Κλείνουμε με το τρίτο μέρος της ιστορικής ομιλίας του κορυφαίου συντηρητικού στοχαστή της Αμερικής, Ράσελ Κέρκ για τις πολιτικές απόψεις του Τ.Σ. Έλιοτ (το πρώτο και δεύτερο μέρος εδώ και εδώ) , ο οποίος υπήρξε ριζοσπάστης στην ποίηση και συντηρητικός στην ηθική και πολιτική.

Η ομολογία του Έλιοτ ως βασιλόφρων, σήμαινε κυρίως την υποστήριξη του Αγγλικού θρόνου, έχοντας γίνει Βρετανός πολίτης, και ότι ενέκρινε τις πατροπαράδοτες μοναρχίες αλλού – αυτές που διεσώθησαν από τον χρόνο και τη φρενίτιδα των επαναστατών που επακολούθησαν τους δυο Παγκόσμιους Πολέμους. Δεν είχε την παραμικρή πρόθεση να επιβαρύνει τις Ηνωμένες Πολιτείες με έναν μονάρχη, όπως και ο πρόγονος του Τζον Άνταμς (ο οποίος παρ’ όλα αυτά, είχε κατηγορηθεί για ακριβώς ένα τέτοιο σχέδιο): στην Αμερική μια βασιλεία θα ήταν ένα αφύσικο και ανυπόστατο βάρος.

Βασίλισσα Βικτώρια

Λίγα πράγματα για την πολιτική της Αμερικής

Άλλεν Τέητ

Aπό την στιγμή που ο Έλιοτ δεν είχε γράψει σχεδόν τίποτα σχετικά με την πρακτική πολιτική της Αμερικής, είναι περιττό εδώ να εμβαθύνουμε για τις Αμερικανικές απόψεις του, εκτός από το να παρατηρήσουμε εν παρόδω την χαμηλή εκτίμηση του για τον Φράνκλιν Ρούζβελτ και την μεγάλη  του εκτίμηση για τον γερουσιαστή Ρόμπερτ Τάφτ τον πρεσβύτερο. Είχε υποστηρίξει έντονα μια ομάδα ονομαζόμενη Νότιοι Αγροτιστές (Υποστηριχτές του παλιού Νότου και της αγροτικής ζωής έναντι της βιομηχανικής καθώς και εχθροί της Νιου Ντήλ), και μεταξύ τους ήταν καλά εξοικειωμένος με τον Άλλεν Τέιτ, ένα συχνό αρθρογράφο του “Κριτήριον”. Είχε επηρεαστεί από τις συντηρητικές πολιτικές πεποιθήσεις του Ίρβιν Μπάμπιττ (μέντορας του από το Χάρβαρντ) και του Πωλ Έλμερ Μορ, των κορυφαίων ουμανιστών κριτικών. Μοιραζόταν τις ανησυχίες τους περί των τάσεων της Αμερικανικής δημοκρατίας, αλλά πρότεινε να μην αλλάξει το συνταγματικό πλαίσιο, και όσο για την αντιμετώπιση της κατάστασης, οι ελπίδες του εναποτίθενται στην αποκατάσταση της μάθησης – ένα θέμα που συζήτησε εκτενώς σε μια σειρά ομιλιών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο κατά τη διάρκεια του 1950. (Οι ομιλίες “Στόχοι της Εκπαίδευσης” περιλαμβάνονται στην συλλογή “Για να κριθεί ο Κριτικός”) Ένα περιοδικό που εκδόθηκε από την Επιτροπή Κοινωνικής Σκέψης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, το Μέτρο, δημοσίευσε τις ομιλίες του Έλιοτ για την εκπαίδευση σύντομα μετά την εκφώνηση τους.

Ο Ρόμπερτ Χάτσινς, τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου του Σικάγο, δημοσίευσε σε ένα μετέπειτα τεύχος του Μέτρου μια μάλλον απότομη ανταπάντηση, στην οποία ο Χάτσινς είπε, μεταξύ άλλων, ότι “η μόνη διαφορά μεταξύ του Έντμουντ Μπερκ και του Έλιοτ είναι ότι ο Έλιοτ είναι δημοκρατικός ενώ ο Μπερκ όχι.” Στην επόμενη επίσκεψή του στο Σικάγο, ο Έλιοτ βρέθηκε σε ένα δείπνο προς τιμήν του με τον Ρόμπερτ Χάτσινς καλεσμένο. Αναζητώντας τον Χάτσινς, ο Έλιοτ τον  ρώτησε, με τον γνωστό πολιτισμένο τρόπο του, “Δρ. Χάτσινς, είμαι ευγνώμων για τον κόπο σας να σχολιάσετε τις διαλέξεις μου για την εκπαίδευση, αλλά είμαι μπερδεμένος σχετικά με το σχόλιό σας για τον Μπερκ και εμένα. Ποτέ δεν έχω αποκαλέσει τον εαυτό μου δημοκρατικό, και υποθέτω πως και ο Μπέρκ στην εποχή του ήταν μάλλον περισσότερο δημοκρατικός από εμένα. Έτσι, θα μπορούσατε να μου εξηγήσετε τι εννοούσατε;” Αλλά ό Χάτσινς γύρισε την πλάτη του και απομακρύνθηκε. “Γιατί το έκανε αυτό, Δρ. Κιρκ;” “Επειδή ποτέ δεν διάβασε Μπερκ”, του απάντησα. “Ο Χάτσινς υπέγραψε ένα άρθρο επίθεσης στον Μπερκ που δημοσιεύθηκε στο Τόμιστ, αλλά το άρθρο είχε συνταχθεί εξ ολοκλήρου από κάποιον άλλο, και αυτό είναι το μόνο που γνωρίζει ο Χάτσινς για τον Μπερκ. Παρουσίασες την αβυσσαλέα άγνοιά του για το θέμα.” Όπως πολλοί στα πανεπιστήμια, ο Ρόμπερτ Χάτσινς παρουσιαζόταν σαν ισότιμος δημοκράτης στη θεωρία, αλλά στη πράξη ήταν ένας τολμηρός δικτάτορας. Ο Έλιοτ είχε ταλέντο να εξοργίζει τέτοιους τύπους.

Συνεπής Τόρι

Όσον αφορά την Αγγλική πολιτική, ο Έλιοτ ήταν συνεπής Τόρι, αντί ο συνηθισμένος συντηρητικός. (Οι δύο κομματικές ετικέτες δεν είναι ταυτόσημες: ο Ντισραέλι σκεφτόταν να αλλάξει το όνομα της παράταξης σε Τόρι, αφού ο Πιλ το ονόμασε Συντηρητικό Κόμμα, αλλά ο Μέτερνιχ, ο οποίος ήταν εξόριστος, απέτρεψε τον Ντισραέλι.) Το να υποστηρίζεις τους Τόρι σημαίνει αφοσίωση στον Βασιλιά και την Εκκλησία, οι Τόρι είναι συνδεδεμένοι με την Αγγλικανή Εκκλησία – και, τουλάχιστον σε περασμένες εποχές με τους προύχοντες, και τους μικρής-έκτασης γαιοκτήμονες. Έτσι λοιπόν και ο Έλιοτ: είχε δηλώσει βασιλόφρων (αν και, εδώ που τα λέμε, εννέα στους δέκα Άγγλους υπηκόους εγκρίνουν την βασιλική οικογένεια), ήταν αφοσιωμένος στην Αγγλικανή Εκκλησία και για κάποια χρόνια επίτροπος εκκλησίας στο Λονδίνο, και πίστευε ότι η τάξη των παλαιών οικογενειών της Αγγλίας παρείχε στο έθνος ηγέτες, σε διάφορους τομείς της κοινωνίας, που δε θα έπρεπε να αντικατασταθούν από μια ελίτ, υποτιθέμενης αξιοκρατίας. Ωστόσο, οι πολιτικοί στοχαστές και ηγέτες που θαύμαζε περιελάμβαναν τον μέγα Γουίγκ Έντμουντ Μπερκ – του οποίου το όνομα εμφανίζεται αρκετά συχνότερα στις ομιλίες του Έλιοτ ύστερα, από δικής του απόφασης, να δημοσιευτεί το βιβλίο μου «Η Συντηρητική Σκέψη» από την Φάμπερ και Φάμπερ. Τόσο στο παλαιότερο δοκίμιό του για τον Τσάρλς Γουίμπλεϊ, όσο και στην μετέπειτα ομιλία του για την λογοτεχνία της πολιτικής, ο Έλιοτ σχολιάζει τέσσερις πολιτικούς συγγραφείς, αυθεντίες της λογοτεχνίας, που ξεκάθαρα έχουν επηρεάσει τις δικές του πεποιθήσεις: Μπόλινμπροκ, Μπερκ, Κόλριτζ, και Ντισραέλι. (Στο δοκίμιό του περί του Γουίμπλεϊ, αναφέρει επίσης τον Λόρδο Χάλιφαξ.) Η πολιτική σκέψη του Έλιοτ, κατά μεγάλο μέρος, κατάγεται από αυτούς τους μεγάλους συντηρητικούς, προσεγγίζει περισσότερο εκείνη του Κόλριτζ, τον οποίο ο Έλιοτ αναγνωρίζει ως “έναν δικό μου άνθρωπο.”

Εντμουντ Μπέρκ

Ο Συντηρητικός Κενός Άνθρωπος

Έτσι, δεν υπάρχει τίποτα ιδιαίτερα εξωτικό στις πολιτικές αρχές του Έλιοτ: είναι συνδεδεμένες με την Αγγλική ιστορία, το Αγγλικό σύνταγμα, και τη θεολογία της Αγγλικανής Εκκλησίας. Αυτές οι αρχές τον απέτρεψαν από το να υποστηρίξει το Συντηρητικό Κόμμα της εποχής του. Τον Ιούνιο του 1929, όταν ο Μακντόναλντ και οι Εργατικοί κέρδισαν τις εκλογές, εξαναγκάζοντας τον Μπώλντγουιν και τους Συντηρητικούς εκτός κυβέρνησης (αν και οι Συντηρητικοί είχαν λάβει την πλειονοψηφία της λαϊκής ψήφου) ο Έλιοτ διαπίστωσε πως το νέο Φιλελεύθερο-Εργατικό υπουργικό συμβούλιο δεν είχαν καμία καινοτόμο ιδέα. Τι μπορεί να γίνει σε μια εποχή όπου οι φασίστες και οι κομμουνιστές έχουν μεγαλύτερη επιρροή μεταξύ των διανοούμενων και μεταξύ των ψηφοφόρων;

Έγραψε στο Κριτήριον:

Αυτό είναι φυσικά μια μεγάλη ευκαιρία – για το Συντηρητικό Κόμμα, μια ευκαιρία την οποία είμαστε αρκετά βέβαιοι πως θα αποτύχει να αδράξει. Είναι η ευκαιρία να σκεφτεί με άνεση χρόνου, και να εκτιμήσει τις προσπάθειες ιδιωτών που έχουν ήδη σκεφτεί. Το Εργατικό Κόμμα είναι ένα καπιταλιστικό κόμμα υπό την έννοια ότι υπάρχει λόγω της φήμης της σκέψης των Φαβιανών της προηγούμενης γενιάς… Το Συντηρητικό Κόμμα έχει μια τεράστια ευκαιρία στο γεγονός ότι σε κανενός τη μνήμη κάτω των εξήντα, έχει οποιαδήποτε επαφή με τη νοημοσύνη. Απολαμβάνει, όπως κανένα άλλο πολιτικό κόμμα της εποχής, ένα πλήρη νοητικό κενό: ένα κενό που μπορεί να γεμίσει με οτιδήποτε, ακόμη και με κάτι πολύτιμο.

Οι ηγέτες των Συντηρητικών ήταν Κενοί Άνθρωποι. Ο Έλιοτ φοβόταν πως οι πολιτικοί και κοινωνικοί θεσμοί της Βρετανίας κατέρρεαν, ότι αδύναμοι πολιτικοί, φιλοπόλεμα συνδικάτα, μια δυσκίνητη γραφειοκρατία, ένα απαθές κοινό, μια Εκκλησία που δεν είχε νόημα για τους περισσότερους Άγγλους, μια εμμονή με τις απολαβές και την δαπάνη – αυτά τα φαινόμενα και οι καταστάσεις διάβρωναν αμετάκλητα την Αγγλία που ο Έλιοτ αγαπούσε. Στο μεγαλύτερο μέρος οι προβλέψεις του Έλιοτ δικαιολογούνταν από τα γεγονότα που ακολούθησαν.

Προσπαθώντας να διατηρήσει μια ανθρώπινη κοινωνία

Όπως ο φίλος μου Βίλχελμ Ρέπκε, κυρίες και κύριοι, να κάνετε το ίδιο. Εκει μέσα θα βρείτε, από τη μια, μια κατάρριψη των προτάσεων του Καρλ Μάνχαϊμ για μια προγραμματισμένη κοινωνία – έναν όντως καθολικό σχεδιασμό. “Ένα πράγμα το οποίο πρέπει να αποφευχθεί είναι μια προγραμματισμένη κοινωνία,” γράφει ο Έλιοτ, “ένα πράγμα που πρέπει να διαπιστώσουμε είναι τα όρια του προγραμματισμού.” Πιθανώς ο Έλιοτ να έλεγε, αν τον ρωτούσαν, ότι το πιο σημαντικό εδάφιο στο τελευταίο του ισχνό βιβλίο είναι αυτό που έχει σχέση με την έννοια της εξάρτησης του πολιτισμού μας, ή οποιοδήποτε πολιτισμού, στα θρησκευτικά πιστεύω. Ένα μέρος του αποσπάσματος:

Δεν πιστεύω ότι ο πολιτισμός της Ευρώπης θα μπορούσε να επιβιώσει από την πλήρη εξαφάνιση της Χριστιανοσύνης. Και είμαι πεπεισμένος, όχι μόνο επειδή είμαι Χριστιανός, αλλά ως σπουδαστής της κοινωνικής βιολογίας. Εάν η Χριστιανοσύνη φύγει, τότε το σύνολο του πολιτισμού μας θα φύγει επίσης. Τότε θα πρέπει οδυνηρά να ξαναρχίσουμε, και δεν μπορεί να επιβληθεί μια έτοιμη κουλτούρα. Πρέπει να περιμένει κανείς για να μεγαλώσει το γρασίδι, για να ταΐσει τα πρόβατα, για να δώσουν μαλλί από το οποίο θα φτιαχτεί το καινούργιο παλτό. Πρέπει να περάσουμε πολλούς αιώνες βαρβαρότητας. Δεν θα ζήσουμε για να δούμε τον καινούργιο πολιτισμό, ούτε και οι απόγονοι μας, και αν το κάναμε, δεν θα ήμασταν ευτυχισμένοι.

Συνεχιζόμενη παρακμή

Μετά τον θάνατο του Έλιοτ, πολλές ατυχείς επιλογές έλαβαν χώρα στην Βρετανία, και η παρακμή που οδυρόταν ο Έλιοτ έχει συνεχιστεί με γοργούς ρυθμούς, με διάφορους τρόπους – αν και όχι σε όλα. Η σκόπιμη μείωση των διανοητικών προτύπων στα Βρετανικά σχολεία και πανεπιστήμια, καθώς και οι επίσημες διαμαρτυρίες δυσπιστίας από επιφανείς επισκόπους και αρχιεπίσκοπους, είναι μεταξύ των απογοητευτικών φαινομένων. Ωστόσο, δεν είναι δυνατόν, μας λέει ο Έλιοτ, να μετρήσουμε την μακροχρόνια επίδραση ενός ποιητή ή ενός φιλοσόφου. Στο πλήρωμα του χρόνου, ίσως να διαπιστώσουμε πως ο Έλιοτ έσπειρε με μεγαλύτερη επιτυχία απ’ ότι νόμιζε, και ότι τα πολιτικά και κοινωνικά γραπτά του θα αντέξουν μαζί με την ποίησή του και θα καρποφορήσουν. Πρέπει να είμαστε πολύ υπομονετικοί, είπε ο Έλιοτ, εν αναμονή της διάλυσης του φιλελευθερισμού και της ανάκτησης της παράδοσης. Ο φίλος μου ο Έλιοτ δεν περίμενε ότι θα γυρίσει πίσω ο χρόνος από κάποια κοινωνική ή λογοτεχνική μαγεία, ούτε φανταζόταν ότι θα μας αρέσει το αποτέλεσμα, ακόμη και αν ήταν πιθανό – γιατί είμαστε όλοι πλάσματα της εποχής στην οποία έχουμε γεννηθεί. Όπως ο ίδιος εξέφρασε αυτήν τη σκληρή αλήθεια στο Λίτλ Γκίντινγκ, “Δε μπορούμε να επαναφέρουμε παλιές πολιτικές / Ή να ακολουθήσουμε ένα αρχαίο τύμπανο” Η ανάγνωση του Έλιοτ δε θα μας πει πως να εξισορροπήσουμε τον προϋπολογισμό και να μειώσουμε το δημόσιο χρέος – αν και ο ποιητής της «Έρημης Χώρας» ήταν τραπεζίτης για μερικά χρόνια. Αλλά η ποίησή του μας λέει πολλά για την ανθρώπινη φύση, το μεγαλείο και τη δυστυχία της, και η γραφή του μας παρουσιάζει τα “αέναα πράγματα.” Γνώρισα τον Έλιοτ κάπως ηλικιωμένο, και τον καταλαβαίνω καλύτερα τώρα που οι στάχτες του βρίσκονται στην μεσαιωνική εκκλησία του Ίστ Κόκερ. Γιατί, όπως ο Έλιοτ έγραψε επίσης στο Λιτλ Γκίντινγκ,

Γι’ αυτό οι νεκροί δεν είχαν λόγια, όταν ζούσαν, Μπορούν να σου πουν, όντας νεκροί: η επικοινωνία Των νεκρών εκφράζεται με τη φωτιά πέραν της γλώσσας των ζωντανών».

Η ομιλία αυτή δόθηκε στο Heritage Foundation στις 9 Φεβρουαρίου 1989.

Ο Ράσελ Κέρκ (1918-1994) υπήρξε ο συγγραφέας 32 βιβλίων, εκατοντάδων δοκιμίων σε περιοδικά και πολλών μικρών ιστοριών. Τόσο το «Τάιμ» όσο και το «Νιουζγουήκ» τον περιέγραψαν ως ένα από τους κορυφαίους στοχαστές της Αμερικής, ενώ οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» παραδέχθηκαν την τεράστια επίδραση που εξάσκησε όταν το 1998 έγραψαν ότι το βιβλίο του  The Conservative Mind: From Burke to Eliot («Ο Συντηρητικός Νούς: Από τον Μπέρκ στον Έλιοτ») “έδωσε στους Αμερικανούς συντηρητικούς μια ταυτότητα και μια γενεαλογία και έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην διαμόρφωση του μεταπολεμικού συντηρητικού κινήματος”

Πηγή: theimaginativeconservative.org

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΜΕΡΗ

Συνεχίζουμε την παρουσίαση της ιστορικής ομιλίας του πολιτικού θεωρητικού Ράσελ Κέρκ για τις πολιτικές απόψεις του Τ.Σ. ¨Ελιοτ, κορυφαίου ποιητή του 20ου αιώνα.

Παρατηρώντας ότι ο Έλιοτ ήταν προ-πολιτικός με την έννοια ότι ο ίδιος ενδιαφερόταν κατά κύριο λόγο με τα ύστατα ερωτήματα, δεν εννοώ ότι αγνοούσε τις πολιτικές αναγκαιότητες της εποχής του.

Αντιθέτως, ο Έλιοτ ήταν σοβαρά, και θλιμμένα, ανήσυχος με τις καταστροφές και τις δυσοίωνες προοπτικές του διεφθαρμένου κόσμου μας. Τα σχόλια του στο Κριτήριο συχνά αναφέρονταν ευθέως σε πολιτικές ερωτήσεις και ανθρώπους που είναι δημοφιλείς και μάλιστα ένας θεμελιώδης σκοπός του περιοδικού ήταν να σώσει τον κόσμο από την αυτοκτονία μέσω ένωσης συγγραφέων και ευφυών δημοσίων προσώπων, στη Βρετανία, στην Ευρώπη, και την Αμερική.

Φιλοδοξώντας μια υγιή δημοκρατία

Κατά τη διάρκεια των ετών όταν συναντιόμασταν που και που και ανταλλάζαμε εκτενή γράμματα, κατείχε καλή γνώση της πρακτικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών – πάντοτε θεωρώντας τον εαυτό του Αμερικανό – όπως επίσης και μια ζωηρή εξοικείωση με τα πολιτικά της Βρετανίας και της ηπειρωτικής Ευρώπης. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’50, τρομαγμένος από τις εκπαιδευτικές τρέλες της Βρετανίας και της Αμερικής, δεν ήταν τόσο απογοητευμένος από τις δημόσιες υποθέσεις όπως όταν εξέδιδε το Κριτήριο, μεταξύ των παγκοσμίων πολέμων.

Το Δεκέμβριο του 1928, ο Έλιοτ δημοσίευσε στο περιοδικό του το δοκίμιο “Η Λογοτεχνία του Φασισμού” – την οποία απέρριπτε, όπως επίσης και την λογοτεχνία του Κομμουνισμού. “Απαιτείται μια νέα σχολή πολιτικής σκέψης,” έγραφε, “που θα μπορούσε να αποκτήσει γνώσεις από την πολιτική σκέψη στο εξωτερικό, αλλά όχι από την πολιτική πρακτική. Τόσο ο Ρωσικός κομμουνισμός όσο και ο Ιταλικός φασισμός μου φαίνεται πως έχουν πεθάνει ως πολιτικές ιδέες, έχοντας υπάρξει πολιτικά γεγονότα.” Δεν ήταν θαυμαστής μιας αφηρημένης δημοκρατίας, μιας ιδεολογίας δημοκρατισμού, αλλά μιας υγιούς δημοκρατίας, ριζωμένης σε παλιούς θεσμούς που φιλοδοξούσε να αποκαταστήσει. Συνέχισε στο άρθρο του περί Φασισμού:

Είναι άλλο να πει κανείς ότι δυστυχώς η δημοκρατική κυβέρνηση έχει αποδυναμωθεί εντελώς… Και άλλο να γελοιοποιεί την ιδέα της δημοκρατίας… Μια πραγματική δημοκρατία είναι πάντοτε μια περιορισμένη δημοκρατία, και μπορεί μόνο να ακμάσει με κάποιο περιορισμό μέσω των κληρονομικών δικαιωμάτων και ευθυνών… Το σύγχρονο ζήτημα όπως ευρέως τίθεται είναι: ‘η δημοκρατία πέθανε, τι θα την αντικαταστήσει;’ ενώ θα έπρεπε να είναι: ‘το πλαίσιο της δημοκρατίας έχει καταστραφεί, πώς εμείς, από τα εργαλεία που έχουμε, θα φτιάξουμε ένα νέο οικοδόμημα μέσα στο οποίο η δημοκρατία μπορεί να ζήσει;’

Έντεκα χρόνια αργότερα, στο σύντομο βιβλίο του Η Ιδέα μιας Χριστιανικής Κοινωνίας, ο Έλιοτ προέτρεπε τους φιλελεύθερους και τους σοσιαλιστές, καθώς επίκειτο ο πόλεμος με τις δυνάμεις του Άξονα ότι ο “Ο όρος ‘δημοκρατία’… δεν περιέχει αρκετά θετικό περιεχόμενο για να σταθεί μόνος του εναντίων δυνάμεων που αντιπαθούμε – μπορεί εύκολα να μεταμορφωθεί από αυτές. Εάν δεν έχεις έναν Θεό (και είναι ένας ζηλότυπος Θεός) θα πρέπει να δείξεις τον σεβασμό σου στον Χίτλερ ή τον Στάλιν.”

Ο Ελιοτ αντιμετώπισε τον Ναζισμό και τον Κομμουνισμό στην προσπάθεια να ιδρύσει μια υγιή δημοκρατία.

Η ερώτηση των ερωτήσεων

Γιατί πίσω από τις παθογόνες ιδεολογίες – υποκατάστατα της θρησκείας – του εικοστού αιώνα, πίσω από τις αδύναμες πολιτικές του φιλελευθερισμού, πίσω από την αναποτελεσματικότητα των συντηρητικών, ο Έλιοτ αντιλήφθηκε πως έρεε μια άρνηση παραδοχής της ηθικής και θεολογίας στην πολιτική σκέψη. Όπως ο ίδιος κατέληξε την διάλεξή του για την λογοτεχνία της πολιτικής το 1957: “

Η ερώτηση των ερωτήσεων, όπου καμία πολιτική φιλοσοφία δεν μπορεί να ξεφύγει, και η σωστή απάντηση με την οποία όλες οι πολιτικές σκέψεις πρέπει στο τέλος να κριθούν, είναι απλώς αυτή: Τι είναι Άνθρωπος; Ποια είναι τα όρια του; Ποια είναι η δυστυχία του και ποιο το μεγαλείο του; Και ποιο, τελικά είναι το πεπρωμένο του;” Δεν χρειάζεται καν να παρατηρήσω, κυρίες και κύριοι, ότι οι εν λόγω αρχές της πολιτικής προκάλεσαν οργή και γελοιοποίηση από τους  αριστερούς διανοούμενους του Μπλούμσμπερυ την εποχή του Έλιοτ – αν και η ευρεία φήμη του Έλιοτ ως ποιητή και η δυναμική του προσωπικότητα κάπως κατασίγασαν την κατακραυγή για τον συντηρητισμό του.

Οι άνθρωποι που έχουν σταματήσει να σκέφτονται έχουν δημιουργήσει μια ισχυρή δύναμη.

Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότεροι κριτικοί έχουν προσπαθήσει να αγνοήσουν παντελώς την πολιτική σκέψη του Έλιοτ ως άσχετη, ενώ κάποιοι τον έχουν επιπλήξει ειρωνικά ως εχθρό της δημοκρατίας και της ισότητας.

Είναι ελαφρώς διασκεδαστικό ο Έλιοτ να καταγγέλλεται για τη Χριστιανική του πίστη και τη “φεουδαρχική” πολιτική σκέψη του από τακτικούς καθηγητές της Αγγλικής, κάποιοι εκ των οποίων απολαμβάνουν μισθούς άνω των εκατό χιλιάδων δολαρίων, βρίσκοντας παρηγοριά και θώπευση από πυκνές σειρές επεξεργαστών κειμένου και βοηθών, επαρκώς εφοδιασμένοι με χρηματοδότηση για ταξίδια και κάπως αμφίβολη “έρευνα,” γενναιόδωρα συνταξιοδοτημένοι όταν αποσυρθούν από την περιστασιακή διδασκαλία τους σε ένα, δυο σεμινάρια – αυτοί οι μελετητές και κύριοι που κηρύττουν δόγματα ισότητας, αυτοί οι σχολαστικοί και άνευ φαντασία, που σε περίπτωση που έρθει ποτέ σοσιαλιστικό καθεστώς σε αυτή τη χώρα, θα έβλεπαν τον τρόπο ζωής τους και τα προνόμιά τους αισθητά ελαττωμένα.

Ο Ελιοτ αντιτίθετο στις προδευτικές ιδέες τοων διανοουμένων του Μπλούσμπερυ, όπως η Βιρτζίνια Γούλφ

Ο Έλιοτ πιεζόταν οικονομικά μέχρι τα τελευταία χρόνια, και όταν τελικά του αποτιμήθηκε το βραβείο Νόμπελ, το μόνο ουσιαστικό ποσό που έλαβε κατά τη διάρκεια της ζωής του, άμεσα στερήθηκε τη μερίδα του λέοντος από την Εφορία. Ο Πάπας της Πλατείας Ράσσελ, όπως κάποιοι τον αποκαλούσαν, από το μικρό του γραφείο στην εταιρία Φάμπερ και Φάμπερ – όπου τον επισκεπτόμουν κατά καιρούς την δεκαετία του ’50 – σνομπάριζε με περιφρόνηση το πλήθος των λογίων της Αριστεράς, κάποιοι εκ των οποίων πολιτικά αφελείς, άλλοι αδίστακτοι οπορτουνιστές. Το μόνο που θα μπορούσε να ειπωθεί για τους συγγραφείς, ή αυτούς που θα ήθελαν να είναι συγγραφείς, του Λονδίνου ήταν πως συνέβαινε να είναι λιγότερο ανόητοι από αυτούς του Μανχάτταν, όπως ο Έλιοτ το έθεσε, “Η χειρότερη μορφή αποδημίας για έναν Αμερικανό συγγραφέα είναι η κατοικία στη Νέα Υόρκη.” Ισχύει ακόμη.

Οι διανοούμενοι της Νέας Υόρκης

“Είναι φυσικό, και όχι απαραίτητα πειστικό,” έγραψε σαρκαστικά το 1933 μέσα στις σελίδες του Κριτήριον, “να βρεις νεαρούς διανοούμενους στη Νέα Υόρκη που στρέφονται στον κομμουνισμό, και που μετατρέπουν τον κομμουνισμό κυριολεκτικά σε λογαριασμό σε τράπεζα. Η λογοτεχνία ως επάγγελμα δεν είναι μόνο, σε όλες τις χώρες, συνωστισμένο και κακοπληρωμένο… έχει επίσης και τη φασαρία του να προσπαθεί να διατηρήσει την αξιοπρέπεια του ως επάγγελμα.” Ο Μαρξισμός μπορεί να προσφέρει στον επίδοξο συγγραφέα τόσο ένα νέο δόγμα, όσο και με ένα εξασφαλισμένο εισόδημα. “Δεν είναι πάντα εύκολο, φυσικά, στον αναβρασμό ενός νέου κινήματος, να διακριθεί ένας άνθρωπος που συντηρείται από τους ανθρώπους που η πρόσβαση της ενέργειάς τους είναι το αποτέλεσμα της απαλλαγής τους από την ανάγκη της σκέψης για τον εαυτό τους.

Οι άνθρωποι που έχουν σταματήσει να σκέφτονται έχουν δημιουργήσει μια ισχυρή δύναμη. Υπάρχουν προφανή κίνητρα, εκτός των άλλων – ποτέ χωρίς να απουσιάζουν εντελώς – της απλής μετατροπής, για να δελεάσουν τον άνθρωπο των γραμμάτων στην πολιτική και κοινωνική θεωρία τις οποίες με τη σειρά του εκείνος χρησιμοποιεί για να συνεφέρει και να αποκαταστήσει το επάγγελμά του.” Ο Έλιοτ δια βίου αρνήθηκε να πάει με αυτά τα κυνηγόσκυλα, δεν υπέγραψε το όνομά του σε καμία ιδεολογική διαμαρτυρία και μανιφέστο, απέρριψε παντελώς τον Βρετανικό σοσιαλισμό, για να μην μιλήσουμε για κομμουνισμό, φασισμό, Ναζισμό (τον οποίο η Χάνα Άρεντ αποκαλεί “μια εμβρυακή ιδεολογία”).

Αλλά αν αφήσουμε αυτή την αποκήρυξη της κολεκτιβιστικής ιδεολογίας στην άκρη, ποιες ήταν οι πολιτικές πεποιθήσεις, ρεαλιστικά μιλώντας, στις οποίες ο Έλιοτ προσκολλούνταν; Μήπως η πολιτική του συνίστατο από διαπραγματεύσεις; Καθόλου. Υπάρχουν δύο πτυχές, ή μάλλον περιοχές, της πρακτικής πολιτικής του Έλιοτ: οι Βρετανικές απόψεις του, και οι Αμερικανικές απόψεις του.

Επιτρέψτε μου να πω αρχικά για την Αμερικανική πολιτική πεποίθησή του, μιας και αυτή είναι το πιο σύντομη. Ριζωμένος στην Νέα Αγγλία, ο Έλιοτ μου έγραψε κάποτε πως η Αμερική  την οποία η οικογένεια του υποστήριζε είχε λήξει με την ήττα του Τζων Κουίνσυ Άνταμς από τον Άντριου Τζάκσον στην προεδρική εκλογή του 1828. (Ο μακρινός συγγενής του Έλιοτ, Χένρυ Άνταμς έκανε μια παρόμοια παρατήρηση.)
Έτσι, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει πως οι πολιτικές πεποιθήσεις της οικογένειας Έλιοτ ήταν παραπλήσιες με τις πολιτικές πεποιθήσεις των συγγενών τους των Άνταμς: Φεντεραλιστές (σ.μ οπαδοί της κεντρικής εξουσίας της Ουάσινκτον με απέχθεια σε κάθε μορφή απόσκίρτησης και δικαιωμάτων των Πολιτειών) εφ’ όσων το Κόμμα των Φεντεραλιστών  ήταν συνεπές, καχύποπτοι της ισοπεδωτικής δημοκρατίας, αυστηρά ηθικοί, ριζωμένοι στον πολιτισμό της Νέας Αγγλίας. Αυτές οι πολιτικές απόψεις και συνήθειες μεταλαμπαδεύτηκαν από τον Γουίλιαμ Γκρίνλιφ Έλιοτ, παππού του Τ. Σ. Έλιοτ, στο Μιζούρι.

Ο αιδεσιμώτατος Γουίλλιαμ Γκρίνφηλντ Έλιοτ

Εάν θα μπορούσα να πάρω το θάρρος ώστε να παραθέσω ένα απόσπασμα από δική μου εργασία, μια παράγραφος από το βιβλίο μου για τον Έλιοτ είναι σχετική εδώ:

Το πολιτικό πρότυπο της νεότητας του Έλιοτ ήταν ένας κύριος τόσο πραγματικός στο αγοράκι του Σαίντ Λούις όσο και αν καθόταν στη κεφαλή του τραπεζιού στην Οδό Λόκουστ: ο παππούς τον οποίο ποτέ πραγματικά δε γνώρισε, ο Αιδεσιμότατος Γουίλιαμ Γκρίνλιφ Έλιοτ, ‘ο απόγονος δεκάτου ένατου αιώνα του ιερέα του Κωσέρ.’ Αυτός ο παππούς ήταν ένας Χριστιανός ήρωας – και ένας πυλώνας της ορατής κοινωνίας, ένας συντηρητικός μεταρρυθμιστής, όπως επίσης και αντιτείχισμα της κοινωνίας των ψυχών. Στο Σαίντ Λούις είχε μεταρρυθμίσει σχολεία, ίδρυσε το πανεπιστήμιο, έγινε ο απόστολος της σταδιακής απελευθέρωσης των σκλάβων, ο πρωταθλητής της εθνικής ένωσης, ο ηγέτης μιας ντουζίνας άλλων ταραχωδών υποθέσεων που είχαν ανάγκη αναμόρφωσης – αλλά πάντοτε υπό το πρίσμα των μόνιμων πραγμάτων… Η έννοια της τελειοποίησης του παππού του, και κάποιες άλλες πεποιθήσεις (μεταξύ των οποίων και ο ζήλος του παππού για την απαγόρευση των δυνατών αλκοολούχων ποτών), ο Έλιοτ τις απέρριψε, ακόμη και αν ένας τέτοιος παππούς βαραίνει περισσότερο δια βίου, για κάποιον προσκολλημένο στη Παράδοση, παρά όλους τους πολιτικούς μεταφυσικούς στα βιβλία.

Έχοντας την τύχη να έχω έναν παππού κάπως σαν του Έλιοτ, τα πηγαίναμε καλά όταν μιλούσαμε για την Αμερικανική πολιτική.

Πηγή: theimaginativeconservative.org

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕΡΗ

Πριν εκατό χρόνια, ο Τόμας Στήμς Έλιοτ γεννήθηκε σε μια ιδιοφυώς συντηρητική οικογένεια στο Σαίντ Λούις. Ο παππούς του, ο οποίος ήταν Ουνιταριανός κληρικός και σημαντική προσωπικότητα, ίδρυσε την Εκκλησία του Μεσσία και το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον. Οι Έλιοτ του Σαίντ Λούις ήταν Ρεπουμπλικάνοι μεταρρυθμιστές, που δραστηριοποιούνταν σε κοινωφελείς σκοπούς, και θεωρούνταν πυλώνες της κοινωνικής τάξης. Εάν κάποιος επισκεφθεί το Σαίντ Λούις σήμερα και αναζητήσει την γενέτειρα του Έλιοτ, θα καταθλιβεί από την αίσθηση της ματαιότητας των ανθρωπίνων επιθυμιών.

Το σπίτι των Έλιοτ έχει εξαφανιστεί εδώ και καιρό, όπως επίσης και η Εκκλησία του Μεσσία. Ολόκληρη η συνοικία, κάποτε καλαίσθητη στο σημείο που ζούσαν οι Έλιοτ, έχει καταστραφεί και ερημώσει.

“…καταστρέφουμε αρχαία οικοδομήματα για να ετοιμάσουμε το έδαφος πάνω στο οποίο οι βάρβαροι νομάδες του μέλλοντος θα στρατοπεδεύσουν με τα μηχανοποιημένα καραβάνια τους.”

Κανένα μνημείο για τον μεγάλο ποιητή του εικοστού αιώνα δεν βρίσκεται στην πόλη που γεννήθηκε. Ούτε στο Λονδίνο, εκτός από ένα πέτρινο μνημείο στο Αβαείο του Ουέστμινστερ, μπορεί να συναντήσει κανείς κάποιο ορατό ίχνος του Έλιοτ, ο οποίος ποτέ δεν απέκτησε ιδιόκτητο σπίτι.

Στον 20ον αιώνα η προσδοκία της αλλαγής υπήρξε μεγαλύτερη από την προσδοκία της συνέχειας, σχεδόν παντού. Και τα “αέναα πράγματα,” όπως ο Έλιοτ τα αποκαλούσε – τις αλήθειες, τους  τρόπους ζωής και πρότυπα τάξης που αντέχουν στον χρόνο– ξεβράζονται στην πλημμύρα της αισθησιακής όρεξης και του ιδεολογικού πάθους. Όπως ο Έλιοτ εξέφρασε αυτό το φαινόμενο παρακμής, αναφερόμενος στα πρότυπα της εκπαίδευσης, στο βιβλίο του Σημειώσεις ως προς τον Ορισμό του Πολιτισμού, “καταστρέφουμε αρχαία οικοδομήματα για να ετοιμάσουμε το έδαφος πάνω στο οποίο οι βάρβαροι νομάδες του μέλλοντος θα στρατοπεδεύσουν με τα μηχανοποιημένα καραβάνια τους.”

Από τα νεανικά του χρόνια, ο Έλιοτ υπεράσπισε τα “αέναα πράγματα” με τόλμη. Όντας μεγάλος καινοτόμος στη ποίηση, υπήρξε αρκετά συντηρητικός στην ηθική και την πολιτική, έτσι ώστε στο βιβλίο μου περί συντηρητικής σκέψης αρχίζει με τον Μπερκ και τελειώνει με τον Έλιοτ. Σε καμία στιγμή της ζωής του δεν πλήχθηκε από πολιτικό ριζοσπαστισμό.

Μετά από μια δεκαετία διαμονής στο Λονδίνο, ανακοίνωσε πως ήταν κλασικιστής στη λογοτεχνία, βασιλόφρων στη πολιτική και Αγγλο-Καθολικός στη θρησκεία. “Γνωρίζω πως ο δεύτερος όρος είναι προς το παρόν άνευ ορισμού,” έγραφε, “και εύκολα προσφέρεται σε αυτό που είναι σχεδόν χειρότερο από ανοησία και εννοώ τον μετριοπαθή συντηρητισμό…” Ο ίδιος θα περιφρονούσε την σύγχρονη Αμερικανική πολιτική ταμπέλα του “μετριοπαθή”: το Συντηρητικό Κόμμα της Αγγλίας δεν ήταν αρκετά συντηρητικό για τον Έλιοτ.

“Για να είμαι πιο άμεσος, μια πολιτική παράδοση στην οποία ο ιδεολογικά καταρτισμένος κυριαρχεί του ανθρώπου της δράσης , και μια παράδοση στην οποία η πολιτική φιλοσοφία είναι διατυπωμένη ή κωδικοποιημένη ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και να αιτιολογεί τη συμπεριφορά μιας άρχουσας κλίκας, μπορεί να είναι εξίσου καταστροφική.”

Επιβεβαιώνοντας την Παράδοση

Το 1922, φτωχός και καταπονημένος στο Λονδίνο, ίδρυσε το περιοδικό «Κριτήριο», το οποίο διήρκεσε μέχρι τον Ιανουάριο του 1939 όταν η Ευρώπη ήταν έτοιμη να εκραγεί. Το περιοδικό είχε ως στόχο να λειτουργήσει μεταξύ των μορφωμένων τάξεων της Ευρώπης ως “μια επιβεβαίωση και ανάπτυξη της παράδοσης,” σε αντίθεση με τη διάδοση του Μαρξισμού και άλλων ιδεολογιών μεταξύ διανοούμενων. Επίσης, αν και όχι αρκετά κατ’ ίδια ομολογία, το περιοδικό είχε σκοπό να βάλει σε κίνηση μια πολιτική ανάσταση, συχνά σε σχέση με πολιτική θεωρία και θεσμούς. Η κυκλοφορία του ποτέ δεν ξεπέρασε τα οκτακόσια αντίτυπα. Ο Τζώρτζ Όργουελ θα ήθελε να το αγοράσει, αλλά του έλλειπε το αντίτιμο – παρ’ όλα αυτά το περιοδικό δημοσίευε τα έργα ανδρών και γυναικών με μεγάλο ταλέντο, και οι δεμένοι τόμοι του περιοδικού παραμένουν άξιοι ανάγνωσης με προσήλωση, ακόμα και αν αυτό σημαίνει τον παραγκωνισμό των σύγχρονων περιοδικών.

Στην στήλη του εκδότη που είχε ο Έλιοτ στο εν λόγω περιοδικό και αποκαλείτο “Σχόλια”, θα βρει κανείς πολλές οξύνους ή σοφές παρατηρήσεις για την πολιτική – μικρού μεγέθους κομμάτια που ποτέ δεν ανατυπώθηκαν. Σε αυτές τις παρατηρήσεις ο Έλιοτ αμερόληπτα “μαστίγωνε” τους ηγέτες όλων των πολιτικών παρατάξεων στη Βρετανία – με την μερική εξαίρεση του Μπώλντγουιν, μιας και ο Μπώλντγουιν ήταν καθηγητής πανεπιστημίου Κλασσικών Σπουδών, όπως και έντιμος άνθρωπος.

Παρά το γεγονός ότι ήταν παραδοσιοκράτης ως Συντηρητικός με την Αγγλική πολιτική έννοια, ο ίδιος ποτέ δεν συμμετείχε στη δράση του Συντηρητικού Κόμματος – εκτός από το τέλος της ζωής του όπου είχε μιλήσει στην Ένωση Συντηρητικών Λονδίνου το 1955, σε μια αξέχαστη διάλεξη. Δύο από τα λεπτά βιβλία του Έλιοτ αναφέρονται σε εν μέρει πολιτικά ζητήματα: Η Ιδέα μιας Χριστιανικής Κοινωνίας, δημοσιευμένο αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και Σημειώσεις ως προς τον Ορισμό του Πολιτισμού, δημοσιευμένο όταν ο σοσιαλισμός είχε εξαπλωθεί στην Βρετανία σύντομα μετά από αυτόν τον πόλεμο.

Ο Έλιοτ έγραψε ένα πολιτικό ή ημι-πολιτικό ποίημα, το Κοριολάνος. Έχω ανατυπώσει στο The Portable Conservative Reader τα συνοπτικά, δηκτικά σχόλιά του προς τους Μαρξιστές κριτικούς λογοτεχνίας. Άλλες παρατηρήσεις του Έλιοτ επάνω στη πολιτική μπορούν να βρεθούν σε ορισμένα από τα λογοτεχνικά του δοκίμια, ιδίως εκείνα αναφερόμενα στον Γουίλιαμ Μπράμγουελ, τον Τσάρλς Γουίμπλεϊ, και τον Μακιαβέλλι. Βιβλιογραφικά αυτό μπορεί να φαίνεται σαν ένας μικρός όγκος λογοτεχνικής παραγωγής ώστε να αιτιολογεί την υπεροχή του Έλιοτ ως ενός από τους ηγέτες της συντηρητικής πεποίθησης.

Επιτρέψτε μου λοιπόν, να εξηγήσω γιατί το έργο του Έλιοτ είναι πολυδιαβασμένο, και τόσο σεβαστό, από τους άντρες και τις γυναίκες συνδεδεμένους με τα “μόνιμα πράγματα.”

Στοχαστές και Ηθοποιοί

Στη διάλεξή του με θέμα “Η λογοτεχνία της πολιτικής” που δημοσιεύθηκε στην συλλογή του Κρίνεται ο Κριτής, ο Έλιοτ αναφέρεται σε ένα δοκίμιό μου στο οποίο ο υπογράφων ανέφερα ως Αμερικανούς συντηρητικούς στοχαστές τους Πωλ Έλμερ Μόρ, Ίρβιν Μπάμπιτ, Μπέρναρ Ίντινγκ Μπελ και Ρόμπερτ Νίσμπετ – κανείς από τους οποίους δεν είχαν βυθιστεί στην ταραχή της πρακτικής πολιτικής. Ο Έλιοτ σχολιάζει αυτό το διαχωρισμό της σοβαρής πολιτικής γραφής από την πολιτική δράση,

Αυτή δεν είναι μια πολύ υγιής κατάσταση, εκτός και αν οι απόψεις των εν λόγω συγγραφέων γίνουν ευρύτερα διαδεδομένες και μεταφραστούν, τροποποιηθούν, προσαρμοστούν, ακόμη και νοθευτούν, σε δράση. Μου φαίνεται πως σε μια υγιή κοινωνία, υπάρχει μια διαβάθμιση των τύπων μεταξύ σκέψης και πράξης. Στο ένα άκρο ο αμερόληπτος στοχασμός, το κριτικό μυαλό το οποίο μεριμνά για την ανακάλυψη της αλήθειας, όχι με την γνωστοποίηση της και την μετάφραση της σε δράση. Στο άλλο άκρο, ο “ανενεργός υπαξιωματικός” της πολιτικής, ο άνθρωπος που παρ’ όλη την σχετική αδιαφορία για γενικές ιδέες, είναι εξοπλισμένος με φυσική κοινή λογική, σωστό ένστικτο και χαρακτήρα, και πρόσκειται σε πειθαρχία και μόρφωση. Μεταξύ των δύο αυτών άκρων υπάρχει περιθώριο για πολλές ποικιλίες και διάφορα είδη πολιτικής σκέψης, αλλά δε θα πρέπει να διακόπτεται η μεταξύ τους συνέχεια.

Παρακάτω στην ίδια διάλεξη, ο Έλιοτ προσθέτει,

“Για να είμαι πιο άμεσος, μια πολιτική παράδοση στην οποία ο ιδεολογικά καταρτισμένος κυριαρχεί του ανθρώπου της δράσης , και μια παράδοση στην οποία η πολιτική φιλοσοφία είναι διατυπωμένη ή κωδικοποιημένη ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και να αιτιολογεί τη συμπεριφορά μιας άρχουσας κλίκας, μπορεί να είναι εξίσου καταστροφική.”

Διείσδυση στον Πυρήνα

Ο Έλιοτ καταλήγει τη διάλεξή του παρατηρώντας πως τον ίδιο δεν τον απασχολούν αυτοί οι προσωρινοί συγγραφείς της δήθεν επιρροής, “ή αυτοί οι εκδότες που έχουν αποτυπώσει το όνομά τους στο κοινό εκμεταλλευόμενοι την παλίρροια, και κωπηλατώντας πολύ γρήγορα με τη φορά που πάει το ρεύμα.”

Αντιθέτως, ο ίδιος λέει ότι “πρέπει πάντοτε να υπάρχουν μερικοί συγγραφείς απασχολημένοι με το να διεισδύουν στον πυρήνα του θέματος, προσπαθώντας να φτάσουν στην αλήθεια και να την εκθέτουν, χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις, χωρίς φιλοδοξία να αλλάξουν την άμεση πορεία των πραγμάτων, και χωρίς να αποθαρρύνονται ή να παραιτούνται όταν τίποτα δε φαίνεται να προκύπτει.”

Ο Έλιοτ ήταν ο ίδιος ένας από αυτούς τους λίγους συγγραφείς, όπως υπαινίσσονταν ο ίδιος, οι οποίοι έχουν αποπειραθεί να φτάσουν στην πολιτική αλήθεια, ή σε μια πιο γενική αλήθεια στην οποία η πολιτική τάξη εμπλέκεται, και να την εκθέσουν: άνθρωποι με ταλέντο που εργάζονται πνευματικά στην περιοχή που ο Έλιοτ ονόμαζε “προ-πολιτική.” Η ηθική φαντασία του Έλιοτ, η ευρεία του γνώση, και το ποιητικό του ταλέντο, του επέτρεπαν πράγματι να διεισδύσει στον πυρήνα του θέματος, όπου άγγιζε μια κοινωνική τάξη πραγμάτων και στη σχέση αυτής της τάξης με μια υπερβατική τάξη πραγμάτων. Οι Συντηρητικοί και των δύο πλευρών του Ατλαντικού, αλλά και μακρύτερα, στρέφονται συχνά στην πεζογραφία και όχι σπάνια και στην ποίηση του Έλιοτ για διαφωτισμό.

Εν ολίγης, το καινοτόμο μυαλό του Έλιοτ, με τις δριμείς αντιλήψεις – το ένοπλο όραμα του Έλιοτ – άνοιξαν το δρόμο για τους αναζητητές της πνευματικής, ηθικής, και κοινωνικής τάξης να διεισδύσουν πέρα από τη ψευδολογία και το σύνθημα της στιγμής.

Χτυπώντας τον Σω

Όταν ο Έλιοτ αναφέρεται στα γραπτά του στον Χομπς, ή τον Φρόιντ, ή τον Μαρξ, ή τον Μάνχαϊμ, η τον Σω, ή τον Χ. Τζ. Γουέλς, απομυθοποιεί εξίσου επιδέξια όπως δυο αιώνες νωρίτερα, ένας πολύ διαφορετικός άνθρωπος των γραμμάτων: ο Ντέιβιντ Χιούμ. Πάρτε για παράδειγμα, ένα άλλο απόσπασμα από την διάλεξή του επάνω στη λογοτεχνία της πολιτικής. Ο Έλιοτ παρατηρεί ότι μερικές φορές μπορεί να μπει κανείς στον πειρασμό να υποπτεύεται “ότι όσο πιο περισπούδαστος και σοφός ο άνθρωπος, είναι λιγότερο πιθανό να είναι η επιρροή του ευδιάκριτη.” Στη συνέχεια δίνει ένα τεράστιο χτύπημα στον Τζωρτζ Μπέρναρ Σω:

Εν τούτοις η άμεση επιρροή του – ας πούμε – του. Μπέρναρντ Σω κατά τη περίοδο της πιο ισχυρής επιρροής του, υποθέτω, στις αρχές αυτού του αιώνα, θα πρέπει να ήταν πιο αισθητή και ευρύτερα διαδεδομένη, απ’ ότι εκείνη πολύ πιο έξοχων μυαλών. Εξαναγκάζεται κάποιος να θαυμάσει έναν άνθρωπο με τόση λεκτική ευελιξία, ικανό όχι μόνο να αποκρύψει από τους αναγνώστες και το κοινό του την ρηχότητα της δικής του σκέψης, αλλά και να τους πείσει ότι με το να θαυμάζουν το έργο του μαρτυρούσε επίσης την δική τους εξυπνάδα. Δεν λέω ότι ο Σω θα μπορούσε να τα καταφέρει μόνος του, άνευ των δυσκίνητων και κοπιαστικών μυαλών με τα οποία συγχρωτίζοταν, αλλά με το να πείσει τους ανθρώπους κοινών γούστων ότι είναι διανοούμενοι, και ότι οι διανοούμενοι πρέπει να είναι σοσιαλιστές, συνέβαλε τα μέγιστα στο κύρος του σοσιαλισμού. Αλλά μεταξύ της επιρροής ενός Μπέρναρντ Σω ή ενός Χ. Τζ. Γουέλς, και την επιρροή ενός Κόλριτζ ή ενός Νιούμαν, δε μπορώ να συλλάβω καμία κοινή κλίμακα μέτρησης.

Αυτό που μας δίνει ο Έλιοτ δεν είναι η πόζα ανειλικρινούς πολυλογίας του Σω, αλλά η σοφία του τύπου Σάμιουελ Τέιλορ Κόλριτζ και Τζον Χένρυ Νιούμαν. Παρεμπιπτόντως, ή κατά λάθος, δείχνοντας επίσης ότι ένας διάσημος, καινοτόμος ποιητής μπορεί να απορρίψει την ιδεολογία – σοσιαλιστική, κομμουνιστική ή φασιστική – ο Έλιοτ συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στο κύρος του Συντηρητισμού, με την καλύτερη έννοια αυτής της κακοποιημένης λέξης.

Πηγή: theimaginativeconservative.org

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ