Ο Οικουμενικός Πατριάρχης απένειμε το οφφίκιο του Άρχοντος Δικαιοφύλακος στον θεολόγο Παναγιώτη Ανδριόπουλο

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ

Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας

Η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος απένειμε την Πέμπτη, 23 Δεκεμβρίου 2021, στο Πατριαρχικό Παρεκκλήσιο του Αγίου Ανδρέου στο Φανάρι, το οφφίκιο του Άρχοντος Δικαιοφύλακος στον Εντιμολ. κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, θεολόγο και ιδιοκτήτη-διαχειριστή της ιστοσελίδος “Φως Φαναρίου”.

Η Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία επιβραβεύει σήμερον, εν τω ιστορικώ Παρεκκλησίω του Πρωτοκλήτου των Αποστόλων Ανδρέου, την ειλικρινή αφοσίωσιν υμών εις τον Οικουμενικόν Θρόνον, απονέμουσα, ιδίαις ημών Πατριαρχικαίς χερσί, εις την υμετέραν Εντιμολογιότητα το οφφίκιον του Άρχοντος Δικαιοφύλακος. Ανήκετε από την στιγμήν αυτήν εις την χορείαν των Οφφικιαλίων της Μεγάλης Εκκλησίας, οι οποίοι πάμπολλα και πολυτιμότατα προσέφερον και προσφέρουν εις αυτήν και εις το Γένος, και συγκαταλέγεσθε μεταξύ των μελών της Αδελφότητος Οφφικιαλίων «Παναγία η Παμμακάριστος», η οποία εφέτος συνεπλήρωσε τριάκοντα έτη ζωής και διακονίας.”

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνεχάρη τον κ. Ανδριόπουλο για το αγωνιστικό του φρόνημα για τα δίκαια του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά και για την υπεύθυνη στάση και προσφορά του μέσω της ιστοσελίδος του, η οποία “προβάλλει με σθένος και ευαισθησίαν τας δράσεις της Μεγάλης Εκκλησίας και ενσαρκώνει, εις την εποχήν του διαδικτύου και του «χάους των πληροφοριών», την υπευθυνότητα εις τον χώρον της ενημερώσεως”.

O Παναγιώτατος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην διακονία του νέου Άρχοντος ως θεολόγου στην μέση εκπαίδευση.

“Γνωρίζομεν καλώς ότι διακονείτε με ενθουσιασμόν την σχολικήν θρησκευτικήν αγωγήν, η οποία διεκδικεί την θέσιν της εις το σύγχρονον σχολείον ως εν μάθημα, το οποίον εκπροσωπεί, εκφράζει και διασώζει τον παιδαγωγικόν χαρακτήρα του σχολείου, προάγει την γνώσιν της Ορθοδόξου ημών Παραδόσεως, της συμβολής της εις την διαμόρφωσιν του πολιτισμού μας, βοηθεί τα παιδιά να ανακαλύψουν την διάστασιν του βάθους των πραγμάτων, τα ευαισθητοποιεί απέναντι εις τας απειλάς κατά της ιερότητος του ανθρωπίνου προσώπου, συμβάλλει εις την ανάπτυξιν πνεύματος διαλόγου και αλληλοκατανοήσεως με το διαφορετικόν, και ενισχύει την βούλησιν διά να αγωνισθούν δι’ ένα καλλίτερον και δικαιότερον κόσμον. Ίσως ποτέ η σχολική θρησκευτική αγωγή και η παρουσία καλών θεολόγων εις την εκπαίδευσιν, με ήθος δασκάλου, με πιστότητα εις τα πατρώα δόγματα, με ανοικτούς ορίζοντας, με γνήσιον ενδιαφέρον διά τας περιπετείας του συγχρόνου ανθρώπου και με ανεπτυγμένον αισθητήριον διά τα αδιέξοδα, αλλά και τας θετικάς προοπτικάς του πολιτισμού του, να μη ήσαν τόσον απαρίτητοι όσον σήμερον.

Η Ορθόδοξος Παράδοσις είναι ταμιευτήρ υψηλών πνευματικών αξιών με πανανθρωπίνην εμβέλειαν. Η πίστις και η πιστότης εις τας αξίας αυτάς εξέφρασαν και διέσωσαν την ιδιοπροσωπίαν μας καθ’ όλην την μακράν ιστορίαν του Γένους, σήμερον δε αποτελούν εγγύησιν διά την μαρτυρίαν και την πορείαν μας εντός ενός πολυπλόκου και απαιτητικού κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος. Υμείς, Εντιμολογιώτατε, αντλείτε έμπνευσιν και ικμάδα από την παρακαταθήκην αυτήν, από την «μεγάλη μας ρίζα», όπως απεκάλει τον Βυζαντινόν πολιτισμόν ο μακαριστός π. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος.”

Στην αντιφώνησή του ο Εντιμολογιώτατος κ. Παναγιώτης Ανδριόπουλος ευχαρίστησε εγκαρδίως τον Παναγιώτατο για την απονομή του οφφικίου. Μεταξύ άλλων σημείωσε:

“Ομολογώ και κηρύττω δημοσίως, Παναγιώτατε, ότι ανδρώθηκα εκκλησιαστικώς επί της Πατριαρχίας Σας και είναι πολλά και ιλιγγιώδη όσα με έχετε διδάξει χωρίς να το γνωρίζετε. Μακρόθεν εστώς και θερμαινόμενος από την φλόγα σας. Επιλείψει γαρ με διηγούμενον ο χρόνος… Περιορίζομαι σε τρία, νομίζω, καταλυτικά. Είστε ο πάση τη κτίσει Πατριάρχης. Σαρκώνετε την οικουμενικότητα σε κάθε στιγμή και με κάθε τρόπο. Είστε Βαρθολομαίος ο Διάλογος, προς τους εγγύς και τους μακράν. Είστε ο Πατριάρχης της ελευθερίας!”

Κατά την απονομή του οφφικίου παρέστησαν οι Σεβ. Μητροπολίτες Γέρων Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ, Κυδωνιών κ. Αθηναγόρας, Σηλυβρίας κ. Μάξιμος, ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Αλικαρνασσού κ. Αδριανός, η σύζυγός του νέου Άρχοντος Ευγεν. κ. Δάφνη Πανουργιά, Σοπράνο, καθώς και συγγενείς, φίλοι και συνεργάτες του.

24 Δεκεμβρίου 2021

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας Η Α.Θ. Παναγιότης

Διαβάστε Περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

T.Σ. Έλιοτ: “Η Καλλιέργεια των Χριστουγεννιάτικων Δέντρων”

Οι άνθρωποι βλέπουν τα Χριστούγεννα παντοιοτρόπως,

Ορισμένους δ’ εκ των τρόπων ας μας επιτραπεί να αντιπαρέλθουμε:

Τουτέστιν τον κοινωνικό καιροσκοπισμό, την απάθεια, την κατάφωρη εμπορικότητα,

Το σαματά (καθώς τα καπηλειά μένουν μεσάνυχτα ανοιχτά),

Και το παιδιάρισμα που ουδόλως σχετίζεται με το παιδί

Για το οποίο είναι αστέρια τα κεριά, κι ο χρυσαφένιος άγγελος

Με τα φτερά ανοιχτά στου δέντρου την κορυφή

Δεν είναι στολίδι, παρά άγγελος ζωντανός.

Το παιδί θαμπώνεται απ’ το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο:

Ας αφεθεί να συνεχίσει μέσα στο πνεύμα αυτό του θάμπους

Για την Εορτή ως γεγονός και όχι ως αφορμή·

Έτσι ώστε ο χρυσοφώτιστος συνεπαρμός, η κατάπληξη

Του πρωτοϊδωμένου Δέντρου φυλαγμένη από τη μνήμη,

Photo credit: Claudia Gründer

Έτσι ώστε η αναπάντεχη χαρά, η αγαλλίαση για τα καινούργια του αποκτήματα

(Καθένα τους με την δική του ξεχωριστή κι ορεκτική μυρουδιά),

Η προσμονή της χήνας ή της γαλοπούλας

Και το αναμενόμενο δέος επί τη εμφανίσει των,

Έτσι ώστε το σέβας και η χαρμονή

Να μην αποξεχαστούν με την επερχόμενη πείρα,

Με της συνήθειας την ανία, τη βαρυγκόμια, τον κάματο,

Τη συνείδηση του θανάτου, τη συναίσθηση της αποτυχίας,

Ή την ευσέβεια του προσηλύτου

Που μπορεί να τη σπιλώνει ξιπασιά

Δυσάρεστη στο Θεό και προσβλητική για τα παιδιά

(Και εδώ θα κάμω ακόμη μνείαν ευγνωμόνως

Της Αγίας Λουκίας, με τα κάλαντά της και το φωτεινό της στέμμα):

Έτσι ώστε πριν από το τέλος, τα ογδοηκοστά Χριστούγεννα

(Με «ογδοηκοστά» εννοώ όποια θε να ειν’ τα τελευταία)

Οι αθροισμένες αναμνήσεις της ενιαύσιας συγκίνησης

Να δυνηθούν να συμπυκνωθούν σε μεγάλη χαρά

Που θα είναι ταυτοχρόνως και τρανός φόβος, όπως

Όταν εγένετο πάση ψυχή φόβος:

Γιατί η αρχή θα είναι υπόμνησις του τέλους

Και η Έλευσις, της Καινούργιας Ελεύσεως.

23 Δεκεμβρίου 2021

Οι άνθρωποι βλέπουν τα Χριστούγεννα παντοιοτρόπως, Ορισμένους δ’

Διαβάστε Περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ - ΙΔΕΕΣ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Βράβευση για τον Δρα Φιλοσοφίας Δημήτρη Μπαλτά από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσσίας

Με το μετάλλιο «Για τη Διαφύλαξη της Πολιτισμικής και Ιστορικής Κληρονομιάς της Ρωσίας» τιμήθηκε ο Βολιώτης εκπαιδευτικός κ. Δημήτρης Μπαλτάς, δρ. Φιλοσοφίας, στο Ρωσικό Σπίτι, στην Αθήνα, σε μια εκδήλωση που ήταν αφιερωμένη στα 200 χρόνια από τη γέννηση του Ντοστογιέφσκι. Ο ίδιος έχει γράψει βιβλία και άρθρα πάνω σε ζητήματα βυζαντινής και ρωσικής φιλοσοφίας, ενώ έχει μεταφράσει Τρουμπετσκόι, Μπουλγκάκωφ, Μπερντιάγιεφ, Ιλίν, Φρανκ.

Ο κ. Δημήτρης Μπαλτάς, δρ. Φιλοσοφίας και εκπαιδευτικός στο Αρσάκειο, είχε την τιμή να του απονεμήθηκε το μετάλλιο «Για τη Διαφύλαξη της Πολιτισμικής και Ιστορικής Κληρονομιάς της Ρωσίας» από το υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσικής Ομοσπονδίας, στο Ρωσικό Σπίτι, στην Αθήνα, σε μια εκδήλωση που διοργανώθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2021 και η οποία ήταν αφιερωμένη στα 200 χρόνια από τη γέννηση του Ντοστογιέφσκι.

Ο Βολιώτης διδάκτωρ της φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών τόνισε πως «το σχολείο μας παρουσίασε μια σκηνή από τον Έφηβο του Ντοστογιέφσκι, την οποία ανέβασαν ρωσόφωνα παιδιά, με τη βοήθεια της θεατρολόγου του σχολείου».

Στην εκδήλωση έδωσαν το «παρών» ως επί το πλείστον Ρώσοι από την πρεσβεία της Ρωσίας, αλλά και καθηγητές πανεπιστημίων και διευθυντές μουσείων της Ρωσίας, οι οποίοι είχαν έρθει στην Ελλάδα για αυτόν τον λόγο.

Ο σύμβουλος έκδοσης του περιοδικού Στέπα μίλησε για τη ρωσική φιλοσοφία λέγοντας πως το ενδιαφέρον του άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 όταν διάβασε μεταφρασμένα βιβλία του Νικολάι Μπερντιάγιεφ. «Τότε δεν είχαμε μεταφρασμένα κείμενα πολλών Ρώσων φιλοσόφων, διότι κυρίως αυτά αφορούσαν Ρώσους λογοτέχνες» σημείωσε ο ίδιος, για να προσθέσει: «Ενδιαφέρον για τη ρωσική φιλοσοφία δημιουργήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες και έτσι μεταφράστηκαν Ρώσοι φιλόσοφοι του 19ου και 20ού αιώνα».

«Στη δεκαετία του ’90 έκανα μαθήματα ρωσικής γλώσσας και στη δεκαετία του 2000 παρουσίασα μια ανθολογία με αποσπάσματα άρθρων και βιβλίων Ρώσων φιλοσόφων του 19ου και 20ού αιώνα, ενώ δημοσίευσα και κάποια άλλα βιβλία, κάνοντας και μεταφράσεις» συμπλήρωσε.

Ο ίδιος ξεχώρισε κάποια κοινά πολιτιστικά στοιχεία που αφορούν στη βυζαντινή παράδοση, η οποία όμως προσλήφθηκε στη ρωσική σκέψη με κάποιες διαφορές. «Αυτή τη βυζαντινή παράδοση επεξεργάστηκαν οι Ρώσοι διανοητές του 19ου αιώνα που τους ενδιέφερε ιδιαίτερα. Ήταν μια εποχή, κατά την οποία συζητούσαν αν η Ρωσία ανήκει στην Ανατολή ή τη Δύση, οπότε είχαν ένα ενδιαφέρον σε αυτό το πλαίσιο, ανατρέχοντας στους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας, έχοντας και τις πρώτες μεταφράσεις Πατερικών κειμένων στα ρωσικά».

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Μπαλτά, οι Ρώσοι φιλόσοφοι είχαν γνώση των Ελλήνων φιλοσόφων και ιδιαίτερα του Πλάτωνα και όχι τόσο του Αριστοτέλη. «Ο Βλαδίμηρος Σολοβιόφ, ένας από τους μεγάλους φιλοσόφους της Ρωσίας του 19ου αιώνα, έχει γράψει αρκετά άρθρα και μελέτες πάνω στον Πλάτωνα» επισήμανε.

Η αγάπη του ίδιου για τη ρωσική γλώσσα και τη φιλοσοφία άρχισε τη δεκαετία του ’90, κατά την οποία δεν υπάρχουν μεταφρασμένα κείμενα στην Ελλάδα, δημιουργώντας ένα επιστημονικό κενό και δεν ήταν γνωστός, όπως λέει, καν ως όρος η ρωσική φιλοσοφία. «Αυτό ήταν ένα κίνητρο για μένα πολύ ισχυρό για να διαβάσω, να ασχοληθώ και αργότερα να μεταφράσω, διαβάζοντας βέβαια μελέτες είτε καθαρά φιλοσοφικά κείμενα ή λογοτεχνικά κείμενα που έχουν φιλοσοφικές προεκτάσεις. Για παράδειγμα ο Ντοστογιέφσκι, ο Τολστόι, ο Γκόγκολ κ.λπ. έχουν τέτοιες προεκτάσεις στα έργα τους» κατέληξε ο Βολιώτης.

Πηγή: e-thessalia.gr

23 Δεκεμβρίου 2021

Με το μετάλλιο «Για τη Διαφύλαξη της

Διαβάστε Περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΙΣΤΗ

“H Φάτνη”: Ένα αγνοημένο λαϊκό ορατόριο των Νίκου Γκάτσου και Σωκράτη Βενάρδου με τους νεαρούς Μανώλη Μητσιά και Δήμητρα Γαλάνη (με βίντεο)

του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Σωκράτης Βενάρδος (1927-1983), με καταγωγή από τη Σμύρνη, υπήρξε πρωτοψάλτης, λογοτέχνης, καθηγητής μουσικής και συνθέτης θρησκευτικών έργων. Στη δισκογραφία έχει καταθέσει μερικές αξιόλογες εργασίες, όπως η “Φάτνη” (1971), ο “Ύμνος της αγάπης” (1977), το ορατόριο “Κοσμάς ο Αιτωλός” (1980), αλλά και το εθνικοπατριωτικό λαϊκό ορατόριο “Εθνεγερσία” (1973). Έγραψε, επίσης, μουσική για αρχαίες τραγωδίες, όπως την «Μήδεια», μετά από προτροπή του Γιάννη Τσαρούχη, αλλά και μουσική για ταινίες μικρού μήκους.

Η «Φάτνη» είναι ένα λαϊκό ορατόριο του Σωκράτη Βενάρδου για σόλο φωνές, αφηγητή, χορωδία και ορχήστρα. Βασίζεται σε κείμενο του Καταλανού ποιητή Joan Alavedra (1896-1981) μεταφρασμένο στα ελληνικά από τον ποιητή Νίκο Γκάτσο. Μάλιστα το ίδιο κείμενο έχει μελοποιηθεί στην πρωτότυπη (καταλανική) γλώσσα και από τον μεγάλο Ισπανό τσελίστα και συνθέτη Pablo Casals. Το έργο αποτελεί ύμνο στην ειρήνη και ως τέτοιο παρουσιάστηκε και στην Αθήνα, στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ στα 1966.

Ο Γκάτσος μετέφρασε το ποίημα κατόπιν παραγγελίας και το διασκεύασε, συμπτύσσοντας ή περικόπτοντας μέρη, προκειμένου να μελοποιηθεί από τον Σωκράτη Βενάρδο σε μορφή λαϊκού ορατορίου με στοιχεία βυζαντινής και δυτικής μουσικής.

Νίκος Γκάτσος και Αγαθή Δημητρούκα

Το θέμα του έργου αναφέρεται στη γέννηση του Χριστού και στο προσκύνημα των βοσκών και των Μάγων δοσμένο με μια λαϊκή απλοϊκότητα. Το ίδιο απλή είναι και η μουσική προσέγγιση του Σωκράτη Βενάρδου, η οποία κινείται από τα καθαρά λαϊκά μονοπάτια μέχρι τις παρυφές της δυτικότροπης λόγιας μουσικής με αρκετές καλές στιγμές μελωδικού λυρισμού, αλλά και στομφώδεις εξάρσεις χορωδιακής μεγαλοπρέπειας.

Αφηγητής είναι ο Ιορδάνης Μαρίνος. Τα σολιστικά μέρη αποδίδουν μέλη της χορωδίας και μεταξύ αυτών ο βαρύτονος Θόδωρος Δημήτριεφ, ο οποίος «στοίχειωσε» με την ερμηνεία του το «Άξιον εστί» των Οδυσσέα Ελύτη – Μίκη Θεοδωράκη.

Στην «Φατνη» συμμετέχουν, επίσης, δυο καινούργιοι τότε λαϊκοί ερμηνευτές, ο Μανώλης Μητσιάς και η Δήμητρα Γαλάνη, στην πρώτη τους δισκογραφική εμφάνιση ως καλλιτεχνικό δίδυμο.

Μανώλης Μητσιάς και Δήμητρα Γαλάνη

Η Αγαθή Δημητρούκα, που επιμελήθηκε την αναθεωρημένη έκδοση του τόμου “Νίκος Γκάτσος- Όλα τα τραγούδια”, έχει πει σε συνέντευξή της για το συγκεκριμένο έργο: «Για τη «Φάτνη» δεν υπήρχαν πουθενά οι στίχοι, οπότε έκανα απομαγνητοφώνηση. Για να μη χάσω, ας πούμε, τους στίχους στα χορωδιακά μέρη, επεξεργάστηκα το υλικό σε στούντιο. Είναι εξαφανισμένο το έργο αυτό κι εγώ το έχω σε ένα και μοναδικό βινύλιο. Έπρεπε, επίσης, να κάνω την παραβολή με το καταλανικό κείμενο και να το χωρίσω σε στίχους, έχοντας την αίσθηση του μέτρου.»

Ο Σωκράτης Βενάρδος έγραψε για την «Φάτνη»:

«Στο αποκορύφωμα της βρισκόταν μια σύγκρουση που από πολύ παλιά με συγκλονίζει, όταν μου εμπιστεύθηκε το κείμενο του Ορατορίου ο Νίκος Γκάτσος. Δύο λάτρεις μέσα μου, χρόνια δε λένε να μονοιάσουν: Η μελωδία της Βυζαντινής Μουσικής, που από παιδί της έδωσα την ψυχή μου και η Αρμονία της Ευρωπαϊκής, που αργότερα με κατέκτησε. Με τη «Φάτνη» διστακτικά δώσανε τα χέρια οι δύο τους και μια ελπίδα χάραξε πως κάτι καινούριο ξεπροβάλλει. Οι αναζητήσεις δεν τελείωσαν, μα πολλά βγήκαν συμπεράσματα: Μέχρι πόσο μπορεί κανείς να προχωρήσει στην εναρμόνιση των ήχων τις Βυζαντινής μουσικής χωρίς να χάσουν τον χαρακτήρα και το ήθος τους, και μέχρι πόσο μπορεί η Αντίστιξη και η Αρμονία να προσφέρονται χωρίς να προβάλλονται;

H «Φάτνη» έχει μια βαριά κληρονομιά Τη μελοποίηση την άρχισα το καλοκαίρι του 1969 στους δρόμους της Πεντέλης. Μια αφηρημάδα μου έμεινε από τότε για κάθε τι που ήταν άσχετο με το έργο. Μου μιλούσαν για άλλα, σοβαρά θέματα κι εγώ τραγούδαγα τους σκοπούς και ξεδιάλεγα νέες ιδέες. Οι πρώτες μου εμπνεύσεις, γράφτηκαν στην Βυζαντινή μουσική φυσικά πάνω σε περιθώρια εφημερίδων, σε πακέτα που κράταγα, σε μικρά πρόχειρα χαρτάκια. Μα η μεγάλη δυσκολία και το αίσθημα της ευθύνης ορθώθηκαν μπροστά μου αργότερα, στην ενορχήστρωση. Γύρευα σώνει και καλά να πάρω ότι γινόταν απʼ τη δυτική τέχνη σαν υλικό μόνο, για να κτίσω οικοδόμημα καθαρά Ελληνικό, Βυζαντινό. Τώρα, όλο τον μόχθο μου τον προσφέρω. Δεν ξέρω πόσους θα συγκινήσει. Θα ήθελα πολλούς! Δεν με ενδιαφέρει καθόλου το αν “πιάσει” το έργο. Ο Τσαρούχης μου φωνάζει απʼ το Παρίσι: – Δεν είναι κέρδος να βγει στην πιάτσα της Αθήνας ένας ακόμη μουσικός που να προσφέρει είδη ευρείας καταναλώσεως. Δύο δόξες υπάρχουν: Η Δόξα της «Κόκα-Κόλα», να φτιάχνεις δηλαδή και να πουλάς ότι ζητάει η κατανάλωση, και η Δόξα του Δημιουργού, που βγάζει ανόθευτα και ανυστερόβουλα μέσα απʼ την ψυχή του αυτή την ασίγαστη δύναμη για να την προσφέρει στον Άνθρωπο.»

Σωκρατης Βενάρδος

Οι πωλήσεις του δίσκου όπως σωστά προέβλεψε και ο συνθέτης ήταν απογοητευτικές και αυτό μπορούμε να το λάβουμε υπ’ όψιν και από την σπανιότητα του.

Ακολουθεί ένα απόσπασμα (σε όχι τόσο καλή ποιότητα ήχου, λόγω κακής κατάστασης του δίσκου) με την ερμηνεία της 18χρονης τότε Δήμητρας Γαλάνη.

Ο Μανώλης Μητσιάς συμμετέχει κι αυτός με ένα τραγούδι στο ορατόριο «Η Φάτνη». Ο Μητσιάς λέει σε μια συνέντευξή του γι’ αυτή τη δουλειά: «Αυτό ήταν ένα πράγμα λίγο βυζαντινό, ας πούμε. Το είχε ξεκινήσει ο Βενάρδος, με παρακάλεσε ο Γκάτσος και πήγα την τελευταία στιγμή. Απ’ αυτό έχω μόνο το εξώφυλλο, τον δίσκο κάπου τον έχω δώσει και δεν μου τον επιστρέψανε…»

Παραθέτουμε το τραγούδι που ερμηνεύει στον δίσκο ο Μανώλης Μητσιάς.

Ας κλείσουμε την αναφορά μας στην «Φάτνη» των Γκάτσου – Βενάρδου, με το φινάλε του έργου, που παραπέμπει στον αγγελικό ύμνο των Χριστουγέννων:

Δόξα εν Υψίστοις!

Τον Κύριον αινείτε εν τοις Υψίστοις!

Επί γης ειρήνη!

Ειρήνη στους καλούς της γης ανθρώπους

Τι σώθηκε για πάντα τώρα ο κόσμος απ’ το κακό

Ειρήνη στους καλούς ανθρώπους

Ο πόλεμος για πάντα θα αφανιστεί

Ειρήνη!

22 Δεκεμβρίου 2021

του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου Ο Σωκράτης Βενάρδος (1927-1983), με

Διαβάστε Περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Mια “Ντικενσιανή” βραδυά για την “Εκκληση στις εκπτωτες γυναίκες”

Στην καρδιά των γιορτών, Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου, στις 20.00, στον ”Βυσσινόκηπο” (Ζωοδόχου Πηγής 27), οι Εκδόσεις Sestina παρουσιάζουν, σε μια άκρως ”ντικενσιανή” βραδιά, τον δεύτερο τίτλο της σειράς PAMPHLETS: Charles Dickens, Έκκληση στις έκπτωτες γυναίκες” – μια σύντομη ”παρακλητική” επιστολή του Τσαρλς Ντίκενς στα ”αμαρτωλά” κορίτσια του Λονδίνου, μια προτροπή να αλλάξουν ζωή, καταφεύγοντας στο περίφημο Urania Cottage, που έστησε μαζί με την εκκεντρική βαρόνη και φίλη του, Angela Burdett-Coutts.

Τα κείμενα του βιβλίου μεταφράζονται πρώτη φορά στα ελληνικά, επιχειρώντας να αναδείξουν μια σχετικά άγνωστη -ή και παραγνωρισμένη- πλευρά του συγγραφέα που συνέδεσε όσο λίγοι το όνομα και το έργο του με την παράδοση των Χριστουγέννων, αλλά και με την απεικόνιση του Λονδίνου της εργατικής τάξης και της ζωής που παρεπιδημούσε εκεί.

Συνομιλούν η εκδότρια και μεταφράστρια και ο δρ. Φιλοσοφίας Αλέξανδρος Δασκαλάκης, ενώ αποσπάσματα διαβάζουν οι ηθοποιοί Φραγκίσκη Μουστάκη και Δώρα Στυλιανέση.

21 Δεκεμβρίου 2021

Στην καρδιά των γιορτών, Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου,

Διαβάστε Περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ - ΙΔΕΕΣ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χρήστος Μαλεβίτσης: “Το 1821 έδωσε τα μέτρα τα έσχατα του ανθρώπου”. Μέρος Β!

Με αφορμή την επέτειο γέννησης του σημαντικού Χριστιανού στοχαστή Χρήστου Μαλεβίτση (18 Δεκεμβρίου 1927- 1997), συνεχίζουμε με το δεύτερο μέρος ενός διαφορετικού «Πανηγυρικού της 25ης Μαρτίου “ γραμμένο τρία χρόνια μετά την τραγωδία της Κύπρου στην “Ευθύνη, και προειδοποιώντας από τότε για την σημερινή κατάσταση (Διαβάστε το πρωτο μέρος εδώ)

Πρόλογος – Επιμέλεια Σπύρος Δημητρίου

Διότι το δεδομένο του Έθνους είναι μεν ιστορικό, καθόλου όμως δεν έχει υπερβληθή από την ιστορία. Ίσως αυτό συμβεί κάποτε. Για την ιστορική μας στιγμή αποτελεί αμετάθετη διάσταση της υπάρξεώς μας. Και όσο πρόκειται για τον εορτασμό της εξεγέρσεως του γένους μας, τόσο περισσότερο κραταιώνομε την ίδια μας την ύπαρξη. Ο κοσμοπολιτισμός αποδείχτηκε μια ρηχή ιδέα ενός ανέστιου ντιλεταντισμού, η οποία ερακώθη από τα κανόνια των τελευταίων πολέμων.

Τα έθνη ζουν και μάχονται για την αυθυπαρξία τους. Αυτό είναι δεδομένο ιστορικό πρώτης γραμμής. Επειδή αποτελούν πολιτιστικές μονάδες με ιστορικό και υποστασιακό βάθος, απαραίτητο για την ουσιαστική ύπαρξη του ανθρώπου, αν είναι τούτος να ζήσει σαν όν με ρίζες και με βάθος. Διότι χωρίς τις ρίζες στα υποστρώματα της εθνικής ζωής τίποτε το δημιουργικό δεν μπορεί να γίνει. Τούτο σημαίνει πως χωρίς ουσιαστική – όχι τυπική – σύνδεση με το παρελθόν, δεν υπάρχει εγγύηση και για δημιουργικό μέλλον. Επειδή δεν εδόθηκε του ανθρώπου να δημιουργεί εκ του μηδενός.

Αν λοιπόν τώρα τιμούμε μιαν ευαγγελισμένη στιγμή του παρελθόντος, είναι επειδή θέλομε να ζήσομε το μέλλον μας ως πρόσωπα με ταυτότητα. Δηλαδή να είμαστε οι εαυτοί μας. Και οι εαυτοί μας έχουν ως βάθος, το ιστορικό βάθος του έθνους μας.

Κι’ ωστόσο καταφεύγομε σε γενικά σχήματα. Η γενικότητα συνοψίζει και οικονομεί στο πνεύμα μας την απειροπληθή πραγματικότητα, μπορεί και να τη σηματοδοτεί, αλλά δεν την εξαντλεί. Και ο αγώνας του 21 διαδραματίστηκε ανάμεσα σε πλήθος από σπαραχτικές και συνταραχτικές λεπτομέρειες. Και η σφύζουσα ζωή του εισδύει πολυδύναμη στην ασπαίρουσα στιγμή της πραγματοποιήσεώς της, στα επί μέρους αναρίθμητα περιστατικά, που καμιά αναγωγή δεν τα περισώζει.

Δεν μπορούμε, βεβαίως, να αναφερθούμε στην απειρία των συμβάντων. Μολονότι αυτά ακριβώς είναι το θερμό σώμα της ιστορίας, το ζέον αίμα της. Οφείλομε όμως να τα αναλογιστούμε. Αρκεί και μόνο να περιτρέξουμε το οχύρωμα του Μεσολογγιού.

Το προτείχισμα του Φραγκλίνου, το επονομαζόμενο «Τερρίμπιλε», το προτείχισμα του Μάρκου Μπότσαρη, ή αλλοιώς η «Μεγάλη Τάμπια». Το προτείχισμα της «Λουνέττας», το κανονιοστάσιο Ανδρέα Μιαούλη…. Όλη αυτή η πυρακτωμένη γραμμή που εβομβαρδιζότανε ακατάπαυστα επί ένα χρόνο, που απόμεινε ένας λιθαροσωρός, και όμως ανυπέρβατος για τις πολλές χιλιάδες των πολιορκητών.

«Τούτο το (φονικόν) θέαμα – λέγει ο Κασομούλης (τ. Β’ σ. 191) – και το ακατάπαυστον πυρ, αι φωναίς και τα λοιπά σημεία της χαράς μας παρώξυναν τον Ιμπραίμην, ώστε δεν ήξευρεν που να πρωτοκτυπήσει.

Μη υποφέρων να βλέπη τους Έλληνας να περιφρονούν τόσον τα πυρά του, ιστάμενοι όρθιοι και ντουφεκώντες από τον τοίχον – εξέχοντες από τα ποδάρια έως το κεφάλι – εσυγκέντρωσεν (εκεί) όλα τα πυροβόλα και τας βόμβας να μας κρημνίση.

Δυο φοραίς, ενθυμούμαι, εκλονίσθη το τείχος, ελύγισεν – από τον κτύπον των πυροβόλων – προς τα έξω να πέση και επιμένοντας (όλοι), κανένας δεν ετραβήχτη, παρά εφώναζον :

-Με τον τοίχον, όλοι ομού πάλιν έξω! Τα σπαθιά και γιαταγάνια (μοναχά) να προφυλάξωμεν και αρκούν αυτά.

Εις ταύτην την στιγμήν λαβών την θέσιν μου άλλος να ντουφεκίση έως να γεμίσω εγώ, (ένας εχθρικός βομβαρδιέρης) εζύγισεν την βόμβαν την μεγάλην επάνω εις το μέρος οπού στεκόμασθεν εμείς, εφώναξεν ο Κωνσταντής Καραμπίνης (Σουλιώτης) να φυλαχθώ, έως να κυττάξω την διεύθυνσίν της, είδα ότι κατέβαινε κατακάθετον προς εμέ, και με πρόφθασεν τόσον ογλήγορα, ώστε δεν πρόφθασα να σαλεύσω. Απέρασεν έως μια πιθαμή από τον δεξιόν ώμον μου, και εχώθη μέσα εις την γήν. Συνηθισμένοι να εξαπλωνώμεθα (καταγής) εις την έκρηξιν ταύτην, έπεσα ευθύς και έρριψα (πέρα) το ντουφέκι μου (δια) να το προφυλάξω, μόλις το έρριξα και βλέπω ότι η γη με ανασηκώνει και με ρίπτει πέρα, από την (δυνατήν) έκρηξιν, χωρίς (όμως) να βλαφτώ. Όλοι οι συνδρόφοι μου βλέποντάς με (πίπτοντα) ελυπήθησαν, και έτεξαν να με προλάβουν. Τινάζοντας (εγώ) τα χώματα από απάνω μου εφώναξα:

-Τίποτες δεν έχω, συνδρόφοι, και εξακολουθάτε!

Ο πόλεμος ούτος εβάσταξεν εως το μεσημέρι…».

Ιδού λοιπόν μια στιγμή του αγώνα, δοσμένη με το παράξενο λόγιο ιδίωμα του αγωνιστή του Μεσολλογίου. Έτσι καυτή είναι η ύλη της ιστορίας, την οποία καταψύχουν τα ιστορικά συγγράμματα και οι πανηγυρικές αναδρομές. Και κάτι περισσότερο: που λησμονιέται. Και όμως, η μνήμη σε ένα Έθνος που έχει τη μικρότερη ιστορία στον κόσμο πρέπει να είναι ακμαία. Για να θυμάται όχι μόνο το μεγαλείο του Μεσολογγίου, αλλά και την εγκατάλειψή του, από τους άλλους Έλληνες. Ο ίδιος ο Κασομούλης γράφει (τ. Β΄ σ. 129)

«Ενώ ημείς καταγινόμασθον πώς να βαστάξωμεν τον εχθρόν, αι σπουδαρχίαι εις την Πελοπόννησον αύξαιναν. 25 Σεπτεμβρίου προκηρύττει ο Πρόεδρος (του Εκτελεστικού) την Γεν. Εθνικήν Συνέλευσιν… Όσας φοράς συνήρχετο (είς Συνέλευσιν) το Έθνος, εχάναμεν ένα μέρος (της Ελληνικής Επικρατείας) από την αφροντισίαν των πολιτικών αρχών… Ήλθεν η προκήρυξις (των εκλογών και στο πολιορκημένο) Μεσολόγγι και περισσότερον εσπάραξεν η καρδιά μας από αυτήν την είδησιν παρά από τον Ιμπραίμην…».

Αυτά τα λόγια του αγωνιστή του Μεσολογγιού ισχύουν και για τη δεινή περιπέτεια της Μικράς Ασίας, ακριβώς έναν αιώνα αργότερα. Ισχύουν δε τροποποιημένα αναλόγως και για την πρόσφατη τραγωδία της Κύπρου. Η σπουδαρχία και τα κομματικά πάθη οδηγούν σε ιστορικές ήττες το Έθνος. Και λέγω ιστορικές, επειδή το αναγκάζουν να συμπτύσσεται γεωγραφικώς. Και τούτο είναι το πλέον δυσοίωνο. Ο Ελληνισμός πιέζεται στα σύνορά του και υποχωρεί. Ενώ είναι κατάμονος μέσα στη χορεία των Εθνών. Αυτό είναι αρκετός λόγος για να συνταράξει τις συνειδήσεις και να τις τροποποιήσει, ώστε η μόνη κυρίαρχη ιδεολογία σ’ αυτό το απειλούμενο ακρωτήριο του φωτός να είναι η σωτηρία της ελληνικότητάς μας.

Το μεγαλύτερο μέρος της τιμημένης Φρουράς του Μεσολογγίου εσφάγη κατά την έξοδο. Τούτο σημαίνει ότι την έξοδο την συνεχίζει πλέον στον ατελεύτητο χρόνο της ελληνικής ιστορίας. Και περιέρχεται τα σύνορα του ελληνισμού περίφροντις. Διότι στα σύνορα του ελληνισμού υπάρχουν ακόμη οι Τούρκοι και διεκδικούν την ύπαρξή μας.

Μανώλης Μπικάκης, ο Ραμπο της Κύπρου

Η Τιμημένη Φρουρά του Μεσολογγίου κατά την έξοδό της περίμενε βοήθεια από το αντίπερα στρατόπεδο της Δερβέκιστας, ώστε να μη πέσει όλη η τουρκιά επάνω της. Και η βοήθεια δεν ήρθε, εκείνη τη νύχτα των Βαίων. Επειδή οι Έλληνες ήσαν διχασμένοι. Γι’ αυτό τότε πλέον ο ηττημένος και ευτελισμένος Κιουταχής έγινε τροπαιοφόρος. Έτσι εκαταστήσαμε τροπαιοφόρες και τις οκνές και κτηνώδεις ορδές του Αττίλα, πρόσφατα.

Γι’ αυτό, λέγω, πως η τιμημένη Φρουρά του Μεσολογγίου, και όλες οι Φρουρές της μεγάλης ελληνικής επανάστασης, περιέρχονται τα σύνορα του Ελληνισμού περιφρόντιδες. Διότι μας ατενίζουν από την ελληνική αθανασία τους και μας βλέπουν πολύ αφρόντιδες. Επειδή ματαιοπονούν όσοι φυλάγουν το εξωτερικό μέτωπο, όταν το εσωτερικό μέτωπο είναι διαβρωμένο. Στο Μεσολόγγι άφησαν την πνοή τους ο Άγγλος Μπάυρον, ο Ελβετός Μάγιερ, ο Γερμανός Νόρμαν και άλλοι πολλοί φιλέλληνες. Τώρα πλέον δεν υπάρχουν φιλέλληνες. Ας μείνουν τουλάχιστον φιλέλληνες οι Έλληνες. Διότι οι εξωτικές ιδεολογίες που τους συνεπήραν είναι σαν τους εξωτικούς καρπούς, από τους οποίους έφαγαν οι σύντροφοι του Οδυσσέα, με τίμημα να λησμονήσουν την Ιθάκη.

10.

Σήμερα εορτάζομε την ημέρα της μεγάλης ανάμνησης. Την οποία, άλλωστε, μας υπενθυμίζουν και τα άλλα σκάφη του άλλου Ιμπραήμ, που διασχίζουν αυτές τις ημέρες το πέλαγος, που το όνομά του το οφείλει στον Αιγαία και σε κανένα Σουλτάνο.

Για άλλους λαούς μπορεί το φως να έρχεται από την Ανατολή. Για τον ελληνικό λαό από την Ανατολή έρχεται το σκότος. Γι’ αυτό οι Έλληνες πρέπει να γρηγορούν».

Πηγή : Συλλογικό «ΤΟ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ» Η κιβωτός του νέου Ελληνισμού Εκδόσεις ΕΥΘΥΝΗ/Κείμενα της Μεθορίου Αθήνα 1993

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Δεν βρέθηκαν άρθρα

13 Ιουνίου 2016

[vc_row][vc_column][eltd_block_one category_id="0" author_id="0" featured_thumb_image_size="original" display_pagination="yes" pagination_type="np-horizontal"][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column width="1/2"][eltd_post_layout_two

Διαβάστε Περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ - ΙΔΕΕΣ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χρήστος Μαλεβίτσης: “Το 1821 έδωσε τα μέτρα τα έσχατα του ανθρώπου”

Mε αφορμή την επέτειο γέννησης του σημαντικού Χριστιανού στοχαστή Χρήστου Μαλεβίτση (18 Δεκεμβρίου 1927) δημοσιεύουμε ένα διαφορετικό «Πανηγυρικό της 25ης Μαρτίου “, που από το 1977 μας προειδοποιούσε για την σημερινή κατάσταση.

Πρόλογος – Επιμέλεια Σπύρος Δημητρίου

Ζήσαμε την επέτειο των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 μέσα σε εγκλεισμό. Ένα περίεργο εγκλεισμό, λόγω μιας πανδημίας, με πολλά ερωτηματικά γι αυτήν και τα μέτρα ανελευθερίας που επιβλήθηκαν για την αντιμετώπισή της. Μια γιορτή ελευθερίας που «γιορτάστηκε» με απαγορευτικές διατάξεις νομοθετικού περιεχομένου. Είχαν φροντίσει στο μεταξύ, οι της εξουσίας να προσβάλλουν, να μειώσουν και ν’ αλλάξουν τον σκοπό και τον λόγο μιας τέτοιας επετείου, τόσο με τον φορέα που δημιούργησαν για να πραγματοποιήσουν τάχα εκδηλώσεις μνήμης και τιμής, όσο και με την κυρίαρχη διάχυση της αποδομητικής σχολής της ιστορίας, που κατακλύζει παντού πανεπιστήμια, ΜΜΕ και κόμματα. Στόχος όλων αυτών το Ελληνικό Έθνος κι η ιστορία του, ωμά και απροκάλυπτα. Με εκδηλώσεις καρικατούρας, η εξουσιαστική ελίτ που εγκολπώνεται τους μηχανισμούς της χώρας, φρόντισε να δείξει τις προθέσεις της, απομακρυσμένη κι αποκομμένη από το λαϊκό σώμα και τις επιθυμίες του, την συλλογική του μνήμη και ταυτότητα.

Ένας πανηγυρικός για την 25η Μαρτίου, λοιπόν, επί της ουσίας δεν ακούστηκε επίσημα, παρά μόνο από τις κατά τόπους προσπάθειες που έγιναν από απλούς ανθρώπους και φορείς και εν μέσω απαγορεύσεων και διώξεων. Ξύπνησαν μνήμες άλλων εποχών όπως οι σκοτεινές μέρες της κατοχικής επετείου της 25ης Μαρτίου 1943.

Ήταν πράγματι απαραίτητος ένας πανηγυρικός για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση που να μας βγάζει από τον λήθαργο που μας έχουν ρίξει οι πνευματικοί ταγοί αυτού του τόπου. Ένας πανηγυρικός αλλιώτικος που να μιλά στην καρδιά και στην ψυχή μας. Ένας πανηγυρικός για την κιβωτό του Νέου Ελληνισμού.

Ο σπουδαίος λογοτέχνης και στοχαστής Χρήστος Μαλεβίτσης (18 Δεκεμβρίου 1927- Μάρτιος 1997) έγραψε το 1977 έναν σπουδαίο πανηγυρικό για την 25η Μαρτίου, που εκτός των άλλων επισήμανε πολύ εύστοχα από τότε, προς τα πού θα οδηγούμασταν σαν λαός και σαν Έθνος αν δεν προσέχαμε τον δρόμο τον οποίο είχαμε πάρει. Ένας πανηγυρικός με ιδιαίτερη σημειολογία μια και γραφόταν τρία χρόνια μετά την εισβολή των Τούρκων στη Μεγαλόνησο Κύπρο ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για όλα αυτά που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στον συλλογικό αφιερωτικό τόμο του περιοδικού της «ΕΥΥΝΗΣ» για το εικοσιένα και αξίζει να τον διαβάσουμε.

«ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΤΗΣ 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ»

«Αποτελεί κοινή εμπειρία, πως η εορτή ολοένα και εξαφανίζεται από τον τρόπο που ζούμε πλέον τον κόσμο μας. Η τρέχουσα ζωή μας μπορεί να χαρακτηρισθεί ως βίος ανεόρταστος. Η οποία, γι’ αυτό το λόγο, εκτείνεται ως οδός απανδόχευτος. Κι’ ωστόσο, σήμερα καλούμαστε να επισκευθούμε ένα πανδοχείο : το Χάνι της Γραβιάς. Και εκεί να εορτάσομε.

Οι εορτές έχουν κατ’ εξοχήν αναμνηστικό χαρακτήρα, τόσο οι ιερές όσο και οι βέβηλες. Και βεβαίως όχι με τη σημασία της αναπόλησης. Αλλά με τη σημασία της συμμετοχής.

Ιδού, λοιπόν, την 25ην Μαρτίου του 1977, εκατόν πενήντα έξη χρόνια μετά από εκείνη την ημέρα της εξεγέρσεως του 1821, καλούμαστε να συμμετάσχουμε. Εμείς οι απόγονοι αυτών των εξεγερθέντων για ελευθερία.

Βεβαίως, στο μεταξύ συνέβησαν πολλά. Και μάλιστα συνέβησαν όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και στην Ευρώπη, και στον κόσμο ολόκληρο. Οι προοπτικές της παγκόσμιας ιστορίας είναι νεοφανείς. Για πρώτη φορά η ιστορία έγινε πράγματι παγκόσμια. Έτσι που πλέον το πνεύμα μας αμηχανεί.

Διότι εμείς προσερχόμαστε φιλέορτοι στο ταπεινό Χάνι της Γραβιάς. Μπορούμε να παραμείνομε επαρκείς και σύγχρονοι μπροστά στα ολίγα αποκαϊδια ενός Χανιού ή μιας χθαμαλής ντάπιας του Μεσολογγιού, την εποχή που το ρεύμα της ιστορίας μας εξέβαλε πλέον σε παντελώς άλλες θάλασσες, στους ωκεανούς της παγκοσμιότητας των ιστορικών συμβαινόντων;

Και όμως. Μπορεί τα μεγέθη τα ιστορικά να γιγαντώθηκαν, να έγιναν δυσθεώρητα και δυσσύλληπτα. Αρκεί μόνο να συγκρίνομε τα μέσα του πολέμου του 1821 με τα μέσα του συγχρόνου πολέμου. Κι’ ωστόσο, εμείς προσερχόμαστε περιδεείς προσκυνητές στο ταπεινό περιτείχισμα του Μεσολογγιού. Όχι από συγκατάβαση, όχι από απλό εθνικό χρέος. Αλλά διότι εκεί συνέβη και κάτι άλλο το πολύ μεγάλο, που η εποχή μας όχι μόνο δεν το ξεπέρασε, αλλά του έχει μείνει πολύ πίσω. Είναι ο έρωτας της ελευθερίας μέχρι το θάνατο. Και είναι η έξαρση της ψυχής και του πνεύματος που τα μέτρα τους παραμένουν και θα παραμένουν εσαεί αξεπέραστα. Το 1821 έδωσε τα μέτρα τα έσχατα του ανθρώπου. Έναντι των οποίων ο καθένας νιώθει ότι υπολείπεται. Αυτό είναι το μεγάλο κατόρθωμα και το μεγάλο δίδαγμα. Για κάθε μελλοντική ιστορία.

Το σθένος της αντίστασης στην τυραννία και η απόφαση να διεκδικήσει κανείς την ελευθερία του θυσιάζοντας τα πάντα και αυτή τη ζωή του, αποτελεί μόνιμη κατηγορία της υπάρξεως σε οποιονδήποτε ιστορικό χρόνο. Πρόκειται δε για τις αυθεντικότερες στιγμές του ανθρώπου ως ανθρώπου. Συνεπώς αυτά που συνέβησαν το 1821 μετέχουν στην αιωνιότητα του ανθρώπου σύμπαντος, και την αποκαλύπτουν. Και η Ελλάδα του 1821 είναι τόπος της αποκαλύψεως. Και στους τόπους της αποκαλύψεως κανείς φιλέορτος και ευλαβητικός.

Ο άνθρωπος μπορεί να καλλιεργήσει πολύ τις γνώσεις του ή τις άλλες πλευρές του εαυτού του, μπορεί να δημιουργήσει μεγαλειώδη έργα τεχνικά, έτσι που να αλλάξουν και οι ιστορικές συνθήκες, και οι προσδιορισμοί της προσωπικότητάς του. Έξω από ένα. Έξω από τη λεβεντιά του, έξω από τη συναίσθηση και τη διεκδίκηση της αξιοπρέπειάς του. Αυτή συνιστά το αίτημα του ανθρώπου ως ανθρώπου και κρίνει την ανθρωπινότητα αυτού που λέγεται άνθρωπος, οποιασδήποτε παιδείας και οποιασδήποτε εποχής.

Δεν μας προσφέρουν οι αγωνιστές του 21 τα όπλα τους. Διότι είναι απαρχαιωμένα. Και η θέση τους είναι στο Μουσείο. Μας προσφέρουν όμως το αειθαλές μήνυμα, ότι ο άνθρωπος νοείται άνθρωπος μόνον ως ελεύθερος, ότι η ανθρώπινη ζωή νοείται μόνον εν ελευθερία. Και αυτό το μήνυμα δεν είναι για το Μουσείο. Διότι τότε θα έπρεπε να περάσει στο Μουσείο και ο άνθρωπος ως ξεπερασμένο είδος, μαζύ με τους δεινόσαυρους. Και αυτό το μήνυμα παραμένει ενεργό όσο οι δυνάμεις της τυραννίας παραμένουν επίσης ενεργές μέσα στις διαδικασίες της ιστορίας.

Και η απόφαση των αγωνιστών του εικοσιένα για ελευθερία δια του θανάτου έχει βεβαίως καθολική σημασία, όπως προείπαμε. Γι’ αυτό άλλωστε συνεπήρε τα πνεύματα όλου του κόσμου της εποχής. Αλλά δεν παύει ταυτοχρόνως να είναι η πράξη ενός συγκεκριμένου Έθνους, του Ελληνικού.

Το 21 είναι το πύρινο άνθος μιας αργής κυοφορίας που συνετελείτο επί αιώνες σε τούτη εδώ τη γη. Το «δουλωμένο γένος» είναι, βεβαίως, μια διατύπωση ενός ιστορικού δεδομένου – αλλά αυτό το δεδομένο εσημάδεψε με καυτό σίδερο τις ψυχές και το φρόνημα πολλών γενεών Ελλήνων επί τέσσερις αιώνες. Στιγμή τη στιγμή, ημέρα την ημέρα, χρόνο το χρόνο, αιώνα τον αιώνα. Στη διάκριση του ασιανού βαρβάρου η τιμή, τα παιδιά, η γυναίκα, η σοδειά, η ζωή, η κοινότητα, το γένος των Ελλήνων. Δεν είναι λίγο. Είναι μισή χιλιετία, όπου αναδίνεται τόσος σπαραγμός και τόσος καυμός από το δουλωμένο γένος. Είναι ο ακατάλυτος καυμός της ρωμιοσύνης, η οποία δουλώθηκε στις τουρκομανικές ορδές της Ασίας, που μόνη τους συμβολή στην παγκόσμια ιστορία είναι να σβήνουν πολιτισμούς. Ώσπου έφτασε η στιγμή που έπαυσαν οι Έλληνες να διηγούνται τα βάσανά τους κλαίγοντας. Και εξεγέρθηκαν. Στη στιγμή αυτή της εξεγέρσεως μετέχομε σήμερα, εορτάζοντες.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΑΥΡΙΟ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Δεν βρέθηκαν άρθρα

13 Ιουνίου 2016

Διαβάστε Περισσότερα

ΘΕΑΤΡΟ / ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ / ΟΠΕΡΕΤΤΑ

Tα “Φθηνά Τσιγάρα” του Ρένου Χαραλαμπίδη γίνονται μιούζικαλ από την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Είκοσι τρία καλοκαίρια μετά, η ταινία Φτηνά τσιγάρα του Ρένου Χαραλαμπίδη, ένας φόρος τιμής στο κέντρο της Αθήνας και στον ανεκπλήρωτο έρωτα, γίνεται μιούζικαλ από την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ.

Η πασίγνωστη κινηματογραφική επιτυχία του Ρένου Χαραλαμπίδη που σημάδεψε την έναρξη της δεκαετίας του 2000 χάρη στον αστικό ρομαντισμό και τη νυχτερινή, νεανική της αισθητική μετατρέπεται σε μιούζικαλ στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ με τη συμμετοχή αυθεντικών συντελεστών της ταινίας, όπως οι Παναγιώτης Καλαντζόπουλος και Ρένος Χαραλαμπίδης, και τη σκηνοθετική ματιά του Κωνσταντίνου Ρήγου. Ο συνθέτης Παναγιώτης Καλαντζόπουλος προσθέτει 18 νέα τραγούδια και παρλάτες στην αρχική παρτιτούρα της ταινίας ενώ η ατμοσφαιρική σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ρήγου αποδίδει τον αισθησιακό πυρήνα αυτής της sui generis ταινίας περιπλάνησης με στοιχεία φιλμ νουάρ μέσω μιας δεξιοτεχνικής χρήσης του χώρου, που συμπυκνώνει τις τοποθεσίες του πρωτότυπου σεναρίου γύρω από ένα πολυμορφικό, παραισθησιογόνο lounge.

Καθοριστική για το εγχείρημα, η ζωντανή παρουσία του σκηνοθέτη-σεναριογράφου της ταινίας Ρένου Χαραλαμπίδη στον ρόλο τού επί σκηνής αφηγητή συμπυκνώνει το αισθητικό επιχείρημα μιας παράστασης που διεξάγεται εν είδει «φλας μπακ» ανάμεσα σε δύο χρονικές ζώνες: Ο κεντρικός χαρακτήρας του αθηναϊκού fl?neur (που ενσάρκωνε ο Χαραλαμπίδης στην πρωτότυπη ταινία) μοιράζεται εδώ ανάμεσα στον παροντικό και τον παρελθοντικό εαυτό του, ρίχνοντας ένα βλέμμα νοσταλγικό αλλά και κριτικό στην καθοριστική, για τον ήρωα και για την πόλη, μετάβαση τόσο από τη νωχελική μετεφηβεία στην ωριμότητα όσο και από τον 20ό στον 21ο αιώνα.

Φτηνά τσιγάρα

Καλαντζόπουλος / Ρένος Χαραλαμπίδης

11, 12, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 23, 24, 25, 26, 27 Φεβ 2022
02, 03, 04, 05, 06, 09, 10, 11, 12, 13 Μαρ 2022

Μιούζικαλ

Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Ώρα έναρξης 20.30

(Κυριακή 19.30)

18 Δεκεμβρίου 2021

Είκοσι τρία καλοκαίρια μετά, η ταινία Φτηνά τσιγάρα του

Διαβάστε Περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ, ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΝΕΟΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ: ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΡΩΣΙΑ & ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗ

Μια επιλογή ποιημάτων του Τζελαλεδδίν Ρουμί, που έφυγε σαν σήμερα

του Κώστα Τάταρη

Σαν σήμερα, το 1273, “έφυγε” ο Τζελαλεδδίν Ρουμί. Ενας δάσκαλος και ποιητής του σουφικού, ερωτικού, μυητικού Ισλάμ, που αν διαβαστεί παράλληλα με μύστες της καθ’ ημάς Ανατολής, όπως ο “ασκητής της αγάπης” Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, θα αποτελέσει “κλειδί” για πολλές “πόρτες”.

Ακολουθεί μια προσωπική επιλογή κειμένων του:

Ι.

Ο άνθρωπος του Θεού με την αλήθεια γίνεται σοφός

Ο άνθρωπος του Θεού δε μαθαίνει από βιβλία

Ο άνθρωπος του Θεού είναι πέρα από απιστία και πίστη,

για τον άνθρωπο του Θεού το ορθό και το λάθος είναι το ίδιο.

ΙΙ

Ούτε ξέρω αν υπάρχουν δύο κόσμοι.
Το μόνο που έχω είναι ο Ένας…
Έναν μονάχα αναζητώ.
Έναν μονάχα ξέρω.
Έναν μονάχα βρίσκω.
Και εξυμνώ μονάχα Έναν.

ΙΙΙ

Κάποιος πήγε στην πόρτα του Αγαπημένου και χτύπησε:

Μια φωνή ρώτησε: “Ποιος είναι” ;

Αυτός απάντησε : “Εγώ είμαι”.

Η φωνή είπε : “Δεν υπάρχει χώρος για Μένα και για Σένα”.

Η πόρτα ασφαλίστηκε.

Μετά από ένα χρόνο μόνωσης και στερήσεων επέστρεψε.

Μια φωνή από μέσα ρώτησε : “Ποιος είναι;”

Ο άνθρωπος αποκρίθηκε :”Είμαι εσύ.”

Τότε η πόρτα άνοιξε γι’ αυτόν…

ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΥ Η ΜΝΗΜΗ ΔΑΣΚΑΛΕ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Δεν βρέθηκαν άρθρα

13 Ιουνίου 2016

Διαβάστε Περισσότερα

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ, ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΝΕΟΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ: ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΡΩΣΙΑ & ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗ

Μεβλεβί χανές: Ο “Τεκές” ή αλλιώς το Μοναστήρι των Περιστρεφόμενων Δερβίσηδων της Θεσσαλονίκης

Σαν σήμερα 17 Δεκεμβρίου 1273 πέθανε ο μεγάλος ποιητής και μυστικιστής των Σούφι, Τζαλαλουντίν Ρουμί. Τα σπουδαιότερα έργα του είναι το “Ντιβάν”, συλλογή λυρικών ποιημάτων και το “Μεσνεβί” (δίστιχα) που περιέχει 40.000 δίστιχα σε ηθικά και ασκητικά θέματα, μέσα από μυστικισμό και αλληγορίες. Ίδρυσε το σουφικό τάγμα των Μεβλεβήδων ή Περιστρεφόμενων Δερβίσηδων.

Θεωρώντας ότι η αξία του Ρουμί ξεπερνά τα όρια ανάμεσα στις θρησκείες, είπαμε σήμερα να ρίξουμε μια ματιά στον τεκέ των Μεβλεβί Δερβίσηδων που υπήρχε στην Θεσσαλονίκη πριν την απελευθέρωση, αλλα και στον Μεσοπόλεμο. (Άβαλον των Τεχνών)

της Τέτης Σόλου

Στην παλιά Θεσσαλονίκη υπήρχαν τουλάχιστον τριάντα τεκέδες. Κάθε συνοικία είχε τον τεκέ της. Αναμεσά τους ο πανέμορφος Μεβλεβί χανές, ο τεκές Καντίρ Μπαμπά, ο Φετιγιέ, ο Ικί Λουλέ Περσεμπέ, ο Σαατλί, ο Παζάρ, ο Γκιούλμπαμπα κι ένας τεκές ωρυόμενων δερβίσηδων. Δεν σώζεται κανένας. Όμως, για τον Μεβλεβί χανέ έχουμε κάποιες πληροφορίες και μερικές απεικονίσεις.

Σημειωτέον ότι οι τεκέδες ήταν θρησκευτικοί χώροι, αντίστοιχοι με τα χριστιανικά μοναστήρια. Τα διάφορα τάγματα δερβίσηδων είχαν τους δικούς τους τεκέδες, που ήταν άσυλα ανεξάρτητα από το κράτος. Οι δερβίσηδες –οι μοναχοί, ας πούμε– ήταν πνευματικοί άνθρωποι, και ο σεΐχης –ο ηγούμενος– ήταν φωτισμένος άνθρωπος και πνευματικός οδηγός. Όλα τα τάγματα των δερβίσηδων είχαν δογματικές διαφορές από την επίσημη θρησκεία, ωστόσο η επιρροή που είχαν στους πιστούς μουσουλμάνους, οι οποίοι κατέφευγαν εκεί για πνευματική καθοδήγηση και συνδρομή, ήταν τόσο μεγάλη, ώστε η οθωμανική διοίκηση ευνοούσε τη δημιουργία τεκέδων.

Το τάγμα των Μεβλεβίδων (ή Μεβλανάδων) ήταν από τα πιο σημαντικά μοναχικά τάγματα του Ισλάμ. Ιδρυτής του ήταν ο Μεβλανά Τζελαλεντίν Ρουμί (δηλαδή ο κύριος ημών Τζελαλεντίν ο Ρωμαίος), που ήταν μυστικιστής, φιλόσοφος, ποιητής και λάτρης της τέχνης. Εισήγαγε στο τελετουργικό της προσευχής τη μουσική και τον χορό. Ο χορός ήταν κυκλικός –κάθε δερβίσης περιστρεφόταν γύρω από τον άξονά του. Η κυκλική κίνηση αναπαριστούσε την κίνηση του ηλιακού συστήματος. Οι συνεχείς περιστροφές οδηγούσαν στην εξαφάνιση του εγώ, στην εναρμόνιση με το σύμπαν και στην ένωση με τον Θεό.

Για να φτάσει κανείς στον Μεβλεβί χανέ από τα ανατολικά έμπαινε από τη Νέα Χρυσή Πύλη, περνούσε την Αγίου Δημητρίου, συναντούσε τη Στήλη των Όφεων, που τότε βρισκόταν στην αριστερή πλευρά του δρόμου, περνούσε κάτω από τα Τρία Αυγά, κι έβγαινε από τη Ληταία Πύλη. Στρίβοντας δεξιά, κολλητά στην εξωτερική πλευρά του δυτικού τείχους, ήταν ο Μεβλεβί χανές με το χαρακτηριστικό κυπαρίσσι του. Η περιοχή λεγόταν Μεβλανές ή Μαβλέ-χανές.

Αριστερά: Η Στήλη των Όφεων, επί της Αγίου Δημητρίου, στην αρχική της θέση. Δεξιά: Τα Τρία Αυγά, ο σκεπαστός διάδρομος που συνέδεε το σπίτι με τον κήπο του, ο οποίος βρισκόταν στην απέναντι πλευρά της Αγίου Δημητρίου.

Αριστερά: Το νεκροταφείο του Μεβλεβί χανέ. Δεξιά: Το περίτεχνο περίπτερο.

Από περιγραφή του 1915:
[…] Στο δυτικό άκρο του κτιρίου, με θέα στον κόλπο, υπήρχε ένα μεγάλο περίπτερο με πλατιά πρόστεγα και οροφή πλούσια διακοσμημένη και λαξευμένη, με μικρούς ξύλινους εξώστες και κόγχες, ένα περίπτερο πολύ όμορφο παρά τη φθορά του, που θύμιζε τα υποστατικά μερικών μεγάλων τούρκικων «Derebeyi». […] Ένα μικρό περιφραγμένο νεκροταφείο με μαρμάρινες επιτύμβιες στήλες, επιστεγασμένες με τους υψηλούς σκούφους των Μεβλεβήδων δερβίσηδων, μαρτυρούσε ότι επρόκειτο για τεκέ αυτού του τάγματος.

Ο τεκές φτιάχτηκε από τον Εκμεκτζί Ζαδέ Αχμέτ πασά και ήταν μεγάλος, περίτεχνος και πλούσιος –ο πλουσιότερος τεκές της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ιδρύθηκε πάνω στο καστρομονάστηρο της Αγίας Ματρώνας. Η αγία καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη, όπου και ο τόπος του μαρτυρίου της. Το μοναστήρι είχε ιδρυθεί τον 4ο αι. και ήταν τέτοιων διαστάστεων, ώστε λέγεται πως οι Σλάβοι, όταν έφτασαν νύχτα κατά τη δεύτερη επιδρομή τους, νόμισαν ότι βρέθηκαν κιόλας στη Θεσσαλονίκη.
Κρίνοντας από την περιγραφή του Εβλιγιά Τσελεμπί, ο τεκές των Μεβλεβίδων της Θεσσαλονίκης ήταν έργο σπάνιας τέχνης.

Η φιάλη.

Στην εσωτερική αυλή του τεκέ ήταν η φιάλη, που προοριζόταν για το απτέζι, δηλαδή το πλύσιμο των πιστών πριν από την προσευχή. Γύρω από τη φιάλη βρισκόταν το τζαμί, τα κελιά και το σεμά χανέ, δηλαδή η αίθουσα όπου τελούταν ο περιστροφικός χορός.

Το 1914-1915 βρήκαν καταφύγιο στη Θεσσαλονίκη 37.000 χριστιανοί πρόσφυγες –το πρώτο κύμα προσφύγων–, χώρια οι μουσουλμάνοι που ήρθαν, όταν οι Βούλγαροι και οι Σέρβοι κατέλαβαν τα χωριά τους. Κάποιοι μουσουλμάνοι από τη Νέα Σερβία βρήκαν καταφύγιο στον τεκέ των Μεβλεβίδων, μέχρι να έρθει η ώρα να φύγουν για τη νέα πατρίδα, την Τουρκία.

Προσφυγόπουλα στον περίβολο του Μεβλεβί χανέ, κάτω από το περίπτερο.

Είχε φτάσει πια η εποχή της παρακμής του Μεβλεβί χανέ. Στο περίτεχνο περίπτερο έβλεπες απλωμένες μπουγάδες προσφύγων. Ο Κεμάλ κατάργησε τα μοναχικά τάγματα και κυνήγησε τους δερβίσηδες. Απ’ την άλλη, οι χριστιανοί ήθελαν να σβήσουν και να ξεχάσουν το οθωμανικό παρελθόν της πόλης. Ο τεκές των Μεβλεβίδων έχασε την κορυφή του μιναρέ του, απόμεινε χωρίς το περιτείχισμά του και κατόπιν εξαφανίστηκε από το νέο πρόσωπο της Θεσσαλονίκης σαν να μην υπήρξε ποτέ.

Ο Σταμ. Σταμ. μας έδωσε μια εικόνα της ζωής στη γειτονιά του Μεβλεβί χανέ την εποχή του μεσοπολέμου (κάντε κλίκ για να το διαβάσετε ).

Ο τεκές των Μεβλεβίδων μετά το 1912. Ξεχωρίζει το μεγάλο κυπαρίσσι του.

Ο χάρτης αριστερά δείχνει την πυρίκαυστο ζώνη του 1917. Σημειώνεται εκτός των τειχών Derviches tourneurs (Περιστρεφόμενοι δερβίσηδες), η θέση του τεκέ των Μεβλεβίδων. Δεξιά σημειώνεται η θέση του Μεβλεβί χανέ στον σύγχρονο χάρτη. Σήμερα στη θέση του είναι σχολικό συγκρότημα.

Στη σπάνια φωτογραφία της Θεσσαλονίκης με το παραλιακό τείχος, η οποία χρονολογείται πριν από το 1867, σημειώνεται με γαλάζιο η θέση του Μεβλεβί χανέ.