ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακολουθήστε μας:
21 September, 2019
ΚεντρικήΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ“Σκιές”: Μια Σκοπιανή ταινία που μιλούσε για δήθεν γενοκτονία των “Μακεδόνων του Αιγαίου”

“Σκιές”: Μια Σκοπιανή ταινία που μιλούσε για δήθεν γενοκτονία των “Μακεδόνων του Αιγαίου”

του Γιώργου Πισσαλίδη

Με αφορμή το σημερινό συλλαλητήριο για την Μακεδονία είναι καλή ευκαιρία να θυμηθούμε μια σκοπιανή ταινία που πριν δέκα χρόνια πριν κατηγορούσε την Ελλάδα για γενοκτονία των “Μακεδόνων του Αιγαίου”. Πρόκειται για τις “Σκιές” του Μίλτσιο Μάντσιεβιτς, γνωστού από το ντεμπούτο του «Πριν από την Βροχή» και που το 2008 υπήρξε υποψήφια για το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας. Είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε πως παίζεται το παιχνίδι προπαγάνδας των γειτόνων μας, την στιγμή που στην Ελληνική πραγματικότητα οποιαδήποτε ταινία έχει έστω και μια μικρή δόση πατριωτισμού θεωρείται γραφική η “εθνικιστική”.

Σε αυτήν την ταινία, ο Λάζαρ Πέρκοβ (Μπόρκε Νάκεβ) είναι ένας πετυχημένος γιατρός στο κρατικό νοσοκομείο των Σκοπίων ανατρέπεται από ένα ατύχημα που του προκαλεί αμνησία για πάνω από ένα χρόνο, γεγονός που ωθεί την γυναίκα του να βρει εραστή και μένει μαζί του παίρνοντας και τον γιο που έκανε με τον Λαζάρ.

Ένα βράδυ που γυρνάει στο σπίτι βρίσκει στο σαλόνι του σπιτιού του την Καλίνα (Ράτκα Ραντμάνοβιτς), μία ηλικιωμένη γυναίκα, ντυμένη με βαριά ρούχα και ένα τατουάζ με τον Σταυρό ανάμεσα στα φρύδια της, να τον περιμένει. Θα αρχίσει να του λέει μία φράση σε μια ακατάληπτη γλώσσα. Αυτό θα γίνεται ξανά και ξανά και η Καλίνα πολλές φορές θα έχει μαζί της έναν λύκο. Τότε ο Λάζαρος θα καταλάβει ότι έχει να κάνει με φάντασμα και θα ψάξει να βρει ένα φίλο του γλωσσολόγο, αλλά αντί αυτού θα βρει την Μένκα (η όμορφη βιολονίστρια Βέσνα Στανόγιεφσκα) που στην ζωή της είχε αυτοκτονήσει. Είναι εκείνη που θα του εξηγήσει ότι η φράση είναι στα «Μακεδονικά του Αιγαίου», μια αρχαία γλώσσα που κανείς πλέον δεν μιλάει και σημαίνει “Επέστρεψε ότι δεν είναι δικό σου. Έχε σεβασμό (στους άλλους)”.

Όμως ποιο είναι το πραγματικό νόημα της φράσης. Το 1974, η μάνα του Λαζάρ χρησιμοποίησε για το μάθημα ανατομίας κόκκαλα από ένα νεκροταφείο “Μακεδόνων του Αιγαίου” και οι “σκιές” είναι αυτοί οι νεκροί. Ο Λαζάρ, που μέχρι τότε ζούσε μια επιπόλαια ζωή αναλαμβάνει για πρώτη φορά μια ευθύνη απέναντι στην ιστορική μνήμη του λαού του. Η λύση δίνεται στο νεκροταφείο που ο Λαζάρ επισκέπτεται μαζί με την Μένκα, με την οποία έχει κάνει έρωτα. Ενώ έχει ήδη συμμετάσχει στην παραδοσιακή “Νύχτα των Νεκρών”.

Πρέπει να πούμε ότι δεν πρόκειται για αμελητέα ταινία. Η ταινία έκανε το ντεμπούτο της στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο, ενώ είχε παιχθεί και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου. Είχε δε περιγραφτεί από τους ξένους κριτικούς ως “ένας εικονικός μύθος με δραματική ουσία, ιστορικό βάθος και σύγχρονο πνεύμα και που ο σκηνοθέτης την αφηγείται με επιδέξιο τρόπο που έχει καινοτομία και πάθος” (Cinema without Borders).

2007. ©Bavaria Film International

Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Μάντσιέφσκι μιλάει για γενοκτονία των “Μακεδόνων”. Στην “Σκόνη” του 2002 μίλαγε για την Εξέγερση του Ίλιντεν (που αναφέρεται ως Μακεδονική Εξέγερση) και όπου μιλούσε για συνεργασία μεταξύ Ελληνικού κλήρου και Τούρκων για κυριαρχία και συνεργασία Αλβανών και Ελλήνων ανταρτών για να σφάξουν τους “Μακεδόνες”. Μάλιστα στην ταινία η Εξέγερση του Ίλιντεν δείχνεται σε αντιπαράθεση με την γενοκτονία των Ινδιάνων.

Να πούμε επίσης ότι τότε η ταινία προβλήθηκε στο “Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου” και είχε βρεθεί μάλιστα ελληνική εταιρία, η Seven Films που θα την διένειμε,. Μάλιστα στο δελτίο τύπου της εταιρίας γράφονταν τα εξής: “Το 1912 η Ελλάδα σε συμμαχία με την Σερβία, την Βουλγαρία και το Μαυροβούνιο κήρυξαν τον πόλεμο στην Τουρκία. Ενώ όμως ο πόλεμος έδωσε τέλος στην κατοχή της Μακεδονίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, οδήγησε στον διαμελισμό της ανάμεσα στους γείτονες. Στην “Μακεδονία του Αιγαίου”, η Ελλάδα ξεκίνησε μια καμπάνια δεκαετιών να αλλάξει την εθνική σύνδεση της, απελαύνοντας με την βία εκατοντάδες χιλιάδες “Μακεδόνες”, κατάσχοντας την γη τους, απαγορεύοντας την γλώσσα τους, αλλάζοντας τις ονομασίες των πόλεων και ισοπεδώνοντας και καταστρέφοντάς τες και φέρνοντας ως καινούργιους αποίκους στην περιοχή Έλληνες από την Ανατολή. Κατά την διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου στα τέλη της δεκαετίας του’ 40 η καμπάνια ξανάρχισε. 60.000 “Μακεδόνες” απελάθηκαν το 1948. Μερικοί περιορισμοί συνεχίσθηκαν μέχρι το 1974″.

2007 ©Bavaria Film International

Tότε υπήρξε φοβερή αντίδραση από το κοινό και η διανομή της ευτυχώς ακυρώθηκε. Όμως η προπαγάνδα των Σκοπίων όλα αυτά τα χρόνια συνεχίσθηκε χωρίς δυστυχώς να υπάρξει σχετική «απάντηση» από την ελληνική πλευρά σε πολιτικό και καλλιτεχνικό επίπεδο. Μήπως είναι καιρός να αρχίσουμε να αγαπάμε την Ιστορία μας και μετά από 45 χρόνια να γυρίζονται ανάλογες ταινίες, που θα απαντούν και σε αάλογη προπαγάνδα των γειτόνων;

Μοιραστείτε