Η τελευταία πράξη
Το πρωί της 17ης Σεπτεμβρίου 1922 από την αποβάθρα «Πλατών» του λιμένα της Οδησσού απέπλευσε ένα ατμόπλοιο με προορισμό την Κωνσταντινούπολη. Ανάμεσα στους πολυάριθμους επιβάτες του υπήρχαν και δύο, οι οποίοι έφευγαν παρά τη θέλησή τους. Επρόκειτο για τον ιστορικό Αντόν Βασίλιεβιτς Φλορόφσκι και τον φυσιολόγο Μπορίς Πετρόβιτς Μπαμπκίν. Είναι τα δύο πρώτα πρόσωπα με τα οποία ξεκίνησε η εκστρατεία της σοβιετικής κυβέρνησης για την απέλαση των μην αρεστών στην εξουσία Ρώσων διανοουμένων.
Η εκστρατεία αυτή, πολύ αργότερα, στην επιφυλλιδογραφία της ρωσικής διασποράς μέχρι τη δεκαετία του 1980 αλλά και μετά το 1991 έλαβε την ονομασία «Το ατμόπλοιο των φιλόσοφων». Πρόκειται για μια ελάχιστη γνωστή και μελετημένη σελίδα της ρωσικής πολιτικής και πνευματικής ζωής, για μια σελίδα που πολλοί θέλουν να ξεχαστεί.
Έξι ημέρες αργότερα, στις 23 Σεπτεμβρίου, με την αμαξοστοιχία που εκτελούσε το δρομολόγιο Μόσχα – Ρίγα, απελάθηκε μια ακόμη ομάδα αντιφρονούντων, ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Πιτιρίμ Α. Σορόκιν, ο Α. Β. Πεσεχόνοφ, ο Ι. Π. Ματβέγιεφ και άλλοι. Λίγες ώρες αργότερα, με την αμαξοστοιχία που εκτελούσε το δρομολόγιο Μόσχα – Βερολίνο, ακολούθησε μια ακόμη ομάδα ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Φ. Α. Στεπούν και ο Ν. Ι. Λιουμπίμοφ.
O χριστιανός φιλόσοφος Νικολαι Μπερντγιάεφ
Την 29η Σεπτεμβρίου 1922 από το Πέτρογκραντ (όπως είχε μετονομαστεί η Αγία Πετρούπολη, πριν μετονομαστεί ξανά σε λίγους μήνες ως Λένινγκραντ) απέπλευσε για το Στετίν το γερμανικό επιβατικό ατμόπλοιο «Ομπερμπουργκομίστρ Χάκεν». Ανάμεσα στους επιβάτες του ήταν ο Ν. Α. Μπερντιάγιεφ, ο Ι. Α. Ιλίν, ο Σ. Ε. Τρουμπετσκόι, ο Α. Α. Κιζεβέττερ, ο Μ. Ν. Νόβικοφ, ο Ν. Α. Τσβετκόφ, ο Μπ. Π. Βιτσεσλάβτσεφ, ο Β. Β. Ζβορίκιν, ο Β .Ι. Γιασίνσκι και πολλοί άλλοι. Στο ατμόπλοιο επέβαιναν περισσότεροι από 30 επιστήμονες με τις οικογένειές τους, συνολικά 70 άτομα.
Ο Λευκός χριστιανός και πολιτικός φιλοσοφος Ιβάν Ιλύν
Την 16η Νοεμβρίου 1922 από το Πέτρογκραντ και πάλι για το Στετίν, απέπλευσε το ατμόπλοιο «Πρωσία» στο οποίο επέβαιναν ο Ν. Λόσκι, ο Λ. Π. Καρσάβιν, ο Ι. Ι. Λαπσίν και άλλοι, συνολικά 44 άτομα, δηλαδή δεκαεπτά επιφανείς Ρώσοι διανοούμενοι μαζί με τις οικογένειές τους. Επίσης, θα πρέπει να σημειώσουμε πως κατά τη διάρκεια του χειμώνα 1922 – 1923 μεμονωμένοι Ρώσοι διανοούμενοι απελαύνονταν καθημερινά από τη σοβιετική εξουσία.
Ο χριστιανός φιλόσοφος Βλαδίμηρος Λόσσκυ
Το χρονικό
Το 1922 η σοβιετική Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με τα αδιέξοδα της οικονομικής πολιτικής που εφάρμοζε. Το Κομμουνιστικό Κόμμα αποφασίζει ότι θα πρέπει να προχωρήσει σε ρωσικής κοπής φιλελευθεροποίηση της οικονομίας με τη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ). Οι ηγέτες των Μπολσεβίκων όμως βρέθηκαν μπροστά σε ένα δίλημμα: η σχετική φιλελευθεροποίηση της οικονομίας θα συνοδευόταν από μια αντίστοιχη ελευθερία στο χώρο της πολιτικής ή θα έπρεπε να συνεχιστούν οι διώξεις των αντιφρονούντων και των οιωνεί πολιτικών αντιπάλων;
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσουμε πως η διετία 1921 – 1922 ήταν μια περίοδος, κατά την οποία οι συλλήψεις με χαλκευμένες κατηγορίες, οι φυλακίσεις και οι εκτελέσεις με μια σφαίρα στο σβέρκο των πολιτικών αντιπάλων του Ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι) ήταν καθημερινές, η δε λειτουργία των Επαναστατικών Δικαστηρίων ήταν συνεχής, με την έκδοση μονότονων και τυποποιημένων αποφάσεων: «επιβάλλεται η εσχάτη των ποινών».
Η οικονομική φιλελευθεροποίηση του Λένιν δεν συνάδει με την πολιτική
Η επιχείρηση για την απόλυση από την εργασία και την απέλαση στο εξωτερικό ή την εκτόπιση σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας των αντιφρονούντων από το χώρο των επιστημών και του πολιτισμού, έλαβε χώρα το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1922, η δε πρωτοβουλία ανήκει στον Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν.
Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής εξόντωσης των πολιτικών και ιδεολογικών αντιπάλων το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του Ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι) το καλοκαίρι του 1922 αποφάσισε να οργανώσει την απέλαση μιας μεγάλης ομάδας εκπροσώπων της «αντισοβιετικής διανόησης», όλους δηλαδή που αντιμετώπιζαν σκεπτικά το σοβιετικό πείραμα, αρθρογραφούσαν στον Τύπο εναντίον του. Κοντολογίς, η απόφαση αυτή αφορούσε όλους εκείνους που πριν τα τραγικά γεγονότα του Οκτωβρίου του 1917 ήταν οπαδοί των δημοκρατικών ιδεών και δεν έδειχναν την παραμικρή διάθεση να τις αποκηρύξουν. Καθηγητές πανεπιστημίου, εκδότες, δημοσιογράφοι εφημερίδων και περιοδικών, στελέχη κρατικών υπηρεσιών, δημοσίων οργανισμών, όλοι εκείνοι που αποτελούσαν τον ανθό της ρωσικής διανόησης και επηρέαζαν σημαντικά την πνευματική της ζωή. Με άλλα λόγια όλοι εκείνοι που αποτελούσαν εμπόδιο για την εφαρμογή της μπολσεβίκικης προσέγγισης του Μαρξισμού στην πολύπαθη Ρωσία.
Αφίσα του Λένιν επί Νέας Οικονομικής Πολιτικής
Η πρώτη, τροχιοδρομική βολή, εκτοξεύθηκε στις 31 Αυγούστου του 1922 με ένα άρθρο στην κομματική εφημερίδα «Πράβντα», στο οποίο διατυπωνόταν με ευκρίνεια η άποψη των Ρώσων κομμουνιστών για τη διανόηση. Στο άρθρο αυτό, τα πανεπιστήμια αποκαλούνταν «σημείο στήριξης» της αντισοβιετικής πολιτικής ζωής, ενώ διατυπώνονταν ευθέως απειλές κατά των «πολιτικολογούντων καθηγητών», οι οποίοι αντιστεκόταν στην πολιτική των Μπολσεβίκων για επιβολή «μονολιθικής ιδεολογίας» στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Από τα πυρά της κομμουνιστικής ορθοδοξίας δεν γλίτωσαν ούτε οι γιατροί, ούτε οι αγρονόμοι, τους οποίους θεωρούσαν βασικούς εχθρούς, λόγω της επαφής που είχαν με μεγάλη τμήματα του πληθυσμού. Φυσικά, από το παζλ των εχθρών της «επανάστασης» δεν μπορούσε να λείπει ο κλήρος, ο οποίος αντιστεκόταν όχι μόνο στο ζήτημα της κατάσχεσης των λειτουργικών και άλλων αντικειμένων αξίας από τους μπολσεβίκους, αλλά ήταν επίμονα εχθρικός και στην ίδια την ιδεολογία τους.
Αντιμέτωποι όμως με τα αδιέξοδα της ίδιας τους της πολιτικής οι Μπολσεβίκοι κατανοούσαν πως η Νέα Οικονομική Πολιτική που ήθελαν να εφαρμόσουν δεν θα είχε επιτυχία, αν συνέχιζαν τις εκτελέσεις, τις φυλακίσεις και τις εκτοπίσεις. Έτσι, στις 19 Μαΐου 1922 ο Λένιν στέλνει μια επιστολή στον πανίσχυρο αρχηγό της μυστικής αστυνομίας, της διαβόητης ΤΣΕ.ΚΑ. Φέλιξ Εντμουόντοβιτς Τζερζίνσκι, στην οποία του έδινε την εντολή να προετοιμάσει «με κάθε λεπτομέρεια» και μετά να συζητήσουν τα αναγκαία μέτρα. Λίγες εβδομάδες αργότερα και συγκεκριμένα στις 16 Ιουνίου 1922 ο Λένιν με νέα του επιστολή προς τον Στάλιν αυτή τη φορά, αναπτύσσει ακόμη περισσότερο την ιδέα του και παραθέτει κατάλογο με τους συνεργάτες του περιοδικού «Οικονομολόγος», δίπλα στο όνομα του οποίου έχει γράψει διάφορους επιθετικούς χαρακτηρισμούς όπως «πονηρός εχθρός» «ορκισμένος εχθρός του μπολσεβικισμού» κλπ. Ο Λένιν παρακολουθούσε στενά την επιμελή υλοποίηση της πολιτικής απέλασες σημειώνοντας «θα πρέπει να καθαρίσουμε γρήγορα, μέχρι να λήξει η δίκη κατά των Εσσέρων».
Ο διαβόητος αρχηγός της ΤΣΕ.ΚΑ. Φέλιξ Εντουάρτοβιτς Τζερζίνσκυ
Το πρώτο πράγμα που έπρεπε να γίνει, ήταν να καταρτιστούν οι καταστάσεις με τα ονόματα των προ απέλαση διανοουμένων. Το έργο αυτό ανατέθηκε στην ΤΣΕ.ΚΑ. Η μυστική αστυνομία του κομμουνιστικού καθεστώτος από το 1917 και μετά παρακολουθούσε στενά τους αντιφρονούντες ρώσους διανοούμενους και γνώριζαν κάθε τους βήμα, κάθε τους συγκέντρωση, υπήρχαν φάκελοι με τα δημοσιεύματα, τις αναφορές των πληροφοριοδοτών, τα πρακτικά των ανακρίσεων. Το Πολιτικό Γραφείο του Ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος αποφάσισε τη σύσταση ειδική επιτροπής στην οποία συμμετείχαν ο αναπληρωτής πρόεδρος της ΤΣΕ.ΚΑ. Ι. Σ. Ουνσλίχτ, ως πρόεδρος, ενώ μέλη της ήταν το μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΡΚΚ (Μπ) Λ. Μπ. Κάμενεφ, ο λαϊκός κομισάριος Δικαιοσύνης Ντ. Ι. Κούρσκι, ο πρόεδρος της ΤΣΕ.ΚΑ στην Ουκρανία Β. Ν. Μάντσεφ και ο διευθυντής της Μυστικής Διεύθυνσης της ΓΚΕ.ΜΠΕ.ΟΥ Ι. Ρεσέτοφ ως γραμματέας της επιτροπής.
Το ατμόπλοιο των φιλοσόφων
Στις 9 Αυγούστου 1922 η επιτροπή ενέκρινε την κατάσταση που υπέβαλε η ΓΚΕ.ΜΠΕ.ΟΥ της Ουκρανίας, σύμφωνα με το απόσπασμα από τα πρακτικά της συνεδρίασης της επιτροπής του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του Ρ.Κ.Κ. (Μπ). Στην κατάσταση αυτή υπάρχουν τα ονόματα 70 προσώπων, διανοουμένων της Ουκρανίας, υποψήφιων προς απέλαση. Την επόμενη ημέρα, την 10η Αυγούστου, στην απογευματινή συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου εγκρίθηκε τόσο αυτή η κατάσταση όσο και άλλες με την παρακάτω διατύπωση:
«α) να επικυρωθεί, β) να προταθεί στην ΓΚΕ.ΜΠΕ.ΟΥ να πραγματοποιήσει έρευνες, να συλλάβει δε μόνο εκείνους, για τους οποίους υπάρχει κίνδυνος να κρυφτούν, οι υπόλοιποι να μείνουν σε κατ’ οίκον περιορισμό».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα σχόλια του ηγέτη της της σοβιετικής εξουσίας Β. Ι. Λένιν, ο οποίος αποτιμώντας το έργο της επιτροπής της ΓΚΕ.ΜΠΕ.ΟΥ αναφορικά με την επαλήθευση των καταστάσεων και την σύλληψη των δραστήριων Μενσεβίκων σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας, σημείωνε «πρέπει να καταρτίσουμε καταστάσεις και να απελάσουμε μερικές εκατοντάδες τέτοιων κυριών στο εξωτερικό, ανελέητα. Πρέπει να καθαρίσουμε τη Ρωσία για πολλά χρόνια».
Εξόριστοι διανοούμενοι και οι οικογένειες τους ανεβαίνουν στο πλοίο της εξορίας
Χωρίς καθυστέρηση, η μυστική αστυνομία και ένοπλος βραχίονας του κατασταλτικού μηχανισμού των Μπολσεβίκων κατήρτισε καταλόγους με ονόματα των προς απέλαση στις πόλεις της Μόσχας και του Πετρογκράντ, της Βολογκντά και του Νόβγκοροντ, του Καζάν και της Τβερ, της Καλουγκά και του Οριόλ. Ιδιαίτερη επιμέλεια επέδειξαν στην κατάρτιση των καταστάσεων που αφορούσε διανοούμενους από τις πόλεις της Ουκρανίας.
Η μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν πολύ απλή. Συγκέντρωσαν τα ερωτηματολόγια που συμπλήρωνε ο καθένας, κατά την πρόσληψή του. Στη συνέχεια, έλεγξαν όλες τις εκθέσεις που κατέθεταν στην υπηρεσία τους οι πληροφοριοδότες του μυστικού δικτύου της ΓΚΕ.ΠΕ.ΟΥ. Τέλος, εξέταζαν όλα τα «ρουσφέτια», δηλαδή τις παρεμβάσεις που γινόταν από στελέχη του κρατικού και κομματικού μηχανισμού υπέρ του ενός ή του άλλου, «υπόπτου».
Την 18η Αυγούστου 1922 στη Γραμματεία του προέδρου του Σοβιέτ Λαϊκών Κομισαρίων Β. Ι. Λένιν κατατέθηκαν οι καταστάσεις, τις οποίες είχε προηγουμένως εγκρίνει το Πολιτμπιτό του Κομμουνιστικού Κόμματος. Στο υπηρεσιακό διαβιβαστικό σημείωμα ο Ούνσλιχτ επισείει την προσοχή του Λένιν «Σύμφωνα με την εντολή σας, αποστέλλω τις καταστάσεις των διανοουμένων στη Μόσχα, το Πίτερ (Πέτρογκραντ σ.σ.) και την Ουκρανία, εγκεκριμένες από το Πολιτιμπιρό.
Η επιχείρηση σύλληψης πραγματοποιήθηκε στην Μόσχα και το Πέτρογκραντ τη νύχτα της 16ης προς 17η και στην Ουκρανία τη νύχτα της 17ης προς την 18η του μηνός.
Η κοινή γνώμη της Μόσχας σήμερα ενημερώθηκε για την απόφαση απέλασης και προειδοποιήθηκαν πως οποιοσδήποτε αποπειραθεί αυθαιρέτως να εγκαταλείψει τη ΡΣΟΣΔ θα τιμωρηθεί με τη θανατική ποινή. Αύριο θα διευκρινιστεί το ζήτημα με τις βίζες. Καθημερινά θα σας αποστέλλω ενημερωτικό σημείωμα για τη διαδικασία της απέλασης».
Στις 23 και 31 Αυγούστου εστάλησαν στη γραμματεία του Β. Ι. Λένιν δύο εκθέσεις μαζί με τα υπηρεσιακά, διαβιβαστικά σημειώματα. Τα έγγραφα αυτά φυλάσσονται σήμερα στα Κρατικά Αρχεία Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας της Ρωσίας, έχοντας αποχαρακτηριστεί. Μέσα από την ανάγνωση αυτών των εγγράφων πληροφορούμαστε για την εξέλιξη της επιχείρησης, τις διπλωματικές ενέργειες που έγιναν αλλά και διάφορα άλλα «πρακτικά ζητήματα». Σύμφωνα με τα έγγραφά αυτά βλέπουμε το εύρος των πολιτικών πεποιθήσεων των συλληφθέντων προσώπων, πόσοι από αυτούς τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό, πόσοι κρατήθηκαν σε κέντρα μεταγωγών, πόσοι παρέμειναν ελεύθεροι μέχρι τη στιγμή της απέλασης, αναλαμβάνοντας το κόστος του ταξιδιού.
ΜΙΧΑΗΛ NEΣΤΕΡΩΦ: ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ. ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ ΤΩΝ ΠΑΒΕΛ ΦΛΟΡΕΝΣΚΥ ΚΑΙ ΣΕΡΓΚΕΊ ΜΠΟΥΛΓΚΑΚΩΦ. Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΕΞΟΡΙΣΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΕΝΙΝ
Η επιτροπή, υπό την προεδρεία του Φ. Ε. Τζερζίνσκι συνεδρίασε ειδικά για να εξετάσει τις περιπτώσεις «αναντικατάστατων στον τομέα τους ειδικών», καθώς επίσης και τα «ρουσφέτια».
Την 31η Αυγούστου, η επίσημη εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος «Πράβντα» σε δημοσίευμα της επεσήμανε πως «ανάμεσα στους υπό απέλαση δεν υπάρχουν μεγάλα ονόματα της επιστήμης». Είχαν όμως έτσι τα πράγματα; Κάθε άλλο. Μια απλή αναφορά ονομάτων μας πείθει ακριβώς για το αντίθετο.
Φιλόσοφοι:
Ν.Α. Μπερντιάγιεφ, Σ.Ν. Μπουλγκάκοφ, Ι.Α. Ιλίν, Λ.Π. Καρσάβιν, Ν.Ο. Λόσκι, Σ.Λ. Φρανκ, Φ.Α. Στεπούν
Ιστορικοί- Λογοτέχνες – Δημοσιογράφοι:
Μ.Α. Οσόργκιν, Ν.Α. Ροζκόφ, Α.Φ. Ιζιούμοφ, Π.Α. Σορόκοφ, Ν.Μ. Κορομπκόφ, Α.Σ. Ιζγκόεγιεφ- Λαντέ, Α.Β. Πεσεχόνοφ, Β.Α. Μιατκότιν αλλά και το αντεπιστέλον μέλος της Ακαδημίας Επιστημών Α. Α. Κιζεβέτερ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η μελέτη της «σελίδας» με τα «ρουσφέτια». Πολλοί επιστήμονες γλίτωσαν την απέλαση και την προσφυγιά, επειδή χαρακτηρίστηκαν αναντικατάστατοι στον τομέα τους. Θα νόμιζε κανείς πως αυτοί, τουλάχιστον, γλίτωσαν την κοινή μαύρη μοίρα του ρωσικού λαού. Λάθος. Πολλοί από αυτούς συνελήφθηκαν και εκτελέστηκαν σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις του μηχανισμού της κόκκινης τρομοκρατίας στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και συγκεκριμένα στο μεταίχμιο ανάμεσα στο 1929 – 1930 ενώ άλλοι, ακολούθησαν την μοίρα των εκατομμυρίων θυμάτων της κόκκινης τρομοκρατίας το 1936 – 1938.
Ο πολιτικός και χριστιανός φιλόσοφος Σέμυον Φρανκ
Οι επιπτώσεις
Η απέλαση του ανθού της ρωσικής διανόησης, φτώχυνε πνευματικά, επιστημονικά, πολιτισμικά τη Ρωσία. Νουνεχείς άνθρωποι και αγνοί πατριώτες προειδοποιούσαν τον Λένιν για τις δυσαναπλήρωτες απώλειες και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της πολιτικής διώξεων των αντιφρονούντων που υιοθέτησαν οι Μπολσεβίκοι, αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας. Ένας από αυτούς, ο πρόεδρος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών Αλεξάντρ Πετρόβιτς Καπρίνσκι από το 1921 προειδοποίησε τον Λένιν και προέβλεψε τις επιπτώσεις της κρατικής τρομοκρατίας και της ανομίας για το μέλλον της Ρωσίας. Η Σοβιετική Ρωσία χρειάστηκε πολλά χρόνια, τουλάχιστον δύο και πλέον δεκαετίες για να αναπληρώσει τα κενά που άφησε η άφρον πολιτική του Λένιν και των πρωτεργατών της σοβιετικής εξουσίας. Κινούμενοι στον φανατισμό και στοχεύοντας στην εδραίωση ενός μονολιθικού καθεστώτος, φρόντισαν να εξοντώνουν ή να εκδιώξουν κάθε ένα που με την παρουσία του απλά θα έθετε υπό αμφισβήτηση την κατοχή της «απόλυτης αλήθειας» από την αναδυόμενη θρησκεία του επί Γης κομμουνιστικού παραδείσου. Εξάλλου, όλοι οι αυτόπτες μάρτυρες της πνευματικής ανάτασης, της ρωσικής φιλοσοφικής και θεολογικής αναγέννησης, αλλά και του Αργυρού αιώνα της ρωσικής ποίησης, έπρεπε να εξαφανιστούν. Η ιστορία έπρεπε να ξαναγραφτεί ξανά από τους νέους δεσπότες της Ρωσίας.
Από την άλλη πλευρά όμως, η απέλαση αυτή έσωσε τη ζωή εκατοντάδων, αν όχι χιλιάδων Ρώσων επιστημόνων, οι οποίοι αποτέλεσαν τμήμα του πρώτου κύματος της ρωσικής διασποράς. Ιδιαίτερα οι επιστήμονες από τους τομείς της Φιλοσοφίας, της Θεολογίας, της τέχνης, συνέβαλαν τα μέγιστα στον γόνιμο και παραγωγικό διάλογο της Ρωσίας με τη Δύση και τον υπόλοιπο κόσμο, αφήνοντας ανεξίτηλα ίχνη στην παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Οι πνευματικοί αυτοί γίγαντες της ρωσικής σκέψης, γραμμάτων και τεχνών, μετακομίζοντας στη Δύση, λειτούργησαν κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που λειτούργησαν οι λόγιοι του Βυζαντίου κατά την μετοίκησή τους στη Δύση μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Οι Ρώσοι διανοούμενοι μετάφεραν την πνευματική εκείνη σκευή, η οποία εμβολίασε τη δυτική σκέψη με τον πλούσιο προβληματισμό και συνέβαλε στη διαδικασία του διαλόγου μεταξύ των δύο όμορων πολιτισμών. Και αυτό ήταν το μεγάλο κέρδος από αυτή την ανθρώπινη τραγωδία.
Αναμνηστική πλακέτα στο λιμάνι της Οδησσού από όπου ξεκίνησε το ατμόπλοιο των φιλοσόφων
O θρύλος του ροκ, Τζίμμυ Πέητζ έχει δανείσει ένα ζευγάρι μεγάλες ταπισερί του Έντουαρντ Μπερν Τζόουνς από την προσωπική του συλλογή σε μια σημαντική νέα έκθεση στην «Τέητ Γκάλερυ».
Ο πρώην κιθαρίστας των Led Zeppelin ήταν στην πινακοθήκη Tate Britain για να δει τα σπάνια έργα του Έντουαρντ Μπερν Τζόουνς, που τοποθετήθηκαν εκεί πριν εκτεθούν στην μεγαλύτερη έκθεση του Προ-Ραφαηλικού καλλιτέχνη εδώ και δεκαετίες. Οι ταπισερί, οι οποίες δείχνουν σκηνές από τους θρύλους του Βασιλιά Αρθούρου και την αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου είναι ανάμεσα σε άλλα 150 εκθέματα.
Η επιμελήτρια της έκθεσης Άλισον Σμιθ, η οποία περιήγησε τον μουσικό στην έκθεση, είπε: «Όταν ήλθε, ρώτησε με έμφαση πότε ήταν η τελευταία φορά που το έργο του Έντουαρντ Μπέρν Τζόουνς παρουσιάσθηκε σε αυτήν την κλίμακαστο Λονδίνο και έπρεπε να του υπενθυμίσω ότι η τελευταία μεγάλη έκθεση ήταν το 1975 στο Hayward το 1975 και η τελευταία φορά που παρουσιάσαμε το έργο του Μπερν Τζόουνς στην «Τέητ Γκάλερυ» ήταν το 1933, στην 100η επέτειο από την γέννηση του. Έτσι αυτές οι ευκαιρίες είναι λίγες και ανάμεσα τους μεσολαβεί μεγάλο διάστημα».
ΟΙ ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΗΣ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΟΠΛΙΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΧΩΡΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΣΚΟΠΟΤΗΡΟΥ Από την συλλογή του Τζίμυ Πέητζ
Η κυρία Σμιθ, η οποία ξόδεψε τρία χρόνια δουλεύοντας στην έκθεση είπε ότι ο Πέητζ «ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιασμένος από τον τρόπο που φωτιζόταν και από τα χρώματα» Πρόσθεσε: «Όταν ο κόσμος έρθει στην έκθεση θα θέλουν να μάθουν για τα πάντα που έχουν σχέση με τον Μπερν Τζόουνς»
Οι ταπισερί που και οι δύο φτιάχτηκαν ανάμεσα στο 1890 και το 1894, έχουν τους τίτλους «Το Επίτευγμα: Το Όραμα του Άγιου Δισκοπότηρου εμφανίζεται στον Σερ Γκάλαχαντ, τον Σερ Μπόαρς και τον Σερ Πάρσαφαλ» και «Οι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης οπλίζονται και αποχωρούν για την αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου».
“ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΣΚΠΟΤΗΡΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΣΕΡ ΛΑΝΣΕΛΟΤ ΤΟΝ ΣΕΡ ΜΠΟΑΡΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΕΡ ΠΑΡΣΙΦΑΛ” ΤΟΥ ΕΝΤΟΥΑΡΝΤ ΜΠΕΡΝ ΤΖΟΟΥΝΣ
Ο Πέητζ, ο οποίος βοήθησε τους Led Zeppelin να γίνουν μία από τις μεγαλύτερες μπάντες στον πλανήτη με τραγούδια, όπως Stairway To Heaven και Whole Lotta Love, είναι ένας αφιερωμένος θαυμαστής του Προ-Ραφαηλικού κινήματος με το οποίο συνδέεται ο Έντουαρντ Μπέρν τζόουνς. Έχει μιλήσει και παλιότερα πόσο ένοιωσε να νοιώθει κάτι να τον συνδέει με τον Ντάντε Γκαμπριέλ Ροσέττι, όταν ήταν ακόμα στο σχολείο πριν σπουδάσει σε Σχολή Τεχνών και γίνει μουσικός. Επίσης ο Ντέηβιντ Μπόουί έδωσε εύσημα στον Μπερν Τζόουνς για το πόσο επηρέασε τον τρόπο που ντυνόταν σαν γυναίκα.
Η έκθεση στην Tate Gallery κάνει εγκαίνια την Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018 και διαρκεί μέχρι τις 24 Φεβρουαρίου 2019.
Παρά τους χειροπιαστούς λόγους που μας κράτησαν μακριά από τον Daniel επτά χρόνια- η θέση που κατέχει μες την καρδιά μας είναι ξεχωριστή!- η απουσία μιας επαφής σαν κι αυτή που βιώσαμε στο Piraeus Academy υπήρξε κάτι παραπάνω από έντονη!… Όμως δεν αποζημιωθήκαμε υπέρ το δέον μονάχα από αυτή καθαυτή την αξέχαστη, πολύωρη γιορτή του Progressive Metal. Αγαλλίασε η καρδιά μας με το που κατέκτησε τη σκηνή με το νέο, άρτια ευθυγραμμισμένο όχημά του, αφού τον είδαμε ξανά να λάμπει σε αυτή την ολόδική του περιοχή του φάσματος, ακμαίος, ευδιάθετος, σε απίστευτη φόρμα και, ναι, για άλλη μια φορά πανέμορφος / γοητευτικός τόσο, που σε κάνει να τον “ζηλεύεις” θανάσιμα προσάπτοντας του το ότι τον έχει… “φτύσει ο Θεός” με τόσες αρετές που κουβαλά! Πόσο μάλλον αν παίζεις και κάνα μουσικό όργανο δηλαδή, αν συνθέτεις, στιχουργείς, ή αν τραγουδάς…
Η πεντάωρη γιορτή λοιπόν υπήρξε μοναδική. Όχι μόνο για τη σπάνια διάρκειά της. Μα γιατί μονάχα ρόλο “συνοδευτικό” δεν έπαιξαν τα δυο γηγενή σχήματα. Και οι νεωτεριστικοί Mother of Millions και οι παλαίμαχοι Need, μας πήρανε τα σώβρακα από κάθε μα κάθε άποψη! Όμως στο σημείο αυτό και πριν προχωρήσω, να χειροκροτήσω και στην πελώρια πλατεία του πανέμορφου συναυλιακού χώρου το κοινό, αφού δώσαμε το παρών απαρχής, κι ας μας ήθελε όλους στο πόδι από τις 18:30 ως τα μεσάνυχτα.
Επαναλαμβάνομαι λοιπόν εδώ, μα είναι αναγκαίο: ο Προκοπίου με την τελειομανία και την φαντασία που τον δέρνει, ότι κι αν σκαρώσει, το σκαρώνει στα κόκκινα, σε επίπεδο διεθνές και δει κορυφαίο. Αποτέλεσμα; Η εν λόγω ζωντανή εμφάνιση του σχετικά πρόσφατου σχήματος που όμως έχει ήδη αποκτήσει βαμμένους οπαδούς (σαν και του λόγου μου) υπήρξε μακράν η καλύτερή τους μέχρι σήμερα. Καταρχάς ο άψογος έως και αποσβολωτικός ήχος κρίνεται ο καλύτερος της βραδιάς! Και πρόσεξε: μιας βραδιάς που είχε εν γένει και επί τω πλείστων άψογο stage show, και ήχο μα και φώτα. Μπουκαούρης, Πρίφτης, Τσαμκόσογλου και Κωνσταντινίδης, συνυπέγραψαν ώστε να σηκωθεί το τριχωτό της κεφαλής μου(μας;) μπόλικες φορές, να σηκωθούν τα χέρια μου για παλαμάκια άλλες τόσες, δικαιωματικά. Μα δεν μπορεί να αγαπάς την μεγάλη των Leprous σχολή και να μη νιώσεις δέος στο άκουσμα του “Human”!… Όσο για την έκπληξη που μας επιφύλαξαν οι MOM, το μεταμορφωμένο “Uninvited” της Alanis Morrissette μονάχα παράταιρο δεν υπήρξε μέσα σε αυτό το Αστρικό Ταξίδι.
Photo Copyright: Chris Kissadjekian@Avalonofthearts.gr
Το πιο πρόσφατο και κατά πολλούς κορυφαίο πόνημα των Need, το σχετικά φρέσκο “Hegaiamas: A Song For Freedom”, δεν λειτούργησε μονάχα ως “breakthrough” για την όποια παγκόσμια αναγνώριση των ψυχωμένων προοδευτικάριων, αφού η αντίστοιχη περιοδεία τους στο εξωτερικό τους ήθελε το Σάββατο φανερά ανανεωμένους και σπινθηροβόλους. Έτσι λοιπόν τα πολλαπλά προβλήματα που έβαλαν ως και λίγο πριν το τέλος τρικλοποδιές στον άμοιρο Χαντζηκωνσταντή που ξενέρωσε τη ζωή του, όχι μόνο δεν κατάφεραν να αποσυντονίσουν την ομάδα, μα λες και τους έδωσε αυτό μια επιπλέον μαύρη λύσσα – τουλάχιστον στους δυο “γνωστούς-άγνωστους”, τον Τζαβάρα και τον Γιάννης Βογιαντζή. Με τόσα μαύρα μπλουζάκια δικά τους στην πλατεία, δεν δυσκολεύτηκαν λοιπόν να πυροδοτήσουν το εορταστικό ύφος του Σαββατόβραδου που αναφέρουμε όλοι μας ξανά και ξανά. Πόσο μάλλον όταν εκεί κάτω υπήρχαν και άνθρωποι που ταξίδεψαν από την Αμερική και την Ολλανδία για να τους απολαύσουν!…
Photo Copyright: Chris Kissadjekian@Avalonofthearts.gr
Photo Copyright: Chris Kissadjekian@Avalonofthearts.gr
Δέκα παρά τέταρτο είχαν πει, δέκα παρά τέταρτο ακριβώς ανέβηκαν οι Σουηδοί στα σανίδια και για τα επόμενα 135 λεπτά, μας ήθελαν εκεί που θέλαμε όλοι μας, και μεις και αυτοί: μέσα στα πιο τρελά μας όνειρα. Και ναι. Όντας στο φυσικό μου περιβάλλον του λόγου μου, μπόρεσα εύκολα να δω τις αντιδράσεις των κολλημένων στη μεταλλική μπάρα κοριτσιών κάθε ηλικίας που ως (απόλυτα δικαιολογημένες) “Ρουβίτσες” έγδυναν με τα μάτια τους τον ξυπόλητο πρίγκιπα, τον πλέον ώριμο Άδωνι με την Επουράνια φωνή και τα σε υπερφυσικό βαθμόμακριά δάκτυλα του να απογειώνουν μια την Parker Fly, και μια την Mayones Regius Earth, από τις πρώτες κιόλα νότες του εισαγωγικού “On A Tuesday”.
Για δυο ώρες και ένα τέταρτο λοιπόν ο αναστημένος μάστορας μας πήγε πίσω-μπρος καλύπτοντας επί τω πλείστων, σε ενότητες, όλες τις εποχές & περιόδους του, και όχι μόνο του πρόσφατου “In the Passing Light of Day”. Μονομιάς ο Leo Margarit μας άφησε όπως πρέπει: άφωνους, όχι μόνο με την έκδηλη μαεστρία του στα τεταμένα δέρματα, μα και με την…γυναικεία αιθέρια φωνή του στο “I lost the will, I lost the way”.
Photo Copyright: Chris Kissadjekian@Avalonofthearts.gr
Μοναδικό “αγκάθι” της όλης υπόθεσης που όμως πλήγωσε την “Αχίλλειο Πτέρνα” μου υπήρξε ο…ανύπαρκτος ήχος του ηλεκτρικού μπάσου που ο κατά τα άλλα πολυδαίδαλος Gustaf Heilm χειρίστηκε (από ότι έβλεπα παρακολουθώντας τα δάκτυλά του) σοφά. Κρίμα. Κρίμα κι άδικο μαζί! Και αν τυχών δε σας έλειψαν και τόσο οι χαμηλές συχνότητες, μην αναρωτιέστε, αφού από τη μια τις υπηρετήσαν οι επτάχορδες κιθάρες, κι από την άλλη τα synthesizers του Daniel Karlsson. Αυτό δε σημαίνει όμως με τίποτα πως τούτος ο “βόμβος” μπόρεσε να καλύψει τις νότες και τα παιχνιδίσματα του Heilm, και δει χαμηλά στην ταστιέρα… Θα προσέξατε οι μουσικοί πως δεν υπήρχαν ενισχυτές στο Back Line! Όλα ήταν connect. Κρίμα…
Το βασικό πρόγραμμα ήθελε τους Pain of Salvation να μας αφήνουν για πέντε λεπτά μονάχους αφού πρώτα μας έσκισαν την καρδιά (και κάθε ίχνος “αυτοπεποίθησης”) με το αγαπημένο “Full Throttle Tribe”. Εξίσου σαρωτική υπήρξε και η επιστροφή τους στο encore με το “Used”, το “Beyond The Pale” και το επικολυρικό “The Passing Light Of Day” που εισήγαγε ο Daniel υπενθυμίζοντάς μας την περιπέτεια υγείας που πέρασε για έξη μήνες στο νοσοκομείο. Ξεκινώντας μόνος, με την κιθάρα του και την πολύτιμη συνοδεία των πλήκτρων του Karlsson στα πλήκτρα, μας υποχρέωσε σε μια μοναδική κατάνυξη που σταδιακά έδωσε τη θέση της στο γνωστό, μα ανατριχιαστικό ξέσπασμα, που για άλλη μια φορά ησύχασε έως και “σώπασε” τις φωνές μέσα μας….
Photo Copyright: Chris Kissadjekian@Avalonofthearts.gr
Θα επιλέξω για επίλογο κάτι που δε θυμάμαι να έχω καταγράψει ξανά μέχρι σήμερα. Άλλωστε οι παλαιοί αναγνώστες γνωρίζουν καλά πως ανέκαθεν προτιμώ και κάποιες… “προσωπικές πινελιές” στα γραπτά μου που από ότι μου έχετε πει σεις, τα θέλουν τόσο “οικία” που είναι σα να με ξέρετε όταν μιλάμε στα λαϊβάδικα!… Και εγώ αυτό, δεν το αλλάζω με τίποτα στον κόσμο.
Λοιπόν. Ως ερωτευμένος έως και “παντρεμένος” με την rock opera “Jesus Christ Superstar” και στις δυο τις εκδοχές (θεατρική και κινηματογραφική), προσωπικά θεωρώ τον αστείρευτο Daniel ως τον μοναδικό ερμηνευτή (η λέξη τραγουδιστής ΔΕΝ τον χωρά!) του ευρύτερου hard & heavy rock που μπορεί να ερμηνεύσει αψεγάδιαστα και τους δυο πρωταγωνιστικούς ρόλους του μνημειώδους έργου, και αυτόν του Ιησού, και κείνον του Ιούδα.
Τώρα που το σκέφτομαι καλύτερα, μου φαίνεται άθελα μου τον υποτιμώ. Πάμε ξανά λοιπόν:
Ο Gildenlow είναι μοναδικός εν ζωή ερμηνευτής που μπορεί να πραγματοποιήσει Θεατρική Παράσταση ερμηνεύοντας ανατριχιαστικά ΟΛΟΥΣ τους ρόλους του JCSS!
Έτσι!
Tα πνευματικά δικαιώματα και το κείμενο ανήκουν στον Χρήστο Κισατζεκιάν και το «Αβαλον των Τεχνών» Απαγορευέται η αναδημοσίευση δίχως την άδεια του περιοδικού.
Στις 20 Οκτωβρίου 1854, γεννήθηκε ο ποιητής Αρθούρος Ρεμπώ, ο χαρισματικός διερμηνέας του ουρανού και της κόλασης.
Ο Μάνος Χατζιδάκις εμπνευσμένος από τον Ρεμπώ, έφτιαξε το δικό του μεθυσμένο καράβι, σε στίχους Νίκου Γκάτσου. Το τραγούδι περιλαμβάνεται στον περίφημο δίσκο «Αθανασία», που κυκλοφόρησε το 1976, και το τραγούδησε ο Μανώλης Μητσιάς.
Ο Χατζιδάκις μιλάει για τον Ρεμπώ μέσα σε λίγες γραμμές, στο βιβλίο του «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», όπου έχει βάλει και την φωτογραφία του Ρεμπώ, την οποία προτάσσουμε στην ανάρτησή μας αυτή. Γράφει: «Ο Ρεμπώ: Ένας μεγάλος ποιητής που λειτούργησε με τη γλώσσα του καιρού μας. Παράλληλα εκμηδένισε τον Χρόνο. Στην ηλικία που οι κοινοί θνητοί αρχίζουν να υποψιάζονται, Αυτός ολοκληρώθηκε και σαν άνθρωπος και σαν ποιητής. Τον περιέχω.»
Ο Χατζιδάκις, όμως, έκανε κι ένα αφιέρωμα στον Ρεμπώ, την ημέρα των γενεθλίων του.
Στις 23 Οκτωβρίου 1991, σε μια συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο «Παλλάς». Όπως έγραφε ο ίδιος στο πρόγραμμα: «Σήμερα είναι η μέρα των γενεθλίων μου. Γι΄ αυτό διάλεξα να παίξω με την Ορχήστρα των Χρωμάτων 4 υπέροχους κύκλους τραγουδιών. Γιατί μου ταιριάζουν και με εκφράζουν, χωρίς αυτό βέβαια να υποδηλώνει πως έχω γράψει έστω κατ΄ ιδέαν κάτι ανάλογο». Ο τέταρτος κύκλος τραγουδιών που διηύθυνε εκείνη τη βραδιά ο Χατζιδάκις, ήταν οι «Εκλάμψεις» (Les Illuminations) του Μπέντζαμιν Μπρίττεν, σε στίχους από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του Arthur Rimbaud, με σολίστ την υψίφωνο Sheila Armstrong.
Στο πρόγραμμα της συναυλίας ο Χατζιδάκις σημείωνε ότι η ερμηνεία του κύκλου τραγουδιών ήταν ένα αφιέρωμα στα 100 χρόνια από τον θάνατο του Rimbaud. Γι’ αυτό και του αφιέρωσε 26 σελίδες στο έντυπο αυτό πρόγραμμα, στις οποίες περιλαμβάνονταν: αναλυτικό χρονολόγιο του ποιητή, κείμενα των: Paul Verlaine, Suzanne Berard, Δημήτρη Δημητριάδη, οι «Εκλάμψεις» στα γαλλικά και στην ελληνική τους μετάφραση από τον Αλέξη Ασλάνογλου, κι ακόμα μια ζωγραφική αναφορά με τίτλο: Ο Rimbaud, οι ζωγράφοι και οι «Εκλάμψεις». Επίσης, ένα κείμενο του Χρήστου Ράπτη από την «Καθημερινή» για τους έλληνες φίλους του Ρεμπώ, με στοιχεία για τη ζωή του ποιητή στην Κύπρο και αποσπάσματα αλληλογραφίας που μαρτυρούν τη βαθειά και ανθεκτική φιλία του ποιητή με τέσσερις συμπατριώτες μας. Το αφιέρωμα εμπλουτίζεται με σχέδια και πορτραίτα του Ρεμπώ διαφόρων καλλιτεχνών.
Έτσι, ο Χατζιδάκις πρόλαβε να τιμήσει τον «καταραμένο» ποιητή που «περιέχει», πραγματοποιώντας ένα σημαντικό αφιέρωμα με τηνΟρχήστρα των Χρωμάτων.
Με αφορμή την μεγαλεπήβολη αναβίωση δυο μνημειωδών έργων του αείμνηστου Jon Lord από τους Μουσικούς της Καμεράτας και το ηλεκτροδοτούμενο κουαρτέτο του Γιώργου Πέτρου, ο Χρήστος Κισατζεκιάν δοκιμάζει μια συνοπτική αναδρομή ανασύροντας τα δυο αγαπημένα του βινύλια για κάθε ενδιαφερόμενο: συνομήλικο-συνοδοιπόρο ή πρόθυμο για επιπλέον γνώση νεαρό.
Του Χρήστου Κισατζεκιάν
Δεν είναι μονάχα η μεγάλη επιτυχία της αντίστοιχης περυσινής παράστασης που ώθησε τουςυπεύθυνους στην επερχόμενη παρουσίαση των δυο μεγαλόπνοων έργων του αξέχαστουgentleman που “παραμόρφωσε” τον εμβληματικό ήχο του Hammond B3 και “βρώμισε” την Κλασική του Παιδεία με τον ηλεκτρισμό των blues. Είναι και μια προφανής ανάγκη εκατέρωθεν, δηλαδή και από την πλευρά των συμβαλλομένων καλλιτεχνών μα και αυτού καθαυτού του κοινού, να “θεσμοθετηθεί” τούτο το φαινομενικά παράταιρο μα ουσιαστικά δημιουργικό πάντρεμα. Άλλωστε η πρωτοφανής συμμετοχή μας στο Καλλιμάρμαρο το Καλοκαίρι στους “συνήθεις ύποπτους”, τους Scorpions, μα και πιο πρόσφατα στο Ηρώδειο που φιλοξένησε τον John Lees και την νεότερη εκδοχή των Barclay James Harvest συνυπογράφει τα μάλα!
Έτσι λοιπόν την Παρασκευή 16 Νοεμβρίου οι Μουσικοί της Καμεράτας ενώνουν ξανά τις δυνάμεις τους με τον διευθύνων οργανίστα Γιώργο Πέτρου και τους εκλεκτούς συνεργάτες του στο Μέγαρο Μουσικής, στην αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης, παρουσιάζοντας το πρωτοποριακό για την εποχή του “Concerto for Group and Orchestra” των Deep Purple, και στη συνέχεια τη δεύτερη κυκλοφορία του Jon Lord ως solo καλλιτέχνη, τη σπουδαία μεταμόρφωση μιας baroque σουίτας του Γιόχαν Σεμπαστιαν Μπαχ, το λατρεμένο μας “Sarabande”.
Και γράφω εκλεκτοί συνεργάτες, αφού στις κιθάρες βρίσκουμε την Ειρήνη Κετικίδη, στο ηλεκτρικό μπάσο τον Κώστα Βήχο και πίσω από τα τύμπανα τον Γιάννη Σταυρόπουλο.
Και γράφω πρωτοποριακό, αφού το εν λόγω ηχογράφημα υπήρξε -ναι μεν- το τρίτο άκρως πετυχημένο πείραμα σύντηξης του “Κλασικού & ακουστικού” με το “Επαναστατικό & ηλεκτροφόρο” στην πολύχρονη ιστορία του ηχογραφημένου-καταγεγραμμένου ήχου που ξεκίνησε το 1877, μα το πρώτο από μουσικό σχήμα που έμελλε αμέσως μετά να καθιερώσει τον λεγόμενο “σκληρό ήχο” (hard & heavy rock) όταν κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 1969.
Και γράφω τρίτο, αφού προτιμώ να αδράξω (ξανά) την ευκαιρία να εκθειάσω το ήδη θρονιασμένο “Sgt. Pepper’s Hearts Club Band” των θρυλικών Beatles ΚΑΙ για αυτή του την πρωτιά όταν άλλαξε μια για πάντα, τα πάντα, τον Ιούνιο του 1967, τη στιγμή που κάποιοι διαλέγουν να παρατάσσουν ως τέτοιο το δεύτερο μνημειώδες πάντρεμα που μας κληροδότησαν οι Moody Blues έξη μήνες μετά, το επικολυρικό “Days of Future Past”. Άλλωστε είχε και άλλη μια μοναδικότητα το Concerto του Lord: ηχογραφήθηκε ζωντανά στο Royal Albert Hall στις 24 Σεπτεμβρίου του 1969 με την Royal Philharmonic Orchestra του Λονδίνου και διευθυντή τον Malcolm Arnold. Ακολούθησε πολύ σύντομα βέβαια και το πομπώδες έως και εκρηκτικό για την εποχή του “Five Bridges” των Nice του επίσης αξέχαστου Keith Emerson.
Ο Μάκλολμ Άρνολντ και οι Ντηπ Πέρπλ
Το έργο είναι χωρισμένο σε τρία μέρη:
Το “First Movement (Moderato-Allegro) όπου οι δυο ορχήστρες κλασική & ηλεκτρική, μοιάζουν να “ανταγωνίζονται” για το ποια θα επικρατήσει αναπαράγοντας το leitmotif.
Το “Second Movement (Andante)” όπου έχουμε δυο συνθέσεις τους στίχους των οποίων έχει γράψει ο πρωτοεμφανιζόμενος αντικαταστάτης του Rod Evans στο μικρόφωνο, ο Ian Gillan, που μαζί με τον Roger Glover που “έδιωξε” ερήμην του τον Nick Simpler, επισημοποιούν εδώ την θρυλική σύνθεση του συγκροτήματος που ονομάζουμε MK II (σ.σ.: είχε προηγηθεί μονάχα η ηχογράφηση του single “Hallelujah” των Greenaway/Cook).
Και το “Third Movement (Vivace-Presto)” όπου η σύμπραξη αυτή φτάνει στο απόγειό της με τον Ian Paice να αποδεικνύει για πολλοστή φορά πως υπήρξε ε-ξ-ί-σ-ο-υ πρωτοπόρος, χαρισματικός & επιδραστικός με τον John Bonham!
Όσο για το “Sarabande”, πριν μπω σε μια αντίστοιχη περιγραφή, επιτρέψτε μου να “αναλώσω” μια παράγραφο ώστε να τιμήσω το δάσκαλο που είχα στα Εκπαιδευτήρια Δούκα και μας δίδασκε Μουσική στις τάξεις του Γυμνασίου, αφού αυτός φταίει -κυριολεκτικά- που το εν λόγω album είναι βαθιά ριζωμένο στην καρδιά μου. Δεν είναι άλλος από τον γνωστό μουσικοσυνθέτη Πάνο Τσαπάρα, ο οποίος στα τέλη της δεκαετίας του ’70 (πόσο μπροστά από την εποχή του ως Έλληνας εκπαιδευτικός!!!) είχε την φαεινή ιδέα να το φέρει στην τάξη επανειλημμένα ώστε να μας το συστήσει, να μας το αναλύσει βήμα-βήμα, διεξοδικά, κεντρίζοντας πανέξυπνα το ενδιαφέρον μας και μπάζοντάς μας “πλαγίως” μα καίρια στον κόσμο της Κλασικής Μουσικής. Δάσκαλε, σεβασμός, αγάπη και ευγνωμοσύνη μόνο!
Τούτο το ευφάνταστο έργο λοιπόν ηχογραφήθηκε μεταξύ 3 και 6 Σεπτεμβρίου του 1975 λίγο έξω από το Düsseldorf, στο Stadthalle Oer-Erkenschwick της Γερμανίας, με διευθυντή της Philharmonica Hungarica Orchestra τον Eberhard Schoener και συν-παραγωγό/μηχανικό ήχου τον σε όλους μας γνωστό και αγαπημένο Martin Birch (Black Sabbath, Deep Purple, Rainbow, Iron Maiden κ.α.) ο οποίος χρησιμοποίησε μάλιστα τον φορητό εξοπλισμό του εξίσου αγαπημένου Dieter Dierks (Scorpions, Rory Gallagher, Accept κ.α.).
“Το βασικό θέμα του έργου πραγματεύεται μια baroque χορευτική σουίτα, μια μορφή σύνθεσης που έφτασε στο απόγειό της στα χέρια του Johann Sebastian Bach” δήλωσε ο Lord και καταλήγει “έτσι, και ο τίτλος κάθε σύνθεσης αφορά την ονομασία του χορού που χρησιμοποίησα για κάθε μια τους προσπαθώντας συγχρόνως να διατηρήσω το ίδιο τέμπο και την ίδια αισθητική που διακρίνει την αυθεντική “Sarabande”, “Aria”, “Gigue””.
Όσο για τους…“Ηλεκτρικούς Άγγελους” της όλης υπόθεσης, δίπλα στον ηγετικό Jon βρίσκουμε εδώ τον απόλυτο χαμαιλέοντα της ηλεκτρικής κιθάρας Andy Summers πριν ξεκινήσει φυσικά τους ακρογωνιαίους Police, τον έμπειρο Peter York στα τύμπανα (Spencer Davis Group), τον συνάδελφό του Mark Nauseef που όμως εδώ ζωγραφίζει στα κρουστά και τον σοφά Λακωνικό Paul Karass στο ηλεκτρικό μπάσο.
Όπως αντιλαμβάνεστε λοιπόν, τα παπούτσια που έχουν να γεμίσουν (και) φέτος οι δικοί μας, ντόπιοι πρωταγωνιστές, μονάχα τυχάρπαστα δεν είναι! Και είναι αυτό καθαυτό το παρών μας που τους επιβραβεύει μαζί με το χειροκρότημα. Ραντεβού στο Μέγαρο ως εκ τούτου, στις 16 Νοέμβρη.
Οι Γάλλοι συνθέτες δημιούργησαν ένα σημαντικό κεφάλαιο στη θρησκευτική μουσική ξεκινώντας από το Μεσαίωνα έως και τη σύγχρονη εποχή. Ο Σαρλ Γκουνώ ήταν ένας κορυφαίος συνθέτης του Γαλλικού Ρομαντισμού αφήνοντας μια μεγάλη μουσική. Βαθύτατα θρησκευόμενος ο ίδιος άφησε έναν αρκετά μεγάλο όγκο θρησκευτικής μουσικής με λειτουργίες μοτέτα και ύμνους. Ένα σημαντικό επίσης μέρος των συνθέσεών του αφορά και την κοσμική μουσική. Την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018 και ώρα 20.00 η Χορωδία του Εθνικού Ωδείου θα ερμηνεύσει στη Γερμανική Εκκλησία υπό τη διεύθυνση του μαέστρου και θεωρητικού Σπύρου Κλάψη την 4η Χορωδιακή Λειτουργία, το Ave Verum και το Laudate Dominum. Στο εκκλησιαστικό όργανο συνοδεύει ο οργανίστας και κάντορ της Γερμανικής Εκκλησίας Χρήστος Παρασκευόπουλος, που θα ερμηνεύσει και σόλο έργα του ιδίου συνθέτη.
Η συναυλία αυτή είναι η πρώτη μιας σειράς συναυλιών που είναι αφιέρωμα στη Γαλλική Θρησκευτική Μουσική.
Η δεύτερη θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 25 Νοεμβρίου με θέμα: Όταν χαίρεσαι το πένθος. Η μουσική είναι τόσο υπέροχη ώστε όταν συνδυάζεται με το πένθος του δίνει μια άλλη διάσταση.
Το υπέροχο Requiem του Gabriel Faure, Cantique de Jean Racine, Benedictus και Tantum Ergo. Η τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στη μνήμη όλων των εκλιπόντων ψυχών στις Βορειοευρωπαϊκές χώρες. Μια Κυριακή ορόσημο μέσα στο εκκλησιαστικό έτος. Κοσμικό και θρησκευτικό ορόσημο. Μια ημέρα περίσκεψης, όπου αποτελεί και το τέλος του εκκλησιαστικού έτους, προετοιμάζοντας τη χαρμόσυνη έλευση των Χριστουγέννων.
Η τρίτη συναυλία θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2018 με τη Χορωδία Musica Sacra με θέμα: Musique de Noel. Η μουσική των Χριστουγέννων. Αφιέρωμα στα γαλλικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια στη Γερμανική Εκκλησία. Γνωστές μελωδίες Γάλλων συνθετών από διάφορες μουσικές εποχές με συνοδεία εκκλησιαστικού οργάνου. Μελωδίες που ακούγονται σε εκκλησίες, σπίτια, καταστήματα, αίθουσες συναυλιών, δρόμοι, και δηλώνουν το Χριστουγεννιάτικο πνεύμα των ημερών.
Ερμηνεύει η Χορωδία Musica Sacra Εκκλησιαστικό όργανο: Μαρίζα Κακαβελάκη Διευθύνει ο Χρήστος Παρασκευόπουλος
Ώρα έναρξης της κάθε εκδήλωσης: 20.00 Διάρκεια Εκδήλωσης 50’ Χώρος: Γερμανική Εκκλησία, οδός Σίνα 68 Εισιτήριο: 10€, 8€ μειωμένο Προπώληση εισιτηρίων; Viva.gr Πληροφορίες: 210 3612713
Παρασκευή 26, Σάββατο 27 και Δευτέρα 29 Οκτωβρίου | ώρα 20:30 Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης
«Θ’ αφήσω εγώ αυτά τα περιβόλια, θα βγω να πάρω τα στενά της θάλασσας»…
Το Μέγαρο τιμά τον Μάνο Ελευθερίου που «έφυγε» από κοντά μας το καλοκαίρι, με ένα τριήμερο μουσικό αφιέρωμα στον μεγάλο ποιητή, στιχουργό και πεζογράφο. Ο Γιώργος Νταλάρας αγαπημένος φίλος του Μάνου, του οποίου έχει ερμηνεύσει τραγούδια σταθμούς, μαζί με την Ελένη Τσαλιγοπούλου, τον Χρήστο Θηβαίος και την Μάρθα Φριντζήλα ερμηνεύουν τα ωραιότερα τραγούδια του σε μουσική μεγάλων Ελλήνων συνθετών, που έμειναν στην ψυχή μας και σφράγισαν τη ζωή μας. Τρεις μεγάλες συναυλίες, στην αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης την Παρασκευή 26, το Σάββατο 27 και τη Δευτέρα 29 Οκτωβρίου στις 8:30 το βράδυ.
Η προπώληση των εισιτηρίων έχει ήδη αρχίσει. Στο πρώτο μέρος του προγράμματος παρουσιάζεται επίσης σε πρώτη θεατροποιημένη εκτέλεση Ο «Νοητός λύκος», ένα έργο για τραγουδιστές, ηθοποιούς και ορχηστρικό σύνολο, βασισμένο στο ομώνυμο ποιητικό κείμενο του ποιητή. Οι τρεις συναυλίες αποτελούν συμπαραγωγή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και της View Master Films και εντάσσονται στο πλαίσιο του κύκλου Μουσικά πορτρέτα. Ο Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στη Σύρο στις 12 Μαρτίου 1938. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (2005) για τον «Καιρό των χρυσανθέμων», και για το σύνολο του έργου του (2013) από την Ακαδημία Αθηνών. Πέθανε στις 22 Ιουλίου 2018. Ο «Νοητός λύκος», που θα ακουστεί στο πρώτο μέρος του αφιερώματος σε πρώτη θεατροποιημένη εκτέλεση, είναι το magnum opus του Μάνου Ελευθερίου, η δική του Νέκυια για τον φθοροποιό χρόνο, την προσωπική ερημιά, την αναγκαιότητα της τέχνης, μέσα από μια κατάδυση στον Κάτω Κόσμο. Η θεατρική προσαρμογή του ομώνυμου ποιητικού κειμένου του Ελευθερίου και η μουσική σύνθεση είναι του Γιώργου Ανδρέου. Αφηγητής ο ηθοποιός Γιάννος Περλέγκας.
Εκατόν δέκα τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον ηρωικό θάνατο του Παύλου Μελά, ο οποίος προκάλεσε την ενεργοποίηση του τότε ελληνικού κράτους, ώστε να κινηθεί για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Στις 13 Οκτωβρίου 1904, άφησε την τελευταία του πνοή στη Στάτιστα Καστοριάς και η θυσία του έκανε τη Μακεδονία πατρίδα όλων των Ελλήνων. Ο θάνατός του έμελλε να επηρεάσει την εξέλιξη του Μακεδονικού Αγώνα, καθώς κατόρθωσε να εμπνεύσει σε έναν ολόκληρο λαό την έννοια του ιερού καθήκοντος και της ανιδιοτελούς θυσίας για την πατρίδα.
Τιμώντας την Ημέρα Μνήμης, το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα θα είναι ανοικτό και με ελεύθερη είσοδο την Κυριακή, 14 Οκτωβρίου από τις 11.00 έως τις 14.00 με ξεναγήσεις σε ομάδες ανά μία ώρα.
Το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα διαθέτει τη μεγαλύτερη στην Ελλάδα συλλογή κειμηλίων του Παύλου Μελά, χάρη στη δωρεά της εγγονής του Μελά, κ. Ναταλίας Ιωαννίδη, αλλά και άλλων απογόνων του. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, το κιβώτιο εκστρατείας που χρησιμοποιούσε ο Μελάς στη Σχολή Ευελπίδων, οι πινακίδες της θέσεώς του στη Σχολή, το λοφίο του από την ίδια περίοδο, αλλά και η παλάσκα του ως αξιωματικός του πυροβολικού, η ζώνη της μεγάλης στολής του και το μαχαίρι του. Εκτός από τα στρατιωτικά κειμήλια, το Μουσείο διαθέτει και πολιτικού τύπου κειμήλια, όπως το προσκλητήριο του γάμου του, οικογενειακές φωτογραφίες, προσωπικές κάρτες και επιστολές.
«Το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα τιμά τη θυσία του Παύλου Μελά στον Μακεδονικό Αγώνα, μια τιμή διαρκής στο πέρασμα των δεκαετιών μέσα από την έρευνα και την τεκμηρίωση των ιστορικών δεδομένων, που αποτελεί το κύριο έργο του Ιδρύματος. Ένα έργο που επιχειρούμε ολοένα και περισσότερο να το αναδεικνύουμε μέσα από τον εκπαιδευτικό και κοινωνικό μας ρόλο, μέσα από ένα ανοιχτό στην κοινωνία μουσείο. Προσκαλούμε όλους τους Θεσσαλονικείς και τους επισκέπτες της πόλης μας να επισκεφθούν το Μουσείο που βρίσκεται στην καρδιά της Θεσσαλονίκης και αποτελεί από μόνο του ένα αρχιτεκτονικό διαμάντι του Έρνεστ Τσίλερ» δηλώνει η Διευθύντρια του ΙΜΜΑ κ. Φανή Τσατσάια.
Ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου, όπου στις επτά αίθουσες του ισογείου προβάλλονται παραστατικά οι κυριότερες φάσεις της ιστορίας της Μακεδονίας του 19ου και των αρχών του 20ού αι.
Στον 1ο όροφο και στην αίθουσα «Αλέξανδρος Χαΐτογλου» ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει και να μελετήσει τη σπάνια συλλογή των οχημάτων και των πυροβόλων του Ελληνικού Στρατού, η οποία αποτελείται από χειροποίητα μοντέλα, δωρεά του αείμνηστου ευεργέτη Αλέξανδρου Χαΐτογλου.
Στον ίδιο χώρο, εγκαινιάστηκε στις 10 Οκτωβρίου 2018 και θα διαρκέσει έως τις 28 Φεβρουαρίου 2019 η εικαστική έκθεση με τίτλο «Αποτυπώσεις της Μνήμης…». Η έκθεση, με έργα 13 εικαστικών καλλιτεχνών, έχει ως θέμα τα δεινά και τις συνέπειες του πολέμου και πραγματοποιείται με αφορμή την επέτειο 100 χρόνων από τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του πιο καταστροφικού (μέχρι τότε) στην παγκόσμια ιστορία.
Στον υπόγειο χώρο του Μουσείου παρουσιάζονται τέσσερα διοράματα σε φυσικό μέγεθος με σκηνές του Μακεδονικού Αγώνα που φέρουν την υπογραφή του κορυφαίου σκηνογράφου Γιώργου Ανεμογιάννη.
Οι μικροί μας φίλοι έχουν τη δυνατότητα να φορέσουν τον περίφημο μακεδονικό ντουλαμά, να παίξουν επιτραπέζιο παιχνίδι με θέμα τον Βάλτο των Γιαννιτσών, να ψυχαγωγηθούν με παιχνίδια μνήμης με φωτογραφίες των επαγγελμάτων των αρχών του 20ού αιώνα, οι οποίες προέρχονται από το αρχείο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, αλλά και να ζωγραφίσουν ιστορικά πρόσωπα, γεγονότα και μνημεία της Μακεδονίας.
Οι NightRead εκδόσεις παρουσιάζουν το Σάββατο 13 Οκτωβρίου στις 19:00 στο Πολιτιστικό Κέντρο Γαλατσίου “ΚΑΜΙΝΙ” (Χρήστου Καψάλη 12, Γαλάτσι, Τηλ. 2102927330) το βιβλίο “Το Βασίλειο Πέρα Απ’ Το Δάσος – Ελίζα” της Αποστολίας Γκιριτζιώτη.
Έζησα για λίγο κοντά στους ανθρώπους. …Πώς γίνεται ένα ξωτικό να ζει με τους ανθρώπους; …Μισός άνθρωπος και μισό ξωτικό. Μπορεί ένας άνθρωπος να παντρευτεί ένα ξωτικό…; Ήταν μόνο δεκαεπτά χρονών όταν βρέθηκε ξαφνικά στον δρόμο για το άγνωστο, ψάχνοντας λύση σε ένα πρόβλημα του οποίου τη σημασία ούτε οι πιο σοφοί δεν μπορούσαν να κατανοήσουν. Ποια ήταν η κακόβουλη θέληση που απειλούσε να καταστρέψει τον κόσμο της; Ποιος ήταν ο μυστηριώδης άνδρας που εμφανιζόταν συνεχώς ως «από μηχανής θεός» για να τη βοηθήσει; Η Ελίζα για πρώτη φορά βγαίνει από το προστατευμένο της περιβάλλον για να αντιμετωπίσει τον κόσμο − έναν κόσμο σμιλεμένο από αντικρουόμενες δυνάμεις, που ολοένα σφίγγουν τον κλοιό γύρω της, καθώς η ίδια αποτελεί ένα σημαντικό πιόνι. Η παρτίδα όμως της είναι άγνωστη και οι συνέπειες απρόβλεπτες. Θα καταφέρει να επιτύχει στην αναζήτησή της; H «Ελίζα» είναι το πρώτο μέρος της πενταλογίας ρομαντικης φαντασίας «Το Βασίλειο πέρα απ’ το Δάσος» της Λίας Γκιριτζιώτη. Ομιλητές: Γιώργος Σχοινάς Ευαγγελία Σχοινά Αναστάσιος Κοσμόπουλος
Συμμετέχουν οι ομάδες ιστορικών αναπαραστάσεων Ritter Hellas και Marxbruder Guild Hellas
