ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακολουθήστε μας:
17 November, 2018
ΚεντρικήΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΓωγώ Ατζολετάκη: «Δικός σου μέχρι τον θάνατο…Ίων». Ομιλία για την σχέση Δραγούμη – Κοτοπούλη Μέρος Β!

Γωγώ Ατζολετάκη: «Δικός σου μέχρι τον θάνατο…Ίων». Ομιλία για την σχέση Δραγούμη – Κοτοπούλη Μέρος Β!

Συνεχίζουμε σήμερα με το Β! μέρος της ομιλίας “Δικός σου μέχρι τον θάνατο …Ίων” της γνωστής ηθοποιού Γωγώς Ατζολετάκη για την ερωτική σχέση του Ίωνα Δραγούμη με την ηθοποιό Μαρίκα Κοτοπούλη.

Η ομιλία έγινε στις 30 Σεπτεμβρίου 2018 στα πλαίσια της “Γιορτής του Ίωνος 2018” και πραγματοποιήθηκε στο Αίθριο της Στοας του Βιβλίου στο Polis Art Cafe. O τίτλος της ομιλίας είναι το υστερόγραφα στις ερωτικές επιστολές του Δραγούμη προς την Κοτοπούλη. Ευχαριστούμε την κ Ατζολετάκη για την διάθεση του γραπτού υλικού.

Της Γωγώς Ατζολετάκη

Όμως τον Ίωνα Δραγούμη τον περίμεναν μεγάλες συγκινήσεις και πέρα απ’ το πεδίο του έρωτα. Στις 27 Οκτωβρίου του 1912 (ως δεκανέας Δραγούμης) ήταν από τους πρώτους Έλληνες στρατιώτες που μπήκαν στην ελεύθερη πλέον Θεσσαλονίκη. Τέσσερις μέρες πριν (στις 23 Οκτωβρίου του 1912), η πάντα ερωτευμένη Κοτοπούλη, του έγραφε σ’ ένα γράμμα :

«Αγάπη μου, είμαι τρελή. Δε με φτάνουν πια τα γραψίματά σου τόσο αργά που έρχονται, μα δε φταις εσύ, πολυαγαπημένε μου Ίων… Τι να γίνει ; Τι να κάνω ;… Η χθεσινή νύχτα να πάει και να μην έρθει. Μαθαίνουμε πως έγινε μεγάλη μάχη στα Γιαννιτσά. Κι έχω το φόβο, πως κι εσύ έλαβες μέρος και πως κάτι σου συνέβη, αγάπη μου… Το ωραίο και δυνατό κορμί σου, που κρύβει μέσα του τη μητέρα ελληνική ψυχή, δεν πρέπει να πάει από βόλι δολοφονικό, όπως είναι οι άτιμοι οι σκυλότουρκοι, που ξέρουν μόνο με ατιμία να σκοτώνουν και να ψοφούν».

H Μαρίκα Κοτοπούλη στην “Μαμά Κολίμπρι” του Μπατάιγ το 1911

Το ωραίο και δυνατό κορμί του Ίωνα Δραγούμη δεν θα πάει από τούρκικο βόλι δολοφονικό στα 1912… Θα πάει από βόλι ελληνικό στα 1920.

Τρία χρόνια νωρίτερα όμως, στις 4 Ιουνίου του 1917, αποφασίζεται η εξορία του. Μετά τα Νοεμβριανά του 1916. Τον συλλαμβάνουν στις 7 Ιουνίου και τον στέλνουν στο Αιάκειο της Κορσικής. Εκεί θα μείνει σχεδόν δυο χρόνια. Τον Μάιο του 1919 τον μεταφέρουν στη Σκόπελο. Και, επιτέλους, τον Νοέμβριο του 1919, επιστρέφει στην Αθήνα. Όμως πια, ο χρόνος αρχίζει να μετρά αντίστροφα για τη ζωή του.

Ο Ίων Δραγούμης εξόριστος στην Κορσική μαζί με την Ειρήνη Πεσμαζόγλου και τον “πατέρα της Ελληνικής Δεξιάς” και μετέπειτα πρωθυπουργό Δημήτριο Γούναρη.

Την Παρασκευή 31 Ιουλίου του 1920 δυο φανατικοί βασιλόφρονες αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο σταθμό της Λυών στο Παρίσι. Ο Βενιζέλος δεν πέθανε, όμως στην Αθήνα έφτασε η είδηση πως ο Βενιζέλος είναι νεκρός. «Σκοτώσανε το Βενιζέλο!»… Αυτή και μόνο η φράση ήταν αρκετή για να πάρει η πόλη φωτιά.

Εκείνο το πρωινό η Μαρίκα Κοτοπούλη έκανε πρόβα στο καινούργιο έργο που θ’ ανέβαζε με το θίασό της. Ένα έργο με τον τίτλο: «Ο πέπλος που σχίζεται». Σημαδιακός τίτλος! Κι εκεί κατά το μεσημεράκι, ο Δραγούμης πέρασε από το θέατρο, για να την πάρει να φύγουνε. Κάποια στιγμή, όρμησε στην αίθουσα του θεάτρου ο άντρας της αδερφής της Μαρίκας –ο Λουδοβίκος Λούης– και φώναξε :

«Σκοτώσανε το Βενιζέλο στο Παρίσι».

Η απόπειρα της δολοφονίας του Βενιζέλου σε πίνακα της εποχής

Φυσικά η πρόβα διακόπηκε και το ζεύγος έφυγε αμέσως για το σπίτι τους στην οδό Ξενίας – εκεί όπου έμεναν μαζί από το 1916. Όμως ένας φίλος τους –ο Γιώργος Ζωγράφος– τους συμβούλεψε να φύγουν όσο πιο γρήγορα γίνεται και από κει. Δεν ήταν ασφαλείς. Στο κέντρο της Αθήνας γινόταν χαμός. Είχαν αρχίσει οι συλλήψεις, σπάσανε το θέατρο της Κοτοπούλη, την οικία Σκουλούδη, τα γραφεία της «Καθημερινής»… και βέβαια υπήρχε μεγάλος κίνδυνος (ιδιαίτερα για τον Δραγούμη) που ήταν από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης.

Ο Ίων πήρε αμέσως την Κοτοπούλη και ξεκίνησαν για την Κηφισιά – να μείνουν κοντά στον πατέρα και στις αδερφές του Ίωνα. Στο δρόμο, στο ύψος των Αμπελοκήπων, τους σταμάτησαν στρατιώτες του τάγματος των Γυπαραίων. Οι Γυπαραίοι –με επικεφαλής τον Παύλο Γύπαρη– ήταν λόχοι μισθοφόρων για την ασφάλεια του Ελευθερίου Βενιζέλου. Κι ενώ δημιουργήθηκαν με πολύ αγνές προθέσεις, τελικά οι βιαιότητές τους συνετέλεσαν ώστε το αντι-βενιζελικό ρεύμα που είχε σχηματιστεί μετά το Διχασμό, να διογκωθεί ακόμα περισσότερο.

Η σύλληψη του Δραγούμη από την σειρά “Η Εκτέλεση”

Τους σταμάτησαν, λοιπόν, οι Γυπαραίοι για έλεγχο, και μετά από πολλές διατυπώσεις, τους άφησαν να περάσουν. Όμως, όταν φτάσανε στην Κηφισιά, ο Δραγούμης επέμενε να ξανακατέβει στο κέντρο της Αθήνας. Η Μαρίκα προσπάθησε να τον αποτρέψει, αλλά εκείνος επέμεινε. Ήθελε να πάει στα γραφεία του περιοδικού «Πολιτική Επιθεώρηση» (που ήταν πνευματικό του παιδί), για να γράψει ένα άρθρο κατά της απόπειρας εναντίον του Βενιζέλου.

Η απόφασή του αυτή στάθηκε μοιραία για τη ζωή του!

Ξαναπερνώντας από τους Αμπελοκήπους, οι Γυπαραίοι τον συνέλαβαν. Στη βίλα του Θων. Γύρω στις 3μισι το μεσημέρι, σε μια Αθήνα που έβραζε στους 40 βαθμούς. Τον χτύπησαν, τον κακοποίησαν, και τελικά τον εκτέλεσαν. Στα στρατιωτικά λουτρά – εκεί περίπου που είναι σήμερα το Μέγαρο Μουσικής. Τον εκτέλεσαν στο πεζοδρόμιο χωρίς καμιά διαδικασία. Εντελώς εν ψυχρώ.

Η εκτέλεση του Δραγούμη από την σειρά “Η Εκτέλεση”

Ποιος ήταν ο φονιάς του Δραγούμη ;…Κανείς δεν έμαθε. Σίγουρα δεν ήταν αυτά τα αμούστακα παιδιά των Γυπαραίων. Αυτά εκτελούσαν εντολές. Ποιος έδωσε την εντολή! Αυτό εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να είναι το μεγάλο αίνιγμα. Και προφανώς δεν θα μάθουμε ποτέ. Αυτός που το ‘κανε, πήρε το μυστικό στον τάφο του.

Η συνέχεια είναι το ίδιο θλιβερή, όσο και η εκτέλεση. Το πτώμα του μεταφέρθηκε φυσικά στο Νεκροτομείο – και μετά στο Πρώτο Νεκροταφείο, όπου οι αδερφές του, η Ναταλία Μελά και η Έφη Καλλέργη, τον τακτοποίησαν για το μεγάλο ταξίδι. Μαζί τους και καρδιακός φίλος του Δραγούμη, ο Σουλιώτης Νικολαΐδης. Ανατριχιαστική λεπτομέρεια όλης αυτής της νεκρικής ιεροτελεστίας, ένα παιδικό μαξιλαράκι, που το πήραν από το σπίτι της Κοτοπούλη. Ένα μαξιλαράκι (που ανήκε στον μικρό τότε ανιψιό της Κοτοπούλη, τον μετέπειτα γνωστό ηθοποιό  Δημήτρη Μυράτ)  και το ‘βαλαν κάτω από το κεφάλι του Ίωνα για να το στηρίξουν μέσα στο φέρετρο. Γιατί από έναν λογχισμό είχε κοπεί το κεφάλι του.

Στην Κοτοπούλη δεν τόλμησε κανείς να το πει. Της είπαν ότι τον έστειλαν πάλι εξορία. Όμως η διαίσθησή της τής έλεγε άλλα. Κι όταν ήταν πια έτοιμη να πάει να βρει τον Βενιζέλο και να τον ρωτήσει για την τύχη του Ίωνα, τότε, ο εκδότης της «Καθημερινής» –ο Γεώργιος Βλάχος– της αποκάλυψε το φοβερό μυστικό :

«Ο Ίωνας είναι πεθαμένος εδώ και 23 μέρες».

Η Κοτοπούλη, σύμφωνα με μαρτυρίες, έμεινε για μια στιγμή ακίνητη, κι ύστερα ουρλιάζοντας έπεσε στο πάτωμα κι άρχισε να γδέρνει με τα νύχια της τα σανίδια… Ήταν σίγουρα η πιο σπαρακτική σκηνή που έπαιξε στη ζωή της!

Η Μαρίκα Κοτοπούλη το 1920

Ο Θάνατος, λοιπόν, έγραψε το «τέλος» σ’ αυτόν τον μεγάλο έρωτα. Όσο για τη συνέχεια…

Ήταν απόλυτα προφητικό κάτι που είχε γράψει πριν χρόνια ο Δραγούμης στο ημερολόγιό του :

«Στη γη είμαι και με τρώει το σκουλήκι. Ποιος με θυμάται; Κανένας δεν ήρθε μαζί μου στο χώμα. Γρήγορα θα γιατρευτεί η πληγή τους απ’ το θάνατό μου. Κι όσοι έμειναν ζωντανοί, τους παίρνει η ζωή και τους στριφογυρίζει στον τρελό της χορό».

Και όντως η ζωή μας παίρνει και μας στριφογυρίζει όλους στον τρελό της χορό. Τρία χρόνια μετά το θάνατο του Δραγούμη –το 1923– η Μαρίκα Κοτοπούλη παντρεύτηκε τον Γιώργο Χέλμη.

Κι αν μπορούσε να την ακούσει ο Ίωνας, θα του απήγγειλε μερικούς στίχους από την «Ιφιγένεια» του Γκαίτε :

«Καθένας τον ήρωά του να διαλέξει πρέπει.
Κι αυτόν ν’ ακολουθεί
για να ‘βρει το δρόμο
που πάει στον Όλυμπο !»

 

 

ΠΗΓΕΣ : Φρέντυ Γερμανού : «Η εκτέλεση» και

«Τα ερωτικά της Κορσικής»

Γιάννη Καιροφύλα : «Οι έρωτες των Αθηναίων»

Μοιραστείτε