ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

Δεν βρέθηκαν άρθρα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακολουθήστε μας:
1 May, 2026
ΚεντρικήStandard Blog Whole Post (Σελίδα 62)

Τον ξέρω χρόνια και κάθε φορά που βρισκόμαστε μιλάμε για τις τις ταινίες δράσης, το Χόλλυγουντ αλλά και την πολιτική. Του έχω πάρει ήδη δυο φορές συνέντευξη, τόσο για την “Κακή Αρχή”, όσο και για ένα ντοκυμανταίρ του Παναγιώτη Κουντουρά για τους μηχανικούς των κινηματογραφων της Θεσσαλονίκης, στο οποίο είχε κάνει την παραγωγή. Όταν όμως μου είπε ότι ετοιμάζει μια διαφορετική σειρά ντοκυμανταίρ για την σχέση ανθρώπου, τοπικής κοινότητας και περιβάλλοντος, κόντρα στις επιταγές της εποχής, με ιντρίγκαρε για μια ακόμη συνέντευξη .

Συνέντευξη στον Γιώργο Πισσαλίδη  

Καλησπέρα Βασίλη. Σε παρακολουθώ τον τελευταίο καιρό να κάνεις αναρτήσεις στα social media για ένα ντοκυμανταίρ που ετοιμάζεις. Περί τίνος πρόκειται; 

Έχει ετοιμαστεί, εδώ και τέσσερις-πέντε μήνες μαζί με τα γυρίσματα και το μοντάζ και όλη την περίοδο της επεξεργασίας. Έχουμε παίξει το πρώτο επεισόδιο πλέον και έχει συμφωνηθεί μία σειρά δέκα επεισοδίων να προβληθεί στην TV100, στη δημοτική τηλεόραση Θεσσαλονίκης.  Κατ’ εμέ για ευνόητους λόγους, γιατί είναι ένα ντοκιμαντέρ που αφορά αυστηρά τα φυσικά τοπία τα οποία περιβάλλουν, αγκαλιάζουν τους Θεσσαλονικείς και την πόλη της Θεσσαλονίκης και το θεώρησα αρκετά αυτονόητο να προβληθεί στην TV100.

Η οποία να πούμε ότι είναι η δημοτική τηλεόραση Θεσσαλονίκης. 

Ναι και αυτό γιατί αφορά τους Θεσσαλονικείς και τις περιαστικές αποδράσεις που αυτοί μπορούν να κάνουν προκειμένου να γνωρίσουν το περιβάλλον της πόλης καλύτερα, διότι περί αυτού πρόκειται.  Μάθαμε στην εποχή μας να ζούμε μέσα στον αστικό ιστό, σε μία καθημερινότητα η οποία από ένα σημείο και μετά είναι και επιβεβλημένη και ξεπερνά τα όρια αυτού που κάποιοι χαρακτηρίζουμε ως έναν υγιή αστικό πολιτισμό. Μία καθημερινότητα με πολύ τσιμέντο, με λίγο συναίσθημα, με πολλή αποξένωση, αρκετή αποξένωση θα έλεγα, με καχυποψία μεταξύ όλων των ανθρώπων που ζουν μέσα σε μία κοινωνία και χάνουμε βασικά ανθρώπινα στοιχεία μας, περιορίζοντας τους εαυτούς μας μέσα σε αυτό το καθημερινό τσιμέντο και αποκόπτοντας τους εαυτούς μας τελείως από τα φυσικά τοπία που μας περιβάλλουν.  Γιατί η Θεσσαλονίκη καθίσταται διεθνώς, κατ’ εμέ, ως ένα παράδειγμα μίας πόλης αστικής καθημερινότητας, η οποία όμως περιβάλλεται από αμέτρητα φυσικά τοπία, τα οποία είναι πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης λόγω του μικρού μεγέθους της.  

Πες μου ένα παράδειγμα για να καταλάβουν και αυτοί που δεν είναι από τη Θεσσαλονίκη.

Για παράδειγμα, οι απίστευτοι υδροβιότοποι του Καλοχωρίου και της Χαλάστρας, τα τόσο κινηματογραφικά τοπία με τις καλύβες των ψαράδων, τους μυδοκαλλιεργητές και τους ατελείωτους ορυζώνες.  

Τα ατελείωτα τοπία με τα φλαμίνγκο έξω από τη βιομηχανική περιοχή της Σίνδου της Θεσσαλονίκης, στην περιοχή του Καλοχωρίου συγκεκριμένα.  

Το Σέιχ Σου, ένα περιαστικό άλσος το οποίο φτιάχτηκε πριν από περίπου 100 με 120 χρόνια, ξεκίνησε να φτιάχνεται με την παρέμβαση ανθρώπων από την εποχή της τουρκοκρατίας ακόμα, με το να φυτεύει ο πολίτης και όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες ατελείωτα, αμέτρητα πεύκα προκειμένου να οχυρώσει την πόλη από τις πλημμύρες και το πολύ νερό που κατηφόριζε μετά τις καταρρακτώδεις βροχές προς τον αστικό ιστό της πόλης. Γιατί το Σέιχ Σου, ως γνωστόν, φτιάχτηκε από ανθρώπους, δεν είναι ένα φυσικό βουνό το οποίο προϋπήρχε εκεί. 

Έχουμε στην ανατολική Θεσσαλονίκη απίστευτα ειδυλλιακά, κινηματογραφικά τοπία, όπως το Αγγελοχώρι, το οποίο τώρα τελευταία αρχίζει και γίνεται αρκετά γνωστό, λόγω του ότι πηγαίνουν εκεί πολλοί surfers για τους ισχυρούς ανέμους, επειδή τους ευνοεί ο άνεμος πηγαίνουν και κάνουν surfing, φορτώνουν τις σανίδες τους και πηγαίνουν, ο Φάρος.  

Aπό τα γυρίσματα στο Αγγελοχώρι

Το θέμα του είναι οικολογικό, τουριστικό, περιβαλλοντολογικό; Εσύ πώς θα το περιέγραφες;

Εδώ ακριβώς είναι η μαγεία, καταφέραμε να ξεφύγουμε από όλες αυτές τις αυστηρές ταμπέλες.

Δηλαδή;

Καταφέραμε μαζί με το Γιώργο Ροδάκογλου και την Εβελίνα Κεχαγιά, που ήταν μαζί μας από την TV100, να ξεφύγουμε από όλες τις αυστηρές ταμπέλες που λένε ότι κάποια εκπομπή είναι κατ’ ανάγκη traveler, δηλαδή ταξιδιωτική, με χορηγό κάποιο ταξιδιωτικό γραφείο, το οποίο ενισχύει την προσπάθεια με σκοπό να διαφημιστεί.

Όχι, δεν είμαστε εκπομπή traveler.  Δεν είμαστε εκπομπή traveler διότι προτείνουμε περιαστικές αποδράσεις, προορισμούς τόσο κοντινούς στη Θεσσαλονίκη, που δεν αξίζει να το χαρακτηρίσεις ως μία ταξιδιωτική εκπομπή. Αυτό το οποίο προτείνουμε είναι στο πλαίσιο μίας εκδρομής,  ούτε καν ημερήσιας. Οπότε traveler δεν είμαστε.  Δεν είμαστε εκπομπή που διαφημίζει περιοχές, για κανένα λόγο, δεν ξέρω σε ποιες άλλες ταμπέλες αναφέρθηκες.

Οικολογικό, που είναι της μόδας;

Όχι, αυτό (το ντοκυμανταίρ) το κάνουν άνθρωποι οι οποίοι δεν ακολουθούν τη μόδα.  Το κάνουν άνθρωποι όπως εγώ και ο Γιώργος Ροδάκογλου και οι επικεφαλείς της TV100 πλέον, οι οποίοι δέχθηκαν να το παίξουν, οι οποίοι ζούμε με αυτά που πιστεύουμε. Δεν εντάσσουμε τον εαυτό μας ούτε στον περιβαλλοντισμό, ούτε στην οικολογία, ούτε στην οικοφιλία.

Από τα γυρίσματα στο Πολυδένδρι

Το όνομα της σειράς ποιο είναι;

Ο τίτλος της σειράς ντοκιμαντέρ είναι «Τόσο κοντά», γι’ αυτό ακριβώς είναι το στίγμα, έχει να κάνει καθαρά με τον άνθρωπο, το περιβάλλον στο οποίο ζει και το περιβάλλον στο οποίο μπορεί να αποδράσει. Δηλαδή είναι πάρα πολύ κοντά το περιβάλλον από μόνο του στους Θεσσαλονικείς και είναι πολλές πόλεις έτσι στον πλανήτη, δεν είναι μόνο η Θεσσαλονίκη.  Απλά εμείς, επειδή καταγόμαστε από εδώ, τη φέρνουμε ως ένα παράδειγμα και έχουμε βάλει σκοπό αυτό το παράδειγμα να μη μείνει στην TV100 και στην προβολή από τη δημοτική τηλεόραση, αλλά να μεταφερθεί ακόμα πιο βελτιωμένο και σε ακόμα πιο κινηματογραφικά άρτιο επίπεδο στη μεγάλη οθόνη, μέσω κάποιων φεστιβάλ που έχουν τέτοιο προσανατολισμό.  

Σε τι διαφέρει η δική σου οπτική στην προσέγγιση του υλικού; 

Θεωρούμε έμφυτη την ανάγκη του ανθρώπου να προστατεύσει τον τόπο του και αυτό είναι κάτι που βρήκα μπροστά μου σε όλες τις συνεντεύξεις που έκανα με το Γιώργο Ροδάκογλου στους ανθρώπους που γνωρίσαμε.  Είναι μία εκπομπή που έχει συνεντεύξεις από ανθρώπους των τόπων τους οποίους επισκεφθήκαμε, καθημερινούς πολίτες, πεζοπόρους, οδοιπόρους, ορειβάτες, ποδηλάτες, οι οποίοι λατρεύουν το πράσινο και το μπλε της πατρίδας τους, της περιοχής στην οποία έχουν μεγαλώσει, αγαπούν τον τόπο τους και δεν χρειάστηκε καν να τους το ρωτήσουμε, το έβγαζαν από μόνοι τους.  

Όπως έγραψα κάποια στιγμή χαρακτηριστικά και στα social media, θα μπορούσα να κάνω μία ενότητα μονταζιακής αντιπαραβολής, όπως τη λέω, σαν να μαλώνουν μεταξύ τους για το ποιου ο τόπος είναι καλύτερος.  Δηλαδή όλοι οι άνθρωποι οι οποίοι μας μίλησαν για τον τόπο τους, για το χωριό τους έξω από τη Θεσσαλονίκη, για την περιοχή τους έξω από τη Θεσσαλονίκη, αγαπούν τόσο πολύ τον τόπο τους, είναι εθελοντές σε αυτό που κάνουν, είναι ισόβιοι εθελοντές, μαζεύουν τα σκουπίδια, καθαρίζουν, καθοδηγούν τους επισκέπτες τους καινούριους ως προς το πού να πάνε, να μη χαθούν. Κάνουν έργα από μόνοι τους, με προσωπικό κόστος, με προσωπική θυσία, δηλαδή ξοδεύουν τα Σαββατοκύριακά τους και τις ελεύθερες ώρες τους.  

Εάν είχα γράψει σενάριο για όλο αυτό, αυτό το οποίο ήθελα να πω εξαρχής ήταν το ότι πρέπει να κοιτάξουμε το φυσικό περιβάλλον το οποίο είναι κοντά μας, για να δούμε μετέπειτα τη μεγαλύτερη εικόνα. Δεν χρειάστηκε καθόλου κόπος, ούτε από εμένα σκηνοθετικά, δημιουργικά, ούτε από το Γιώργο Ροδάκογλου δημοσιογραφικά, ούτως ώστε να το βγάλουμε αυτό το πράγμα προς τα έξω, διότι μας το έβγαλαν οι άνθρωποι με τους οποίους μιλήσαμε.  Ήταν άνθρωποι οι οποίοι πρώτα αγαπούσαν τον τόπο τους και δευτερευόντως ήθελαν να μιλήσουν για φαινόμενα όπως η κλιματική αλλαγή, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το green gas emission, ορολογίες της μόδας με τις οποίες μας βομβαρδίζουν τα δελτία ειδήσεων, οι εκπομπές ειδικού ενδιαφέροντος ανά τον πλανήτη.  Επιχειρούν να μας βάλουν διαρκώς –κάτι το οποίο το έχουμε αντικρούσει με αυτή την εκπομπή– σε μία λογική του να δούμε τη μεγάλη εικόνα πρώτα…

Ενώ κανονικά είναι το αντίθετο. Το είχε πει και ο Ρότζερ Σκρούτον στο βιβλίο του.

Ο οποίος Σκρούτον έχει μάλιστα και ένα πολύ ευχάριστο κεφάλαιο, από ό,τι θυμάμαι, στην αρχή του βιβλίου του “Green Philosophy”, το είχε ονομάσει local warming, ότι δηλαδή εκεί που κάποιοι μιλούν για global warming, για την υπερθέρμανση του πλανήτη, εμείς μιλάμε για local warming, δηλαδή για την επαναθέρμανση των σχέσεων του ανθρώπου με το άμεσο περιβάλλον. 

Έλεγε και κάτι ακόμα πιο προχωρημένο για όταν τα είπε αυτά τα πράγματα, το οποίο το πιστεύω εγώ, με βάση αυτό κινούμαι στο θέμα της φιλίας μου προς το περιβάλλον, ότι τρομοκρατείται ο κόσμος σε διεθνές επίπεδο, χωρίς να στρατολογείται, με την καλή του όρου έννοια, σε τοπικό επίπεδο. Δηλαδή, αντί να κάνουμε κοινωνό τον πολίτη, τον άνθρωπο, προκειμένου να ενεργοποιηθεί, να ευαισθητοποιηθεί στην κοινότητά του σχετικά με το περιβάλλον το οποίο τον αγκαλιάζει και έξω από τη πόρτα του σπιτιού του, προσπαθούμε με το ζόρι να τον βάλουμε σε μία διεθνή ματιά ότι δήθεν αυτό είναι το σωστό, ότι όταν λέμε, δηλαδή, να βλέπουμε τη μεγάλη εικόνα θα πρέπει να το δούμε διεθνώς, λες και ο μέσος πολίτης –μέσος κατά οποιαδήποτε έννοια– κάθε χώρας, κάθε πόλης, θα ευαισθητοποιηθεί για ένα παγόβουνο που λιώνει στα εκατοντάδες χιλιάδες μίλια μακριά από το σπίτι του.

Ρότζερ Σκρούτον: βασική επιρροή στο “Τόσο κοντά”

Που δεν λιώνει και εκεί νομίζω ότι παίζεται ένα παιχνίδι. Όμως το θέμα είναι ότι εάν δεν κοιτάξεις πρώτα την κοινότητά σου, δεν πρόκειται να δεις το παραπέρα.

Έτσι είναι. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ήθελα να κάνω κάτι τέτοιο εγώ πάντοτε από αυτή τη σκοπιά, πάντα με θέμα την προστασία του περιβάλλοντος. 

Μην ξεχνάς, Γιώργο, ότι μέχρι πριν ξεκινήσουν όλες αυτές οι διεθνείς “μόδες”, τις φωτιές στα χωριά τις έσβηναν οι κάτοικοι μόνοι τους. Ήξεραν τα κατατόπια, εάν περίμεναν την πυροσβεστική…, και ακόμα και σήμερα γίνεται αυτό.  Δηλαδή κι αυτά που ζήσαμε τα τραγικά το καλοκαίρι, οι κάτοικοι ήταν αυτοί που βγήκαν με τα λάστιχα και τις μάνικες και τους κουβάδες και τα ξερά τα χόρτα έξω για να περιορίσουν τις φωτιές, αυτοί ήταν οι οποίοι καθοδηγούσαν κατά βάση τους πυροσβέστες. 

Γιατί δεν μπορείς να περιμένεις από έναν κρατικό μηχανισμό να σου σβήσει τη φωτιά όταν έχει πάρει τόσο μεγάλη έκταση εάν οι πολίτες δεν είναι συνειδητοποιημένοι, ευαισθητοποιημένοι και δεν γνωρίζουν τα κατατόπια των περιοχών τους, και πώς θα τα γνωρίσουν εάν τα επισκέπτονται. Θεωρώ ότι έχω κάνει κάτι το οποίο, εάν λάβει τη διάσταση που πρέπει, προωθεί την αύξηση της επισκεψιμότητας των φυσικών τοπίων γύρω από τη Θεσσαλονίκη.  

Ξέροντας εσένα και τις ιδέες σου για χρόνια να υποθέσω ότι δεν κάνεις καταγγελτικού τύπου ντοκυμανταίρ. 

Όχι, δεν το κάνω αυτό, αυτές είναι λογικές που ανήκουν σε άλλου είδους δημιουργούς, οι οποίοι θυμούνται να μιλήσουν για το περιβάλλον μόλις δουν το φουγάρο ενός εργοστασίου να βγάζει μαύρο καπνό.  Εγώ πάντα, ό,τι και εάν έχω κάνει, το βλέπω πάντα από τη θετική σκοπιά του.  Κάνουμε κάτι για το περιβάλλον γιατί θεωρούμε ότι είναι υψίστης σημασίας πρώτα από όλα για εμάς και για όλη την κοινωνία.  

Αυτό σε πόσα επεισόδια θα ολοκληρωθεί;

Είναι δέκα επεισόδια.

Και το καθένα έχει διάφορους χώρους, περιοχές;

Ναι, το κάθε επεισόδιο είναι μία περιοχή, εκεί που μπορούσαμε να προσφέρουμε δύο περιοχές το έχουμε κάνει.  Πιστεύω ότι για τις συνθήκες υπό τις οποίες έγινε, έχει γίνει μία πολύ ολοκληρωμένη και όμορφη δουλειά και θεωρώ ότι –επειδή παρακολουθώ και την ΕΡΤ3, παρακολουθώ και την TV100 εδώ και χρόνια– δεν έχει υπάρξει κάτι τόσο ολοκληρωμένο νοηματικά. 

Δηλαδή οι εκπομπές κάνουν ξεχωριστά αφιερώματα ανά περιοχή, τα δελτία ειδήσεων κάνουν ξεχωριστά θέματα ανά περιοχή, κυρίως όταν έχουν προβλήματα. Εμείς το προσεγγίσαμε όλο από μία πολύ θετική σκοπιά, δηλαδή δεν πήγαμε να κάνουμε καταγγελτικό λόγο, δεν πήγαμε να καταγράψουμε τα προβλήματα της περιοχής, πήγαμε να δείξουμε την ομορφιά. Θέλουμε ο κόσμος να πάει επειδή είναι ωραία και όμορφα και με αυτή τη λογική το προβάλλουμε.  Δεν έχουμε πάρει λεφτά από πουθενά για να το κάνουμε, δεν έχει διαφημιστεί κανένας μέσα σε αυτή την εκπομπή για κανένα λόγο.  

Γιατί το λές αυτό; 

Είμαι κάθετος σε αυτό, γιατί θα υπάρξουν πάντα και οι διάφοροι, ειδικά στη μικρή κοινωνία της Θεσσαλονίκης, που θα πουν ότι είναι ο Χ, Ψ επώνυμος ο οποίος πηγαίνει και κάνει κάτι με το συγκεκριμένο δημοσιογράφο επειδή υπάρχει κάποιο οικονομικό όφελος.  Τίποτα δεν υπάρχει, ήταν όλο μία συμφωνία εξαρχής στο πλαίσιο του να βάλω εγώ δημιουργικά και σαν παραγωγός πλάτη στη νέα προσπάθεια που κάνει η δημοτική τηλεόραση προκειμένου να ανακάμψει, διότι τα τελευταία δέκα χρόνια είχε καταρρεύσει και τώρα πια γίνεται μία αξιόλογη προσπάθεια να ανακάμψει.  

Είναι και ο Γιάννης Κεσσόπουλος που είναι γενικός διευθυντής εκεί, άξιος συγχαρητηρίων για την προσπάθεια που έχει γίνει –και δεν το λέω επειδή έτυχε να συνεργαστώ εγώ μαζί του, το λέω επειδή είναι μία ειλικρινής άποψη και την καταθέτω– και το Προεδρείο, ο Μηνάς Σαμαντζίδης και το Διοικητικό Συμβούλιο. 

Πως προέκυψε η συνεργασία μαζί τους; 

Έχει δύο χρόνια τώρα που πλησίασαν πολλούς ανθρώπους, καλή ώρα σαν κι εμένα, και είπαν “Μπορείτε με αυτόν τον χαμηλό προϋπολογισμό που διαθέτουμε, να κάνετε κάτι αξιοπρεπές, που να αξίζει ο κόσμος να το δει;” Ορισμένοι είπαν ναι, ορισμένοι λάκισαν. Εγώ είμαι σε αυτούς που είπαν ναι. Βρήκα μία χρυσή ευκαιρία, εκμαιεύοντας χρόνο για να κάνω πράγματα για την TV100, τα οποία θεωρώ πολύ χρήσιμα, όχι τώρα, συνήθως αυτά τα πράγματα, αυτές οι σειρές όταν παίζουν, ξεχνιούνται εύκολα. Σε βάθος χρόνου θα έρθουν και θα τα παίζουν στη δημοτική τηλεόραση και θα τα προβάλλουν.

Είμαι βέβαιος για αυτό, γιατί έχουμε πράξει μία ποιότητα εικόνας και ένα τελικό αποτέλεσμα το οποίο είναι πολύ καινοτόμο σε σχέση με το τι έχει συμβεί μέχρι τώρα στη Θεσσαλονίκη από πλευράς ντοκιμαντέρ που να αφορά τον περίγυρο της πόλης.  Δεν πήγα καν στη Λίμνη Κερκίνη, τη θεωρώ πολύ μακριά. Ήθελα να πάω στα μέρη που ο κόσμος μπορεί να πεταχτεί σε μισή ώρα.  Όλα αυτά που θα δεις είναι τόσο, δεν είναι παραπάνω, τόσο κοντά.  Ο τίτλος δε ο ίδιος προέρχεται επειδή αυτή την ατάκα, το «τόσο κοντά», από τους είκοσι συνεντευξιαζόμενους μας το έχουν πει οι δέκα, τόσο κοντά στη Θεσσαλονίκη, το έλεγαν όλοι.  Οπότε κατάλαβα κάποια στιγμή ότι αυτό είναι το στίγμα και αυτό πρέπει να είναι ο τίτλος.  

Από τα γυρίσματα στον Χορτιάτη

Αυτό κάθε πότε προβάλλεται;

Προβάλλεται κάθε Σάββατο στις 21:30 και σε δεύτερη προβολή κάθε Δευτέρα στις 20:00.  Θεωρούμε ότι αξίζει τον κόπο, είναι διάρκειας μισής ώρας, για τους ανθρώπους της Θεσσαλονίκης. σημαντικό είναι το περιβάλλον που βρίσκεται κοντά μας για τον άνθρωπο, ότι εάν δεν γνωρίσεις αυτό το περιβάλλον, που είναι έξω από τη πόρτα του σπιτιού σου, αυτό το φυσικό τοπίο, δεν πιστεύω ότι μπορείς εύκολα να αντιληφθείς την αισθητική και ζωτικής σημασίας αξία της φύσης για εσένα και κατά συνέπεια δεν μπορείς να ευαισθητοποιηθείς όταν τα ντοκιμαντέρ που βλέπεις μιλούν μονίμως για ένα διεθνή μπαμπούλα και σου δείχνουν τοπία πανέμορφα αλλά κατεστραμμένα 

Πώς θα ευαισθητοποιηθεί κατά την γνώμη σου;

Θα ευαισθητοποιηθεί όταν καταλάβει πόσο ζωτικής σημασίας είναι το φυσικό τοπίο που τον αγκαλιάζει, που είναι δίπλα του, τόσο κοντά του.  Από εκεί ξεκίνησα και η Θεσσαλονίκη προσφερόταν.  Η Αθήνα, για παράδειγμα δεν προσφέρεται, έτσι όπως έχει φτιαχτεί, αλλά ίσως στην Αθήνα θα ήθελα να δείξω κάτι το οποίο θα ήθελε μιάμιση ώρα για να πας, το πιο κοντινό.  Στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες δευτερεύουσες πόλεις όλων των χωρών το φυσικό τοπίο είναι πάρα πολύ κοντά, ούτε στο Βερολίνο είναι πολύ κοντά, ούτε στο Μόναχο.  Στις μεγάλες πρωτεύουσες υπάρχει πρόβλημα, όμως γι’ αυτό και οι μεγάλες πρωτεύουσες έχουν φροντίσει να έχουν μεγάλα πάρκα, η αλήθεια είναι αυτή.  Και η Αθήνα ακόμα, που την έχουμε κατηγορήσει πολλές φορές για το τσιμέντο της, έχει τον Εθνικό Κήπο. Η Θεσσαλονίκη δεν έχει κάτι αντίστοιχο και όσο βλέπω τον κόσμο να κλείνεται μέσα στον κακώς νοούμενο αστικό τρόπο ζωής της εποχής μας, τόσο πιο πολύ ήθελα να δείξω το πόσο πιο ωραία είναι και να πας λίγο πιο έξω.  Γιατί η αλήθεια είναι ότι έχουμε έναν επιβεβλημένο κακώς νοούμενο αστικό τρόπο ζωής.  

Τι θα μπορούσε να γίνει;

Πρέπει να υπάρξει αποκέντρωση και σε αυτό το κομμάτι.  Πρέπει να αρχίσουμε να πηγαίνουμε προς τα έξω και να εκτιμούμε αυτό που υπάρχει γύρω-γύρω από τις πόλεις στις οποίες ζούμε.  Ζούμε μέσα στις πόλεις και μέσα σε αυτό το τσιμέντο λόγω εργασίας και λόγω δουλειάς υποχρεωτικά όλες τις ημέρες της εβδομάδας τις εργάσιμες. Αυτές τις μία, μιάμιση, άντε δύο μη εργάσιμες ημέρες, το Σαββατοκύριακο, ο Αμερικανός χαζός είναι που οργανώνει weekend; Θεωρώ ότι πρέπει να μπει μέσα στην κουλτούρα μας, διότι είναι δείγμα πολιτισμού η επίσκεψη στα φυσικά τοπία που μας περιβάλλουν.  

Από τα γυρίσματα στην Χαλάστρα

Τον ξέρω χρόνια και κάθε φορά που

 

 Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το 2019 το φημισμένο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ στις ΗΠΑ απέκτησε το πλούσιο αρχείο του Έλληνα ποιητή και στιχουργού Νίκου Γκάτσου, καθώς η κληρονόμος του αρχείου, η ποιήτρια Αγαθή Δημητρούκα, αποφάσισε να το παραχωρήσει σ’ ένα πανεπιστήμιο που θα διαφυλάξει και θα αναδείξει το έργο του ποιητή. 

Όμως, ο Γκάτσος δεν ήταν μόνο ποιητής και στιχουργός. Ήταν επίσης προικισμένος μεταφραστής. Οι μεταφράσεις θεατρικών έργων του Λόρκα από αυτόν, παραμένουν αξεπέραστες! 

Έτσι, την περασμένη Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου, ημέρα που γιόρταζε τα γενέθλιά του ο ποιητής, το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ διοργάνωσε μια διαδικτυακή εκδήλωση με τον τίτλο Gatsos in Translation,  προκειμένου να γίνει γνωστός ευρύτερα τόσο το μεταφραστικό του έργο, όσο και οι μεταφράσεις τραγουδιών του σε άλλες γλώσσες. 

Στο αφιέρωμα αυτό μίλησαν: 

Η Νάνα Μούσχουρη, η Αγαθή Δημητρούκα, ο καθηγητής του Χάρβαρντ Παναγιώτης Ροϊλός, η καθηγήτρια στο Brown University Johanna Hanink και ο Νικόλαος Πρεβελάκης, Βοηθός Διευθυντή στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών και Λέκτορας Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard. 

Η εκδήλωση εγκαινίασε την πλατφόρμα που ετοίμασε το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Χάρβαρντ και θα περιλαμβάνει τραγούδια του Νίκου Γκάτσου μεταφρασμένα σε όσο το δυνατόν περισσότερες γλώσσες. 

Στο αφιέρωμα αυτό παρουσιάστηκαν μεταφράσεις του θρυλικού, πλέον, τραγουδιού «Χάρτινο το φεγγαράκι», που πρωτοτραγούδησε η Μελίνα Μερκούρη στην παράσταση του έργου «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τέννεση Ουίλλιαμς από το «Θέατρο Τέχνης» το 1949. Η πασίγνωστη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Το τραγούδι δισκογραφήθηκε σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, το 1958, με ερμηνεύτρια τη Νάνα Μούσχουρη. 

Στην διαδικτυακή εκδήλωση του Χάρβαρντ το «Χάρτινο το φεγγαράκι» παρουσιάστηκε μεταφρασμένο στα ισπανικά, καταλανικά, ιταλικά, και αραβικά. 

Την αραβική μετάφραση – ειδικά για την εκδήλωση αυτή – έκανε ο φιλόλογος και μεταφραστής Roni Bou Saba, ο οποίος τα τελευταία χρόνια ασχολείται συστηματικά με την μετάφραση ελλήνων ποιητών στα αραβικά και δημοσιεύει, μάλιστα, τις μεταφράσεις του στην μεγάλης κυκλοφορίας αραβική εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed. Εκεί έχει δημοσιεύσει και απόσπασμα από την «Αμοργό» του Ν. Γκάτσου. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρο το βίντεο του αφιερώματος στον Νίκο Γκάτσο, από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου και η μετάφραση του Roni Bou Saba, την οποία απήγγειλε ο ίδιος.

Αξίζει να σημειωθεί πως το διαδικτυακό αφιέρωμα του Χάρβαρντ στον Γκάτσο παρακολούθησαν με ενδιαφέρον πολλοί μελετητές και λάτρεις του ποιητή από διάφορες χώρες του κόσμου.

 

   Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου  Το 2019 το φημισμένο πανεπιστήμιο

Ότι σώθηκε από την φωτιά, καταστρέφεται από την  Αρχιεπισκοπή και την Εθνική Επιτροπή Κληρονομιάς. 

Επιμέλεια Γιώργου Πισσαλίδη 

Εγκρίθηκαν χθες Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου, τα σχέδια της Αρχιεπισκοπής του Παρισιού για την ανάπλαση της Νότρ Ντάμ, τα οποία σύμφωνα με κορυφαίους αρχιτέκτονες και κριτικούς τέχνης  μετατρέπουν τον πιο εμβληματικό Γοτθικό ναό του Μεσαίωνα σε μία “Ντίσνεϋλαντ” της πολιτικής ορθότητας.   

Υπεύθυνη είναι η Εθνική Επιτροπή Κληρονομιάς και Αρχιτεκτονικής της Γαλλίας (CNPA) , η οποία αποτελείται από 24 αρχιτέκτονες, πολιτικούς, και ανώτατους ιερείς. Η έγκριση ήλθε 48 ώρες μετά την κατάθεση αίτησης 100 προσωπικοτήτων των τεχνών και των γραμμάτων, που ζητούσαν τα σχέδια να απλοποιηθούν και να τιμήσουν την ιστορία του Καθεδρικού Ναού.  

Όλα ξεκίνησαν όταν ο παραιτηθείς πλέον Αρχιεπίσκοπος του Παρισιού Μισέλ Ωπετί (Michel Aupetit) και οι συνεργαζόμενοι αρχιτέκτονες- καταστροφείς θέλησαν να μετατρέψουν την Παναγία των Παρισίων σε  ένα woke “χώρο πειραματισμού” σύμφωνα με πλάνα τα οποία αρχικά διέρρευσαν από την βρεταννική εφημερίδα “Τέλεγκραφ” (Στο αγγλικό κείμενο υπάρχει η φράση wreckovators που σημαίνει τους  αρχιτέκτονες που μετά το Δεύτερο Συνέδριο του Βατικανού αναδομούν την λειτουργία Καθολικών κτιρίων σε βαθμό αποδόμησης).

Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Παρισίου Μισέλ Ωπετί

Σύμφωνα με αυτά τα σχέδια:

Δημόσιες τοιχογραφίες σε μοντέρνο στυλ θα συνδυάζονται με εφέ ήχου και φωτός για να δημιουργήσουν“συναισθηματικούς χώρους” που θα αντικαταστήσουν τις Άγιες Τράπεζες, τα εξομολογητήρια και κλασσικά αγάλματα αγίων. 

Κείμενα από την Βίβλο θα προβάλλονται στους τοίχους του καθεδρικού ναού χρησιμοποιώντας μηχανήματα με δύναμη 6.000 λουμέν και μεταφρασμένα στα Μανδαρινικά κινέζικα, τα Γαλλικά, τα Ισπανικά και τα Εγγλέζικα.

Ενώ η οροφή (η οποία είχε σχεδόν εξολοκλήρου καταστραφεί από την φωτιά) και μεγάλο μέρος της εξωτερικής όψης θα αποκατασταθεί πιστά, το εσωτερικό το οποίο διέφυγε την πύρινη καταστροφή, θα αλλάξει και θα μοντερνισθεί σε δραματικό βαθμό.

Αυτά τα σχέδια πίστευε ο Ωπετί ότι “θα μεταφέρουν τον Καθεδρικό Ναό στον 21ον αιώνα, ενώ θα διατηρεί την ταυτότητα του μέσα στο πνεύμα της Χριστιανικής παράδοσης”. 

Ας αρπάξουμε την ευκαιρία να ξαναδιαβάσουμε τον χώρο με ένα ξεκάθαρο κανόνα: Θέλουμε ένα χώρο λειτουργίας για όλους” δήλωνε ο Ωπετί στα πρώτα στάδια της ανάπλασης του έργου. 

 Για να καταλάβει κανείς το πλήρες σχέδιο ανάπλασης – αποδόμησης της Παναγίας των Παρισίων και τις διαμαρτυρίες που υπάρχουν για αυτό ακολουθούν μεταφρασμένα αποσπάσματα από το παραδοσιοκρατικό Καθολικό περιοδικό της Αμερικής, Church Militant: 

Πατήρ Ζιλς Ντρουάν: Υπεύθυνος για τα αμφιλεγόμενα σχεδια ανάπλασης της Παναγίας των Παρισίων

Ο ιθύνουν νούς πίσω από την ανάπλαση – αποδόμηση είναι ο 55χρονος ιερέας Ζιλς Ντρουάν (Gilles Drouin), διευθυντής του Ανώτερου Ινστιτούτου της Λειτουργίας στο Καθολικό Ινστιτούτο του Παρισιού. Ο ιερέας που ηγείται λειτουργιών είχε επιλεχθεί από τον Ωπετί για να επιβλέψει την αποκατάσταση του Καθεδρικού Ναού. 

Όταν επισκεφθηκα το Θιβέτ,  έμεινα έκπληκτος από όλους αυτούς τους μεγαλειώδεις ναούς. Πολύ θά ήθελα να καταλαβαίνω τι συνέβαινε εκεί. Είδα ένα μυστήριο, αλλά δεν είχα τα κλειδιά να το κατανοήσω” παρατήρησε ο ιερέας Ντρουάν, υπερασπιζόμενος τις προτάσεις του που απευθύνονται στους τουρίστες που επισκέπτονται την Παναγία των Παρισίων. 

Και εξήγησε: “Πριν την φωτιά του 2019, 12 εκατομμύρια επισκέπτες ερχόνταν κάθε χρόνο στην Παναγία των Παρισίων με πολλαπλά κίνητρα. Ανάμεσα τους, πολλοί που δεν είναι Χριστιανοί η που ανήκουν σε μια μετα-χριστιανική κουλτούρα. Χρειάζονται να τους δώσεις τα κλειδιά για να κατανοήσουν το νόημα  του χώρου “.

Όμως η διάσημη κριτικός τέχνης και βιβλική ακαδημαϊκός Καρολάιν Καίη προειδοποίησε ότι η αναπλαση δεν θα δημιουργεί ένα ιερό αίσθημα στον χώρο, αλλά αντίθετα θα το στερεί από αυτό.”

O Ντρουάν εξήγησε για πρώτη φορά τις ριζοσπαστικές του ιδέες σε ένα  webcast στις 12 Μαϊου, επικεντρώνοντας σε ένα πλήρη επανασχεδιασμό των παρεκκλησίων (που στην Δυτική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική σημαίνει επίσης χώρο στα πλάγια του ναού σε σχήμα κόγχης που δημιουργεί ιδιαίτερο χώρο προσκυνήματος) που ανασχεδιάσθηκαν το 1862 από τον παραδοσιοκράτη αρχιτέκτονα Εζέν Βιολέ-λε Ντυκ (ο οποίος σχεδίασε και το κωδωνοστάσιο, το οποίο κατέρρευσε στην διάρκεια της φωτιάς του 2019). Το σχέδιο ανάπλασης του ιερέα θα ανακαινίσει 16 παρεκκλήσια  βασισμένο σε τρία θέματα: τις υποσχέσεις, τους αγίους και τις ηπείρους.  Ο πατήρ Ντρουάν ισχυρίζεται ότι η ανακατασκευή θα επιτρέψει τους επισκέπτες να  “ζήσουν τα παρεκκλήσια μέσω της κουλτούρας” 

Τα επτά παρεκκλήσια – κόγχες στην βόρεια πλευρά του καθεδρικού ναού θα δημιουργήσουν το “δρομάκι των υποσχέσεων” και θα είναι αφιερωμένο στην Γένεση, τον Αβραάμ, την Έξοδο, τους προφήτες, Το Τραγούδι του Σολομώντα και την Σοφία.

Το παρακλήσσι της εξόδου με τα καινούργια βιτρω και μιουραλς

Ενα “ηπειρωτικό” παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Αφρική θα δημιουργήσει το κύριο έκθεμα αυτής της σειράς. 

Η Νότια πλευρά θα στεγάζει “τον διάδρομο των αγίων” με παρεκκλήσια αφιερωμένα στην πίστη και την λογική, τον μυστικισμό, την φιλανθρωπία, την ελπίδα, την ιεραποστολή,  και την συμφιλιωμένη δημιουργία.

Tο μεσαίο παρεκκλήσι σε αυτήν την σειρά θα είναι αφιερωμένο στην ήπειρο της Ασίας. 

Tο παρεκκλήσι αφιερωμένο στην δημιουργία αναμένεται κλιμακωτή αποκορύφωση του νότιου διαδρόμου με μια  νότιας πλευράς με μια ηχηρή επιβεβαίωση της οικολογικής εγκυκλίου του Πάπα Φραγκίσκου  “Laudato Si”.

“Με μια κουρασμένη αίσθηση του αναπόφευκτου, η αποκορύφωση της διαδρομής θα είναι μιας κακώς ορισμένη και αδοκίμαστη πολιτική κατασκευή του “περιβαλλοντισμού” θρήνησε η Καίη. “Είναι μια νέα ειδωλολατρεία, όπου η Μάνα Γη αντικαθιστά την Παναγία”.   

Eνώ μετά αφ’ότου είδε τα σχέδια η Καίη, ζωγράφος η ίδια και ιστορικός της θρησκευτικής τέχνης , δήλωσε στο Church Militant: 

Οι σεκιουλαριστές (οπαδοί του κοσμικού κρατους) που μπερδεύουν την θρησκεία με το αίσθημα ζεστασιάς και “συναίσθημα” χάνουν το νόημα των σφριγηλών προκλήσεων που πολλοί από τους πιστούς μπορούν να αντέξουν και από τις οποίες παίρνουν δύναμη. Πέρα από το προφανές γεγονός ότι ένας χώρος δεν μπορεί να νοιώσει συναίσθημα, το ερώτημα που παραμένει ανοικτό είναι τι θα προσέφεραν οι “συναισθηματικοί χώροι” της νέας εκδοχής του Καθεδρικού Ναού της Παναγίας των Παρισίων στους επισκέπτες”.  

Οι οπαδοί της κάθε τελευταίας μόδας μοιάζουν να έχουν γοητεύσει τον κλήρο προς έναν αντικατοπτρισμό μελλοντικής προόδου σε περίπτωση που απομακρυνθούν από το “παρελθόν” προς μια στείρα και κακόβουλη προσπάθεια να το ξεπεράσουνε. Τρέχουμε προς το μέλλον με δικό μας ρίσκο”.

Και συμπληρώνει: “Τα Σταματήματα του Σταυρού μεταμορφώνονται σε ένα συναρπαστικό ταξίδι ανακαλυψης, σαν προτύτερα να μην υπήρχε τίποτα να ανακαλύψει κανείς,” σχολίασε η Καίη. “Γιατί να προσευχηθεί κανείς για πνευματική καθοδήγηση, έμπνευση και εξομολόγηση, όταν έχουμε μια λαμπρή νέα επιστημονική θρησκεία ;” 

Επίσης η κορυφαία παραδοσιακή Καθολική εφημερίδα της Ιταλίας La Verita υποστηρίζει ότι πλέον οι πιστοί δεν είναι προτεραιότητα για την  Παναγία των Παρισίων και ότι τα σχέδια ανάπλασης την μετατρέπουν σε ναό της παγκοσμιοποίησης.

Καρολάιν Καιη

Τέλος, δύο μέρες πριν η Εθνική Επιτροπή για την Κληρονομιά και την Αρχιτεκτονική συνεδριάσει για την έγκριση ή όχι των σχεδίων για την ανάπλαση της Παναγίας των Παρισίων, 100 κριτικοί τέχνης, επιμελητές μουσείων, ιστορικοί, φιλόσοφοι και μουσικολόγοι έγραψαν και υπέγραψαν  μια έκκληση με τίτλο “Μια νέα απειλή κρέμεται πάνω από την Παναγία των Παρισίων. Ότι σώθηκε από την φωτιά, η Αρχιεπισκοπή θέλει να το καταστρέψει”. Η έκκληση  δημοσιεύθηκε στην “Φιγκαρό” και στο περιοδικό τέχνης “La Tribune de l’Art (από όπου και το μεταφράσαμε) 

Σε  αυτήν τόνιζαν ότι “η Αρχιεπισκοπή του Παρισιού θέλει να εκμεταλλευτεί το σχέδιο ανάπλασης για να μετατρέψει το εσωτερικό της Νότρ Ντάμ σε ένα σχέδιο που διαστρεβλώνει την διακόσμηση και τον λειτουργικό χώρο”. 

Ενώ προτείνουν μια άλλη πιο λογική εναλλακτική λύση: “Η φωτιά χωρίς αμφιβολία μας προσφέρει μία εξαιρετική ευκαιρία: την αποκατάσταση της διακόσμησης του Βιολέ Λε Ντακ. Έχουμε πράγματι την δυνατότητα να αναβιώσουμε μια συμπαγή, ολοκληρωμένη διακόσμηση μεγάλης τελειότητας που αναγνωρίζεται επίσημα . Ο ιδιοφυής αρχιτεκτονας, έχοντας το άγχος να επεκτείνει και να ολοκληρώσει την δουλειά των κτιστών του Μεσαίωνα, σχεδίασε ένα ολικό έργο τέχνης, συνδυάζοντας αρχιτεκτονική και διακόσμηση, ζωγραφική και γλυπτική, επιπλοποιϊα και χρυσοποιϊα, βιτρώ και φωτισμό. Οδηγούμενος από ένα πολύ ακριβές όραμα ενός  καλλιτεχνικού και πνευματικού ιδεώδους, σχεδίασε και ολοκλήρωσε τον  Καθεδρικό Ναό των καθεδρικών Ναών “. 

Ενζέν Λα Ντέκ

Και έκλειναν ως εξής: “Ας σεβασθούμε την δουλειά του Βιολε Λε Ντακ, να σεβασθούμε την δουλειά καλλιτεχνών και τεχνιτών που δούλεψαν για να μας προσφέρουν αυτό το διαμάντι, να σεβαστούμε απλώς τις αρχές που μας κληροδοτεί ένα ιστορικό μνημείο. Αυτό το σχέδιο ανάπλασης θα έπρεπε να μας επιτρέψει να ανακαλύψουμε εκ νέου την αυθεντικότητα του χώρου και της εμπειρίας του, με το να αποκαταστήσουμε την καλή δουλειά στα σωστά μέρη σε μια συνολική αρμονία και συνοχή”. 

Η Επιτροπή  έδειξε περιφρόνηση προς την έκκληση, όμως αρνήθηκε να επιτρέψει στην Αρχιεπισκοπή να κτίσει ανελκυστήρα φορτίων για να αποθηκεύει στασίδια στην κρύπτη του υπογείου,  γιατί “θα κατέστρεφε τα μέρη του ναού που είναι  του 18ου αιώνα καθώς και τις κρύπτες του υπογείου”. Αυτό απαντούσε στην πρόταση του ιερέα Ζιλς Ντρουάν να αφαιρεθούν όλα τα καθίσματα από τον ναό με εξαίρεση τις μεγάλες γιορτές, οπότε θα χρησιμοποιόταν ο ανελκυστήρας για να μεταφέρει “κινητά” στασίδια από και προς το υπόγειο. 

Επίσης η επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις για την απομάκρυνση των αγαλμάτων από τα παρεκκλήσια-κόγχες  στα πλάγια του ναού και επιβεβαίωσε την αντίθεση της σε καινούργια βιτρώ.  

Απαντώντας δε στις κατηγορίες για ανάπλαση -αποδόμηση (wrockovation) η επιτροπή επέμεινε ότι η αναπαλαίωση θα διατηρεί η θα αναδημιουργήσει όλα τα που ήταν παρόντα στον καθεδρικό Ναό πριν την φωτιά -ακόμα και αν μπουν σε άλλη θέση. 

Ζωρζ ρεντόν: Η θέα από την κορυφή της Νότρ Νταμ

Εμείς πάντως διαβάζοντας τις προτάσεις της Αρχιεπισκοπής που ενέκρινε η Επιτροπή Εθνικής Κληρονομιάς και Αρχιτεκτονικής δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε με τον Τζων Ζμίρακ, συγγραφέα του βιβλίου “Ο Πολιτικά μη Ορθός Οδηγός στον Καθολικισμό” και σεναριογράφο των  ταινιών “Θεοί και Στρατηγοί” και “Γκέτυσμπεργκ” του Ρόμπερτ Μάξγουελ: 

“Προτιμότερο είναι να υπάρχει μια τεράστια τρύπα στο Παρίσι που να υπενθυμίζει την απουσία του Χριστού από την σημερινή κοινωνία, παρά να φτιάξεις ένα ηλίθιο θεματικό πάρκο για μπανάλ τουρίστες που έχουν μεταφυσικές ανησυχίες, αλλά δεν είναι θρησκευόμενοι”.

 

Ότι σώθηκε από την φωτιά, καταστρέφεται από

Η επιτυχία μετριέται γλυκότερη
από εκείνους που δεν πετυχαίνουν.
Η κατανόηση ενός νέκταρ
Απαιτεί τη μεγαλύτερη ανάγκη.


Κανένας από τους νικητές 
που πήραν την σημαία σήμερα
Δεν μπορεί να πει τον ορισμό,
τόσο ξεκάθαρο, της νίκης,


Όσο αυτός, που ηττημένος, πεθαίνει,
Στου οποίου το απαγορευμένο αυτί
Ο μακρινός ήχος του θριάμβου
ξεσπά, αγωνιώδης και καθαρός.

 

Η Έμιλι Ντίκινσον που γεννήθηκε στις  10 Δεκεμβρίου 1830 θεωρείται, μαζί με τον Ουώλτ Ουίτμαν, από τους πιο αναγνωρισμένους και αντιπροσωπευτικούς Αμερικανούς ποιητές του 19ου αιώνα. Και αυτό παρόλο που στην διάρκεια της ζωής της μόνο πέντε ποιήματα δημοσιεύθηκαν, και από αυτά τα τρία ήταν ανώνυμα. 

Στο ποίημα “Η επιτυχία μετριέται πιο γλυκιά “ η Ντίκινσον υποστηρίζει ότι αυτή η “επιτυχία” είναι πιο πολύτιμη για αυτούς που την έχουν λιγότερο. Με αυτήν την έννοια, η επιτυχία είναι ένα παράδοξο: όσο πιο πετυχημένος είσαι, τόσο λιγότερο εκτιμά αυτήν την επιτυχία και το αντίστροφο.  Έτσι, η επιθυμία για επιτυχία είναι δυνατότερη σε αυτούς που την χρειάζονται περισσότερο- όπως ο στρατιώτης που αργοπεθαίνει και που μπορεί να ακούσει τον εορτασμό των αντιπάλων. Ενώ η σχέτιση της μέλισσας με το νέκταρ και την επιτυχία στην πρώτη στροφή σημαίνει ότι αυτό το αίσθημα είναι αναποφευκτο μέρος της Φύσης. 

Και στις δύο περιπτώσεις η επιτυχία ταυτίζεται με κάτι πέρα από τα συνηθισμένα. Στην πρώτη με το νέκταρ των Θεών, όπως το βρίσκουμε στην Ελληνική μυθολογία, ενώ στην δεύτερη το μωβ χρωμα των νικητών (purple host) είναι το χρώμα των Αυτοκρατόρων.  

Όμως η κεντρική ιδέα του ποιήματος δεν μοιάζει να περιορίζεται στα συγκεκριμένα παραδείγματα που μας δίνει η Ντίκινσον, αλλά μπορεί και να ταιριάζει στην αγωνία ενός έρωτα δίχως ανταπόκριση η σε μια ομάδα που χάνει του τουρνουά η πρωτάθλημα το οποίο ονειρευόταν να κερδίσει. Άνθρωποι που δεν έχουν κάτι, τόσο το θέλουν πιο πολύ. Και όσο περισσότερο αυτό γίνεται μέρος της καθημερινότητας μας – είτε είναι μάχη, έρωτας, καρριέρα η οτιδήποτε άλλο, τόσο λιγότερο αυτό έχει νόημα. (Άβαλον των τεχνών)  

Η επιτυχία μετριέται γλυκότερη από εκείνους που δεν

Στον πρόλογο της Aλεξιάδος της θρηνεί,
για την χηρεία της η Άννα Κομνηνή.

Εις ίλιγγον είν’ η ψυχή της. «Και
ρείθροις δακρύων», μας λέγει, «περιτέγγω
τους οφθαλμούς….. Φευ των κυμάτων» της ζωής της,
«φευ των επαναστάσεων». Την καίει η οδύνη
«μέχρις οστέων και μυελών και μερισμού ψυχής».

Όμως η αλήθεια μοιάζει που μια λύπη μόνην
καιρίαν εγνώρισεν η φίλαρχη γυναίκα·
έναν καϋμό βαθύ μονάχα είχε
(κι ας μην τ’ ομολογεί) η αγέρωχη αυτή Γραικιά,
που δεν κατάφερε, μ’ όλην την δεξιότητά της,
την Βασιλείαν ν’ αποκτήσει· μα την πήρε
σχεδόν μέσ’ απ’ τα χέρια της ο προπετής Ιωάννης.

 

Στον πρόλογο της Aλεξιάδος της θρηνεί, για την

του Γιώργου Σταφυλά συγγραφέα  

Βλέποντας την ταινία και αφού ξεπέρασα το αρχικό σοκ σκέφτηκα να γράψω ένα κείμενο, όχι σαν τις συνηθισμένες παρουσιάσεις – κριτικές ταινιών αλλά ένα κείμενο που να μεταφέρει ένα  απαισιόδοξα αισιόδοξο μήνυμα.

Το μήνυμα ξεκινούσε έτσι μέσα στο μυαλό μου: Σηκωθείτε απ όπου κι αν είστε και δοξολογείστε τον Θεό με δάκρυα στα μάτια. Μπορείτε να απολαύσετε ακόμα μια κανονική ζωή. Έστω και με παραχωρήσεις στην ”Νέα Κανονικότητα”. Μπορείτε να πάτε στον χασάπη και να αγοράσετε 1 κιλό μοσχάρι. Δώδεκα ευρώ κοστίζουν μάξιμουμ. Ή πέντε χοιρινές μπριζόλες με ένα δεκάρικα. Ύστερα μπορείτε να πάτε στο σούπερ μάρκετ και να αγοράσετε γάλα, αυγά και κάθε είδους φρούτα και λαχανικά από τον μανάβη. Και όλα αυτά με 20 25 ευρώ. Ναι μπορείτε ακόμα να βάλετε 30 ευρώ βενζίνη και να πεταχτείτε για μια κοντινή απόδραση στην φύση. 

Και ύστερα μπορείτε να γράψετε στα παλαιότερα των υποδημάτων σας την Ευρωπαϊκή Ενωση, τον Μπίλ Γκέιτς  η τον πρωθυπουργό. Μπορείτε να διαβάσετε βιβλίο σε κανονικό χαρτί, μπορείτε να αγοράσετε ένα πακέτο τσιγάρα και να τα φουμάρετε παρέα με όποιον κάνετε κέφι και ρίξετε ακόμα κι ένα τρικούβερτο γλέντι.

Και ξέρετε γιατί μπορείτε; Γιατί ακόμα ΔΕΝ έχουν κυριαρχήσει οι τρελοί της οικολογίας και της ιατρικής υστερίας που επιδιώκουν να ελέγξουν κάθε πτυχή της ζωής σας. Κάντε τα τώρα λοιπόν, αυτό είναι το μήνυμα που ήθελα να σας μεταφέρω, πριν γίνει ο κόσμος σαν και αυτόν που περιγράφεται στην ταινία Soylent Green. 

Πηγαίνετε τώρα στην φύση πριν ψηφιστούν οι κλιματικοί νόμοι που θα σας το απαγορεύουν γιατί κάθε δέντρο θα θεωρείται προστατευόμενο είδος. Φάτε τώρα τις μπριζολάρες σας πριν περιορισθεί δραματικά η κτηνοτροφία, πριν φτάσει να στοιχίζει μισό κιλό μοσχάρι 250 δολάρια, φάτε τώρα ότι φρούτο και λαχανικό υπάρχει πριν μόνες σας τροφές γίνουν η μεταλλαγμένη σόγια και το συνθετικό κρέας. 

Ζήστε φυσικά, πολεμήστε με κάθε τρόπο την μετάβαση στην ψηφιακή εποχή. Πολεμήστε την ψηφιοποίηση της ζωής την ιεροποίηση των data σαν να ήσαστε Λουδίτες στις αρχές του 1800. ”Σπάστε” τις μηχανές αρνηθείτε την εικονική πραγματικότητα ΤΩΡΑ, ΣΗΜΕΡΑ, όσο ακόμα είναι νωρίς γιατί μετά…. 

Μετά έρχεται το SOYLENT GREEN (η “Νέα Υόρκη, Έτος 2022 μ.Χ” στα καθ’ημάς).

Δείτε αυτή την ταινία και θα αντιληφθείτε τι σας λέω. ‘Ηδη καταρτίζονται οι λεγόμενοι κλιματικοί νόμοι αφού πρέπει να «σώσουμε» την φύση. Το επόμενο βήμα είναι να μην μπορούμε να την δούμε καθόλου. Στην COP26 αποφάσισαν τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου κατά 40% μέχρι το 2030. Αυτό σημαίνει ότι εκατομμύρια άνθρωποι που απασχολούνται στον πρωτογενή τομέα θα μείνουν άνεργοι(να γιατί σκέφτονται να εφαρμόσουν το basic global income). 

Δεν είναι μακριά η ημέρα που ένα κομμάτι κρέας το οποίο σήμερα μπορεί να αγοράσει οποιοσδήποτε θα καταστεί πολυτέλεια προσεγγίσιμη μόνο από πλούσιους. Και δεν είναι μακριά η ημέρα που δεν θα σου επιτρέπεται να μετακινηθείς παρά μόνο με ένα λεκτικό κουβαδάκι που για να βγάλει 200 χλμ με ταχύτητα χελώνας θα χρειάζεται μια ημέρα φόρτισης στην πρίζα ενώ οι πλούσιοι θα συνεχίσουν να διατηρούν τα super car τους και τα ιδιωτικά τζετ τους. 

Ήδη το σκηνικό στήνεται με τις αποφάσεις που παίρνονται στην Γλασκώβη ώστε αύριο ο σημερινός κανονικός άνθρωπος,, αυτός που απολαμβάνει όλα όσα μας φαίνονται αυτονόητα, να θεωρείται τρομοκράτης. Ναι, οικοτρομοκράτης. Νέα κανονικότητα νέες κατηγορίες εγκληματιών. Και οι ανεμβολίαστοι θα θεωρούνται βιο τρομοκράτες. Και επειδή οι νέες γενιές θα μεγαλώσουν με αυτές τις συνθήκες αυτή η ζωή θα τους φαίνεται η ”κανονική ζωή. Γιατί δεν θα έχουν δει ποτέ πως ήταν η ζωή πριν. Ακριβώς αυτό συνέβαινε και στην ταινία. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ήξεραν πόσο όμορφος είναι ο κόσμος. Δεν τον είχαν δει ποτέ. 

Υπάρχει στην ταινία μια σκηνή όπου ο ένας από από τους βασικούς πρωταγωνιστές επιλέγει να πεθάνει. Είναι γέρος, έχει σιχαθεί αυτή την ζωή και η ανάμνηση του παλιού κόσμου του φέρνει πόνο. Θέλει να δραπετεύσει από την ασχήμια και την μιζέρια πού τυλίγει γύρω του τα πάντα σαν παράξενο σαρκοβόρο φυτό της ζούγκλας. 

Για όποιον δεν αντέχει άλλο αυτόν τον κόσμο το φιλεύσπλαχνο κράτος το οποίο αντιπροσωπεύεται από μια υπερ εταιρεία, έχει εφεύρει ένα ευθανασίας. Σε έναν ειδικό ναό του ήσυχου θανάτου μέσα σε μια ατμόσφαιρα γαλήνης και ήρεμα χαμόγελα υποδέχονται τον υποψήφιο αυτόχειρα χωρίς να προσπαθούν να τον πείσουν να αλλάξει γνώμη. Τουναντίον τον παροτρύνουν στην επιλογή του. Η υπερεταιρεία, βλέπετε, που διοικεί, θέλει να γλυτώσει από στόματα. Ο πληθυσμός είναι πρόβλημα οπότε είναι καλό κάποιοι να φεύγουν μόνοι τους. 

Ύστερα τα πτώματα ως απορρίμματα οδηγούνται σε ένα εργοστάσιο επεξεργασίας. Ο υποψήφιος μελλοθάνατος συνοδεύεται σε ένα ειδικό δωμάτιο με οθόνες ολόγυρα ζωσμένο, ,πίνει κάτι που του δίνουν ξαπλώνει και περιμένει να πεθάνει. Μέχρι να επενεργήσει το δηλητήριο το σπλαχνικό υπερκράτος του επιτρέπει να δει στις τεράστιες οθόνες πως ήταν ο κόσμος κάποτε. Ποτάμια, θάλασσες, πούλια, ψάρια, πράσινο, φύση, παρελαύνουν, μπροστά στα έκπληκτα και βουρκωμένα μάτια του γέρου Σόλ Ροθ, που σημειωτέον υποδύεται ο Έντουαρντ Ρόμπινσον, στην δύση της καριέρας του και της ζωής του (ένα χρόνο μετα πέθανε). Έκπληκτος ο Ροθ ξαναβλέπει όλα όσα του στερήσαν οι κλιματικοί νόμοι, βλέπει ο μελλοθάνατος και κλαίει, κλαίει από συγκίνηση για την ομορφιά που ξανά αντικρύζουν τα μάτια του και ύστερα παθαίνει. 

Στην συγκεκριμένη σκηνή ο πρωταγωνιστής της ταινίας, ο Θόρν, ένας αστυνομικός τον οποίο υποδύεται ο Τσάρλτον Ήστον, έχει διεισδύσει κρυφά στον χώρο για να παρακολουθήσει τις τελευταίες στιγμές του αγαπημένου του φίλου και τότε για πρώτη φορά βλέπει την ομορφαίνω του κόσμου γιατί όντας πολύ νεότερος από τον γέρο φίλο του είχε ακούσει για τον κόσμο μόνο από τις διηγήσεις εκείνου. Και τότε και αυτός ο σκληρός και κυνικός αστυνομικός αναλύεται σε δάκρυα βλέποντας όλα όσα σήμαιναν κάποτε την ομορφιά του κόσμου, όλα όσα είχε στερηθεί η ψυχή του. 

Το Soylent Green είναι το βασικό τρόφιμο των ανθρώπων. Κανείς δεν ξέρει την σύνθεση του. Έχει αντικαταστήσει κάθε τροφή που γνωρίζουμε σήμερα. Μόνο οι πλούσιοι μπορούν να φάνε κανονικό φαγητό. Ένα γεύμα με δυο μαρούλια και διακόσια γραμμάρια; βοδινού κρέατος θεωρείται μια τεράστια, πολυτέλεια που ένας φτωχός μόνο κλέβοντας κάποιο πλουσιόσπιτο θα μπορούσε να απολαύσει. 

Οι γυναίκες πουλιούνται σε κάποιον πλούσιο μόνο για να μπορούν να ζουν σε ένα κανονικό διαμέρισμα και να τρώνε ένα κανονικό φαγητό. Οι πιο ωραίες θεωρούνται ”’έπιπλα” και τους απαγορεύεται να μετακινηθούν από το σπίτι. Κανονικά διαμερίσματα μπορούν να έχουν μόνο οι πλούσιοι. Οι φτωχοί κοιμούνται σε αυτοκίνητα η σε αυτοσχέδιες παράγκες ή στις εκκλησίες. 

Η εκκλησία υπάρχει αλλά μόνο ως φιλανθρωπικός οργανισμός. Κανείς δεν πιστεύει, κανείς δεν ελπίζει, σε τι να ελπίζει άλλωστε; 

Η εταιρεία που παράγει το Soylent Green κυριαρχεί στον κόσμο. Είναι η μια και μοναδική εταιρεία παραγωγής του μοναδικού τροφίμου των πάμφτωχων μαζών. Οι μάζες των πληβείων δεν παίρνουν μισθό. Μόνο συνθετικά μπισκοτάκια που τους κρατάνε στην ζωή αυτή είναι η αμοιβή τους. Κανείς δεν ξέρει την πραγματική σύνθεση του SOYLENT GREEN. Η εταιρεία ισχυρίζεται ότι αυτό φτιάχνεται από πλαγκτον. Κανείς δεν έχει διάθεση να ερευνήσει, κανείς δεν σκέφτεται ούτε καν να αμφισβητήσει την επιστήμη. 

Η ταινία ξεκινάει με τον φόνο ενός στελέχους της εταιρείας SOYLENT. O αστυνομικός Θόρν αναλαμβάνει την έρευνα. Είναι ένας κυνικός τύπος που μοιάζει απολύτως προσαρμοσμένος στο περιβάλλον του. χωρίς να προβληματίζεται για τίποτα. Η έρευνα όμως γύρω από τον φόνο του στελέχους της εταιρείας, βήμα βήμα θα τον οδηγήσει σε μια συγκλονιστική ανακάλυψη, το μυστικό που δεν πρέπει ποτέ να διαρρεύσει: Το Soylent Green φτιάχνεται από τα ανθρώπους, από επεξεργασμένα πτώματα. Το Soylent Green είναι άνθρωποι. Ακολουθώντας το πτώμα του φίλου του Ροθ, που επέλεξε την ευθανασία φτάνει στο εργοστάσιο επεξεργασίας των πτωμάτων και τότε βρίσκεται ενώπιον του επτασφράγιστου μυστικού της εταιρείας. Τότε καταλαβαίνει ότι ο λόγος που δολοφονήθηκε εκείνο το στέλεχος της εταιρείας ήταν ο φόβος ότι μπορεί να αποκαλύψει στις μάζες το μυστικό της προέλευσης του αγαπημένου τους μπισκότου. 

Μάταια όμως!! Οι αποκτηνωμένες μάζες των υπανθρώπων είναι ανίκανες να σκεφτούν. Μπορούν μόνο να επιθυμούν και αυτό που επιθυμούν είναι το SOYLENT GREEN και θα κάνουν τα πάντα για να το αποκτήσουν. 

Δείτε την οπωσδήποτε. Ειδικά εσείς που έχετε αδυναμία στον τρόμο και στην επιστημονική φαντασία. Πρόκειται για ταινία υβρίδιο. Κάτι μεταξύ ταινίας τρόμου και φαντασίας, με αστυνομική υπόθεση. Από μερικές απόψεις (πχ αδύναμα εφέ) θα μπορούσε να θεωρηθεί και B-movie, το κάστ όμως παραπέμπει σε μεγάλη παραγωγή: Τσάρλτον Ήστον, Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον και μαζί τους η Λία Ταίηλορ Γιάνγκ μια από τις ωραιότερες γυναίκες της εποχής. Η σκηνοθεσία είναι του Ρίτσαρντ Φλάισερ (“Τόρα! Τόρα! Τόρα!”, “Κόναν ο Καταστροφέας”) και το σενάριο βασίζεται στην νουβέλα ”Μake Room, Make Room” του Χάρυ Χάρισον.

Η ταινία είναι παραγωγής 1973 και έχει τιμηθεί με Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Επιστημονικής Φαντασίας από την Αμερικανική Ακαδημία Ταινιών Επιστημονικής Φαντασίας και Τρόμου. Κατέχει επίσης την 77η θέση στην λίστα με τις 100 καλύτερες ταινίες του American Film Institute.

 

Ο Γιώργος Σταφυλάς γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και αρθρογραφεί τακτικά σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα. Εχει εκδώσει τρια βιβλία crime fiction, τα “Συγκάλυψη” (Οσελότος 2018), “Το Κύκλωμα” ( Όστρια 2019) “Προσωπική υπόθεση” (2020) και το “Outlaw” (Οστρια 2021), ενα μυθιστόρημα δυστοπίας.  

του Γιώργου Σταφυλά συγγραφέα   Βλέποντας την ταινία και αφού

 Φωτορεπορτάζ για την αθηναϊκή συναυλία στο Gagarin 205 το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου  

Κείμενο-φωτογραφίες: Χρήστος Κισατζεκιάν  

Ομολογώ πως δεν προσπάθησα πολύ ώστε να καταλήξω σε τούτο τον υπότιτλο. Για μένα είναι Ηλίου φαεινότερον πως ακριβώς αυτό συνέβη για τους οκτακόσιους(!) που επιλέξαμε το εν λόγω ξέφρενο Σαββατόβραδο. Όπως επίσης θεωρώ και το νούμερο αυτό καθαυτό έναν “μικρό άθλο” εν τω μέσω των καταιγιστικών επιβεβλημένων μέτρων κατά της πανδημίας, αφού είναι σίγουρο πως έμειναν έξω άλλοι τόσοι ως ανεμβολίαστοι, μη λέμε τα αυτονόητα… 

Όπως και όλο αυτό που βιώσαμε, ήταν ένα “μικρό θαύμα” στα μάτια τα δικά μου. Μα σου έχω εδώ και εικόνες-σύμμαχους σε αυτή μου την θέση, αφού συνηγορούν πως ΔΕΝ είμαι ο μόνος που το πιστεύει αυτό! Μια εικόνα, χίλιες λέξεις λεν, και εδώ σου έχουμε μπόλικες στιγμές για να χορτάσεις.

Ο κλότσος στην ανέμη δόθηκε με σθένος περίσσιο λίγο πριν τις δέκα. Τα πολυρυθμικά φανκοταξίμια του Πατρινού τρίο ξεσήκωσαν πρωτόγνωρο μπαϊράκι από το πρώτο κιόλας ορχηστρικό κομμάτι. Έτσι λοιπόν το μελιστάλαχτο ούτι της Ανατολής έπιασε φωτιά στα χέρια του Κώστα Τσαρούχη που από την αριστερή άκρη της σκηνής πέρναγε τις μελαγχολικές του νότες μέσα από κανάλια σύγχρονα, λογής-λογής πετάλια. Στη μέση ως ραχοκοκκαλιά, ο Αλέξανδρος Κλαδάς ως Μέγας στρατηλάτης των ρυθμών του Κόσμου, έσπειρε ωσάν χταπόδι στο cajon μα και τριγύρω του ολούθε χτυπήματα πανηγυρικά που δεν μας άφηναν το παραμικρό περιθώριο αποστασιοποίησης! Όσο για τον ευφάνταστο Μίκη Ατταλειάδη, οι λατρεμένες μου χαμηλές συχνότητες δεν ήταν μόνο τέτοιες στα χέρια τα δικά του, αφού στα πόδια του οι λούπες και τα ηχοχρώματα έπαιζαν με το τριχωτό της κεφαλής μας κάθε τόσο, ανατρεπτικά. 

The Halay Lamba

The Halay Lamba

Το ξέφρενο γλέντι μεταδόθηκε στο λεπτό απ’ άκρη σε άκρη της πλατείας και έφτασε σε ντελίριο λίγο πριν ολοκληρωθεί το σχεδόν ωριαίο σετ των τριών υπευθύνων, έχοντας μόνο το ντεμπούτο τους αγκαλιά, με ένα μεγάλο πανό των μπροστινών φανατικών Καλαματιανών οπαδών να καταλαμβάνει τη μεταλλική μπάρα των photo pits. Έφεραν μαζί τους ακόμη και πυροτεχνήματα ασημένιας βροχής, να το γιορτάσουν.  

The Halay Lamba

Όσο για το κυρίως πιάτο της βραδιάς, η εύθυμη “Μπαϊντούσκα” σφύριξε εντυπωσιακά την έναρξη των πανηγυρικών εκδηλώσεων με το Θρακιώτικο τρίο να έχει το κοινό με το μέρος του από τα αποδυτήρια! Το στέκι της οδού Λιοσίων σηματοδότησε καίρια λοιπόν την απαρχή της πανελλαδικής περιοδείας τους ως η πρώτη συναυλία ορθίων μετά από μήνες ανέχειας, εκατέρωθεν… Έπονται άλλες δεκατρείς παρακαλώ. Αυτά είναι. Επιτέλους. 

Είκοσι τα τραγούδια που μας κέρασαν. Κιμπάριδες τα μάλα. Δυο ώρες και δεκαπέντε λεπτά λυσσασμένης ευδαιμονίας το μενού! Η πανκοπανηγυροψυχεδέλεια ξανά, σε όλο της το μεγαλείο. Με το νταούλι του Γιώργου Σταυρίδη να πρωταγωνιστεί ξυπνώντας έως και αρχέγονα συναισθήματα, τη γκάιντα του Βαϊτση Χαροκοπίδη να σου φυτεύει σπόρους επικίνδυνα ιεροτελεστικούς και την ηλεκτρική κιθάρα του Πάνου Γκίνη να βρυχάται ala Tom Morello αναρχικά, τα μεταλλαγμένα παραδοσιακά άσματα της Θράκης άπλωσαν για πολλοστή φορά τα δίχτυα τους στο μεθυσμένο πλήθος που σύντομα ξεκίνησε να τραγουδά και να χορεύει. Να ιδρώνει πατόκορφα. 

Και να μετά το ορχηστρικό “Ικαριώτικο” μια πρώτη έκπληξη, η συμμετοχή του Δημήτρη “Δε Θέλω Ου Για Το Επώνυμο” Μητσοτάκη να τραγουδά την “Κυρά Κατίνα” καυτηριάζοντας τους πάντες και τα πάντα. Και να που είχε έρθει η ώρα για το μακροσκελέστατο encore τεσσάρων τραγουδιών που συνειδητά (όπως ανέφερε ο Πάνος) τιμούσαν την Πανκ καταγωγή της μπάντας, με τους The Halay Lamba να συμπράττουν επί σκηνής με κάτι χαμόγελα να! Χορεύοντας. 

Όσο για τον πανευτυχή Τσαρούχη… “Γιούργια”! Δείτε τον εδώ ιπτάμενο, στα χέρια τα δικά σας. 

Και εις άλλα με Υγεία.

 

 Φωτορεπορτάζ για την αθηναϊκή συναυλία στο Gagarin

της Judy Collins για το The Nation 

To 1973, ένοιωθα απελπισμένη, ψάχνοντας για τα επόμενα τραγούδια που θα μπορούσα να ηχογραφήσω και δεν ήμουν σίγουρη ότι ήμουνα στον σωστό δρόμο στην καριέρα μου . Ένα απόγευμα πήρα ένα τηλέφωνο από την αγαπητή μου φίλη, Νάνσυ Μπακάλ, που μου είπε: “Σου στέλνω ένα άλμπουμ που θέλω να τον ακούσεις “. Το τραγούδι στο άλμπουμ με την μουσική του αυθεντικού κάστ του μιούζικαλ “Μικρή Νυχτερινή μουσική” (“Little Night Music) ήταν το “Send in the Clowns.” Ακούγοντας το ήταν μια εκπληκτική εμπειρία. Συνταράχθηκα από την κορφή μέχρι τα νύχια, κλαίγοντας και γελώντας ταυτόχρονα επειδή αυτό το  τραγούδι έλεγε τα πάντα. Εδώ στο πικάπ μου ήταν η απάντηση στις προσευχές μου.  

Τηλεφώνησα τον Χαλ Πρίνς (Hal Prince), τον παραγωγό του Στήβεν Στοχάιμ, και του είπα ότι είχα ακούσει το “Clowns” και ότι ήταν πολύ καλό τραγούδι.  Είπε “Ναι είναι ένα όμορφο τραγούδι! Διακόσια άτομα το έχουν ήδη ηχογραφήσει”. Είπα ότι δεν με ένοιαζε και εκείνο που ήξερα μόνο ήταν ότι έπρεπε να το ηχογραφήσω.  

Τότε τον ρώτησα ποιον θεωρούσε ότι θα έπρεπε να κάνει την ενορχήστρωση και εκείνος μου συνέστησε τον Τζόναθαν Τούνικ, ο οποίος είχε ενορχήστρώσει όλα τα μιούζικαλς του Σοντχάιμ. Αυτή ήταν η αρχή μιας επαγγελαμτικής και φιλικής σχέσης ανάμεσα σε μένα και τον Τούνικ.

Η ηχογράφηση μου στο “Send in the Clowns” έγινε αμέσως επιτυχία, π΄ρωτα στο Ηνωμένο Βασίλειο και αργότερα εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες και τελικά σε όλο τον κόσμο. Η ηχογράφηση κέρδισε Γκράμμυ για Σύνθεση της Χρονιάς και αργότερα έγινε στάνταρντ με τν κλασσική έννοια – ο καθένας το ξέρει και οι περισότεροι άνθρωποι μπορούν ακόμα και να τραγουδήσουν ένα η δύο στίχους.  

 Ήταν θρίαμβος για τον Σοντχάιμ, έχοντας προσπεράσει πολλά σύνορα από τον κόσμο του θεάτρου στον κόσμο της ποπ και στον κόσμο της φολκ. Ο Σοντχάιμ και εγώ εχουμε βρεθεί συχνά και έχουμε συζητήσει. Το 1993 έκατσα μια ολόκληρη μέρα στο σπίτι του στην Νέα Υόρκη και καθώς μου έπαιζε τα τραγούδια του, συνειδητοποίησα ότι κάθε νότα στις θεατρικές παραγωγές του είναι μια νότα, την οποία ο ίδιος τοποθετούσε προσεκτικά πριν οποιοσδήποτε ενορχηστρωτής πρόσθετε έγχορδα, όμποε, άρπες, βιολιά και κρουστά. Τα τραγούδια είναι όλα εκεί κάτω από τα δάκτυλα του Σοντχάιμ καθώς τα παίζει  με τις αποχρώσεις τους και τις εκπληκτικές αλλαγές στις συγχορδίες και τα αυξήσεις ανάμεσα στις συνεχόμενες νότες – σκεφθείτε το “Finishing the Hat”, σκεφθείτε το “Liaisons”, σκφθείτε το “Sundays in the Park with George.”

Έχει υπάρξει μια μεγάλη εμπειρία ζωής το να βουτάς βαθιά στο έργο του και να έχεις ανακαλύψει αυτήν την εκπληκτική, δημιουργική, βροντώδη δύναμη στην μουσική του και φυσικά όλο αυτό το δυναμό που ήταν ο Στήβεν Σοντχάιμ. Άλλαξε την ζωή μου για το καλύτερο, όπως άλλαξε το Μπρόντγουαίη για πάντα. 

Ο θάνατος του Σοντχάιμ είναι απίθανα θλιβερός για όλους αυτούς που ήξεραν τα θεατρικά του έργα, που πήγαιναν να δούν τα μιούζικαλς του και καθόταν στα θέατρα ενώ το μυστήριο και το μεγαλείο της συνθεσης του τους έκανε να ανατριχιάζουν και τους έκανε να γελούν και να κλαίνε και να ξέρουν ότι βρίσκoνται μπροστά στην παρουσία ενός από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες όλων των εποχών. Σε ευχαριστούμε Στήβεν Σοντχάιμ  που μοιράσθηκες την ψυχή σου μαζί μας. Μας βοήθησες να ανταπεξέλθουμε τις καταιγίδας, μας έκανες να νοιώσουμε καλύτερα και μας ε΄δωσες κάτι για το οποίο αξίζει να ζήσουμε. Αυτό είναι που κάνει η μεγάλη τέχνη και αυτό έκανες εσύ.

Photo credit:  Ron Galella / Getty Images 

της Judy Collins για το The Nation  To

Στην Ηγουμενίτσα, την Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2021, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης «Έργον Θεοφίλου: εικόνες αγίων από το Πήλιο στη Θεσπρωτία», παρουσία του ηγούμενου της Ιεράς Μονής Γηρομερίου Αρχιμανδρίτη Μεθοδίου ως εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριάρχου, του Μητροπολίτου Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου, του περιφερειάρχη Ηπείρου Αλέκου Καχριμάνη, του Δημάρχου Φιλιατών Σπύρου Παππά, του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Ηγουμενίτσας Δονάτου Μαρτίνη, του π. Δημητρίου Μαρτίνη ως εκπροσώπου του Μητροπολίτου Παραμυθιάς, του Προϊσταμένου της Εφορίας Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Ιωάννη Χουλιαρά, του διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Παντελή Καλαϊτζίδη και άλλων επισήμων.

Στο χαιρετισμό που απηύθυνε, ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος τόνισε ότι «ο Θεόφιλος μπόρεσε να εκφράσει σε μια παράδοξη εποχή αυτό, που είναι ο πολιτισμός μας και η πίστη μας. Σήμερα το έχουμε πολύ περισσότερο ανάγκη, για να μπορέσουμε να δούμε το μέλλον, μαζί με τον “άλλον”, ο οποίος σήμερα είναι δίπλα μας, είναι μαζί μας, είναι κοντά μας. Για μας ο άλλος παραμένει μια ζωντανή εικόνα του Θεού». Και συνέχισε «ο ζωγράφος Θεόφιλος δούλεψε με πολύ κόπο, πόνο, μεράκι και αγάπη. Ο Θεόφιλος δεν μιμείται· δίνει τον εαυτό του. Εκφράζει αυτό που έχει η ψυχή του, και το εκφράζει αυθεντικά. Θέλω να πιστεύω ότι αυτή η έκθεση είναι ένας καθρέφτης, όπου μπορούμε να αναμετρηθούμε με το αν εμείς είμαστε ικανοί, όπως τότε αυτός, να εκφράσουμε την εποχή μας, βασισμένοι στις ρίζες μας, αλλά με την προοπτική του μέλλοντος. Με σεβασμό στο κάθε πρόσωπο· κρατώντας την ταυτότητα μας, αλλά χωρίς να αρνηθούμε και ότι θα συμπορευτούμε με άλλες ταυτότητες. Αυτό είναι η πρόκληση».

Παρουσιάζοντας την έκθεση, η Μαρία Νάνου, διευθύντρια του Τομέα Έρευνας, Διαχείρισης και Συντήρησης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και Κειμηλίων της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου τόνισε ότι το αγιογραφικό έργο του Θεόφιλου είναι σημαντικό τόσο σε έκταση όσο και σε ποιότητα, καλύπτοντας ένα διάστημα περίπου 40 χρόνων –από το 1898 έως το 1932– και ανατρέποντας παλαιότερες απόψεις για την δήθεν «περιορισμένη αγιογραφική παραγωγή» του Θεόφιλου, ενώ προσφέρει σημαντικά και χρήσιμα στοιχεία που βοηθούν στην ιχνηλάτηση της πολυκύμαντης ζωής του ανάμεσα στη γενέτειρα Λέσβο, την κοσμοπολίτικη Σμύρνη και το ελεύθερο από τον τουρκικό ζυγό Πήλιο. Η επαφή με το έργο του δημιουργεί αβίαστα την αίσθηση πως ο «απείθαρχος» Θεόφιλος παίρνει απευθείας τη σκυτάλη από τους προγενέστερους χειροτέχνες ζωγράφους (όπως ήταν π.χ. οι Χιονιαδίτες) και συνεχίζει σ’ ένα κοινό ιδίωμα. Ειπώθηκε πως ο Θεόφιλος «δεν είναι αγιογράφος». Ορθότερα, θα λέγαμε ότι είναι γνήσιος παραδοσιακός ζωγράφος: κοσμική και εκκλησιαστική ζωγραφική είναι γι’ αυτόν οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, της ενιαίας μεταβυζαντινής ζωγραφικής της οποίας αναδεικνύεται γνήσιος φορέας, ίσως και η τελευταία της επιβίωση.

Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, λεπτομέρεια από τον Ευαγγελισμό του Θεοτόκου (1899), βημόθυρο, Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας, Μηλιές Πηλίου

Αφορμή για την έκθεση, που εντάσσεται στο πλαίσιο των επετειακών δράσεων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας και του Δήμου Ηγουμενίτσας για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821, απετέλεσαν τρεις εικόνες που φιλοτέχνησε ο Θεόφιλος στο Βόλο γύρω στο 1910, έπειτα από παραγγελία του εκ Θεσπρωτίας ορμώμενου Βασίλειου Τσιλιβίδη, για το τέμπλο του ναού της Αγίας Παρασκευής στον Λιά Θεσπρωτίας. Ο Βασίλειος Τσιλιβίδης τις μετέφερε στο χωριό και τις χάρισε στην εκκλησία, και η παρουσία τους σχεδόν ξεχάστηκε για πολλές δεκαετίες. Μετά το 1990 τράβηξαν όμως την προσοχή των ειδικών και ταυτοποιήθηκαν ως έργα του Θεόφιλου, μένοντας για χρόνια κρυμμένες για λόγους ασφάλειας. Αξίζει να σημειωθεί πως στα εγκαίνια της έκθεσης ήταν παρούσα και η δισέγγονη του δωρητή αυτών των εικόνων, δικηγόρος Νίκη Τσιλιβίδη.

Η έκθεση περιλαμβάνει 17 έργα του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, που αντλούν τη θεματογραφία τους από την εκκλησιαστική ζωγραφική παράδοση και αποτελεί την πρώτη προσπάθεια συγκεντρωτικής παρουσίασης αντιπροσωπευτικών θρησκευτικών έργων του μεγάλου λαϊκού ζωγράφου, ο οποίος είναι γνωστός κυρίως από τις κοσμικές τοιχογραφίες που φιλοτέχνησε κυρίως στο Πήλιο και τη Λέσβο. Θα παραμείνει ανοικτή ως τις 20 Μαρτίου 2022.

Εκτός από τις εικόνες του Λιά, στην έκθεση συμπεριλαμβάνονται επιπλέον έντεκα εικόνες από ναούς του Πηλίου και από τη συλλογή του Μουσείου Βυζαντινής Τέχνης και Πολιτισμού Μακρινίτσας, αρμοδιότητας της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και τρεις εικόνες από τη συλλογή του Λαογραφικού Κέντρου Κίτσου Μακρή, το οποίο λειτουργεί ως Παράρτημα της Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Ο Άγιος Δημήτριος (1923;), Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου «των Μπαξέδων», Βόλος

H έκθεση αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας με τους Δήμους Ηγουμενίτσας και Φιλιατών και με την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου και πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με την ευγενική υποστήριξη της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, της Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Μουσείου Βυζαντινής Τέχνης και Πολιτισμού Μακρινίτσας, της Δημοτικής Πινακοθήκης Λιά, του Εκκλησιαστικού και Βυζαντινού Μουσείου Μυτιλήνης, του Μουσείου-Βιβλιοθήκης Στρατή Ελευθεριάδη-Tériade και της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Θεσσαλίας και Κεντρικής Στερεάς Ελλάδας.
Περισσότερες εικόνες μπορείτε να δείτε εδώ

Η Σύναξη των Αρχαγγέλων (1898), Λαογραφικό Κέντρο Κίτσου Μακρή, Βιβλιοθήκη Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Βόλος
Η Ανάσταση (1911), Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης και Πολιτισμού, Μακρινίτσα Πηλίου
Ο άγιος Στυλιανός. Έργο του ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης και Πολιτισμού, Μακρινίτσα Πηλίου. Φωτογραφία Κωστής Δρυγιανάκης, 2021

Πηγή: fosfanariou.gr

Στην Ηγουμενίτσα, την Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2021,

του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Όταν συνεργάστηκα με τον Θάνο Μικρούτσικο για την διοργάνωση «Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006», σε μια από τις μουσικές συζητήσεις μας του είπα για το Apostolo glorioso, δηλαδή το μοτέτο του Guillaume Du Fay (Γκιγιώμ Ντυφαί, περίπου 1397-1424) για τον Άγιο Ανδρέα της Πάτρας. Με άκουσε έκπληκτος και μου ζήτησε την καλύτερη δυνατή τεκμηρίωση. 

Έτσι, βρέθηκα στην Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών να συνομιλώ με τον τότε διευθυντή της Βιβλιοθήκης, τον σπουδαίο εκείνο Christoph Stroux, ο οποίος μας έδωσε πολύτιμες πληροφορίες. 

Δυστυχώς, ο Μικρούτσικος παραιτήθηκε, η Πολιτιστική ατύχησε και το Apostolo glorioso που θα έπρεπε να είναι ο «ύμνος» της Πάτρας, έμεινε στα αζήτητα. 

Η μουσικολόγος Καίτη Ρωμανού σε μία σχετικά πρόσφατη μελέτη της μας παρουσίασε τα “βυζαντινά μοτέτα” του Γκυγιώμ Ντυφαί. 

Το Vasilissa ergo gaude και το Apostolo glorioso συνδέονται με την οικογένεια Malatesta. 

Ο Ντυφαί έγραψε το Vasilissa ergo gaude το 1420 στο Ρίμινι της Ιταλίας, όντας στην υπηρεσία της οικογένειας. Μας λέει η Καίτη Ρωμανού: «Η οικογένεια Malatesta συνδέθηκε με την Ελλάδα με έναν από τους γάμους, συχνούς τα χρόνια εκείνα, που αποσκοπώντας στην ένωση των εκκλησιών, επέβαλλαν την ένωση ορθόδοξων και καθολικών νεαρών αριστοκρατών. Το μοτέτο γράφτηκε για τον γάμο της Cleofe Malatesta με τον Θεόδωρο Β΄ Παλαιολόγο, Δεσπότη του Μορέα και αδελφό τουτελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα, Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου.» 

Κλεόφη Μαλατέστα

Πρέπει να σημειωθεί πως η Πάτρα ήταν υπό τους Φράγκους από το 1205. Το 1429 απελευθερώθηκε κατά την επιτυχημένη σε όλη την Πελοπόννησο εκστρατεία του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου. 

Πρέπει να σημειωθεί πως η Πάτρα ήταν υπό τους Φράγκους από το 1205. Το 1429 απελευθερώθηκε κατά την επιτυχημένη σε όλη την Πελοπόννησο εκστρατεία του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου. 

Το Apostolo glorioso / Cum tua doctrina / Andreas Christi famulus σχετίζεται με τον αδελφό της Κλεόπης, Pandolfo Malatesta,ο οποίος έγινε επίσκοπος Πάτρας στις 10 Μαΐου του 1424 και θεωρείται πολύ πιθανό ο Ντυφαί να τον συνόδευσε στην Πάτρα για τις τελετές και να έγραψε εκεί το μοτέτο. Για την ενθρόνιση, λοιπόν, του τελευταίου λατίνου Αρχιεπισκόπου των Πατρών έπρεπε να γίνει μια τελετή στο ναό του Αγίου Ανδρέα στην παραλία. Ο ναός αναδεικνύεται σαφέστατα στο κείμενο, στο οποίο αναφέρεται το Άγιο Σπήλαιο και η ελιά, στην οποία, κατά την παράδοση, σταυρώθηκε ο Άγιος Ανδρέας. 

Για την χρονολόγηση του μοτέτου, ο Christoph Stroux μου είχε πει χαρακτηριστικά και τα είχα σημειώσει: «Δημιουργήθηκε σύγχυση όταν ο Heinrich Besseler σε ένα άρθρο του το 1952 συνέδεσε το μοτέτο με μια επιγραφή, στην οποία ο Pantolfo Malatesta ανακοινώνει ότι το 1426 ανακαίνισε την εκκλησία του Αγίου στην παραλία. Ο Besseler νόμιζε ότι η επιγραφή, η οποία βρισκόταν από περίπου το 1810-1943 στο κάστρο των Πατρών, προερχόταν από την εκκλησία του Αγίου Ανδρέα στην παραλία και τη χρησιμοποίησε για την χρονολόγηση του μοτέτου, Όμως, όλοι οι ιστορικοί των Πατρών συμφωνούν ότι η επιγραφή προερχόταν από άλλη εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, η οποία υπήρχε κατά το Μεσαίωνα και έως και τον 17ο αιώνα στον λόφο, έξω από τα τείχη του κάστρου και μετά καταστράφηκε από τους Τούρκους. Πρέπει, λοιπόν, η επιγραφή, η οποία έχει χαθεί αλλά έχει εκδοθεί επανειλημμένως, να μην συνδυαστεί με το μοτέτο». 

Επομένως το Apostolo Glorioso είναι του 1424. Σε κάθε περίπτωση συνδέεται άμεσα με την Πάτρα και τον πολιούχο της. 

Το κείμενο που αναφέρεται στον Άγιο και την σύνδεσή του με την πόλη, είναι ένα ανώνυμο σονέτο. Το μοτέτο είναι πεντάφωνο, δίγλωσσο (στα ιταλικά και στα λατινικά) και ισορρυθμικό – μετά την εισαγωγή (introitus). 

Γκυγιώμ Ντυφαί

Πρόκειται για ένα μικρό φωνητικό διαμάντι μόλις τρίλεπτης διάρκειας. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια το κείμενο και την μετάφραση, την παρτιτούρα καθώς και δύο σύγχρονες ερμηνείες του έργου. Μία από αυτές είναι του συνόλου Capella Romana που διευθύνει ο πατρινής καταγωγής μουσικολόγος και καθηγητής Αλέξανδρος Λίγκας. 

 

Apostolo glorioso 

 

Cantus 1, Contratenor 1 

 

Apostolo glorioso, da dio electo / A evangelegiare al populo greco / La sua 

incarnacion, che v’era ceco, / Et cusi festi senza alcun suspecto, 

Et eligisti a Patrasso per tuo lecto, / Et per sepulcro questo sancto speco: / Prego te, 

preghi me retrove teco, / Per li tuoi merci, nel devin conspecto. 

 

Cantus 2, Contratenor 2 

Cum tua doctrina convertisti a Christo / Tuto el paese, et cum la passione et morte / Che qui portasti in croce in su lo olivo. Ma e prolasso in errore et facto tristo, / Si che rempetraglie gracia si forte / Che recognoscano a dio vero et vivo. 

 

Tenor 

Andreas, Christi famulus. 

 

Cantus 1, Contratenor 1 

Δοξασμένε απόστολε, που εξελέγης από τον Θεό / Να ευαγγελιστείς στον

ελληνικό λαό / Την ενσάρκωσή του, που ήταν τυφλός σ’ αυτό, / Και αυτό το 

έκανες χωρίς καμία αμφιβολία,  Kαι επέλεξες την Πάτρα ως κλίνη σου / Και αυτήν

 την ιερή σπηλιά για τάφο σου: 

/ Σε παρακαλώ να προσεύχεσαι να σε ξαναβρώ, / Με την χάρη σου στην θεία παρουσία. 

 

Cantus 2, Contratenor 2 

Με το δόγμα σου προσηλύτισες στον Χριστό / Όλη τη χώρα, και με το πάθος και 

με τον θάνατο / Που υπέφερες στον σταυρό στον ελαιώνα. 

Αλλά υποτροπίασε σφάλλοντας και στενοχωρήθηκε. / Είθε να λάβει χάρη τόσο 

ισχυρή, / Ώστε να αναγνωρίσουν τον αληθινό και ζώντα θεό. 

Tenor 

Ανδρέα, μαθητή του Χριστού.

 

 

του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου  Όταν συνεργάστηκα με τον