” Ψηλά στον τρισχαριτωμένο ναό της Περίβλεπτος, ανάμεσα από περίπλοκες σκαλωσιές, ανάερα κρεμασμένος σαν πολυέλαιος της εκκλησιάς, με την άσπρη εργατική μπλούζα του, με την παλέτα και το πινέλο στα χέρια, στρογγυλοπρόσωπος κι εκστατικός, όμοιος με τα λιοντάρια που σε κοιτάζουν σαν ανθρώποι μέσα από τα παλιά περσιάνικα χαλιά, πρόβαλε καλωσορίζοντάς με ο Κόντογλου.
Τα μάτια του λάμπουν ευχαριστημένα γιατί ξέρει πως εχτελεί το χρέος του΄ και τα χέρια του είναι γεμάτα ανυπομονησία και δύναμη. Πάλεψε πολύ στη ζωή του, πόνεσε, μα τα εφήμερα δεν μπόρεσαν να τον λυγίσουν΄ πως να λυγίσουν έναν άνθρωπο που πιστεύει στο Θεό; Κι όταν τον παρασφίξει η πίκρα, αρχινάει και ψέλνει θριαμβευτικά ένα τροπάρι : Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια …Ή Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία …Κι η πίκρα ξορκίζεται, κι η γης μετατοπίζεται, κι ο Κόντογλου με τα δαχτυλίδια του, με το καφέ παλτό του, με τα σγουρά μαλλιά του, με τα μεγάλα του μάτια, μπαίνει αλάκερος στην Παράδεισο…”
ΝΙΚΟΣ ΚΑΖAΝΤΖΑΚΗΣ: “ΘΝΗΤΟΙ ΚΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ”, από το “ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ – Ο ΜΟΡΙΑΣ”
Σαν σήμερα, 13 Ιουλίου 1965, έφυγε ένας από τους εκλεκτούς της Ρωμηοσύνης ο Φώτης Κόντογλου
Kαίνούργιες ημερομηνίες ορίσθηκαν για τις συναυλίες «Εδώ Λιλιπούπολη» στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού μετά την αναβολή λόγω κρούσματος κορωνοϊού. Αυτές είναι η Δευτέρα 19 και η Τρίτη 20 Ιουλίου 2021
H θρυλική ραδιοφωνική σειρά ξαναζωντανεύει στο Ηρώδειο, σε δύο συναυλίες με τα αγαπημένα τραγούδια της Λιλιπούπολης, σε στίχους Μαριανίνας Κριεζή, σκηνοθεσία Ρεγγίνας Καπετανάκη και μουσική Νίκου Κυπουργού, Δημήτρη Μαραγκόπουλου, Λένας Πλάτωνος και Νίκου Χριστοδούλου. Τραγουδούν η Σαβίνα Γιαννάτου, ο Δώρος Δημοσθένους, η Λένια Ζαφειροπούλου και ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος.
Τους συνοδεύουν η παιδική-νεανική χορωδία Rosarte και ορχήστρα από 16 μέλη του μουσικού συνόλου Ventus Ensemble. Μουσική διεύθυνση Νίκος Χριστοδούλου. Για πρώτη φορά τραγούδια της Λιλιπούπολης θα αποδοθούν στη νοηματική γλώσσα από τη χορωδία Rosarte, σε διδασκαλία Χρύσας Δαμάλα, του Συλλόγου Διδασκόντων Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας.
Tα εισιτήρια που οι θεατές είχαν προμηθευτεί για τις συναυλίες που αναβλήθηκαν θα ακυρωθούν και η επιστροφή των χρημάτων θα γίνει με τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η αγορά: οι ηλεκτρονικές αγορές θα επιστραφούν αυτόματα στην κάρτα, ενώ όσοι θεατές προμηθεύτηκαν τα εισιτήρια τους από τα εκδοτήρια του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου ή τα ταμεία του Public θα πρέπει να απευθυνθούν στα αντίστοιχα σημεία πώλησης
Πώληση εισιτηρίων: aefestival.gr / tickets.aefestival.gr / ticketservices.gr / Τηλεφωνικά στο 210 7234567 / Κεντρικά εκδοτήρια (Πανεπιστημίου 39) και στα καταστήματα Public.
Ο ταπεινός γίγαντας του prog και του hard rock μιλάει στον Χρήστο Κισατζεκιάν για τα διάσημα συγκροτήματα που έπαιξε, τους δίσκους και το τι σχέση είχε με όλα αυτά … ο James Last
Το άχαρο νέο έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Η ιδιαίτερη αγάπη μου απέναντι σε αυτόν τον ξεχωριστό ερμηνευτή με ήθελε αυτομάτως αποσβολωμένο. Η θητεία του αείμνηστου John Lawton στους Lucifer’s Friend και στους Uriah Heep υπήρξε -για αμέτρητους από εμάς- ξεχωριστή. Όπως είχα γράψει κάποια στιγμή, ουδέποτε μπήκα στο τριπάκι της σύγκρισης του αδικοχαμένου τραγουδιστή των Uriah Heep με τον προκάτοχό του στους δεύτερους, τον David Byron. Μα είναι δυνατόν; Είναι σα να βάζεις στη ζυγαριά την Fender και τη Gibson. Tον Messi και τον Ronaldo! Oυδέποτε πίστευα σε τέτοιου είδους ανώφελες «κόντρες». Για μένα οι κορυφές δε συγκρίνονται, μα παραμένουν όλες τους εκεί ψηλά, στα σύνορα Ουρανού και Γης.
Όσο για τον ταυτόχρονο χαμό του εν τω μέσω της επάρατης πανδημίας μαζί με τους συνοδοιπόρους Lee Kerslake και Ken Hensley που αποδήμησαν πέρυσι, καταντά τουλάχιστον αξιοπερίεργος, έως και αβάσταχτος.
Ο ταπεινός γίγας υπήρξε καθοριστικότατος και για τα δυο σχήματα. Οι ανατριχιαστικές ερμηνείες του σε μνημειώδεις δίσκους όπως τα “Banquet” και “Mind Exploding” συνέβαλαν τα μάλα στην καταξίωση των Γερμανών Lucifer’s Friend. Όσο για το ρόλο του ως «από μηχανής Θεού» στους πολυαγαπημένους μας Uriah Heep, τα νούμερα και η ιστορία μιλούν από μόνα τους. Η Χρυσή Μεταγραφή του Lawton στη θέση του Byron έχει καταχωρηθεί ανάμεσα στις πιο πετυχημένες στη 65χρονη εποποιία του Rock’n’Roll!
Δυο ήταν οι φορές που είχα την τιμή και την χαρά να συνομιλήσω μαζί του τηλεφωνικά. Η πρώτη πριν από εικοσιένα χρόνια, τον Ιούλιο του 2000, η δεύτερη το Μάιο του 2015. Κι αν τον είχα ήδη εκεί ψηλά στην εκτίμηση μου, εκεί βαθιά μες την καρδιά μου ως διαλεχτό ερμηνευτή, τούτες οι δυο επαφές μου με αυτό το απίστευτα ταπεινό, ευαίσθητο και χαρισματικό πλάσμα με θέλουν έκτοτε βαμμένο οπαδό του. Όμως αυτό νομίζω είναι προφανέστατο!…
Πάμε λοιπόν. Ακολουθεί μια εμπεριστατωμένη σύμπτυξη των δύο συνεντεύξεων, ως φόρος τιμής στα θαυμαστά του έργα και τις λαμπρές ημέρες του.
Συνέντευξη και φωτογραφίες: Χρήστος Κισατζεκιάν
Έχοντας ακούσει την εκδοχή του Ken Hensley, θέλω από πρώτο χέρι να ακούσω από σένα τον ίδιο την ιστορία για το πώς προσχώρησες στους Uriah Heep το 1976. Κακά τα ψέματα, αυτή σου η μεταγραφή υπήρξε καθοριστικότατη, εκατέρωθεν!…
«Έτσι είναι. Προσωπικά θεωρώ υπεύθυνα για την προσχώρησή μου στους Uriah Heep δύο μέλη των Mud. Τους ξέρεις; Σε πληροφορώ πως, παρότι λίγοι πλέον σήμερα τους θυμούνται, οι Mud υπήρξαν τεράστιοι στη Μεγάλη Βρετανία για δυο-τρία χρόνια! Μεταξύ 1974 και 1976, είχαν αρκετά hit-singles στο Top-10… Δυο από αυτούς λοιπόν γνώριζαν ότι οι Heep έψαχναν για αντικαταστάτη του David και μου ζήτησαν μια κασέτα με δείγματα δουλειάς μου από τους Lucifer’s Friend ώστε να την δώσουν σε ένα φίλο τους που δούλευε ως road crew και στις δύο μπάντες. Η κασέτα παραδόθηκε στα χέρια του Ken Hensley ο οποίος και με πήρε σύντομα τηλέφωνο για να δοκιμάσουμε το πάντρεμα αυτό… Τα υπόλοιπα, όπως λένε, ανήκουν στην ιστορία»
Ακριβώς! Όμως πώς αντέδρασαν οι συνάδελφοι σου, τα υπόλοιπα μέλη των Lucifer’s Friend για αυτή την αιφνίδια αποχώρησή σου;
«Μα ουσιαστικά, ουδέποτε θεωρήθηκα μόνιμο μέλος των Lucifer’s Friend ώστε να δημιουργήσω πρόβλημα σε αυτούς με την αποχώρησή μου. Οι Γερμανοί φίλοι μου ούτως ή άλλως δούλευαν χαλαρά ως γκρουπ, για το κέφι τους, αφήνοντάς μου άπλετο χρόνο για ότι άλλο ήθελα να κάνω- όπως ήταν και οι Les Hamphries Singers για παράδειγμα. Βλέπεις, τρεις από αυτούς, ο κιθαρίστας (Peter Hesslein), ο ντράμερ (Joachim Rietenbach) και ο κημπορντίστας (Peter Hecht), ήταν απασχολημένοι με τα μεροκάματά τους στην τότε πασίγνωστη big band του James Last. Οπότε, μια φορά το χρόνο μαζευόμασταν ουσιαστικά ως Lucifer’s Friend, και αυτό για να προβάρουμε και ηχογραφήσουμε τον επόμενο δίσκο μας. Τις λίγες φορές δε που επιχειρήσαμε να περιοδεύσουμε στη Γερμανία, τα αποτελέσματα δεν ήταν και τα καλύτερα αφού οι πολυποίκιλες ενασχολήσεις μας «αποδυνάμωναν». Πάντως ούτως ή άλλως, οι Lucifer’s Friend βρήκαν γρήγορα τον αντικαταστάτη μου στο πρόσωπο του Σκοτσέζου Mike Starrs από τους Colosseum II. Άρα ούτε μια στιγμή δεν υπήρξε η παραμικρή αψιμαχία. Πόσο μάλλον πικρία»
O κημπορντίστας Peter Hecht , o κιθαρίστας Peter Hesslein και ο ντράμερ Joachim Rietenbach των Lucifer’ s Friend ως μελη της groovy ορχήστρας “ελαφράς” μουσικής του James Last, της οποίας η ρυθμ σεξιον ηταν κτισμένη ως ροκ μπάντα.
Κατανοητό. Πάντως ανέκαθεν μου έκανε εντύπωση το γεγονός του ότι είχες πολύ καλές σχέσεις με τη Γερμανική rock σκηνή και τους μουσικούς της. Πώς και έτσι;
«Φταίει το ότι έζησα στο Αμβούργο αρκετά. Έξη με οκτώ χρόνια. Επιπρόσθετα, πριν από αυτό είχα παίξει εκεί και στα τέλη της δεκαετίας του ’60 ως περιοδεύον με δυο Αγγλικά σχήματα. Κάθε μια φορά από αυτές διήρκησε τρεις βδομάδες, παίζοντας τραγούδια του Top-10 της εποχής. Έτσι λοιπόν απέκτησα γρήγορα πολλές γνωριμίες με τους Γερμανούς ομόλογούς μου. Κάποια στιγμή λοιπόν ένας από αυτούς μου είπε «δεν ξέρω αν το έχεις καταλάβει, μα το μέλλον σου διαγράφεται πολλά υποσχόμενο εδώ στη Γερμανία, και όχι στην Αγγλία, οπότε γιατί δεν έρχεσαι να ζήσεις μόνιμα εδώ;». Πράγμα που έκανα μονομιάς. Να λοιπόν γιατί ξέρω πολλούς Γερμανούς συναδέλφους μου, όπως και έμαθα σταδιακά να μιλώ Γερμανικά σε ένα πολύ καλό επίπεδο»
Έτσι λοιπόν. Μάλιστα. Πες μου λοιπόν αντιστοίχως πώς γνωρίστηκες με τους Lucifer’s Friend…
«Οι Lucifer’s Friend προϋπήρχαν πριν γίνω μέλος τους. Όλα τα υπόλοιπα μέλη είχαν από κοινού ηχογραφήσει κάποια κομμάτια δοκιμαστικά, προσκαλώντας για ακρόαση πολλούς και διάφορους τραγουδιστές πριν από μένα. Όλες οι δοκιμές όμως απέβησαν άκαρπες. Και έτσι κατέληξαν σε μένα, αφού ουσιαστικά ήθελαν έναν Άγγλο τραγουδιστή. Και να που αυτό απέκτησαν! Πάντως παρά το όνομά τους, οι Lucifer’s Friend ουδέποτε υπήρξαν «σκοτεινοί», ή πόσο μάλλον προσκείμενοι στον Διάβολο, καμία σχέση! Ήταν απλά μια ονομασία που τους άρεσε, συντονισμένοι με ονόματα όπως αυτό των Black Sabbath, σε μια ρότα που ήθελε όλα αυτά τα «γοτθικά» σχήματα της εποχής να είναι στο προσκήνιο. Οπότε η υποψία πολλών για το ότι το σχήμα ασχολούταν με τον Διάβολο ήταν άτοπη. Ήταν απλά ένα εύηχο όνομα»
Ο John Lewton (αριστερά) με το heavy prog συγκρότημα των Lucifer’s Friends.
Προσωπικά ουδέποτε σκέφτηκα κάτι τέτοιο. Για πες μου όμως, τι περίεργο εξώφυλλο αυτό το ασπρόμαυρο του πρώτου σας δίσκου, ε;
«Λοιπόν. Ο νάνος ήταν γκαρσόν στο επάγγελμα παρακαλώ, μα συγχρόνως λόγω ύψους δούλευε περιστασιακά και σε ένα πρακτορείο μοντέλων-κομπάρσων από όπου και τον βρήκαμε. Δυστυχώς, από ότι έμαθα, πέθανε προ πενταετίας (σ.σ.: θυμίζω πως η πρώτη συνέντευξη έγινε το 2000). Όσο για τον πανύψηλο, τον συνάντησα μάλιστα μια φορά. Ο τύπος πρέπει να ήταν γύρω στα 2,20 μέτρα. Θηρίο! Κοίταξα πολύ ψηλά για να τον αντικρίσω (γελά). Η τύχη αυτού αγνοείται»
Ξεκίνησες τις όμορφες ιστορίες από μόνος σου, να’σαι πάντα καλά. Οπότε πάμε, ξεκινάμε ανάλογες αφηγήσεις δίσκο προς δίσκο, συμφωνείς;
«Κανένα πρόβλημα»
Σε ευχαριστώ! Θα ξεκινήσω συνειδητά με τον πιο αγαπημένο δίσκο από όσους έχει ηχογραφήσει έως και σήμερα. Αναφέρομαι στο ανεπανάληπτο “Firefly” των Uriah Heep, το οποίο έχω «λιώσει» από τις ακροάσεις. Η ερμηνεία σου στο “Sympathy” (σ.σ.: το οποίο γέννησε τον γενικό τίτλο του άρθρου) και πόσο μάλλον στο “Wiseman”, με έχει σημαδέψει !…
URIAH HEEP
“Firefly” (1977)
«Δεν μου είναι δύσκολο να καταλάβω τον ενθουσιασμό σου για τούτο το album… Άλλωστε ήταν το πρώτο μου με τους Uriah Heep και βούτηξα με τη μια στα βαθιά νερά. Όμως το ξέρεις ότι το “Wiseman” ακούστηκε από σκηνής μια και μοναδική φορά στα χρόνια που ακολούθησαν;;; Ήταν για της ανάγκες της τηλεοπτικής εκπομπής “Top Of The Pops” του κραταιού BBC όπου μάλιστα εγώ ήμουν ο μοναδικός από τη μπάντα που δεν «προσποιήθηκε» ότι παίζει ζωντανά πάνω από το playback, μα τραγούδησα κανονικά. Μη με ρωτάς γιατί δεν το συμπεριλαμβάναμε στο set list μας συχνά, διότι ειλικρινά δεν ξέρω την αιτία… Και αυτός ήταν ένας από τους σημαντικότερους λόγους που επέμεινα πριν τρεις εβδομάδες να το παίξουμε ζωντανά με τον Ken (Hensley) στο 4ο ετήσιο συνέδριο της μπάντας στο Λονδίνο. Εγώ φωνή και αυτός Hammond, τελεία και παύλα! Σε πληροφορώ έγινε χαμός από κάτω! Το κοινό τραγούδησε πιο δυνατά από μένα τα refrain! Ήταν πανέμορφη στιγμή.
Τώρα, όσον αφορά τον δίσκο αυτόν καθαυτό, τι να θυμηθώ; Α, να δυο στοιχεία που οι περισσότεροι ίσως να μην γνωρίζουν: α) όταν κλήθηκα να μετάσχω στη μπάντα, οι συνθέσεις ήταν ήδη ηχογραφημένες και απλά μου έδωσαν μια κασέτα και έβαλα τις μελωδικές γραμμές της φωνής και β) ναι, τολμώ να το παραδεχθώ δημοσίως, έως τη μέρα της «μεταγραφής» μου, δεν κατείχα ούτε ΕΝΑ δίσκο των Uriah Heep στη συλλογή μου (γελά γοερά)! Οπότε, όταν ο Ken με πήρε τηλέφωνο και το έμαθε, μου είπε «δεν ξέρω τι έκανες μέχρι τώρα, λίγο με νοιάζει, όμως πλέον όπως καταλαβαίνεις πρέπει να ξέρεις όλα μας τα τραγούδια, οπότε πήγαινε αύριο και αγόρασε το “Look At Yourself” και το “Sweet Freedom” και μάθε τα “July Morning” & “Stealin’ ”! Λογικό. Να λοιπόν πώς κέρδισα τη θέση μου ανάμεσά τους. Τραγούδησα στην δοκιμαστική μου ακρόαση αυτά τα δύο μαζί, με κάποια άλλα ακόμη, μπροστά στα μέλη της μπάντας μα και τους τεχνικούς. Ήθελαν και τους roadies παρόντες σε τούτη τη διαδικασία οι μάγκες! Όμως να που πήρα τη δουλειά. Μάλιστα δε θα ξεχάσω ποτέ την όλη φάση, αφού οι roadies είχαν φτιάξει και κείνα τα ταμπελάκια με την ξύλινη λαβή και τους βαθμούς που έχουν οι κριτές των παγοδρομιών-ξέρεις!- και σε κάθε τραγούδι σήκωναν τον αντίστοιχο (γελά ξανά)! Είκοσι χρόνια μετά, λογικό, δεν μπορώ να θυμηθώ τα νούμερα τους, όμως αφού μπήκα στη μπάντα, καλοί θα ήταν.
Τέλος, ενόψει της Αμερικάνικης περιοδείας μας τότε, αναγκαστήκαμε και ηχογραφήσαμε όλο το δίσκο πάρα πολύ γρήγορα ώστε να προλάβουμε… Πάντως για να ξέρεις, το ομώνυμο τραγούδι το παίζουμε και με τους Gunhill σε κάθε μας εμφάνιση, άρα καταλαβαίνεις πόσο το εκτιμώ.»
LUCIFER’S FRIEND
“Banquet” (19750)
«Μπορώ να πω ότι νιώθω υπερήφανος που συμμετείχα σε τούτο το album (σ.σ.: και πολύ καλά κάνεις!)… Πιστεύω πως ειδικά το “Banquet” ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του. Και το γεγονός αυτό βέβαια ίσως του έκοψε κάτι από πωλήσεις, αφού λίγοι μπορούσαν να καταλάβουν τι έπαιζε εκεί μέσα… Πέντε-έξη χρόνια μετά έστω να κυκλοφορούσε, θα ήταν πολύ πιο εμπορεύσιμο. Το ξέρεις ότι χρησιμοποιήσαμε την ομάδα χάλκινων πνευστών της ορχήστρας του James Last λόγω της γνωριμίας του με τους προαναφερθέντες; Όπως και αληθινά βιολιά. Αληθινοί μουσικοί σε έναν «μεγάλο» δίσκο. Βασικά είναι το πιο αγαπημένο μου έργο με τους Lucifer’s Friend. Το δωδεκάλεπτο κομμάτι που ανοίγει το δίσκο, το “Spanish Galleon”, ηχογραφήθηκε εξολοκλήρου ζωντανά μέσα στο στούντιο! Ορχήστρα, ηλεκτρικά όργανα και εγώ, όλοι μαζί, με τρία takes, ηχογραφήσαμε ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια της εικοσάχρονης πορείας του σχήματος. Και το έχω πει: πριν πεθάνω, θέλω έστω για μια φορά να παίξω ζωντανά και να τραγουδήσω όλο το album με τους υπόλοιπους… Είναι ένα μεγάλο μου όνειρο αυτό!
Η φωτογραφία του εξωφύλλου στήθηκε στην είσοδο ενός μουσείου που βρισκόταν λίγο πιο έξω από το Αμβούργο, ιδέα των δύο Peter που πάντοτε αποφάσιζαν τι και πώς για τη μπάντα τους. Όσο για το φαί πάνω στο τραπέζι, σε πληροφορώ ήταν αληθινό, όμως μετά από τρεις-τέσσερεις ώρες φωτογράφησης, δεν ήταν καθόλου καλή ιδέα να το φάμε!
Τέλος, ο γενικός τίτλος της κυκλοφορίας επιλέχθηκε ανάμεσα από πολλές άλλες εναλλακτικές που σκεφτήκαμε ώστε να αποδώσουμε τον πολυμορφικό μουσικό χαρακτήρα της. Η «γροθιά» ήταν το ζητούμενο. Μια γροθιά, μια αρμαθιά από τραγούδια. Όμως το “Banquet” μας ηχούσε τέλειο…»
URIAH HEEP
“Innocent Victim” (1977)
«Εδώ ήταν η πρώτη φορά που συνέβαλα συνθετικά σε επίσημη κυκλοφορία της μπάντας. Το “Free ‘n’ Easy” ας πούμε ήταν όλο δικό μου. Άλλο που στα credits λέει Box/Lawton… Αυτό αποφασίστηκε για να καταλάβεις επειδή άλλαξε κυριολεκτικά δύο νότες στο βασικό riff! Δε βαριέσαι μωρέ. Το θέμα είναι πως το αγαπώ πολύ και το ξεχωρίζω για τη «διαφορετικότητά» σε σχέση με ότι είχαν παρουσιάσει έως τότε. Σε αυτό βοήθησε αρκετά και η συμμετοχή ενός καλού φίλου του Ken επονόματι Jack Williams, Καναδού, ο οποίος συνέβαλε σε αυτές τις πανέμορφες, πολυποίκιλες μελωδίες που το χαρακτηρίζουν. Πιστεύω πως είναι ο πιο “rocky” δίσκος που ηχογράφησα μαζί τους, κι ας γνωρίζω καλά πως το “Firefly” παραμένει πιο αντιπροσωπευτικό για τον ήχο και το στυλ των Heep.
Όμορφα κομμάτια. Μεταξύ των οποίων και το “Free Me” που-να μια όμορφη ιστορία- προέκυψε τελευταία στιγμή! Ναι. Για να φανταστείς, την τελευταία μέρα των προγραμματισμένων ηχογραφήσεων στα Roundhouse Recording Studios του Λονδίνου και ενώ είχαμε ολοκληρώσει τα πάντα, ο Ken έφερε τούτο το hit single παρουσιάζοντας το μας ως «άλλη μια ιδέα που μου ήρθε σήμερα, τι λέτε;». Άρεσε σε όλους μας και ιδού το αποτέλεσμα: νούμερο ένα για αρκετές εβδομάδες στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης! Αυτά είναι τα όμορφα της Μουσικής, ε;;
Τέλος, να σου αναφέρω και κάτι για το γεγονός του ότι εδώ και πολλά χρόνια, οι Heep δεν συμπεριλαμβάνουν τραγούδια από τη δική μου θητεία στη λίστα τους… Το 1995 ο Bernie αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με τις φωνητικές του χορδές και ο Mick (Box) ήρθε σε μια ζωντανή εμφάνιση των Gunhill και μου πρότεινε μετά από δεκαέξι χρόνια απουσίας, μια ευκαιριακή συνεργασία για δύο εβδομάδες ώστε να μην ματαιώσουν τις συναυλίες τους στην Νότιο Αφρική, δηλαδή την περιοδεία τους με Deep Purple συγκεκριμένα. Τότε, μου πρότεινε να παίξουμε και το “Free Me”, εξηγώντας μου πως η έκταση και το μέταλλο του Bernie δεν ταιριάζουν με το δικό μου, οπότε και αποφεύγουν τα κομμάτια που έλεγα εγώ. Το καταλαβαίνω. Αν και κάπου, είμαι σίγουρος, ο δρόμος της «διπλωματίας» στις σχέσεις των μελών πρέπει να παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο σε τέτοιου είδους αποφάσεις… Προς Θεού, είμαστε φίλοι ακόμη όλοι μεταξύ μας. Απλά τα σημεία των καιρών τις υπαγορεύουν.»
LUCIFER’S FRIEND
“Mind Exploding” (1976)
«Άλλο μεγάλο album αυτό… Τι να πει κανείς για αυτό. Και εδώ οι Lucifer’s Friend ξεπέρασαν τον ίδιο τους τον εαυτό όσον αφορά το χρόνο που χρειαστήκαμε για να το ολοκληρώσουμε: τρεις εβδομάδες! Ναι. Από την ώρα που μπήκαμε στο στούντιο, με έτοιμα κομμάτια, έως και την μίξη παρακαλώ του υλικού, χρειάστηκαν μονάχα τρεις εβδομάδες. Ουδέποτε χαζεύαμε με αυτή τη μπάντα. Ξέραμε τι θέλαμε και το χτίζαμε! Συνθετικά κατά την γνώμη μου είναι το κορυφαίο, τουλάχιστον της πρώτης περιόδου όπου εγώ τραγουδούσα με το γκρουπ. Επίσης, σημειωτέων, είναι το πιο αγαπημένο album της γυναίκας μου.
Η πολύ βαριά φωνή που απαγγέλει στο “Yesterdays Ideals” που κλείνει τη αυλαία εντυπωσιακά ανήκει στον Earl Jordan με τον οποίο συνυπήρχα στους Les Hamphries Singers. Εγώ το πρότεινα στα παιδιά αφού ήξερα πως η έκταση της φωνής του είναι ιδανική για τις ανάγκες μας.»
URIAH HEEP
“Fallen Angel” (1978)
«Περίεργη περίπτωση τούτο εδώ. Και ξέρεις γιατί; Δεν ξέρω τι μας είχε πιάσει όλους ανεξαιρέτως, μα μπήκαμε στο studio με μια διάθεση να γράψουμε χιτάκια! Εμπορικά τραγούδια που θα επαναλάμβαναν το απρόσμενο κύμα δημοτικότητας που μας προσέφερε το “Free Me”. Και ο Ken φυσικά, ως αρχιτέκτονας της προηγούμενης επιτυχίας μας, ήταν από τους πιο ένθερμους σε αυτή τη φάση. Τον έβλεπες να προσπαθεί να πιάσει ξανά την κότα με το χρυσό αυγό στα χέρια του. Έτσι είναι. Όταν γευτείς μια επιτυχία, διψάς για την επόμενη. Άρα για να είμαι απόλυτα ειλικρινής μαζί σου, το “Fallen Angel” προσωπικά το θεωρώ το πιο αδύναμο album της εποχής που βρέθηκα τραγουδιστής των Heep. Βέβαια όπως κάθε κανόνας, έχει την εξαίρεσή του και για μένα αυτή είναι το “Come Back To Me” που είχε γράψει τότε ο Lee (Kerslake) για την πρώην του. Να μια ιστορία λοιπόν για σένα… Ήμασταν οι τέσσερεις μας στο Holiday Inn του Los Angeles, εγώ, αυτός, η γυναίκα μου και η τότε κοπέλα του. Πήγαμε και καθίσαμε στο bar του ξενοδοχείου όπου είχε ένα πιάνο. Κάθισε λοιπόν μόνος του με εμάς γύρω του-κανείς άλλος δεν ήταν εκείνη την ώρα παρόν- και μας το έπαιξε ως ιδέα του για τον επόμενο δίσκο. Μια χαρά! Όμορφο κομμάτι, για αυτό και το παίζουμε έως και σήμερα με τους Gunhill.
Τέλος, όπως θα σου έχει πει και ο Ken όταν μίλησες μαζί του στην Αθήνα (σ.σ.: στα πλαίσια της παραμονής του για το σεμινάριο του Billy Sheehan στο Ωδείο Φίλιππος Νάκας), στο εξώφυλλο βλέπουμε την κόρη του που πλέον είναι ολόκληρη γυναίκα και δουλεύει σε μια τεράστια πολυεθνική ηλεκτρονικών εφαρμογών, ταξιδεύοντας όλο τον κόσμο…»
Ο Σεργκέι Προκόφιεφ το 1936 αποδεχόμενος την πρόταση της διευθύντριας του παιδικού θεάτρου της Μόσχας συνέθεσε του μουσικό παραμύθι “Ο Πέτρος και ο Λύκος”.
Σκοπός του Προκόφιεφ ήταν να φέρει την ολοκληρωμένη μουσική κοντά στα παιδιά και το κατάφερε με τρόπο άμεσο, ως μεγαλοφυής συνθέτης. Ο “Πέτρος και ο Λύκος” διαγράφει μέσα στο χρόνο μια πορεία μοναδική.
Ένα έργο που αγγίζει όλες τις εποχές μικρούς μας και μεγάλους. Ασφαλώς το μέγεθος της συμφωνικής ορχήστρας που χρειάζεται για να παρουσιαστεί περιορίζει τις δυνατότητες ανεβάσματος του συχνά.
Η παιδική εταιρεία του Χρήστου Τριπόδη μαζί με την εταιρία Μέθεξις, τόλμησαν να επιχειρήσουν μια μουσική διασκευή με σμίκρυνση του όγκου της συμφωνικής ορχήστρας σε ένα σχήμα που αποτελείται από επτά όργανα.
Το αποτέλεσμα είναι έντιμο και οι μουσικοί που παίζουν στην παράσταση αποδίδουν πειστικά το μουσικό κείμενο πετυχαίνοντας να το υπηρετήσουν με συνέπεια χάρις το ταλέντο τους και την εμφανή διάθεση και αγάπη τους για αυτό που κάνουν.
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης ο οποίος έχει το ρόλο του αφηγητή μας χαρίζει μια απολαυστική απόδοση τολμώντας μέσα από τη διάδραση με τους μικρούς του φίλους μέσα στο κοινό, να ζωντανέψει το παραμύθι και να είναι απολαυστικός χάρις το μοναδικό ταλέντο του.
Δίχως τις μανιέρες στις οποίες καταφεύγουν συχνά οι ηθοποιοί που προσεγγίζουν το παιδικό θέατρο, ο Χαραλαμπίδης εδώ, όπως και στην παράσταση του Όλιβερ Τουίστ, τολμά και επιτυγχάνει να έρχεται στον κόσμο του παιδικού θεάτρου παίζοντας ολοκληρωμένα.
Πόσες φορές δεν έχουμε την απορία γιατί αρκετοί ηθοποιοί όταν ερμηνεύουν ρόλους σε παιδικά έργα το κάνουν λες και τα παιδιά πάσχουν από νοητική υστέρηση;. Ο Χαραλαμπίδης χάρις στην ευφυΐα του και την σκηνική εντιμότητα επιτυγχάνει να προσφέρει ένα παραμύθι για μικρούς αλλά και για μεγάλους.
Πλαισιωμένος από δύο πολύ καλές χορεύτριες που έχουν το ρόλο να δίνουν ζωή στα πρόσωπα του παραμυθιού μας προσφέρουν μια πολύ όμορφη και δροσερή απόδοση του Πέτρου και του Λύκου. Η σκηνοθεσία του Χρήστου Τριπόδη αναμφίβολα δικαιώνει το όλο εγχείρημα ούσα λειτουργική και σοβαρή.
Διαβάστε για την περιοδεία και κλείστε τα εισιτήρια σας εδώ
Η Μάρθα Μαυροειδή μας συστήθηκε με τον “Κήπο της Ρίλα” και τον παν-βαλκανικό της ήχο.που την έκανε και εξώφυλλο στην βίβλο του “έθνικ” fRoots. Όμως από την άλλη υπάρχει και μια άλλη της πλευρά, πιο παραδοσιακή με τον Στάθη Κουκουλάρη να παίζει νησιώτικο, η με την παραδοσιακή χορωδία “Ροδιά” να κάνει αφιέρωμα στο 1821 Και από εκεί πάλι πίσω με ελληνικό και βουλγάρικο πολυφωνικό τραγούδι με το κουαρτέτο “Γιασεμί” η το πάντρεμα παραδοσιακής και τζαζ με το Martha Mavroidi Trio. Αυτό το πέρασμα από το κλασσικό παραδοσιακό στην παράδοση εκτός των κλασσικών ορίων της και μια στάση ζωής που μοιάζει σαν να είναι ταγμένη στην παράδοση, είναι που την κάνει μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις παραδοσιακής μουσικού.
Συνέντευξη στον Γιώργο Πισσαλίδη
Θέλω να το πιάσουμε από την αρχή το θέμα, εσείς πότε ξεκινήσατε να ασχολείστε ή να σας ενδιαφέρει η παραδοσιακή μουσική;
Από το μουσικό Γυμνάσιο της Παλλήνης που ήμουν μαθήτρια.
Είστε η κόρη του Mάριου Μαυροειδή, γνωστού μουσικολόγου και ανθρώπου που είχε βοηθήσει στο να γίνει το Μουσικό Σχολείο στην Παλλήνη. Αυτό σημαίνει ότι ήδη από τα παιδικά σας χρόνια ασχολιόσασταν με την παραδοσιακή μουσική;
Δεν είχα ασχοληθεί σαν μαθήτρια με την παραδοσιακή μουσική, πριν πάω στο μουσικό Γυμνάσιο.
Σε τι διέφεραν τα μουσικά σχολεία από τα ωδεία που υπήρχαν τότε;
Ήταν ένα κανονικό σχολείο που έκαναν τα γενικά μαθήματα και μέναμε κάποιες ώρες παραπάνω για να κάνουμε τα μαθήματα της μουσικής.
Εκεί είχατε ασχοληθεί και παίζατε λάφτα, στο μουσικό ή αργότερα;
Όχι, λάφτα ξεκίνησα να παίζω πιο μετά, όταν αποφοίτησα. Τότε μάθαινα ταμπουρά.
Θα θέλατε να μας πείτε πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την παραδοσιακή μουσική μετά, όταν αποφοιτήσατε από το σχολείο της Παλλήνης;
Στο Λύκειο είχαμε ήδη πάρει κατεύθυνση παραδοσιακής μουσικής και είχαμε ήδη αποκτήσει δασκάλους και προτιμήθηκε, οπότε ήταν ήδη αποφασισμένο από το Λύκειο.
Πότε δημιουργήσατε το πρώτο συγκρότημα που σας συνόδευε;
Το πρώτο συγκρότημα στο οποίο συμμετείχα σε συναυλίες ήταν το συγκρότημα του Περικλή Παπαπετρόπουλου, που ήταν ο δάσκαλός μου και συνεχίζει να είναι, γιατί θα είναι για πάντα, και λεγόταν Σαζ Γκουρουπού και ήταν ένα σχήμα με σάζια.
Για πότε μιλάμε τώρα;
Το 1994-1995.
Μπορείτε να μας πείτε για τις σπουδές που έχετε κάνει στο εξωτερικό, την εθνομουσικολογία; Τι σας έδωσε η εθνομουσικολογία, πώς τη βλέπετε την εθνομουσικολογία σε σχέση με το τραγούδι και με την παραδοσιακή μουσική; Θα θέλαμε λίγο να μας πείτε για αυτό το θέμα.
Σπούδασα μουσικολογία στην Αθήνα και μετά πήγα στην Αγγλία για να κάνω εθνομουσικολογία. Εθνομουσικολογία είναι ένας κλάδος της ανθρωπολογίας οπότε είναι καθαρά θεωρητική κατεύθυνση, δηλαδή την ενδιαφέρουν θέματα όπως ο πολιτισμός, η κοινωνία, τα σύμβολα. Είναι μία ανθρωπολογική ματιά στη μουσική η εθνομουσικολογία. Διάβασα κάποια πολύ ενδιαφέροντα πράγματα και πάρα πολλά αδιάφορα πράγματα. Η πλειοψηφία ήταν αδιάφορα τολμώ να πω, αλλά μέσα σε όλα αυτά υπήρχαν και ένα-δύο διαμαντάκια, πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Δηλαδή δεν μετανιώνω που το έκανα, αλλά δεν με κέρδισε για να ασχοληθώ με αυτό επ’ ουδενί, καθόλου. Παρόλο που συνέχισα μετά στην Αμερική, ξεκίνησα διδακτορικό στην εθνομουσικολογία, αλλά ευτυχώς δεν το ολοκλήρωσα, το άφησα στη μέση και έπεσα με τα μούτρα στη μουσική.
«Ο κήπος της Ρίλα» πότε βγήκε;
Νομίζω ότι είναι το 2008.
Έχετε σπουδάσει παραδοσιακή μουσική, η μουσική σας όμως είναι ευρύτερη, είναι πιο παμβαλκανική θα έλεγα, όπως το βλέπω εγώ τουλάχιστον σε κάποιους δίσκους σας.
Υπάρχουν πολύ βαθιές συγγένειες μεταξύ της Βουλγαρίας και της Ελλάδας.
Για αυτό θα ήθελα να μιλήσουμε.
Οι συγγένειες φθάνουν μακριά. Δηλαδή είναι πολύ εύκολο να δεις ας πούμε τι κοινό μπορεί να έχει η μουσική της Θράκης με τη μουσική της Βουλγαρίας, ή η μουσική της Μικράς Ασίας με την τούρκικη μουσική. Πολλά κοινά, σχεδόν δεν τολμάμε να πούμε για κοινά, είναι μία ενιαία παράδοση. Όχι ακριβώς, αλλά είναι μία ενιαία παράδοση που περικλείει πάρα πολλά τοπικά ιδιώματα. Αυτή η μουσική συγγένεια φθάνει και πιο πέρα, φθάνει μέχρι τη Μέση Ανατολή, μέχρι την Κεντρική Ασία. Υπάρχει μία συνέχεια που έχει να κάνει με την τροπικότητα της μουσικής, με το γεγονός ότι αυτοί οι μουσικοί χρησιμοποιούν μουσικούς τρόπους, μουσικούς δρόμους, τα λεγόμενα μακάμ δηλαδή. Οπότε με αυτό τον τρόπο συνδέεται με μουσικά είδη που μπορεί να είναι του Αζερμπαϊτζάν ας πούμε, του Ιράν.
Τα μακάμια και οι τρόποι ή το πολυφωνικό τραγούδι είναι που σας ελκύει σε μία πέρα από τα όρια παράδοση; Να το πω παμβαλκανικό; Να το πω παράδοση πέρα από τα κλασικά όρια; Πώς να το πω;
Υπάρχουν τα όρια τα γεωγραφικά και υπάρχουν και τα όρια τα πολιτισμικά, δηλαδή υπάρχουν ελληνικά τραγούδια από το μεγάλο μοναστήρι στη Βουλγαρία. Θέλω να πω ότι αυτό που με ελκύει είναι τα διάφορα τοπικά είδη και είναι πολλά και μου αρέσουν πολύ. Δηλαδή μου αρέσει το δημοτικό σάζι, το δημοτικό τούρκικο, μου αρέσει πολύ και το βουλγάρικο από τη δική τους Θράκη, μου αρέσει το βουλγάρικο από τη Στράντα, και εκεί έχουμε πάρα πολλές υποδιαιρέσεις. Μου αρέσουν πάρα πολύ όλα αυτά και επειδή όχι απλώς μου αρέσουν αλλά θέλω να τα ακούω και πάρα πολύ, αναπόφευκτα τρυπώνουν μέσα στη μουσική μου.
«Ο κήπος της Ρίλα» σας είχε κάνει και εξώφυλλο στο fRoots, το οποίο ήταν η βίβλος του ethnic. Εκεί πώς σας έβλεπαν; Πώς έβλεπαν τη μουσική σας;
Είχαν κάνει μία πάρα πολύ καλή κριτική του δίσκου χωρίς να με ξέρουν καθόλου. Είχα στείλει ένα δίσκο στα κεντρικά τους γραφεία.
Στον Ian Anderson υποθέτω, το διευθυντή.
Ναι. Σχετίζεστε;
Είχα δουλέψει οκτώ-εννέα χρόνια στο Folk Roots, που αργότερα έγινε fRoots Όταν σας είχα δει στο εξώφυλλο είπα, μπράβο της.
Ήταν τυχαίο, δεν υπήρχε κανένας κοινός γνωστός. Δηλαδή έστειλα το CD…Έκαναν πρώτα μία πολύ καλή κριτική και μετά μου ζήτησαν να κάνουμε ένα εξώφυλλο, έτσι έγινε.
Αυτοί πώς έβλεπαν τότε τη μουσική σας;
Τους άρεσε πολύ, τους εντυπωσίασε.
Πώς σας έβλεπαν εκείνη την περίοδο; Πώς έβλεπαν τον ήχο σας;
Μίλαγαν για κάτι πολύ εμπνευσμένο και με ωραίες ενορχηστρώσεις. Το θέμα είναι ότι πρέπει να αξιολογήσεις την κριτική ανάλογα με αυτόν που την κάνει και τα ακούσματά του. Δηλαδή μία καλή κριτική ενός Άγγλου είναι διαφορετική από μία καλή κριτική ενός Βούλγαρου, γιατί στον κήπο της Ρίλα υπάρχουν πολλές αναφορές στη βουλγάρικη μουσική.
Ήθελα να πω για τα στοιχεία της μουσικής που έβλεπαν.
Νομίζω οι ενορχηστρώσεις ήταν που τους ενθουσίασαν.
Αυτό σας έδωσε τη δυνατότητα να παίξετε μετά σε διάφορα ethnic φεστιβάλ, conference, WOMEX κ.λπ.;
Παίξαμε στο WOMEX, δεν ένιωσα ότι έχει εκτοξευτεί ο αριθμός των συναυλιών που κάνουμε στο εξωτερικό εξαιτίας του εξώφυλλου. Κάναμε κάποιες συναυλίες και συνεχίζουμε να κάνουμε –με την τεράστια παρένθεση της πανδημίας και χωρίς να ξέρουμε τι μας προβλέπει το μέλλον– αλλά υπάρχει ένας σταθερός χαμηλός ρυθμός από συναυλίες στο εξωτερικό.
Εσείς την παράδοση πώς τη βλέπετε; Τι σημαίνει παράδοση για εσάς εν έτει 2021;
Είναι μία βρυσούλα που δεν σταματά ποτέ να στάζει νερό. Αυτό είναι η παράδοση, είναι μία κοιλίτσα που κυοφορεί αέναα, που έχει πάντα να δώσει.
Το κουαρτέτο «Γιασεμί» πώς άρχισε να δημιουργείται;
Από το 2011 ή από 2012 έχω ξεκινήσει και κάνω κάποια εργαστήρια πολυφωνικού τραγουδιού. Για αυτά τα εργαστήρια έγραφα πολυφωνικά τραγούδια, διασκευές, κάναμε και κάποια παραδοσιακά αλλά από ένα σημείο και μετά έκανα εγώ δικές μου διασκευές και ήθελα πάρα πολύ να έχουμε ένα σχήμα που να τα τραγουδάμε αυτά σε μόνιμη βάση. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε το «Γιασεμί» και έκτοτε έχω φτιάξει κομμάτια ειδικά για το «Γιασεμί» και συνεχίζω να κάνω πράγματα. Τώρα θα εμφανιστούμε στο θέατρο της αρχαίας Μεσσήνης στις 7 και 8 Αυγούστου.
Έχετε μία τάση για το πολυφωνικό, τι είναι αυτό που σας τραβάει στο πολυφωνικό;
Είναι αισθητικό. Δηλαδή σαν ακροατής είχα μαγευτεί πάρα πολύ από τις βουλγάρικες φωνές, από τη βουλγάρικη πολυφωνία. Είναι κάτι που συμβαίνει στο σώμα, είναι καθαρά αισθητηριακό, δηλαδή το ακούς και ευφραίνεσαι. Μπορείς να το εξηγήσεις και ιδεολογικά, μπορείς να το εξηγήσεις και νευρολογικά, όταν το κάνεις, όταν είσαι μέρος της πολυφωνίας, σαφέστατα το νευρικό σύστημα ευεργετείται εξαιρετικά με το να τραγουδάς με άλλους, όχι μόνο πολυφωνικά και μονοφωνικά. Οπότε υπάρχουν και αυτές οι εξηγήσεις, αλλά νομίζω η πρώτη ώθηση είναι καθαρά αισθητική, μου αρέσει η αισθητική του.
Το «Μartha Mavroidi Trio» πώς δημιουργήθηκε; Εκεί είσαστε πιο τζαζ.
Θέλαμε να κάνουμε κάτι που να ξεφεύγει λίγο. Τώρα έχουμε φτιάξει ένα καινούριο τρίο με τον Γιάννη Παπαδόπουλο στο πιάνο και το Γιώργο Βεντουρή στο κοντραμπάσο και ετοιμάζουμε καινούρια δουλειά.
Σε αυτό το στυλ τζαζ-φολκ θα λέγαμε, που είχατε στο«Πορτάκι»;
Εγώ δεν κάνω τζαζ, ο Γιάννης Παπαδόπουλος κάνει, ένας εξαιρετικός μουσικός, οπότε βρισκόμαστε, στρώνουμε το τραπέζι και φέρνει ο καθένας ό,τι θέλει. Potluck το λένε στην Αμερική, όταν προσφέρει κάποιος ένα γεύμα και φέρνει ο καθένας το δικό του φαγητό και τα μοιράζονται. Δεν έχουμε και όνομα σχήματος, να μία καλή ιδέα. Ευχαριστώ, κύριε Πισσαλίδη.
Παρακαλώ. Με τον Στάθη Κουκουλάρη πώς ήρθε η συνεργασία σας;
Είχε έρθει κάποτε ένας Μαροκινός εθνομουσικολόγος και ήθελε να κάνει ένα ντοκιμαντέρ για τον αυτοσχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο. Πήγαινε σε διάφορες πόλεις, πέρασε και από εδώ, με πήρε τηλέφωνο και μου λέει, θέλω να σου πάρω μία συνέντευξη και του λέω εντάξει. Ήταν να βρεθούμε το Σάββατο, αλλά κάτι προέκυψε και κανονίσαμε τελικά για την Δευτέρα. Κατά τύχη εκείνη την ημέρα είχε δώσει ραντεβού και με το Στάθη Κουκουλάρη, ο οποίος ήρθε ακριβώς μετά από εμένα, εκεί γνωριστήκαμε, αγαπηθήκαμε και κανονίσαμε να παίξουμε μαζί. Σήμερα μίλαγα μαζί του, να είναι καλά και αυτός και η γυναίκα του η Μαρία, είναι από τους πιο αγαπημένους μου μουσικούς, είναι ένας κήπος, ένας μπαξές από μελωδίες και από γενναιοδωρία και έχουμε κάνει δύο δίσκους μαζί, το «Αγιωργίτικο» και το «Μαγιάτικο» και νιώθω πολύ τυχερή.
Αυτοί οι δίσκοι σας είναι πιο παραδοσιακοί, εάν το μη παραδοσιακό είναι το παμβαλκανικό που έχετε στη Ρίλα;
Ναι, ο Κουκουλάρης είναι το εντελώς αυθεντικό, το όσο πιο αυθεντικό γίνεται. Που δεν είναι κιόλας, γιατί έχει παίξει τόσα πολλά είδη μουσικής, αλλά θέλω να πω ότι προέρχεται από ένα πάρα πολύ συγκεκριμένο είδος.
Ναι, το νησιώτικο. Τώρα, με το lockdown τι έγινε; Υπήρχε κάτι που να σας βγάζει από το lockdown; Να ετοιμάσετε δίσκους, να κάνατε κάτι; Είχατε προβλήματα;
Είχαμε ξεκινήσει ένα έργο στη Λυρική. Μου έγινε μία παραγγελία στη Λυρική και έγραψα ένα έργο και παρόλο που δεν το παρουσιάσαμε ζωντανά κάναμε τις πρόβες τηρώντας τα μέτρα κ.λπ. και κάναμε μία βιντεοσκόπηση. Οπότε μέσα στην καραντίνα για δύο-τρεις μήνες κάναμε και αυτό, βγαίναμε από το σπίτι για αυτό το λόγο και βρισκόμασταν με φίλους μουσικούς και παίζαμε μουσική, οπότε ήταν μεγάλη ευλογία αυτό. Τώρα θα κάνουμε και μία περιοδεία στην Πάρο και στη Νάξο στις 27 και 29 Ιουλίου.
Πότε είναι αυτό;
Στις 27 Ιουλίου στη Νάξο και στις 29 Ιουλίου στην Πάρο. Το έργο λέγεται «Το τραγούδι της κυρά-Δομνίτσας», είναι σε κείμενο της Μάγδας Βασιλειάδου και είναι βασισμένο στην ηρωίδα της επανάστασης τη Δόμνα Βισβίζη, μία καπετάνισσα από τη Θράκη.
Με τη «Ροδιά» πώς προέκυψε;
Αγαπώ πάρα πολύ την παραδοσιακή μουσική και ήθελα να έχω μαζί της μία σχέση καθημερινή και λέω, τι άλλο να κάνω, ας διδάξω. Έχει δημιουργηθεί μία πολύ γλυκιά ομάδα από ανθρώπους που αγαπώ πάρα πολύ και βρισκόμαστε κάθε Δευτέρα εδώ και εννέα χρόνια –του χρόνου θα είναι δέκα χρόνια– και τραγουδάμε και είναι ψυχοθεραπεία.
Η Μάρθα Μαυροειδή και η παραδοσιακή χορωδία “Ροδιά” σε χριστουγεννιάτικη συναυλία
Είχατε κάνει και μία εκδήλωση με δημοτικά τραγούδια για το ‘21;
Ναι, κάναμε τότε μία εκδήλωση στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων με αφιέρωμα στο ‘21.
Μιλήστε μας για αυτό
Φέτος είχαν αφιέρωμα στη «Ροδιά». Παρόλο που δεν βρισκόμασταν από κοντά και κάναμε διαδικτυακά, αλλά είχαμε αφιέρωμα στο ‘21. Όχι μονάχα από πλευράς ρεπερτορίου, αλλά κάναμε και εμείς μία σειρά από διαλέξεις ιντερνετικές. αλλα΄την μια την κάναμε από κοντά, ήταν η Μαρία Ευθυμίου, η οποία μας έδωσε ένα πανόραμα για το ‘21 και μετά είχαμε καλεσμένους και μας μίλησαν για πολύ ενδιαφέροντα θέματα. Είχαμε έναν ιστορικό τέχνης, ήρθε ο Θεοδόσης Τάσιος και μας μίλησε για την πνευματική προετοιμασία της Επανάστασης. Ο αδερφός μου, ο Ζαχαρίας Μαυροειδής, μας μίλησε για το πώς απεικονίστηκε στον κινηματογράφο η Επανάσταση.
Αυτό θα το επαναλάβετε;
Τώρα τελειώνει το ’21, οπότε…
Μάλιστα. Η ελληνική παραδοσιακή μουσική προς τα πού νομίζετε ότι πηγαίνει σήμερα;
Ποιος ξέρει; Το σίγουρο είναι ότι είναι ολοφάνερο ότι πάρα πολύς κόσμος ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για την παραδοσιακή μουσική. Αυτό για εμένα είναι πολύ ξεκάθαρο, το βλέπω σε πολύ άσχετες φάσεις. Θέλω να πω ότι το βλέπω σε νέα παιδιά που στο δρόμο παίζουν παραδοσιακά. Βλέπεις ηθοποιούς που πηγαίνουν σε ακροάσεις και δεν θα τραγουδήσουν Χατζιδάκι πλέον, θα πουν ένα τραγούδι από το Βώλακα της Δράμας. Είναι εντυπωσιακό αυτό, υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.
Τι είναι αυτό που θα έκανε κάποιον ηθοποιό να μην τραγουδά Χατζιδάκι και να διαλέξει κάτι παραδοσιακό;
Αισθητική επιλογή είναι, το άκουσε και του άρεσε. Το θέμα είναι ότι μπόρεσε να το ακούσει, γιατί η παραδοσιακή μουσική δεν σταμάτησε ποτέ να υπάρχει.
Εμείς σταματήσαμε να την ακούμε κάποια στιγμή.
Στα αστικά κέντρα είναι αδιάφορο αυτό το πράγμα, μόνο οι τοπικές κοινότητες ενδιαφέρονται. Αλλά πλέον είναι προσβάσιμο και όλο και περισσότερος κόσμος ενδιαφέρεται, οπότε από στόμα σε στόμα, όπως μεταφέρεται προφορικά η παράδοση, έτσι μεταφέρεται και τώρα.
Πιστεύετε ότι τα μουσικά σχολεία έπαιξαν έναν τέτοιο ρόλο, να ανοίξουν τα αυτιά;
Ναι εννοείται, φυσικά.
Θα θέλατε να προσθέσετε κάτι άλλο; Ετοιμάζετε κάτι;
Να πω ότι έχουμε το Φεστιβάλ της Τήνου.
Για αυτό ήθελα να μιλήσουμε. Είχατε φέρει κάποτε και την Eliza Carthy, την πριγκήπισσα της Εγγλέζικης φολκ. .
Το επόμενο Σαββατοκύριακο, στις 2, 3 και 4 Ιουλίου στην Τήνο έχουμε αφιέρωμα στα πνευστά φέτος. Στις 2 και 3 Ιουλίου θα γίνει στο δημοτικό σχολείο στη χώρα της Τήνου και στις 4 Ιουλίου ξεκινάμε φέτος μία συνεργασία με το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο, οπότε είμαστε πολύ χαρούμενοι για αυτό. Το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας ανήκει στο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς, οπότε έχουμε πολύ ενθουσιασμό για αυτό και έχουμε χάλκινα, έχουμε κλαρίνα, έχουμε θιαμπόλια. Θα έρθει ο Nedyalko Nedyalkov, που παίζει καβάλ, το παραδοσιακό όργανο της Βουλγαρίας, εξαιρετικός μουσικός. Θα έχουμε φυσικά και τσαμπούνες από την Τήνο, τη Σύρο και την Άνδρο.
Ευχαριστούμε τον φίλο Παναγιώτη Ανδριόπουλο για την βοήθεια του.
Η Μάρθα Μαυροειδή είναι καλλιτεχνική υπεύθυνη για το Tinos World Music Festival που έφερε για πρωτη φορά στην Ελλάδα την Πριγκήπισσα της Εγγλέζικης Φολκ, Eliza Carthy
Αναχώρησε για τ’ άστρα η Angélique Ionatos, μια σπάνια περίπτωση Eλληνίδας τραγουδοποιού, που ερμήνευε η ίδια με αρχέγονο πάθος τις συνθέσεις της.
Η Αγγελική Ιονάτου, Ιωαννάτου ή Anqelique Ionatos, έζησε πάνω από τρεις δεκαετίες στη Γαλλία και μελοποίησε και κοινώνησε στο γαλλικό κοινό ελληνική ποίηση. Σαπφώ, Ελύτης, Ρίτσος, Παλαμάς, Σαχτούρης, Βάρναλης, Καβάφης είναι κάποιοι από τους ποιητές που είχε μελοποιήσει, δημιουργώντας τραγούδια τα οποία, πρέπει να σημειώσουμε, ότι τα ερμήνευε στα ελληνικά.
Ξεχωριστή στιγμή η ερμηνεία της στο έργο του Μίκη Θεοδωράκη, «Μια θάλασσα» σε ποίηση Δήμητρας Μαντά (1994). Το 2004 κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα κυκλοφόρησαν δύο δίσκοι της. Ο πρώτος με τον τίτλο «Ανθολογία» περιλαμβάνει μια εκλογή από τη δισκογραφία της που αριθμεί περισσότερους από δεκαπέντε δίσκους, με κεντρικό άξονα, όπως είπαμε, τα μελοποιημένα ποιήματα. Έτσι, στο δίσκο αυτό, συναντάμε ποιήματα των Ελύτη, Σαπφώς, Μαντά, Χουλιαρά, Μορτόγια κ.ά. Το δεύτερο άλμπουμ, το οποίο κυκλοφόρησε την ίδια εποχή και στην Γαλλία, είναι μελοποιήσεις (ποιητικών) αποσπασμάτων από το ημερολόγιο της Μεξικάνας ζωγράφου, Φρίντα Κάλο, σε μουσική και ενορχήστρωση του Christian Boissel.
Αλλά ήταν μια ανήσυχη φύση και μια παθιασμένη καλλιτέχνις κι έτσι με τον τίτλο «Le soleil sait» («Ξέρει ο ήλιος»), κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Cheyne μια ανθολογία της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη (δίγλωσση), μεταφρασμένη από την ίδια.
Μετέφραζε χρόνια η Ionatos, αλλά αυτή είναι η πρώτη της μεταφραστική δουλειά που εκτυπώθηκε και κυκλοφόρησε. Και βέβαια δεν είναι η πρώτη φορά που μετέφρασε Ελύτη, αφού στις συναυλίες της πάντα μετέφραζε τους στίχους (και άλλων ελλήνων ποιητών) πριν τους ερμηνεύσει. Άλλωστε, το μεγαλύτερο μέρος της συνθετικής της δουλειάς είναι εμπνευσμένο από την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και μας είναι γνωστό από τους ψηφιακούς δίσκους που κυκλοφορούν. Όσο για την ανθολογία «Le soleil sait», η συνθέτρια και μεταφράστρια ακολούθησε μια δική της διαδρομή στην επιλογή των έργων, με ποιήματα απ’ όλες σχεδόν τις συλλογές, ήτοι μια Ελυτική ανθολογία.
Ας έχει τις ευχές όλων των ποιητών που αγάπησε και τραγούδησε, αυτή η Μούσα η Ελληνική!
Παραθέτουμε ένα μεταφραστικό δείγμα από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ
«Εδώ είναι το ταξίδι» Ο γύρος του κόσμου με ελληνικά τραγούδια Τετάρτη 21 Ιουλίου 2021
Kήπος του Christmas Theatre στις Ολυμπιακές εγκαταστάσεις Γαλατσίου
Ο διαχρονικός και πάντα ανήσυχος Νίκος Πορτοκάλογλου, έρχεται στο CT Garden Festival µε όλα τα ταξιδιάρικα τραγούδια του: «Ταξίδι», «Καλοκαιράκι», «Θάλασσά µου σκοτεινή», «Δίψα», «Κλείνω κι έρχοµαι», «Πάνω από τα σύννεφα», «Δε µας συγχωρώ», «Τα καράβια µου καίω», «Τι λάθος κάνω», «Ό,τι δε σε σκοτώνει» κ.α.
Ο Νίκος Πορτοκάλογλου μαζί µε τον εξαιρετικό τραγουδοποιό Στάθη Δρογώση, την Αγάπη Διαγγελάκη και τον Βύρωνα Τσουράπη, δηµιουργούν µία µοναδική παρέα που θα µας ταξιδέψει σχεδόν σε όλα τα μήκη και πλάτη της μουσικής, µε τραγούδια που τους διαμόρφωσαν, χωρίς φόβο αλλά µε περίσσιο πάθος.
Το πρόγραµµα είναι ένα ταξίδι, µια αναδροµή σε όλη την πορεία του Νίκου Πορτοκάλογλου, από τους «Φατµέ» µέχρι σήµερα, µε δυναµικές νέες διασκευές των κλασικών τραγουδιών του, µε συνοδοιπόρους τους ταλαντούχους μουσικούς και τραγουδιστές της οµάδας του.
“…Η Κοινότης είναι προϊόν της ουσιαστικής βουλήσεως του ανθρώπου. Η Κοινωνία είναι προϊόν της αυθαιρέτως σχηματιζομένης τεχνητής βουλήσώς του. Η κοινότης βασίζεται επί βουλήσεως, ήτις πηγάζει αφ’ εαυτής εκ της συναισθηματικής εσωτερικότητος του ανθρώπου. Η κοινωνία οφείλει την ύπαρξίν της εις βούλησιν, η οποία υπαγορεύεται υπό της σκέψεως, μάλλον υπό υπολογισμού, υπό σκοπών. Η βούλησις εξ’ αντιθέτου της Κοινότητος εκδηλούται ως συνήθεια και ως μνήμη. Της Κοινωνίας όμως η βούλησις υπερνικώσα πάσαν συναισθηματικότητα οικοδομεί την ύπαρξίν της εις λογικάς μορφάς. Εξ’ αυτού ακριβώς του γεγονότος η κοινωνία αντιθέτως προς την κοινότητα, παριστά κύκλον ανθρώπων, οι οποίοι συμβιούν ειρηνικώς, ενώ ουσιαστικώς είναι ουχί ηνωμένοι, αλλά κεχωρισμένοι απ’ αλλήλων.
Ενώ η κοινότης αποτελεί πραγματική κοινότητα αίματος, τόπου ή πνεύματος των μελών της νοούντων άλληλα κατά τρόπον, ούτως ειπείν, φυσικόν ή οργανικόν, εν τη κοινωνία ανήκει έκαστος μόνον εις εαυτόν και δεν νοεί αφ’εαυτού τον άλλον, αλλά συμβάλλεται απλώς προς τον άλλον. Ούτως εχόντων των πραγμάτων εις την Κοινότητα νοεί έκαστος την ζωήν του ως α π ο σ τ ο λ ή ν, ενώ εις την Κοινωνία νοεί ο άνθρωπος την ζωήν του ως ε π ά γ γ ε λ μ α …”
Δημήτριος Τσάκωνας, “Εισαγωγή εις τον Νέον Ελληνισμόν”.
O καθηγητής Δημήτριος Τσάκωνας υπήρξε ο τελευταίος θεωρητικός του Ελληνικού Κοινοτισμού, τα βιβλία του οποίου στις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60 εξυμνούντο από προσωπικότητες , όπως ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο μετέπειτα Πρόεδρος Δημοκρατίας, Μιχάλης Στασινόπουλος και ο ακαδημαϊκός Σπύρος Μελάς. (Αβαλον των Τεχνών)
Η μουσικοθεατρική παράσταση του Άκη Δήμου «Κάποτε στο Βόσπορο» ξεκινά την καλοκαιρινή της περιοδεία σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Ένα εξαιρετικό επιτελείο συντελεστών κι ένας δυνατός θίασος πρωταγωνιστών θα ζωντανέψουν την ιστορία των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης στα μισά του περασμένου αιώνα, ανακαλώντας μνήμες με σημείο αναφοράς τις μουσικές και τα τραγούδια μιας ολόκληρης εποχής.
Τη σκηνοθεσία και τη χορογραφία υπογράφει η Σοφία Σπυράτου, η οποία ετοιμάζει μια μουσικοθεατρική παράσταση, όπου τα περίφημα γλέντια της Πόλης, εναλλάσσονται με την ποίηση και το δράμα του τόπου και του χρόνου.
Θεοφανία Παπαθωμά και Ευαγγελία Μουμούρη στο Κάποτε στον Βόσπορο, credits: Marilena Anastasiadou Photography
Ο Άκης Δήμου, ένας από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς της γενιάς του («Απόψε Τρώμε στης Ιοκάστης», «…και Ιουλιέττα») έγραψε κατά παραγγελία των Θεατρικών Επιχειρήσεων Τάγαρη ένα έργο, το οποίο σκιαγραφεί το μύθο και τη νοσταλγία της Πόλης της καρδιάς μας.
Οι ήρωες του έργου έρχονται αντιμέτωποι με το παρελθόν και το παρόν τους, κάτω από τις απειλές του τουρκικού κράτους, που θα οδηγήσουν τελικά στα τραγικά γεγονότα της 1955 και τον αφανισμό των Ελλήνων της Πόλης.
O Αντώνης Καφετζόπουλος και ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης, credits: Marilena Anastasiadou Photography
Οικογενειακά δράματα και πολιτικά παιχνίδια, μυστικά και ψέματα, αντιπαλότητες και χωρισμοί, έρωτες και φιλοδοξίες, γέλια και δάκρυα, στο φόντο μιας από τις τραγικότερες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Μπορείτε να δείτε εδώ τις στάσεις της καλοκαιρινής περιοδείας της παράστασης
Μια πρωτότυπη ταξιδιάρικη συναυλία, µε πρωταγωνιστή το κανονάκι και τον αριστοτέχνη σολίστ του οργάνου, Πάνο Δηµητρακόπουλο.
Έξι προσωπικότητες του ελληνικού τραγουδιού (Παντελής Θαλασσινός, Νίκος Ξυδάκης, Καλλιόπη Βέττα, Ζαχαρίας Καρούνης, Αρετή Κετιµέ, Κατερίνα Παπαδοπούλου) αναδεικνύουν την µαγεία και την αρµονία που προσφέρει το κανονάκι, σε µία µουσική διαδροµή που διατρέχει όλες τις εκφάνσεις του ελληνικού τραγουδιού. «Στο Σου-Μιτζού», «Στη Σέριφο ήσουν πουλί», «Τα σµυρνέικα τραγούδια», «Γεια και χαρά σου Βενετιά», «Σεβάχ ο θαλασσινός», «Σφίγγα», «Νείλος», «Ένα τραγούδι απ΄ τ΄ Αλγέρι», «Αλεξάνδρεια», «Στο Λιβυκό» και όχι µόνο… Παρόν και το Κανονάκι του Διονύση Σαββόπουλου από την «Ρεζέρβα» του 1979. ‘‘Τούτος ο κανόνας µε το κανονάκι…’’
Η συναυλία είναι αφιερωµένη στη µνήµη του κορυφαίου δεξιοτέχνη στο κανονάκι Νίκου Στεφανίδη.
Ο Νίκος Στεφανίδης υπήρξε κορυφαίος δεξιοτέχνης στο κανονάκι, έπαιζε επίσης ούτι και πολίτικη λύρα. Γεννήθηκε το 1890 στο Ακσεχίρ της Μικράς Ασίας και πέθανε στη Νέα Ιωνία το 1983.
Ήρθε στην Ελλάδα μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Στα χρόνια της κατοχής, το 1941, γνώρισε τον Σίμωνα Καρά με τον οποίο, μετά τον πόλεμο, ξεκίνησε μια πολυετή συνεργασία σε ραδιοφωνικές εκπομπές και εμφανίσεις με τη χορωδία του Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής. Θεωρείται ο τελευταίος μεγάλος δεξιοτέχνης στο κανονάκι και φορέας της πρωτογενούς μουσικής παράδοσης των Ελλήνων της Ανατολής.
Το 1986 κυκλοφόρησε ο προσωπικός του δίσκος Νίκος Στεφανίδης – κανοκάκι, στη σειρά: Έλληνες δεξιοτέχνες στην εταιρία “Αφοί Φαληρέα”
Η συναυλία δίνεται στον κήπο του Christmas Theatre στο Γαλάτσι
Ο Νίκος Στεφανίδης υπήρξε κορυφαίος δεξιοτέχνης στο κανονάκι, έπαιζε επίσης ούτι και πολίτικη λύρα. Γεννήθηκε το 1890 στο Ακσεχίρ της Μικράς Ασίας και πέθανε στη Νέα Ιωνία το 1983.
Ήρθε στην Ελλάδα μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Στα χρόνια της κατοχής, το 1941, γνώρισε τον Σίμωνα Καρά με τον οποίο, μετά τον πόλεμο, ξεκίνησε μια πολυετή συνεργασία σε ραδιοφωνικές εκπομπές και εμφανίσεις με τη χορωδία του Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής. Θεωρείται ο τελευταίος μεγάλος δεξιοτέχνης στο κανονάκι και φορέας της πρωτογενούς μουσικής παράδοσης των Ελλήνων της Ανατολής.
Το 1986 κυκλοφόρησε ο προσωπικός του δίσκος Νίκος Στεφανίδης – κανοκάκι, στη σειρά: Έλληνες δεξιοτέχνες στην εταιρία “Αφοί Φαληρέα”.
