμβρίου 1912: «Σήμερον τη διαταγή του Διοικητού Μυτιλήνης Κ Στελάκη, υψώθη επισήμως, παρά του Δημάρχου Γέρας εις το Διοικητήριον Γέρας η Ελληνική Σημαία, εις την τελετήν ήσαν άπαντα τα χωρία, εψάλη δέησις ο πολυχρονισμός του Βασιλέως μας και εχαιρετήθη δια εικοσιενός πυροβολισμών, αι ζητωκραυγαί ήσαν ουρανομήκεις».
ΣΕΡΡΕΣ
Στο σημαντικό έργο «Ο Μακεδονικός Αγώνας στο Νομό Σερρών» του καθηγητού Κυριάκου Παπακυριάκου διαβάζουμε:
«Ο πρόξενος Σαχτούρης ρώτησε μία μέρα τον Μητροπολίτη Σερρών Γρηγόριο Ζερβουδάκη (μετέπειτα Οικουμενικό Πατριάρχη): «Δεσπότη μου έχω μια απορία. Πώς συμβαίνει να ψάλλετε πολυχρόνιο και να εύχεσθε υπέρ της Αυτού Γαληνοτάτης Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητος του Πατισάχ, και αντιθέτως βοηθάτε τους αντάρτες του βασιλέως Γεωργίου του Α’;» Ο Μητροπολίτης του απάντησε με ειλικρίνεια: «Α, τέκνον μου. Όταν εύχομαι υπέρ του Σουλτάνου το κάνω με τα χείλη. Η σκέψις μου είναι άλλη και η ψυχή μου βγάζει αντίθετη ευχή».
Ο Μητροπολίτης Σερρών Δημήτρης Ζερβουδάκης , μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Επίσης, το Πολυχρόνιο ακούστηκε σε όλες τις ανά την Ελλάδα τελετές που πραγματοποιήθηκαν για την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, τον Μάρτιο του 1948. Για παράδειγμα, στην Θεσσαλονίκη, μετά την Δοξολογία στον καθεδρικό ναό της του Θεού Σοφίας, και ενώ το παρατεταγμένον στρατιωτικόν τμήμα παρουσίαζεν όπλα, η χορωδία της Εργατικής Εστίας έψαλλε το Πολυχρόνιον και η μουσική του Γ΄ Σώματος Στρατού ανέκρουε τον Εθνικόν Ύμνον.
ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ
Αλλά το Πολυχρόνιο «σημάδεψε» και την λειτουργία του ραδιοφώνου στην Ελλάδα.
Τον Απρίλιο 1936 μια είδηση περνούσε στα «ψιλά» των εφημερίδων: «Ο ραδιοφωνικός πομπός Τ.Τ.Τ. θα μεταδώση ψαλμωδίας και το πολυχρόνιον του βασιλέως τα οποία θα εκτελεσθούν υπό ειδικώς προς τούτο καταρτισθείσης χορωδίας». Πώς και από πού θα μεταδίδονταν, ήταν η απορία όσων πρόσεξαν την είδηση και διέθεταν ραδιόφωνο. Ελάχιστοι έμαθαν πως η μετάδοση έγινε από ένα πρόχειρο στούντιο που στήθηκε στο Υπουργείο Συγκοινωνίας.
Η χορωδία του Σπύρου Περιστέρη
Ας ακούσουμε εδώ το Πολυχρόνιο από τον χορό του Μητροπολιτικού ναού Αθηνών υπό τον αείμνηστο πρωτοψάλτη Σπυρίδωνα Περιστέρη, η φωνή του οποίου για δεκαετίες ακουγόταν κάθε Κυριακή και τις μεγάλες εορτές από την Ελληνική Ραδιοφωνία.
…ΠΑΡΑΤΡΑΓΟΥΔΑ
Ας δούμε τώρα μερικά μόνο πολύ ιδιαίτερα στιγμιότυπα από την υπόθεση «Πολυχρόνιον του Βασιλέως» μέσα στο χρόνο:
ΤΟ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ ΤΟΥ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗ
Στο γνωστό βιβλίο του ΧΡΟΝΗ ΜΙΣΣΙΟΥ, «Χαμογέλα ρε, τι σου ζητάνε;», διαβάζουμε για τον Παπαμαρσίπ, τον αντάρτη παπά του Ε.Λ.Α.Σ, που είχε βουτήξει ένα αυτόματο μαρσίπ από έναν Γερμαναρά, και μ’ αυτό ήτανε, να πούμε, ερωτευμένος. Έτσι τον βγάλανε Παπαμαρσίπ.
Γράφει, λοιπόν, ο Χρόνης Μίσσιος:
Όταν ο Παπαμαρσίπ έμαθε ότι το κόμμα (το Κομμουνιστικό) αποκήρυξε τον Άρη, έγινε Τούρκος που λένε. Την Κυριακή στην εκκλησία, αφού πρώτα τράβηξε μια βαρβάτη δέηση στο θεό, να φυλάει τον Άρη και τα παλικάρια του από κάθε κακό, όταν η λειτουργία έφτασε στον πολυχρόνιο που λέγανε για το βασιλιά ο Παπαμαρσίπ το είπε για τον Άρη. «Πολυχρόνιον ποιήσαι Κύριος ο Θεός ημών τον πρωτοκαπετάνιον ημών Άρην Βελουχιώτην…»
Ε, όπως ήταν φυσικό, το κόμμα τον αποκήρυξε, ο δεσπότης τον καθαίρεσε κι η χωροφυλακή τον τσάκωσε, και αφού του ‘ριξε κάνα δυο μπερντάχια, τον πήγανε σε δίκη και του ‘ριξαν και δέκα χρόνια φυλακή.
ΖΑΡΙΦΗΣ
Ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Δημήτριος Ζαρίφης, κληρικός της Μητροπόλεως Δημητριάδος, γράφει σε κείμενό του για τον αείμνηστο αδερφό του Κωνσταντίνο Ζαρίφη:
«Ο Κώστας όταν ολοκλήρωσε το έργο του ως αντάρτης της Εθνικής Αντίστασης και γύρισε στο σπίτι, ήταν ψάλτης και βοηθούσε τον μπάρμπα Κώστα το Τσέλκα στο ψαλτήρι. Όταν κάποτε του είπαν να πει το πολυχρόνιο των Βασιλέων αρνήθηκε, διότι δεν ήταν ο υπεύθυνος ψάλτης. Το ίδιο βράδυ, μαζί με άλλους νέους της Αγίας Τριάδας Μαγνησίας, τους πήγαν στο υπόγειο του Χρήστου Κωστούλα στη Σούρπη και τους έδειραν σκληρά. Του Κώστα του έβγαλαν τα μαλλιά φωνάζοντας «Εσύ λοιπόν είσαι που δε λες το πολυχρόνιο;»
Βλέπετε η ιστορία είναι αδυσώπητη!
Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, βυζαντινή μουσική με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο και ευρωπαϊκή μουσική στο Ωδείο Φ. Νάκας. Είναι συνεργάτης του Μανώλη Χατζηγιακουμή στο μεγάλο πρόγραμμα ηχογραφήσεων εκκλησιαστικής μουσικής και διετέλεσε μέλος της διεθνούς φήμης Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Από το 1995 έως το 2001 ήταν διευθυντής προγράμματος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Ι. Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος. Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: «Το τετράδιο του Πατριάρχη», «Ιερατική Ποίηση», Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων», «Ικετηρία» (βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Παν. Ρίζου), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.ά.. Συνεργάστηκε με τον Θάνο Μικρούτσικο στην «Πάτρα 2006 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και με τον Άλκη Μπαλτά στο «Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου» (2006 και 2010). Μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορους επιστημονικούς τόμους. Αρθρογραφεί σε θεολογικά και πολιτιστικού περιεχομένου περιοδικά και διατηρεί δύο ιστολόγια: Ιδιωτική Οδός και Φως Φαναρίου (το οποίο καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο). Είναι πρωτοψάλτης στην Συνοδική Ι. Μονή Ασωμάτων Πετράκη, στο Κολωνάκι.
του θεολόγου και μουσικολόγου Παναγιώτη Ανδριόπουλου
Επανερχόμαστε στην μουσική ιστορία του Πολυχρονίου.
Ο Σπυρίδων Σπάθης (1852-1941), μέλος της «Ανακτορικής χορωδίας», υπήρξε βοηθός του Αλέξανδρου Κατακουζηνού. Όταν ο Κατακουζηνός πέθανε ανέλαβε ο Σπάθης τη χορωδία, ο οποίος όσο βρισκόταν στην Αυλή, δίδασκε μουσική στον Πρίγκιπα Γεώργιο.
Στις 31 Ιανουαρίου 1876, ο Σπάθης έλαβε βραβείο με τη σύνθεση ενός Πολυχρονίου. Το Βραβείο του υπογράφει ο Υπουργός των Εσωτερικών. Όταν ο Σπάθης ανέλαβε την χορωδία του περίφημου ελληνορθόδοξου ναού του Αγίου Στεφάνου στο Παρίσι, το Πολυχρόνιο – η δική του δηλαδή σύνθεση – ψαλλόταν πάντα στο τέλος της λειτουργίας.
Σπυρίδων Σταθης
Ένας μεγάλος συνθέτης της τετράφωνης εκκλησιαστικής μουσικής – ίσως ο παραγωγικότερος – είναι αναμφισβήτητα ο Θεμιστοκλής Πολυκράτης (1863-1926). Κράτιστος φιλόλογος δίδαξε – μεταξύ άλλων – στο Παρθεναγωγείο Χιλλ και στο Αρσάκειο. Και ο Πολυκράτης (όπως και ο Σπάθης) είχε δάσκαλό του τον Αλέξανδρο Κατακουζηνό, ο οποίος τον προσέλαβε από μικρό στη χορωδία του ανακτορικού παρεκκλησίου.
Το 1897 ο Πολυκράτης ίδρυσε την τετράφωνη Χορωδία του Αγίου Γεωργίου Καρύκη στην Αθήνα, την οποία διηύθυνε έως το 1913, γι’ αυτό και η Χορωδία – η οποία υφίσταται πανηγυρικά μέχρι σήμερα – φέρει προς τιμήν του ιδρυτή της το όνομά του.
Θεμιστοκλής Πολυκράτης
Ο σημερινός διευθυντής της χορωδίας, ο νομικός κ. Νικόλαος Βάλσαμος, καθηγητής της Βυζαντινής Μουσικής στο Ωδείο Αθηνών και υποψήφιος Διδάκτορας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, δημοσίευσε σε άρθρο του σχετικά με τα ανέκδοτα έργα του Πολυκράτη και την ακόλουθη σημαντική πληροφορία:
Νικόλαος Βάλσαμος διευθύνει την τετραφωνική χορωδία του Αγίου Γεωργίου Κυρίτση
Το Πολυχρόνιο αυτό του Πολυκράτη για τους βασιλείς των Ελλήνων Γεώργιο τον Α΄ και Όλγα, ανήκει έκτοτε στο ρεπερτόριο της χορωδίας του Αγίου Γεωργίου Καρύκη και εψάλη στις μέρες μας – με την αναγκαία βέβαια προσαρμογή από τον μαέστρο Νικόλαο Βάλσαμο – προς τιμήν του Μητροπολίτη Σύρου Δωροθέου Β’. Γιατί να πούμε εδώ ότι οι Πολυχρονισμοί ψάλλονται από την Άλωση και μετά προς τιμήν των Πατριαρχών και των Αρχιερέων. Θέμα μιας άλλης διάλεξης.
Ακούμε το θριαμβικό φινάλε του Πολυχρονίου αυτού «Κύριε φύλαττε αυτόν, εις πολλά έτη» από την χορωδία του Αγίου Γεωργίου Καρύτση, υπό τον Νικόλαο Βάλσαμο.
Φυσικά, Πολυχρόνια έχουν γραφτεί – όπως είπαμε – πάμπολλα ανά τον ελληνική επικράτεια και απαιτείται ειδική μελέτη για τον εντοπισμό τους και την δημοσίευσή τους.
Εδώ θα αναφερθούμε – ενδεικτικά – στο παράδειγμα της Πάτρας, την πόλη στην οποία πρωτοεισήχθη η τετραφωνία στους ναούς – στον Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελιστρίας αρχικά – ενώ παράλληλα ανθούσε και η βυζαντινή μουσική με ονομαστούς πρωτοψάλτες, πολλοί εκ των οποίων κατέφθαναν στην Πάτρα από την Κωνσταντινούπολη.
Ο Μητροπολιτικός ναός Ευαγγελιστρίας στην Πάτρα διασημος για την τεραφωνική του χορωδία
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ
Ο πιο γνωστός πατρινός συνθέτης του παρελθόντος είναι ο Δημήτρης Λιάλιος (1869-1940). Ο «ευρωπαίος συνθέτης από την Πάτρα» που πήρε τα πρώτα μαθήματα βιολιού και πιάνου από Ιταλό καθηγητή μουσικής και στη συνέχεια σπούδασε στο Ωδείο του Μονάχου, στην πόλη όπου αργότερα διετέλεσε και υποπρόξενος. Την προσωπογραφία του Λιάλιου, σε νεαρή ηλικία, που βλέπετε εδώ, φιλοτέχνησε ο μεγάλος ζωγράφος Γεώργιος Ιακωβίδης το 1888.
Ο Λιάλιος συνέθεσε περί τα 130 έργα, καλύπτοντας σχεδόν όλο το φάσμα της μουσικής δημιουργίας. Το αρχείο του δώρισαν στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» τα παιδιά του Γεώργιος Λιάλιος, Έλενα Σκλαβούνου και Μαρία Τζίνη. Και είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς απόψε διότι μας τιμά με την παρουσία της η εγγονή του συνθέτη κ. Μαίρη Σκλαβούνου.
Δημήτρης Λαλιος
Ανάμεσα στα χορωδιακά έργα του Λιάλιου εντοπίσαμε και ένα Πολυχρόνιο προς τιμήν του Βασιλέως Γεωργίου του Α’. Μια σύνθεση γραμμένη στην Πάτρα για τετράφωνη χορωδία στις 22 Οκτωβρίου 1893. Βλέπουμε εδώ το χειρόγραφο του συνθέτη.
Χειρογραφο του Πολυχρονίου σε μουσική Λάλιου για τον Βασιλέα Γεώργιο Α!
Όπως γνωρίζουμε ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ υπήρξε από τους πιο φανατικούς λάτρεις της Πάτρας την τελευταία 20ετία του 19ου αιώνα και μέχρι την δολοφονία του στην Θεσσαλονίκη το 1913.
Πήγαινε στην Πάτρα είτε μόνος του, είτε συνοδευόμενος από μέλη της οικογένειάς του και παρέμενε στην Πάτρα για κάποιες ημέρες, διαμένοντας συνήθως σε φιλικά του σπίτια – μεταξύ των οποίων ήταν του Δεσποτόπουλου, του Γερούση, του Φραγκόπουλου – προπάππου της κας Σκλαβούνου από τη μεριά του πατέρα της – του Μπογδάνου, του Ρηγόπουλου, του Βουδ και άλλων. Εξαιτίας, μάλιστα, του γεγονότος ότι σε αυτά κατέλυε ο βασιλιάς Γεώργιος τα σπίτια αυτά τα έλεγαν «τα Ανάκτορα της Πάτρας». Άρα, θα λέγαμε ότι είναι φυσικό επακόλουθο η σύνθεση ενός Πολυχρονίου από πλευράς του Λιάλιου για τον Βασιλέα Γεώργιο, τον οποίο είναι πολύ πιθανό να είχε γνωρίσει και προσωπικά.
Ο Βασιλέας Γεώργιος Α! των Ελλήνων
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
Ένας άλλος πατρινός μουσικός που συνέθεσε δεκάδες πολυχρόνια ήταν ο Χρήστος Σπηλιόπουλος, λαμπαδάριος και πρωτοψάλτης στον Μητροπολιτικό Ναό Πατρών επί σειρά ετών, από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και το πρώτο τέταρτο του 20ού.
Ο Σπηλιόπουλος, πολυγραφότατος μελοποιός, συνθέτει πολυχρόνια και στην ευρωπαϊκή και στην βυζαντινή μουσική. Ο ανιψιός του, πατρινός ποιητής Δημήτρης Κάββουρας, μου εμπιστεύτηκε το αρχείο του θείου του κι έτσι σας παρουσιάσω σημαντικά δείγματα Πολυχρονισμών.
Ο λαμπαδάριος και Πρωτοψάλτης Χρήστος Σπηλιόπουλος
Βλέπουμε εδώ ένα Πολυχρόνιο που συνέθεσε στο πεντάγραμμο – χειρόγραφο – για τον Γεώργιο τον Α’ με ημερομηνία «Εν Πάτραις την 22 Απριλίου 1902» και την υπογραφή του.
Εδώ ένα πολυχρόνιο – για τετράφωνη χορωδία και αυτό – για τον Κωνσταντίνο τον δωδέκατο.
Πολυχρόνιο του Σπηλιόπουλου για τον Βασιλέα Κωνσταντίνο ΙΒ!
Αλλά η μεγάλη συμβολή του Σπηλιόπουλου είναι ότι μας άφησε αρκετά πολυχρόνια του βασιλέως Αλεξάνδρου.
Όπως γνωρίζουμε ο Αλέξανδρος ανέβηκε στο θρόνο στις 11 Ιουνίου 1917, ύστερα από την απομάκρυνση του πατέρα του Κωνσταντίνου και του Διαδόχου, πρίγκιπα Γεωργίου, από τις δυνάμεις της Αντάντ. Ο Βενιζέλος εκλάμβανε την αναχώρηση του Κωνσταντίνου ως παραίτηση κάτι που ανέτρεπε την τάξη διαδοχής σύμφωνα με το άρθρο 45 υπέρ του Γεωργίου. Για το λόγο αυτό ο Κωνσταντίνος δεν αποδέχθηκε ποτέ τον Αλέξανδρο ως βασιλέα, και στον τάφο του στο Τατόι – πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 1920 – αναγράφεται ως “Αλέξανδρος, βασιλόπαις της Ελλάδος, βασίλεψε αντί του πατρός αυτού”.
Ο Βασιλέας Αλέξανδρος
Η …ιδιαίτερη αυτή βασιλεία δεν άφησε ανέγγιχτο και το Πολυχρόνιο.
Η Ιερά Σύνοδος που συνέταξε τον νέο πολυχρονισμό και τον τηλεγράφησε σε όλες τις Εκκλησιαστικές αρχές, σημείωσε ότι «Απαγορεύεται αυστηρώς, επί ποινή αφορισμού, πάσα προσθήκη ή αφαίρεσις από του ούτω Συνοδικώς καθορισθέντος τύπου.»
Το Πολυχρόνιο διαμορφώθηκε ως εξής: “Πολυχρόνιον ποιήσαι Κύριος ο Θεός ημών τον ευσεβέστατον Βασιλέα ημών Αλέξανδρον συν τω ευσεβεστάτω Βασιλεί πατρί Αυτού Κωνσταντίνω και τη ευσεβεστάτη Βασιλίσση μητρί Αυτού Σοφία, τη ευσεβεστάτη Βασιλίσση προμήτορι Όλγα. Κύριε φύλαττε αυτούς εις πολλά έτη”.
Όμως, στα Πολυχρόνια του Σπηλιόπουλου ο τύπος είναι εξαιρετικά λιτός. Αναφέρεται μόνο το όνομα του Αλεξάνδρου. Το ίδιο λιτό κείμενο συναντούμε και σε σχετική μαρτυρία στην Κερασιά Κοζάνης.
Πολυχρόνιο του Σπηλιόπουλου για τον Βασιλεα Αλέξανδρο των Ελλήνων
Εδώ βλέπουμε ένα Πολυχρόνιο με ημερομηνία 30 Ιουλίου του 1918, και ένα άλλο γραμμένο στις 15 Ιουνίου 1920, δηλ. μόλις τέσσερις μήνες πριν τον θάνατο του Αλεξάνδρου. Φαίνεται πως επικράτησε ο λιτός τύπος, λόγω ακριβώς της ιδιαιτερότητας της βασιλείας του Αλεξάνδρου.
Τέλος, έχουμε και ένα τετράδιο του Σπηλιόπουλου, με πολυχρόνια για τον Βασιλέα Γεώργιο τον Β’. Βλέπουμε εδώ την σχετική ετικέτα. 1940. Ο Σπηλιόπουλος πέθανε το 1941.
Πολυχρόνιο του Σπηλιόπουλου για τον Βασιλέα Γεώργιο Α! των Ελλήνων
Ο Σπηλιόπουλος συνέθεσε σειρές πολυχρονίων και στους 8 ήχους της βυζαντινής μουσικής, καθώς φαίνεται ότι έψαλε στην Λειτουργία της Κυριακής τον πολυχρονισμό του ήχου της εβδομάδος, που ξεκινούσε την Κυριακή.
Και άλλοι μελοποιοί που έζησαν ή έδρασαν στην Πάτρα, όπως ο Γεώργιος Τριάντης ή ο Κωνσταντίνος Πανάς, συνέθεσαν Πολυχρόνια.
Εδώ βλέπουμε ένα πολυχρόνιο του Κων/νου Πανά – από έκδοση του 1956 – και δίπλα έναν πολυχρονισμό μελοποιημένο από τον Ιωάννη Καππέ, πρωτοψάλτη Γουριάς Μεσολογγίου.
Πολυχρονιο του Κωνσταντίνου Πανά
Ο κατάλογος είναι μακρύς.
Ας ακούσουμε το συνηθισμένο Πολυχρόνιο σε ήχο γ’ – κάποιοι παλαιότεροι μπορεί να το θυμούνται – από τον αείμνηστο πρωτοψάλτη Μανώλη Χατζημάρκο, ο οποίος το ψάλλει στην Πάτρα, μάλλον το 1966, στον ιερό ναό του αγίου Δημητρίου.
Ο θρυλικός Πρωτοψάλτης Μανώλη Χατζημάρκου
Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, βυζαντινή μουσική με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο και ευρωπαϊκή μουσική στο Ωδείο Φ. Νάκας. Είναι συνεργάτης του Μανώλη Χατζηγιακουμή στο μεγάλο πρόγραμμα ηχογραφήσεων εκκλησιαστικής μουσικής και διετέλεσε μέλος της διεθνούς φήμης Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Από το 1995 έως το 2001 ήταν διευθυντής προγράμματος του Τηλεοπτικού Σταθμού της Ι. Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος.
Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: «Το τετράδιο του Πατριάρχη», «Ιερατική Ποίηση», Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Τα Πολυχρόνια των Βασιλέων», «Ικετηρία» (βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Παν. Ρίζου), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.ά..
Συνεργάστηκε με τον Θάνο Μικρούτσικο στην «Πάτρα 2006 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και με τον Άλκη Μπαλτά στο «Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου» (2006 και 2010).
Μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορους επιστημονικούς τόμους. Αρθρογραφεί σε θεολογικά και πολιτιστικού περιεχομένου περιοδικά και διατηρεί δύο ιστολόγια: Ιδιωτική Οδός και Φως Φαναρίου (το οποίο καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο).
Είναι πρωτοψάλτης στην Συνοδική Ι. Μονή Ασωμάτων Πετράκη, στο Κολωνάκι.
Γράφει, λοιπόν, ο Χρόνης Μίσσιος:
